اخبار

رادیو فردا: روز شنبه دهم آذر مطلع شده که هزاران نفر از نیروی قدس سپاه پاسداران و شبه‌نظامیان عراقی عضو گروه‌های تحت حمایت جمهوری اسلامی برای مقابله با شورشیان مسلح حکومت سوریه، راهی این کشور شده‌اند.

از صبح چهارشنبه، شورشیان مسلح جهادی حملات خود به مناطق تحت کنترل دولت سوریه در شمال غرب این کشور را آغاز کرده و به شکلی سریع پیشروی کردند.

شورشیان مشارکت کننده در این حملات را «هيئت تحریرالشام»، از گروه‌های اسلامگرای جهادی و شماری دیگر از گروه‌های مسلح متحدش تشکیل می‌دهند.

آمریکا در سال ۲۰۱۸ به شکل رسمی گروه تحریرالشام را به عنوان سازمانی تروریستی معرفی کرد. اتحادیه اروپا، بریتانیا، ترکیه و شمار دیگری از کشورها نیز این گروه را در فهرست تروریستی خود قرار داده‌اند.

شورشیان در چهار روز، موفق به کنترل کامل استان ادلب، بیشترین بخش استان حلب به علاوه شهر حلب دومین شهر بزرگ سوریه و همچنین بخش‌هایی از حومه شمالی حماه شدند.

دو منبع آگاه از گروه‌های شبه‌نظامی عراقی تحت حمایت جمهوری اسلامی، به رادیو فردا گفتند که هزاران تن از نیروهای وابسته به نیروی قدس، شامگاه پنجشنبه ۹ آذر با عبور از مرز شملچه وارد بغداد شدند.

به گفته منابع،‌ این نیروها در جاده بصره-بغداد، به هزاران تن از نیروهای دو گروه شبه‌نظامی کتائب حزب‌الله و النجبا پیوستند و سپس حرکت به سوی مرزهای سوریه را آغاز کردند.

منابع آگاه به رادیو فردا گفتند که صبح شنبه ۱۰ آذر،‌ این نیروها از مرز عراق وارد سوریه شدند.

با وجود حملات هوایی روسیه و سوریه به شورشیان، اما روند پیشروی آن‌ها سریع است. تصاویری از تصرف کنسولگری جمهوری اسلامی ایران در حلب و همچنین یک ساختمان وابسته به نیروهای تحت حمایت سپاه پاسداران در این شهر توسط شورشیان مسلح منتشر شده است.

سرتیپ دوم کیومرث پورهاشمی، که سپاه پاسداران او را یکی از مستشاران نظامی ارشد ایرانی در سوریه معرفی می‌کند، یکی از کشته شدگان در درگیری‌های حلب است.

از سال ۲۰۲۰ پس از انعقاد توافق آتش بس در شمال سوریه با میانجی‌گری روسیه و ترکیه، حمله کنونی بی سابقه است.

روسیه متحد نظام حاکم بر سوریه است و ترکیه از مخالفانش حمایت می‌کند.

پس از تبدیل شدن اعتراض‌ها در سوریه به شورشی مسلحانه، مخالفان بسیاری از بخش‌های سوریه را به کنترل خود در آوردند. اعتراض‌ها در سوریه سال ۲۰۱۰ آغاز شد، اما در پی سرکوب خونین معترضان، اعتراض‌ها به شورش مسلحانه تبدیل شد.

پس از آن و با حمایت‌های متحدان از جمله سپاه پاسداران و گروه‌های شبه‌نظامی عراقی تحت حمایتش،‌ حزب‌الله لبنان و پشتیبانی هوایی روسیه، حکومت سوریه موافق شد کنترل اکثر مناطق را باز پس گیرد.

در سال‌‌های اخیر، مخالفان تنها کنترل شهر ادلب در شمال غرب سوریه و چند روستای اطراف آن را در دست داشتند.

در این شرایط مشخص نیست که روند درگیری‌ها در روزهای آینده به کدام سو خواهد رفت. مقام‌های جمهوری اسلامی تهدید به از میان برداشته شدن شورشیان مسلح در سوریه کردند.

