اخبار

رادیوفردا: یک مقام رسمی پیمان آتلانتیک شمالی، ناتو، روز پنج‌شنبه در مورد موضوع احتمال ارسال موشک‌های بالیستیک از سوی ایران به روسیه توضیحاتی داد.

به نوشته خبرگزاری رویترز، هنگامی که از این مقام ناتو پرسیده شد که آیا این ائتلاف شاهد انتقال موشک‌های بالیستیک ایران به روسیه بوده است یا خیر، او پاسخ داد که «ناتو هنوز چنین چیزی را ندیده است، اما انتظار دارد تهران پس از توافق دو طرف بر سر شروط سودمند متقابل، این انتقال را انجام دهد.»

این مقام ناتو که نامش فاش نشده این مطلب را روز پنج‌شنبه ۱۶ فروردین در حاشیه برگزاری نشست ناتو در بروکسل به خبرنگاران گفت.

این مقام رسمی افزود: «ایران اعلام کرده است که قصد انجام این کار را دارد و موشک‌های بالیستیک را به روسیه ارسال خواهد کرد. ما هیچ دلیلی نداریم که باور کنیم آنها به وعده خود عمل نخواهند کرد.»

مسکو برای تأمین سلاح‌های بیشتر در جنگ خود علیه اوکراین، به ویژه موشک‌های بالیستیک، به متحدان خود یعنی کره شمالی و ایران روی آورده است.

ایران پیشتر، پس از گزارش رویترز مبنی بر اینکه شمار زیادی موشک‌های بالستیک سطح به سطح قدرتمند را در اختیار مسکو قرار داده و همکاری نظامی بین این دو کشور تحریم‌شده توسط ایالات متحده را عمیق‌تر کرده است، تأمین موشک‌های بالستیک به روسیه را تکذیب کرد.

مقامات نظامی جمهوری اسلامی بارها اعلام کرده‌اند که خواستار خرید هواپیمای جنگنده پیشرفته روسی سوخو ۳۵، هستند اما هنوز روسیه چنین جنگنده‌هایی را به ایران تحویل نداده است.

رویترز اوایل اسفندماه گذشته در گزارشی اختصاصی به نقل از شش منبع مطلع نوشت که ایران تعداد بسیاری موشک بالیستیک زمین به زمین به روسیه داده است.

رویترز اضافه کرده بود که جمهوری اسلامی حدود ۴۰۰ فروند موشک که اکثر آنها از خانواده موشک‌های کوتاه‌برد فاتح-۱۱۰، از جمله ذوالفقار، هستند به روسیه داده است.

این نوع موشک قادر است اهدافی را در برد بین ۳۰۰ تا ۷۰۰ کیلومتر هدف قرار دهد.

بر اساس این گزارش، ارسال این موشک‌ها از اوایل ماه ژانویه و در راستای توافقی آغاز شد که بین مقامات امنیتی و نظامی ایران و روسیه در اواخر سال گذشته میلادی شکل گرفت.

پس از این گزارش رویترز، وزیر دفاع بریتانیا تأیید کرد که جمهوری اسلامی ایران موشک‌های بالیستیک در اختیار روسیه قرار داده است.

گرانت شاپس در مصاحبه با مجله «هاوس» که روز ۱۵ اسفندماه منتشر شد، تصریح کرد که بریتانیا اطلاعاتی دارد مبنی بر این که ایران موشک‌های زمین به زمین به روسیه فرستاده است.

با این حال او حاضر نشد جزئیاتی در این زمینه ارائه کند.

همچنین اوکراین گفت که هنوز هیچ اطلاعات رسمی در مورد ارسال موشک‌های بالیستیک ایران به روسیه دریافت نکرده است.

کی‌یف پیش از این ایران را متهم کرده است که پهپادهای تهاجمی در اختیار روسیه گذاشته است تا از آن در جنگ اوکراین استفاده شود.

مقام ناتو که نخواسته نامش فاش شود روز پنج‌شنبه در بروکسل به خبرنگاران گفت با وجود اینکه روسیه اکنون از نظر مهمات، نیروی انسانی و تجهیزات، برتری قابل توجهی نسبت به اوکراین دارد، بعید است در آینده نزدیک به پیشرفت بزرگی در جنگ اوکراین دست یابد.

این مقام در گفت‌وگو با رویترز افزود که این ائتلاف معتقد است مسکو همچنان فاقد مهمات و نیروی انسانی کافی برای آغاز یک حمله تهاجمی موفق است.

وی همچنین اعلام کرد که حملات اوکراین به پالایشگاه‌های روسیه ممکن است بیش از ۱۵ درصد از ظرفیت پالایشگاهی روسیه را مختل کرده باشد.

او گفت که ناتو انتظار دارد روسیه تلاش هماهنگی را برای استفاده از پهپادها و موشک‌ها به منظور تضعیف قابلیت‌های پدافند هوایی اوکراین انجام دهد.

رادیوفردا: یک مقام ارشد کاخ سفید روز دوشنبه ۲۵ اردیبهشت اعلام کرد شواهد بیشتری در مورد «مشارکت بی‌سابقه نظامی» میان ایران و روسیه وجود دارد و مسکو به‌دنبال خرید پهپادهای تهاجمی بیشتر از تهران است. جان کربی، هماهنگ‌کننده شورای امنیت ملی کاخ سفید، در یک نشست خبری گفت روسیه پس از استفاده از اکثر ۴۰۰ پهپاد انتحاری مدل «شاهد» که پیشتر از ایران خریداری کرده بود، اکنون در تلاش برای خرید پهپادهای جدید از تهران است.

به گفته او، دلایل متعددی وجود دارد که باور کنیم روسیه از این پهپادها برای حمله به اهدافی در خاک اوکراین استفاده خواهد کرد.

اظهارات جان کربی تأییدی بر اظهارات دو روز پیش رئیس‌جمهور اوکراین در این زمینه است.

ولودمیر زلنسکی روز ۲۳ اردیبهشت در آغاز اولین سفرش به چند کشور اروپای غربی پس از حمله روسیه به اوکراین، گفت: «به لطف تحریم‌ها، شمار موشک‌هایی که آن‌ها (روس‌ها) تولید می‌کنند، چندین بار کاهش یافته است اما چالش‌هایی مانند ایران وجود دارد که دوباره بیش از یک‌هزار پهپاد و سلاح‌های دیگر را به آن‌ها (روس‌ها) فروخته است».