از جمله ایرج مسجدی معاون هماهنگ کننده نیروی قدس سپاه که وعده شکست مخالفان حکومت سوریه را داد.

مجتبی امانی، سفیر ایران در لبنان، نیز شامگاه جمعه در برنامه‌ای تلویزیونی اعلام کرد ایران و «جبهه مقاومت» دولت سوریه را حمایت خواهند کرد.

وزیر امور خارجه ایران نیز عصر روز شنبه در گفت‌وگوی تلفنی به به همتای روسی خود گفته‌ است که حملات اخیر «بخشی از طرح اسرائیل و آمریکا برای بی‌ثبات کردن منطقه است».

به گفته دیدبان حقوق بشر سوریه، مرکزی که از لندن تحولات سوریه را پوشش می‌دهد، حمله به حلب تاکنون بیش از ۲۸۰ کشته از طرف‌های مختلف بر جای گذاشته است.

ارتش سوریه نیز کشته شدن تعداد زیادی از سربازانش طی درگیری با شورشیان را تأیید کرده است.

صدای آمریکا: دولت سوریه روز شنبه ۱۰ آذر اذعان کرد که شورشیان مخالف بشار اسد ضمن در دست گرفتن کنترل بخش‌هایی از شهر حلب، ده‌ها سرباز ارتش را کشته‌اند. در این حال، گزارش شماری از رسانه‌های حکومتی ایران حاکی از کشته شدن شماری از نیروهای جمهوری اسلامی در درگیری‌های حلب است.

حلب طی هشت سال گذشته تحت کنترل دولت سوریه بود و حمله ناگهانی گروه «هیئت تحریرالشام» و دیگر گروه‌های متحد آن به این شهر، بزرگ‌ترین چالش شورشیان مخالف بشار اسد علیه دولت او طی سال‌های گذشته است.

ارتش سوریه ادعا کرد حملات هوایی به مخالفان دولت موجب توقف پیشروی‌های آنها در حلب شده است و وعده داد که بار دیگر کنترل دومین شهر بزرگ این کشور و حومه آن را طی روزهای آینده در دست خواهد گرفت.

خبرگزاری رویترز به نقل از دو منبع وابسته مخالفان بشار اسد گزارش داد که شورشیان همچنین کنترل شهر معره‌النعمان در استان ادلب را در دست گرفته‌اند و بدین ترتیب کل این استان اکنون تحت سیطره مخالفان بشار اسد است.

رویترز به نقل از سه منبع دیگر گزارش داد که به نیروهای ارتش سوریه دستور داده شده است از مناطقی که مخالفان اسد وارد شده‌اند، «عقب‌نشینی ایمن» انجام دهند.

• روسیه

دو منبع وابسته به دولت سوریه به رویترز گفتند که هواپیماهای جنگی روسیه و بشار اسد به مواضع شورشیان در حومه حلب حمله کرده‌اند.

دمیتری پسکوف، سخنگوی کاخ کرملین، روز جمعه نهم آذر گفت: مسکو حمله شورشیان مخالف اسد به حلب را «نقض حاکمیت» سوریه قلمداد می‌کند و خواستار احیای «نظم قانونی» در مناطق مورد حمله «در اسرع وقت» است.

در این حال، نیروهای مخالف اسد در استان ادلب اعلام کردند حمله هواپیماهای جنگی روسیه و سوریه به محلات مسکونی در این استان موجب کشته‌شدن چهار غیرنظامی و زخمی‌شدن شش تن دیگر شده است.

رویترز به نقل از دو منبع نظامی سوریه گزارش داد روسیه وعده داده است که کمک‌های نظامی این کشور طی ٧٢ ساعت آینده به سوریه خواهد رسید.

• جمهوری اسلامی ایران

برخی رسانه‌های حکومت ایران، از جمله روزنامه کیهان، روز شنبه از کشته‌شدن «شماری» از نیروهای جمهوری اسلامی در سوریه طی درگیری‌های ٧٢ ساعت گذشته در حلب خبر داده‌اند.