آقای زلنسکی افزود سخنانش را براساس «اطلاعات دقیق» بیان می‌کند. او تصریح کرد که روسیه از سلاح‎‌های مشابهی که در یک سال اخیر از ایران دریافت کرده، برای کشتن مردم اوکراین و ضربه به زیرساخت‌های کشور استفاده کرده است.

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، روز دوم فروردین امسال در یک سخنرانی در مشهد گفته بود: «ما حمایت از جبهه مقاومت را صریحا اعلام می‌کنیم و حضور در جنگ اوکراین را قاطعانه رد می‎‌کنیم. به‌دروغ ادعا کردند که ایران در جنگ اوکراین مشارکت دادر؛ ابدا چنین چیزی نیست».

روسیه پس از آغاز حمله به اوکراین متوجه شد اهدافش در زمینه تسلط بر این کشور و ساقط کردن دولت حاکم بر کی‌یف سریع به‌دست نخواهد آمد، متوجه نیاز تسلیحاتی خود شد و همکاری‌های نظامی و غیرنظامی روسیه و ایران گسترش یافت.

اما روسیه همزمان تلاش کرده است که از کشورهای دیگری چون هند، چین و متحدین پیشین خود در جمهوری‌های شوروی پیشین تجهیزات نظامی خریداری کند.

هفته گذشته بحث شدیدی در پارلمان آفریقای جنوبی در مورد ارسال کشتی حامل تسلیحات به روسیه درگرفت و آمریکا از دولت آفریقای جنوبی به صراحت انتقاد کرد.

هماهنگ‌کننده ارتباطات راهبردی شورای امنیت کاخ سفید روز دوشنبه گفت همکاری‌های نظامی ایران و روسیه «برای اوکراین، منطقه و جامعه بین‌المللی زیان‌بار است».

او گفت واشینگتن در پی راه‌هایی برای تحریم بیشتر ایران و روسیه، پس از رایزنی با سازمان ملل و متحدین خود است.

آقای کربی اظهار داشت تعاملات بین تهران و مسکو «دوجانبه» و «تمام عیار» است و ایران نیز به‌دنبال خریدهای نظامی بیشتر از روسیه، شامل بالگرد تهاجمی، رادارها و هواپیماهای آموزشی رزمی از نوع «یاک‌۱۳۰» است.

جان کربی با یادآوری این‌که ایران تلاش برای نهایی کردن قرارداد خرید جنگنده سوخو-‌۳۵ از روسیه را تأیید کرده است، گفت که ارزش این معاملات میلیاردها دلار است.

شماری از رسانه‌های تهران در روزهای گذشته گزارش دادند که نخستین جنگنده‌های روسی سوخو- ۳۵ در روزهای آتی وارد ایران خواهد شد.

شهریار حیدری، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، دو ماه پیش گفته بود که این جنگنده‌ها اوایل سال ۱۴۰۲ وارد کشور می‌شوند.

او افزوده بود ایران سامانه‌های پدافند هوایی، موشکی و بالگردها را نیز از روسیه دریافت خواهد کرد اما در این باره توضیح بیشتری نداد.

براساس خبرگزاری‌های آسوشیتدپرس و رویترز، سایت دِهیل و رادیوفردا /ف.ر/ک.ر

ایران اینترنشنال: وزارت دفاع بریتانیا اعلام کرد احتمال می‌رود روسیه ذخایر کنونی تسلیحات ساخت ایران خود را تمام کرده باشد. بر این اساس، مسکو به دنبال تامین مجدد این نوع تسلیحات خواهد بود.

وزارت دفاع بریتانیا روز چهارشنبه دوم آذر در گزارش روزانه خود که در توییتر منتشر شد، اعلام کرد که روسیه در چند روز گذشته از پهپادهای انتحاری ایرانی در حمله به اوکراین استفاده نکرده، احتمالا این پهپادها تمام شده‌اند و روسیه به دنبال تامین دوباره آنهاست.

وزارت دفاع بریتانیا: روسیه به احتمال قوی از ماه سپتامبر تا کنون از صدها پهپاد ساخت ایران، در جنگ با اوکراین استفاده کرده است

ارزیابی افشین شاهی، استاد روابط بین‌الملل از اهمیت مطرح کردن مسئله استفاده روسیه از پهپادهای ساخت ایران در جنگ با اوکراین از سوی وزارت بریتانیا pic.twitter.com/Q9EJ1pbgQ7

— ايران اينترنشنال (@IranIntl) November 23, 2022

وزارت دفاع بریتانیا اضافه کرد که روسیه احتمالا از ماه سپتامبر صدها پهپاد ساخت ایران را در اوکراین به کار گرفته و به سوی اهداف مورد نظرش پرتاب کرده است.

همچنین وزارت دفاع بریتانیا اعلام کرد پهپادهای ایرانی در اوکراین پیش از این مراکز نظامی و مراکز تولید برق را هدف قرار می‌دادند اما اخیرا روسیه از آنها برای حمله به مراکز پزشکی نیز استفاده کرده است.

این وزارت‌خانه در ادامه تاکید کرد: «حملات روسیه با استفاده ترکیبی از پهپادها و سیستم‌های تسلیحاتی قابل استفاده مجدد سنتی است.»

گزارش اخیر وزارت دفاع بریتانیا در حالی است که پیشتر واشینگتن پست به نقل از منابع امنیتی آمریکایی و غربی خبر داد که روسیه و جمهوری اسلامی برای تولید صدها پهپاد در خاک روسیه به صورت مخفیانه به توافق رسیده‌اند.

بر اساس گزارش واشینگتن پست، در اوایل نوامبر تیمی از کارشناسان صنایع نظامی روسیه به تهران سفر کرده و جزییات توافق برای ایجاد خط تولید پهپادهای ایران در روسیه را نهایی کردند.

در روزهای گذشته، دان بیکن، عضو جمهوری‌خواه مجلس نمایندگان آمریکا اعلام کرد: «نمی‌توانیم بی‌تفاوت بایستیم تا رژیم تهران به روسیه پهپاد و موشک بدهد تا با آنها اوکراین را ویران کند. رهبران دموکرات باید سیاست‌های حزبی را کنار گذاشته و طرح من برای مقابله با انتقال تسلیحات ایران را به صحن مجلس نمایندگان بیاورند.»