در این گزارش‌ها به تعداد کشته‌شدگان اشاره نشده است.

پیش از این، خبرگزاری‌های حکومتی در ایران از کشته شدن کیومرث پورهاشمی، از مقامات ارشد سپاه پاسداران،‌ در حلب سوریه خبر داده‌ بودند.

خبرگزاری دانشجو، وابسته به سازمان بسیج دانشجویی، کیومرث پورهاشمی را «سرتیپ»‌ و «فرمانده مستشاران ایرانی» معرفی کرده و نوشته بود که او در حلب سوریه کشته شده است.

در ادبیات حکومتی جمهوری اسلامی، اصطلاح «مستشار نظامی» به آن دسته از اعضای نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اطلاق می‌شود که خارج از ایران از جمله در عراق، لبنان، سوریه، و یمن فعالیت نظامی می‌کنند.

در همین حال، کانال تلگرامی «صابرین نیوز» وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی روز جمعه گزارش داد که نیروهای حزب‌الله و جمهوری اسلامی در جنوب حلب قرار دارند و با مخالفان اسد می‌جنگند.

این در شرایطی است که مصطفی عبدالجابر، فرمانده یکی از گروه‌های مخالف بشار اسد، به رویتزر گفت که کمبود نیروهای ایرانی در منطقه به پیشروی سریع نیروهای مخالف اسد در حلب کمک کرد.

گروه‌های شبه‌نظامی وابسته به حکومت ایران، به‌ویژه حزب‌الله لبنان، طی ماه‌های گذشته متحمل خسارت‌های سنگینی از سوی اسرائیل شد‌ه‌اند.

در همین حال، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، روز جمعه در گفتگوی تلفنی با همتای سوری خود مدعی شد که آمریکا و اسرائیل از حملات مخالفان اسد به حلب حمایت می‌کنند.

• ترکیه

رویترز به نقل از منابع مخالف اسد گزارش داد که ترکیه، به عنوان اصلی‌ترین حامی مخالفان حکومت این کشور در استان‌های ادلب و حلب، به عملیات جاری چراغ سبز نشان داده است.

این در شرایطی است که وزارت خارجه ترکیه روز جمعه اعلام کرد درگیری‌ها در شمال غرب سوریه به تشدید «نامطلوب» تنش‌ها منجر شده است.

سخنگوی وزارت امور خارجه ترکیه در بیانیه‌ای عنوان کرد که اولویت آنکارا جلوگیری از بی‌ثباتی بیشتر منطقه است.

او افزود که ترکیه پیشترهشدار داده بود حملات اخیر علیه مخالفان بشار اسد در ادلب موجب تضعیف روح اجرای توافق‌های تنش‌زدایی می‌شود.

• کُردها

همزمان با عقب‌نشینی نیروهای دولت سوریه و جمهوری اسلامی ایران از فرودگاه حلب و شهرهای نوبل و الزهرا در شمال غرب حلب، نیروهای دموکراتیک سوریه به رهبری کُردها در این مناطق و نیز برخی محلات حلب مستقر شده‌اند.

به گزارش دیدبان حقوق بشر سوریه، حدود ۵۰ هزار تن از ساکنان نوبل و الزهرا به محله کُردنشین اشرفیه و چندین محله دیگر حلب و همچنین استان‌های حمص و حماه پناه برده‌اند.

نیروهای دموکراتیک سوریه همچنین کنترل تل‌عاران، تل‌حاصل، و برخی از روستاهای واقع در شرق حلب را نیز در دست گرفته‌اند.

فرهاد شامی، سخنگوی این گروه متحد آمریکا در سوریه، روز جمعه ترکیه را به «مدیریت گام به گام» حملات جاری در حلب متهم کرد و گفت: این تحولات را «از نزدیک دنبال می‌کنیم.»