همچنین به تازگی دمیترو کولبا، وزیر امور خارجه اوکراین، از اتحادیه اروپا خواست با اعمال تحریم‌های سنگین، صنعت موشکی روسیه را زمین‌گیر کند.

صدای آمریکا: جان کربی، هماهنگ کننده ارتباطات راهبردی شورای امنیت ملی کاخ سفید، پنجشنبه در کنفرانس خبری تلفنی اعلام کرد که دولت جو بایدن از فروش موشک‌های ایرانی به روسیه نگران است و در حال رصد آن است.

کربی گفت: ما نگران این هستیم که روسیه ممکن است به دنبال دستیابی به تسلیحات متعارف پیشرفته از ایران باشد از جمله موشک‌های سطح به سطح، که البته تقریباً به طور قطع در جنگ آنها در اوکراین استفاده خواهد شد.

او با اشاره به همکاری بیش از پیش تهران و مسکو در زمینه‌های نظامی گفت: «مستشاران نظامی پشتیبانی فنی و مربیان ایرانی در شبه جزیره کریمه هستند و ما این را می‌دانیم و از آن مطمئن هستیم.»

این مقام رسانه‌ای شورای امنیت ملی آمریکا ادامه داد که ایران اکنون در صحنه جنگ درگیر و به تلاش‌های روسیه برای کشتن مردم بی گناه اوکراین کمک می‌کند.

آمریکا، در کنار فرانسه و بریتانیا خواستار انجام تحقیقات سازمان ملل متحد در مورد این است که آیا فروش پهپاد توسط جمهوری اسلامی ایران ناقض قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت ملل متحد است که پیشتر در تایید برجام صادر شده‌است.

رادیوفرانسه: با تداوم جنگ اوکراین و افزایش تلفات روسیه در این جنگ نشانه‌های قیام علیه سیاست ولادیمیر پوتین هر روز بیشتر آشکار می‌شود. شبکه دوم تلویزیون آلمان به نقل از منابع روسی گزارش می‌دهد در حالی که هرنوع تظاهراتی علیه جنگ در روسیه ممنوع شده است، مخالفان به خرابکاری و عملیات زیرزمینی متوسل شده‌اند.

بر پایه این گزارش، در چهارماه نخست پس از آغاز جنگ اوکراین، بیش از ۶۰ قطار باربری در نتیجه دستکاری در خطوط راه آهن از مسیر خود خارج شده‌اند و دست کم در ۲۳ مورد مراکز سربازگیری با کوکتل مولوتوف به آتش کشیده شده‌اند.

گزارش شبکه دوم تلویزیون آلمان دو روز پس از انتشار مصاحبه «رودیگر فون فریچ» سفیر پیشین آلمان در مسکو منتشر شده که طول ۵ سال مأموریت خود بارها با پوتین دیدار داشته و به بررسی روند تبدیل پوتین به یک دیکتاتور تمام عیار پرداخته است.
پوتین خود را در خطر می‌بیند

رودیگر فون فریچ درست پس از الحاق شبه جزیره کریمه به روسیه مأموریت خود را در مقام سفیر آلمان در مسکو آغاز کرد و تا سال ۲۰۱۹ که به سن بازنشستگی رسید، این مأموریت را ادامه داد. او به روزنامه مرکور آلمان گفته است: «پوتین قدم به قدم از پذیرش هرنوع مشاوره‌ای فاصله گرفت، نگاه او به جهان تیره شد و به این احساس رسید که همواره تهدید می‌شود.»

فریچ به تازگی کتابی با عنوان «چرخش زمانه» منتشر کرده که در آن به مناسبات اروپا با روسیه می‌پردازد و راه‌حل‌هائی را برای پایان دادن به جنگ اوکراین پیشنهاد می‌دهد.

بر پایه گزارش شبکه دوم تلویزیون آلمان، گرایش بیشتر مخالفان جنگ به عملیات زیرزمینی و خرابکاری، برآیند محدودیت‌های شدیدی است که با آغاز جنگ برای همایش‌های اعتراضی مردم ایجاد شده است. در ماه مارس امسال قانون مجازات عمومی در جهت جلوگیری از تظاهرات مسالمت‌آمیز تشدید شد و اکنون حتی «جنگ» نامیدن تجاوز نظامی روسیه قابل مجازات است و مردم مجبورند از اصطلاح «عملیات ویژه» نام ببرند.
انحراف قطارهای باربری

۶۰ مورد انحراف قطارهای باربری که برخی از آن‌ها حامل تجهیزات نظامی برای جبهه اوکراین بوده‌اند و به آتش کشیده شدن دست کم ۲۳ مرکز سربازگیری ارتش به وسیله کوکتل مولوتوف‌های دست‌ساز، ترازنامه عملیات زیرزمینی ماه‌های اخیر است که در پایگاه خبری آنلاین روسیه موسوم به «اینسایدر» به اطلاع همگان رسیده است.

به گزارش تحریریه اینسایدر روسیه، چنین عملیاتی تا پیش از جنگ اوکراین هرگز مشاهده نشده است و به همین دلیل مردم تمام این خرابکاری‌ها را زائیده جنگ و تشدید قوانین مجازات عمومی می‌دانند.

درباره انگیزه‌ها و نتایج این عملیات، تلویزیون آلمان با یک روزنامه نگار افشاگر روس گفت و گو کرده است. این روزنامه‌نگار که به دلایل امنیتی با نام مستعار آلیسا زملیانسکایا معرفی شده، می‌گوید: «اظهار نظر آشکار در باره جنگ در اوکراین در روسیه به شدت خطرناک است، حتی نام بردن از تجاوز نظامی روسیه به عنوان جنگ ایجاد گرفتاری می‌کند، با این همه مخالفان جنگ به هر شکلی که بتوانند علیه پوتین و جنگ اعتراض می‌کنند و خطر چند سال زندان را به جان می‌خرند.»

ماکس دگوئف هنرمند روسی در همین زمینه به شبکه دوم تلویزیون آلمان گفته است: «پیش ما، آدم‌ها حتی اگر یک ورق سفید به دست بگیرند و در خیابان بایستند، به اتهام بی‌اعتبار کردن ارتش دستگیر می‌شوند.»