رادیوفردا: یکی از تصاویر منتشرشده اخیر که گفته می‌شود قاسم سلیمانی را در سوریه، یا به طور مشخص در حلب، نشان می‌دهد
سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در جلسه مطبوعاتی روز دوشنبه خود گفته است موضوع سفر احتمالی فرمانده شاخه برون‌مرزی سپاه پاسداران به سوریه، نقض قطعنامه ۲۲۳۱ به شمار می‌رود و ایالات متحده قصد دارد آن را در شورای امنیت سازمان ملل مطرح کند.
بخشی از جلسه مطبوعاتی سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در ۲۹ آذر ماه، به موضوع ایران و نیز سخنان مطرح‌شده اخیر مقام‌های تهران در مورد توافق اتمی، تمدید تحریم‌های ۱۰ ساله علیه ایران و درخواست برای جلسه هیئت اجرای برجام اختصاص داشت.
یکی از خبرنگاران با اشاره به تصاویر منتشر شده از قاسم سلیمانی در حلب، پرسیده هرچند این بار نخست نیست که به او سوریه سفر می‌کند، اما آیا ایالات متحده قصد دارد واکنشی به آن نشان دهد؟ این پرسش در پیوند با تحریم‌های مربوط به سفرهای خارجی فرمانده سپاه قدس مطرح شده‌است.
جان کربی، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، تاکید کرده دولت آن کشور قصد دارد این موضوع را در شورای امنیت سازمان ملل مطرح کرده و نگرانی‌های واشینگتن را در این زمینه بازتاب دهد.
آقای کربی می‌گوید «ما بارها به وضوح این را خواسته‌ایم که ایران نشان دهد دست به کدام انتخاب می‌زند و آیا قصد دارد به حل مسالمت‌آمیز بحران سوریه کمک کند یا می‌خواهد کاری کند که [این بحران] همچنان ادامه داشته باشد».
او سپس خطاب به خبرنگاری که پرسش را مطرح کرده افزوده است «حق کاملا با شما است. سفر او نقض [قطعنامه] است. او از افرادی‌ست که نامش آمده است. هیچ استثنائی هم در این مورد در نظر گرفته نشده و در نتیجه این سفر به معنی نقض قطعنامه ۲۲۳۱ است. و همان‌طور که گفتم ما آن را به شورای امنیت خواهیم برد».
قطعنامه ۲۲۳۱ در تیر ماه ۱۳۹۴ و در جریان توافق اتمی میان ایران و شش قدرت جهانی، در شورای امنیت سازمان ملل متحد تصویب شد. این قطعنامه به معنی اعلام حمایت از توافق اتمی‌ست؛ در عین حال همچنان محدودیت‌هایی را از جمله در زمینه فناوری موشک بالستیک یا جنگ‌افزارهای سنگین در بر می‌گیرد. در عین حال افرادی نیز در فهرست ممنوعیت‌های مسافرتی باقی مانده‌اند.
پیش از این، برای نمونه، بان گی‌مون، دبیر کل سازمان ملل، در گزارش تیر ماه خود به شورای امنیت به «سفر قاسم سلیمانی به عراق» و قرار داشتن نام او در فهرست تحریم‌ها اشاره کرده بود. در آن زمان ایران گفته بود سلیمانی به درخواست دولت عراق به فلوجه سفر کرده‌است. عراق نیز گفته بود به طور کامل از تعهدات خود باخبر است، اما این قطعنامه «طولانی، بسیار فنی و گیج‌کننده» است.
در جلسه مطبوعاتی جان کربی، از او در مورد سفر پیشین سلیمانی به روسیه نیز سوال شده‌است و این‌که روسیه خود عضو کمیته تحریم‌هاست. سخنگوی وزارت خارجه ایالات گفته می‌داند این موضوع مطرح شده، اما دقیقا نمی‌داند نتیجه آن چه بوده‌است.
پیش از این البته واشینگتن تائید کرده بود که در حال بررسی موضوع سفر فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران به روسیه، به‌رغم تحریم‌های سازمان ملل است.
سامانتا پاور، سفیر آمریکا در سازمان ملل گفته بود «تحریم‌های شورای امنیت همه کشورهای جهان را ملزم می‌کند که به قاسم سلیمانی اجازه سفر به کشورشان را ندهند و تنها با مجوز کمیته ناظر بر تحریم شورای امنیت علیه ایران می‌شود در این زمینه استثنا قائل شد».
آقای سلیمانی در سال ۲۰۰۷ میلادی در فهرست تحریم‌های سازمان ملل قرار گرفت.