مخالفانی که در چنین شرایطی راهی جز خرابکاری نیافته‌اند، بیش از همه با خطر مجازات‌های سنگین روبرو هستند، به همین دلیل به گفته منابع روسی به شدت مراقب هستند که هویتشان فاش نشود. در نتیجه، در حالی که هفته به هفته بر تعداد خرابکاری‌ها افزوده می‌شود، دولت از تعقیب و مجازات آن‌ها ناتوان مانده است.

دولت روسیه تاکنون کوشیده است یا جلوی انتشار عمومی خبرهای مربوط به خرابکاری‌ها را بگیرد و یا این عملیات را به گردن جاسوسان خارجی بیاندازد، چیزی که به نظر گرهارد مانکوت استاد دانشگاه اینستابروک در شمال آلمان نه قابل پی گیری است و نه قابل اثبات.

رادیوفردا: رئیس‌جمهوری اسلامی ایران در گفت‌وگوی تلفنی با ولادیمیر پوتین، همتای روس خود، به‌طور تلویحی از حمله روسیه به اوکراین حمایت کرد و گفت: «امیدواریم آنچه اتفاق می‌افتد به نفع ملت‌ها و منطقه تمام شود».

ابراهیم رئیسی در تماس تلفنی روز پنجشنبه پنجم اسفند خود خطاب به پوتین گفته که «گسترش ناتو به سمت شرق تنش‌زا است» و مدعی شده که «گسترش ناتو تهدیدی جدی علیه ثبات و امنیت کشورهای مستقل در مناطق مختلف است».

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، ولادیمیر پوتین در این تماس مدعی شده که حمله به اوکراین «پاسخ مشروع به چندین دهه نقض معاهدات امنیتی و تلاش‌های غرب برای آسیب رساندن به امنیت» روسیه است.

ایران در روزهای اخیر، آمریکا و ناتو را مسئول وضعیت جاری در اوکراین دانسته است. موضع‌گیری مقامات ایران در حمایت از ادعاهای روسیه با واکنش‌های گسترده منفی در شبکه‌های اجتماعی روبرو شده است.

رادیوفردا: گزارشگران بدون مرز پنج‌شنبه ۱۷ بهمن‌ماه با انتشار گزارشی از احضار ۲۱ روزنامه‌نگار در شهرهای مختلف ایران از طرف سپاه پاسداران و وزارت اطلاعات و تهدید آنها بعد از «افشای دروغ حکومتی در رابطه با ساقط شدن هواپیمای اوکراینی» خبر داده است.

بنا بر اطلاعات گردآوری شده توسط این نهاد، از تاریخ ۱۸ دی ماه ۱۳۹۸، زمان سرنگونی هواپیما، سازمان اطلاعات سپاه پاسداران و وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی دست‌کم ۲۱ روزنامه‌نگار را در شهرهای مختلف ایران احضار و بازجویی کرده‌اند. «هیچ‌کدام از این روزنامه‌نگاران بازداشت نشده‌اند، اما هر لحظه امکان بازداشت آنها وجود دارد».

این گزارش می‌افزاید برخی از این روزنامه‌نگاران هشدارهایی در رابطه با «موضع‌‌گیری خود در شبکه‌های اجتماعی» از سوی تحریریه خود دریافت کرده‌اند و از این میان شماری مجبور شده‌اند که حساب‌های خود را در اینستاگرام، توییتر و فیس‌بوک ببندند و یا تنها از «وضعیت آب و هوا» بنویسند.

در جریان سرنگونی هواپیمای اوکراینی که در پی شلیک پدافند سپاه پاسداران اتفاق افتاد، ۱۷۶ نفر از جمله ۵۷ شهروند کانادایی که عمدتا دوتابعیتی بودند، همچنین چندین شهروند اوکراین، افغانستان و بریتانیا و شهروندان خود ایران کشته شدند.

ایران بعد از سه روز پنهانکاری، در نهایت تحت فشار افکار عمومی و اطلاعاتی که سیستم‌های ماهواره‌های خارجی‌ از هدف قرار گرفتن هواپیما ارائه دادند، اعلام کرد که علت سقوط هواپیما شلیک اشتباهی سامانه دفاع هوایی سپاه پاسداران بوده است.

تا پذیرفتن این موضوع، رسانه‌های داخلی و مقامات دولتی با انتشار گزارش‌هایی مدعی «نقص فنی» هواپیما بودند.

گزارشگران بدون مرز می‌گوید اعتراف‌های فرماندهان سپاه پاسداران در سرنگون کردن هواپیما موجی از خشم و اعتراض را در بسیاری از شهرهای کشور و به ویژه در تهران با شعارهایی علیه «دروغ و بی‌آبرویی» برانگیخت.

این نهاد بین‌المللی می‌افزاید پس از سرکوب این اعتراض‌ها مقامات جمهوری اسلامی فشار و تهدید علیه رسانه‌ها و روزنامه‌نگاران را بیشتر کردند و انتشار اطلاعات متفاوت با مواضع رسمی در رسانه‌ها ممنوع شد.

بر اساس این گزارش، در دو هفته اخیر منازل و محل کار برخی از روزنامه‌نگاران به دست اطلاعات سپاه پاسداران بازرسی شده است و کامپیوتر، تلفن همراه، کتاب و دست‌نوشته‌های آنها ضبط شده است.

این نهاد بین‌المللی به روزنامه‌نگارانی مانند مازیار خسروی خبرنگار سابق روزنامه شرق، یاسمن خالقیان روزنامه‌نگار مستقل، مولود حاجی‌زاده روزنامه‌نگار نشریه تعادل و یغما فشخامی روزنامه‌نگار سابق سایت اطلاع رسانی دیده‌بان اشاره کرده است که هدف این فشارها قرار گرفته‌اند.

گزارشگران بدون مرز از قول روزنامه‌نگاری که نامی از وی نرفته، نوشته است: «من را اطلاعات سپاه پاسداران احضار کرد و همه گفته‌هایشان در باره نوشته‌هایم در اینستاگرام بود که از پوشش دروغ حکومتی در باره هواپیما ابراز شرمندگی کرده بودم. در آخر گفتند: اگر نمی‌خواهی ده سال آینده را در زندان بگذرانی و زنده بمانی هم درِ دهانت را ببند و هم حساب‌هایت را در شبکه‌های اجتماعی. همین. با دشمن همکاری نکن.»