رادیوفردا:ایران در کارزار نظامی رژیم سوریه برای درهم شکستن مقاومت شورشیان در شهر حلب نقش تعیین کننده‌ای ایفا کرده و اکنون به تثبیت «هلال شیعه» و توسعه دامنه نفوذ خود از مرزهای افغانستان تا سواحل دریای مدیترانه نزدیک می شود.

خبرگزاری رویترز در تحلیلی می نویسد فرماندهان سپاه پاسداران و روحانیون ارشد ایران در هفته جاری آنچه را که «شکست تروریستهای وهابی» در سوریه توصیف می کنند ستوده و آنرا در عین حال شکستی برای حامی اصلی شورشیان یعنی حکومت عربستان سعودی می دانند.

شکی نیست تصرف حلب برای حکومت بشار اسد پیروزی بزرگی است و تقریبا با اطمینان می توان گفت که این پیروزی بدون حمایت مالی و نظامی ایران و اعزام پیکارجویان شیعه توسط آن کشور برای کمک به نیروهای دولتی سوریه ممکن نبود.

نقش مهم ایران در سرنوشت جنگ حلب روز چهارشنبه به خوبی آشکار شد. حکومت ایران با تحمیل شروط خود عملا تخلیه مناطق تحت کنترل شورشیان را به تاخیر انداخت. به گفته منابع شورشیان سوریه و سازمان ملل متحد، ایران برای توافق با تخلیه شورشیان در حلب خواست که بطور همزمان تخلیه مجروحان از دو شهر تحت محاصره شورشیان انجام شود.

حکومت ایران با دخالت در جنگ داخلی طولانی سوریه و حمایت نظامی و مالی از رژیم بشار اسد نه فقط روی سرنوشت این جنگ تاثیر گذاشته بلکه نفوذش در سطح منطقه را تقویت کرده است.

برای اولین بار حکومت ایران می تواند نفوذ خود را در بخش گسترده‌ای از خاورمیانه، از جمله عراق، سوریه و لبنان اعمال کند. گسترش نفوذ ایران در تقابل با قدرتهای عربی و سنی منطقه و بخصوص عربستان سعودی است که از سالها پیش در مورد خطر گسترش نفوذ حکومت ایران هشدار داده اند.

علاوه بر تصرف شهر حلب باید پیشروی‌های حکومت شیعه عراق در آزادسازی شهر موصل را هم در نظر گرفت که نیروهای مورد حمایت ایران در آن نقش مهمی ایفا می کنند. هزاران پیکارجوی شیعه که توسط ایران آموزش دیده و در کنار نیروهای دولتی عراق می جنگند، سابقا در سوریه دوشادوش نیروهای بشار اسد می جنگند و وعده داده اند که در صورت لزوم به سوریه بازخواهند گشت.

شبه نظامیان شیعه مورد حمایت ایران برای تصرف شهر تلعفر بین موصل و مرزهای غربی عراق با سوریه می جنگند و اگر این مناطق را تصرف کنند دسترسی بدون مانع ایران به مسیری که به سواحل مدیترانه ختم می شود تضمین خواهد شد.

ایران از سالها پیش در لبنان نفوذ گسترده‌ای دارد و از طریق گروه حزب الله لبنان که قدرتمندترین نیروی سیاسی و نظامی کشور است در سیاست آن کشور دخالت می کند. حزب الله لبنان نیز در سوریه در کنار نیروهای دولتی می جنگد.