آخرین گزارش سازمان گزارشگران بدون مرز که فروردین‌ماه منتشر شد، می‌گوید ایران از لحاظ رتبه‌بندی آزادی رسانه‌ها در ۱۸۰ کشور جهان با شش رده تنزل نسبت به سال ۲۰۱۸، به جایگاه ۱۷۰ سقوط کرده است.
با استفاده از اطلاعیه گزارشگران بدون مرز و گزارش رادیو فردا؛ ف.ق/س.ن

بی‌بی‌سی:  گاهی نهاد قدرت، هزینه ناهمسویی با یک روایت جعلی را به میزانی بالا می برد که بخش مهمی از فعالان عرصه عمومی، جرات ناهمسویی با این روایت را از دست می دهند. رویه ای که می توان آن را “جعل بالرعب” نامیدانتشار فایل صوتی مکالمات برج مراقبت فرودگاه تهران با خلبان یک پرواز خط هوایی آسمان، که از مطلع شدن برج مراقبت از شلیک موشک به هواپیمای اوکراینی حکایت داشت، بخشی جدید از روایت‌های رسمی در مورد این واقعه را زیرسوال برد.

دستگاه های حکومتی ایران، در پی سه روز فشار برای تثبیت یک روایت جعلی، و تنها پس از پی‌گیری کشورهای دیگری که اتباع آنها کشته شده بودند، به سقوط هواپیما بر اثر شلیک موشک اعتراف کردند. اما همین دستگاه ها، علت نادرستی روایت اولیه خود را اطلاع دیرهنگام از اصابت موشک دانستند که با انتشار فایل صوتی جدید، این ادعا به طور مستند زیر سوال رفت.

مهمتر آنکه این بار هم، مانند مقطع اعتراف به ساقط شدن هواپیما با موشک، افشای ناگفته های جدید نخستین بار از سوی منابع خارجی (یک خبرگزاری اوکراینی) صورت گرفت و نه مقام ها یا رسانه های رسمی ایران.

در واکنش به افشاگری اخیر، مدیرکل سوانح سازمان هواپیمایی کشوری گفت فایل افشا شده از مجموعه اسنادی بوده که در اختیار اوکراینی‌ها قرار گرفته و تهدید کرد که دیگر “هیچ سندی” به آنها داده نخواهد شد. ظاهرا ترجمه اش می شد اینکه مقام های ایرانی، می خواسته اند ماجرای اطلاع برج مراقبت از علت سقوط هواپیما را تا اطلاع ثانوی پنهان نگه دارند.

چنین واکنشی به افشای اطلاعات جدید در مورد ساقط شدن هواپیمای اوکراینی، طبیعتا این سوال را در سطح افکار عمومی برجسته کرد که چه اطمینانی وجود دارد که آنچه تا این لحظه افشا شده، آمیخته با اطلاعات غلط نباشد؟

به بیان دیگر، اگر رویه مقام های رسمی آن باشد که تا وقتی نهادهای غیرایرانی اطلاعات جدیدی را افشا نکنند حقیقت را پهنان نگه دارند، از کجا معلوم که در مورد هواپیمای اوکراینی ناگفته های دیگری باقی نمانده باشد؟

بیشتر بخوانید:

از نصر بالرعب تا جعل بالرعب

فارغ از هر برداشتی از ماجرای ساقط شدن هواپیمای اوکراینی، ظاهرا اختلاف نظر چندانی وجود ندارد که این فاجعه، با تلفات سه رقمی آن، به نقطه عطفی در تاریخچه “جعل روایت” در جمهوری اسلامی ایران تبدیل شد.

پنهان کردن اطلاعات حساس یا انتشار ادعاهای جعلی، البته به خودیِ خود پدیده جدید یا غیرمنتظره ای در ایران محسوب نمی شود. ولی این پنهانکاری، به طور معمول وقتی پای سپاه پاسداران در میان بوده ابعادی استثنایی داشته و متناسب با آن، هزینه های زیر سوال بردن سپاه نیز، احتمالا تنها با مخالفت با شخص رهبر قابل مقایسه بوده است.

نتیجه، ایجاد شرایطی بوده که در آن، ایجاد تردید در طیف وسیعی از موضوعات، از عملکرد اطلاعاتی نظامیان در کشور و حضور منطقه ای آنها گرفته تا فعالیت های اقتصادی فرماندهان و روایت هایشان از تاریخ جنگ، افراد را در معرض اتهام “خیانت” قرار داده است.

لازم به یادآوری نیست که ساقط شدن هواپیمای اوکراینی در زمانی صورت گرفت که فضای حکومت بر تقدیر از حمله موشکی سپاه به پایگاه های آمریکا در عراق تمرکز داشت و گویی همین فضا، حتی جرات اشاره رسانه های رسمی به نقش احتمالی نظامیان در سقوط هواپیمای مسافربری را از بین برده بود.

بسیاری از آنها در این مسیر، عملا نه تنها کوچک‌ترین دغدغه ای برای کشف واقعیت ماجرا نشان ندادند، که همسو با منتسبان سپاه، در متهم کردن کسانی که در روایت رسمی شک داشتند سنگ تمام گذاشتند.

شرایط توصیف شده، یک مطالعه موردی آموزنده از سازوکاری بود که مطابق آن، روایتِ صاحبان افکار عمومی از وقایع حساس، در فضای “رعب” شکل می گیرد.

در این فضا نهاد قدرت، هزینه مخالفت با یک روایت جعلی را به میزانی بالا می برد که بخش مهمی از فعالان عرصه عمومی، جرات ناهمسویی با این روایت را از دست می دهند.

رویه ای که می توان با وام گرفتن عبارت آشنای “نصر بالرعب” -به عنوان روشی برای پیروزی بر دشمنان حکومت با ترساندن آنها- آن را “جعل بالرعب” نامید.

بیشتر بخوانید:

انتخاب عامدانه نظام؟

“جعل بالرّعب” فرایندی مستمر است؛ به این معنی که حتی افشای یک فضاسازی مشخص، جلوی فضاسازی های بعدی را نمی‌گیرد.