تثبیت نفوذ ایران از طریق «هلال شیعه» در سطح منطقه به شکل چشمگیری برقدرت منطقه‌ای ایران خواهد افزود. در عین حال ایران با توسعه نفوذش در سوریه و لبنان می تواند برای اسرائیل خطرات بیشتری ایجاد کند. از نگاه حکومت ایران ادامه تهدید اسرائیل در این مناطق مهمترین عامل بازدارنده هرگونه تعرض اسرائیل به ایران است.

افزایش قدرت منطقه‌ای ایران برای قدرتهای سنی منطقه هزینه‌های سیاسی، نظامی و اقتصادی سنگینی خواهد داشت. ولی برخی از صاحبنظران معتقدند هیچ تضمینی وجود ندارد که ایران بتواند این محدوده بزرگ از نفوذ منطقه‌ای خود را حفظ کند.

کارشناسان و دیپلمات‌های آشنا به وضعیت خاورمیانه به نقش مهم فرماندهان سپاه پاسداران در جنگ داخلی سوریه و پیشروی‌های شیعیان و ارتش عراق اشاره می کنند. به گفته آنها عملکرد ایران در تجهیز و بسیج نیروهای وابسته به خود بسیار موفقیت آمیز بوده چون حکومت ایران در تشکیل دادن نیروهای وابسته و جنگهای نیابتی به نسبت رقبای خود از جمله عربستان سعودی تجربه بیشتری دارد.

در عین حال یکی دیگر از عوامل موفقیت ایران حمایت کامل آیت الله خامنه‌ای و جناح تندرو حکومت از دخالت نظامی این کشور در جنگ داخلی سوریه و جا انداختن آن برای بخشی از افکار عمومی در ایران بوده است.

این جناح‌ها که همواره در مورد تهدیدهای خارجی علیه موجودیت ایران صحبت می کنند توانسته اند صحنه نبرد در سوریه و یا عراق را بعنوان بخشی از کارزار مشروع ایران برای دفاع از موجودیت خود جلوه دهند.

به گفته دیپلمات‌ها توجیه جنگ هایی که در خارج از مرزهای ایران روی می دهد و در آن مردم ایران تلفات نمی دهند ساده تر است. حکومت ایران با انتقال میدان نبرد برای توسعه نفوذش به خارج از مرزها تا حد زیادی موفق شده مصائب و رنجهای جنگ را از مردم کشورش دور نگاه دارد.

رادیوفرانسه: شورشیان سوریه روز چهارشنبه ۱۴ دسامبر، اعلام کردند که ایران با ممانعت در اجرای توافق میان شورشیان و رژیم سوریه، برای خروج غیرنظامیان و شورشیان از شرق حلب شرط گذاشته است.

شرط ایران که از سوی شورشیان سوریه اعلام شده و به تأیید یک مقام سازمان ملل متحد نیز رسیده است، این است که خروج غیرنظامیان از حلب همزمان با خروج شیعیان زخمی شده از دو روستای فوعه و کفریا در استان ادلب که در محاصره شورشیان مخالف بشار اسد قرار دارد، صورت بگیرد.

بیشتر بخوانید: فرانسه خواستار نظارت سازمان ملل متحد بر خروج غیرنظامیان از شرق حلب شد

یک مقام ارتش آزاد سوریه متعلق به مخالفان بشار اسد، به خبرگزاری رویترز گفت که این شرط ایران “یک بهانه” است تا این توافق اجرا نشود، زیرا ایران، به گفته این مقام ارتش آزاد سوریه، مخالف اجرای توافق خروج غیرنظامیان و شورشیان از شرق حلب است.

همچنین یک عضو گروه شورشی “جبهه شامیه” از گروه‌های مخالف بشار اسد، که به ترکیه رسیده است، تأیید کرد که ایرانی‌ها این درخواست را مطالبه کرده‌اند.

نورالدین زینکی، سخنگوی یک گروه شورشی دیگر، نیز گفت: “شبه‌نظامیان ایرانی موجب شکست آتش بس برقرار شده در حلب شده اند.”

شبه نظامیان شیعی که از سوی ایران حمایت می شوند، در کنار ارتش بشار اسد علیه شورشیان سوریه می‌جنگند.