مثلا حتی بعد از افشای کشته شدن ۱۷۶ نفر بر اثر شلیک موشک زمین به هوای سپاه، مساله اصلی حامیان این نیرو به “تقدیر” از فرمانده نیروی هوا-فضای سپاه تبدیل شد. عجیب آنکه میزان این تقدیر، حتی بیشتر از فردای حمله همین نیرو به پایگاه های آمریکا در عراق بود.

درادامه این وضعیت بود که در فضای رسمی، بیشترین انتقادات در موضوع هواپیمای اوکراینی، متوجه اهدافی غیر از فرماندهان ارشد سپاه -و طبیعتا غیر از فرمانده کل قوا- شد. در حالی که به نظر می رسد پنهان‌کاری حکومت، بیش از هرچیز برای “تحت الشعاع قرار نگرفتن” عملیات برون‌مرزی همین فرماندهان صورت گرفته بود.

تعجبی نداشته که در فضای موجود، علی رغم تمام افشاگری های صورت گرفته بر سر ماجرای ساقط شدن هواپیما، مهمترین سوالات در مورد مسئولیت این فاجعه، بازتاب ناچیزی در رسانه های رسمی داشته یا اساسا مطرح نشده است.

سوالاتی در این حد که آیا متوقف نشدن پروازهای مسافری، “انتخاب عامدانه نظام” در روز حمله موشکی سپاه بوده است؟ و اینکه کدام مقام های حکومتی پیش از حادثه تصمیم گرفته بودند که علی رغم عملیات سپاه، پرواز هواپیماهای مسافربری متوقف نشود؟

در مقابل اما در روزهای اخیر، بخش مهمی از توجه رسانه ها به موضوع سقوط هواپیمای اوکراینی، محدود به تناقض گویی مقاماتی از جنس “مدیرکل سوانح سازمان هواپیمایی کشوری” مانده است.

مقام هایی که البته برای حفظ صندلی خود، یا در هراس از رد نکردن خط قرمزهای نظام، حرف های ضد و نقیض می زنند و سوژه رسانه ها می شوند.

اما در نهایت، مجریان -آماتور- تصمیم هایی هستند که مسئولان ارشد حکومت می گیرند.

ملیون: (چهارمین بخش از مصاحبه تکان دهنده خواهر ثاریه گشت‌الاسلام، خبرنگار مخصوص گشت ثارالله، که با قلم سحرآمیز، سردار شورالاسلام را به چالش می‌کشد.)

به نام خدا. با بسم الله الرحمن الرحیمی ‌دیگر. امروز صبح از ستاد مشترک نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ‌به اینجانب اطلاعیه دادند که سردار شورالاسلام به علت آبله مرغون، برای ادامه مصاحبه آماده نمی‌باشد. اینجانب نپذیرفتم و با شمع خبرنگاری و ژورنالیستی پی‌گیر گردیده و اعلام نمودیم اینجانب با برادر عکاس در محل حاضر و با روشن نمودن شمع روزنامه نگاری، برای مصاحبه پافشاری نموده و تا نیامدن ایشان چند روز در اینجا تحصن نموده و اعتصاب ساندویچ می‌نماییم..

بنابراین بعد از چند ساعت سرانجام دو لباس شخصی بسیجی عظیم‌الجثه، سردار محترم را با برانکارد آورده که بطور زایدالوصفی آثار آبله مرغون در صورت و گردن نامبرده هیچ‌گونه دیده نمی‌شد. فقط آثار خوف و وحشت در نواحی دیگرِ سردار مشاهده گردید.

سردار را در حال پیچیده لای پتو، پشت میز گذاشته، یکی از لباس شخصی‌ها قپه‌های سردار را دو طرف شانه نامبرده روی پتو نصب نموده که معلوم باشد لای پتو، سردار می‌باشد.

سئوال: «سردار، خیلی زایدالوصف لاغر شده‌اید. چرا؟»

جواب: «من از بچگی آبله مرغون خیلی گرفتم.»

– ولی انگار این آبله مرغون نمی‌باشد که شما گرفته‌اید.

– بعله. این استرس آبله مرغون می‌باشد که به دیپرشن مربوط است. بعد از اینکه ما هواپیمای اوکراین را زدیم …

– شاید هم بعد از ترور سردار سلیمانی!

– خیر، وقتی مال اوکراین را به جای هواپیمای خودمان زدیم …

– مگر قرار بود هواپیمای خودمان را بزنید؟

– بعله، ما برای اینکه ریگان نزند …

– ریگان؟!

– بعله، همان ترامپ، ترامپ. من یک مقدار قاطی … باید ببخشید. ما برای اینکه ترامپ نزند، نعلبکی کردیم.

– نعلبکی؟

– بعله… نخیر… آهان، منظورم پیشدستی است. پیشدستی کردیم.

– چرا هواپیمای اوکراینی زده شد؟

– افسر مسئول دفاع پدافندی در حال نماز بوده. وقتی از آن گوشه، هواپیمای اوکراینی را روی مونیتور می‌بیند، با صدای بلند می‌گوید الله اکبر.

– چرا می‌گوید الله اکبر ؟

– خواسته به معاونش حالی کند که این را نزنی، اما معاونش برعکس، الله اکبر را تأییدی می‌گیرد، می‌زند. یعنی فقط دگمه را فشار می‌دهد. بقیه کار همین‌طور اتوماتیک انجام می‌شود.

سرکار پتوپیچ این «اتوماتیک» را با لحن زایدالوصفی گفته و می‌گوید:

– این را درشت بنویسید تا خانواده‌های عزادار و دانشجویان و دولت کانادا بدانند قضیه به همین سادگی بوده و کسی چاقو برنداشته یکی یکی گلوی مسافران هواپیما را ببُرد.

می‌پرسم: «سردار، کسی که دگمه را اشتباهی زده محاکمه نمی‌کنید؟»

– اختیار دارید. حسابش را می‌رسیم. این احمق هم اگر بلند شده بود که به موقع نمازش را بخواند، این سانحه پیش نمی‌آمد. حالا تحت تعقیب قرار می‌گیرد.

– به اتهام قتل عمد یا غیرعمد؟

– اختیار دارید. به اتهام ترک نماز که صد پله از قتل بالاتر است. آسانسور است. باید تحقیق شود که آیا همیشه از زیر نماز درمی‌رفته یا نه؟ امام صادق علیه السلام می‌فرماید: “هرکس با هفتاد دختر در خانه زنا کند، و هفتاد پیغمبر را بکشد و هفتاد کتاب آسمانی را بسوزاند، گناهش کمتر است از کسی که یک روز نمازش را عمداً نخواند.”

سردار آهی کشید و افزود: «دور از جان شما، حسابش را بکن، زنا با هفتاد دختر در خانه …» (برادر عکاس گفت: زناپارتی!) سردار نگاه تندی به او انداخته و افزود: «زبانم لال کشتن هفتاد پیغمبر … مثل اینکه هفتاد تا پیغمبر را بذاری توی طیّاره، موشک بزنی بهشون …» و با احتیاط ادامه داد: «حالا سوزاندن کتاب آسمانی را فاکتور می‌گیریم، عملیات روی آن هفتاد تا دختر و هفتاد تا پیغمبر، گناهش کمتر از یک روز نماز نخواندن است. بسم الله، این شما، این حضرت امام صادق، این گوگل داتکام.»

در اینجا سردار معظم لپتاپ خود را – به عنوان شاهد – از روی میز بلند کرده، آهسته به میز کوبانده، از جا برخاسته، پتو را مثل چادرنماز دور خود نگه‌داشته، یک دست خویش را از لای آن درآورده و افزود:

– امّا افسر اصلی نماز می‌خوانده که سانحه پیش آمده. نماز! … آری نماز! … وقتی ما بدانیم، بازماندگان بدانند، دولتین کانادا و اوکراین بدانند، بویینگ بداند که پای نماز در کار بوده، دیگر جای حرف و گله و شکایتی باقی نمی‌ماند. ثوابش به همه رسیده. در اینجا فقط باید برای یک نفر متأثر بود و اشک ریخت…

می‌پرسم: «برای کی؟»

سردار با بغضی کربلایی می‌گوید: «برای آن بدبخت مسافری که از هواپیما جا ماند و اکنون در تهران توی سر خودش می‌زند.» سردار احتیاطاً اشک‌های فرضی را با گوشه پتو از صورت پاک می‌کند و می‌گوید: «نیروهای مسلح هم دیگر نمی‌تواند کاری برای او بکند.»

می‌گویم: «سردار، پس به نظر شما هم زدن موشک به طیّاره عمدی نبوده و خطای انسانی بوده؟»

سردار با دندان‌قروچه جواب می‌دهد:

– بعله، اشتباه پیش میاد. من خودم امروز صبح جوراب‌هامو لنگه به لنگه پوشیدم. حالا اومدند بَنِر درست کردند از اینجا تا اونجا که غلط کردید اشتباه کردید. البته من زود متوجه شدم جوراب‌هامو درست کردم، ولی خطای انسانی همیشه هستش. حالا یک عده الاغ می‌گویند خطای انسانی فقط یک‌بار بوده، آن‌هم در ۵۷ بوده! بعدش همه جنایت بوده!

سردار سری به افسوس و نگرانی تکان می‌دهد:

– حالا من دلواپسم اگر رهبر خبردار بشه، چی بشه؟

– ایشان هنوز خبر ندارند؟

– البته ایشان باهوش هستند. نمی‌شود چیزی را از ایشان پنهان کرد. الان یک مقدار جسته گریخته بو برده‌اند که یک چیزی گران شده، ولی نمی‌دانند بنزین بوده یا نشاسته یا صندلی ارج!

– راجع به هواپیما هنوز نمی‌دانند؟

– اگر هم بدانند در حد همین است که بنزین هواپیما گران شده؛ آن هم نه سه برابر.

از سردار بزرگ راجع به دشمنان جمهوری اسلامی‌ و طرز مقابله با آنان بعد از سردار سلیمانی سئوال می‌کنم.

می‌گوید: «دشمن در هر لباسی در می‌آید. حتی گاهی لخت می‌آید. الان ما بعد از داعش چند هزار دشمن در داخل دستگیر کرده‌ایم که بعضی‌هاشان حتی هنوز به سن قانونی نرسیده‌اند. زندان‌های ما دیگر جا ندارد. پسرک، دخترک، داشته از خیابان رد می‌شده او را گرفته‌اند. ما این‌طور درگیر هستیم. برادر مسیح علی نژاد را هم گرفته‌ایم.

– ایشان چند تا برادر دارد سردار؟

– نمی‌دانم. اطلاعات ما تاکنون همان یک نفر را شناسایی کرده. فقدان سردار سلیمانی خیلی کارهای ما را عقب انداخت. دو تا دکل دریایی هم قرار بود نذر سیدالشهدا یک‌جوری بگیریم که آب از آب تکان نخورد توی دریا. این هم به هم خورد.

– دکل برای چی بوده؟

– همان فولاد خالیش ارزش دارد. مجسمه باباطاهر را که از پارک دزدیدند شما خیال می‌کنی برای دوبیتی‌هاش بود؟ برای بُرنزش بود! خب آنها دزد خرده پا هستند، به یک نیم‌تنه باباطاهر یا کله فردوسی طوسی امورشان می‌گذرد. اما خب، ما از دکل کمتر برامون صرف نمی‌کنه.

سردار با غرور زایدالوصفی افزود:

– هرکه بامش بیش، چیش بیشتر؟

– برفش سردار.

– بعله، ولی بنده این چیزها را برای درد دل می‌گویم، شما منعکس نکنید. خیلی از رفتن سلیمانی ضربه خوردیم. ضربه هواپیما را هم از همان‌جا خوردیم. حالا پدرسگ اوکراینی یک چیزی هم طلبکار است. این‌ها اول باید بیایند پول موشک را بدهند. ما هرکس را گلوله می‌زنیم یا موشک می‌زنیم، تا پولش را نگیریم رضایت نمی‌دهیم. پدر پویا بختیاری رویش را زیاد کرد پول گلوله نمی‌داد، الان حبس است. درسی به رییس جمهوری اوکراین بدهیم که یادش نرود. اصلاً شما می‌دانی این پسره اوکراینی قبلش چکاره بوده؟

– نخست وزیر؟

سردار با لبخند زایدالوصفی می‌گوید:

– خیر. هنرپیشه بوده، کمدین بوده، دلقک صحنه بوده. فیلم‌هاش هست. شما او را مقایسه کن با مقام معظم رهبری ما. یا با همین روحانی بدبخت. یا با هرکدام از ژنرال‌ها و سرداران ما. یا با خود من.

در این موقع سردار، تمام قد پشت میزش پا شده، پتویش را صاف و صوف کرده و می‌پرسد:

– من خنده‌دارم؟

– اختیار دارید سردار. ضمناً در خبرها بود که آمریکا می‌خواسته سردار شهلایی را هم بزند. فرمانده سپاه قدس در یمن. خبر دارید سردار؟

سردار با لحن زایدالوصفی گفت:

– پس خیال می‌کنید من چرا آبله مرغون گرفتم؟ آمریکا به هیچ‌کدام از ما رحم نمی‌کند. البته آبله مرغون من بروز بیرونی ندارد، از داخل گرفتم. بلانسبت شما بیست و چهار ساعت تمام توی دبیلوسی بست نشسته بودم. دخیل بسته بودم به پنجره مستراح. الان هم …

سردار بزرگ با عجله زایدالوصفی از پشت میزش به بیرون از اتاق می‌پرد…

باقی مصاحبه می‌ماند برای بعد. عکسی که برادر عکاس از این صحنه گرفته قابل انتشار نیست. گلاب به روتون.

از: ایندیپندنت

عصرایران: “ابلاغ گردید تادر اسرع وقت مسئولین مربوطه در سپاه با حضور در رسانه ملی توضیحات مشروحی را به مردم شریف ارائه نمایند.”

ایران تایید کرد شلیک پدافند، عامل سرنگونی هواپیمای مسافری اوکراینی بوده است.

به گزارش عصرایران، ستاد کل نیروی های مسلح ایران (عالی ترین نهاد نظامی در کشور) صبح امروز با صدور اطلاعیه ای، مسوولیت سقوط هواپیمای مسافری اوکراینی را برعهده گرفت و آن را در اثر “خطای انسانی” و “به صورت غیرعمد” توصیف کرد.

هواپیمای مسافربری اوکراین صبح چهارشنبه گذشته در نزدیکی تهران سرنگون شد.

این هواپیمای مسافربری 176 سرنشین داشت که همه آنها در این حادثه، جان باختند. از این تعداد 146 نفر ایرانی، 10 نفر افغانستانی، 5 نفر کانادایی، 4 نفر سوئدی، و 2 نفر اوکراینی بودند. همچنین 9 خدمه پرواز نیز همگی اوکراینی بودند. برخی از این افراد از جمله بعضی از مسافران ایرانی، دو تابعیتی بودند.
متن کامل اطلاعیه

اطلاعیه ستادکل نیروهای مسلح در خصوص سقوط هواپیمای مسافربری خطوط هوایی اکراین به این شرح است:

ملت شریف و انقلابی ایران اسلامی

درپی وقوع حادثه دلخراش سقوط یک فروند هواپیمای مسافربری بوئینگ ۷۳۷ خطوط هوایی کشور اوکراین در اولین ساعات صبح چهارشنبه۹۸/۱۰/۱۸ و در بحبوحه تهاجم موشکی به پایگاه آمریکای جنایتکار و احتمال تاثیر اقدامات نظامی در این حادثه، ستاد کل نیروهای مسلح بلافاصله به منظور بررسی این احتمال اقدام به تشکیل هیئت بازرسی متشکل از کارشناسان فنی و عملیاتی، مستقل از سازمان هواپیمایی کشوری نمود که نتایج بررسی شبانه‌روزی و دقیق این هیئت به استحضار ملت شریف ایران می‌رسد:

فوری / ایران تایید کرد: شلیک پدافند، عامل سقوط هواپیمای اوکراینی / خطای انسانی و غیرعمد / عذرخواهی و تسلیت

۱-درپی تهدیدهای رئیس جمهور و فرماندهان نظامی آمریکای جنایتکار مبنی بر هدف قرار دادن تعداد زیادی از اهداف در خاک جمهوری اسلامی ایران در صورت انجام عملیات متقابل و نظر به افزایش بی سابقه تحرکات هوایی در منطقه، نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران به منظور پاسخگویی به تهدیدات احتمالی در بالاترین سطح آماده‌باش قرار گرفتند.

۲- در ساعات پس از انجام عملیات موشکی، پرواز های جنگی نیروهای تروریست آمریکایی در پیرامون کشور افزایش یافته و برخی اخبار نیز از مشاهده ی اهداف هوایی به سمت مراکز راهبردی در کشور به واحدهای دفاعی واصل و اهداف متعددی در برخی صفحات رادار مشاهده شد که موجب حساسیت بیشتر در مجموعه‌های پدافند هوایی گردیده است.

۳- در چنین شرایط حساس و بحرانی، پرواز شماره ۷۵۲ خطوط هوایی اوکراین از فرودگاه امام خمینی(ره) حرکت نموده و درهنگام چرخش، کاملاً در حالت نزدیک شونده به یک مرکز حساس نظامی سپاه و در ارتفاع و شکل پروازی یک هدف متخاصم قرار می‌گیرد که در این شرایط بر اثر بروز خطای انسانی و به صورت غیر عمد، هواپیمای مذکور مورد اصابت قرار گرفته که متاسفانه موجب به شهادت رسیدن جمعی از هموطنان عزیز و جان باختن تعدادی از اتباع خارجی میگردد

۴- ستاد کل نیروهای مسلح ضمن عرض تسلیت و اظهار همدردی با خانواده‌های داغدار هم وطن و جان باختگان اتباع سایر کشورها و عذرخواهی به خاطر خطای انسانی پیش آمده، اطمینان کامل می دهد با پیگیری انجام اصلاحات اساسی در فرآیندهای عملیاتی در سطح نیروهای مسلح امکان تکرار این گونه خطاها را غیر ممکن ساخته و بلافاصله مقصر آن را به سازمان قضایی نیروهای مسلح معرفی نماید تا با خطا های صورت گرفته برخورد قانونی صورت گیرد.

۵- همچنین ابلاغ گردید تادر اسرع وقت مسئولین مربوطه در سپاه با حضور در رسانه ملی توضیحات مشروحی را به مردم شریف ارائه نمایند.