اخبار

رادیوفردا: مصطفی خلجی: هفته‌نامه طنز شارلی ابدو که این روزها به یکی از کانون‌های تنش دیپلماتیک میان جمهوری اسلامی و فرانسه تبدیل شده، اکنون معروف‌ترین و از اصلی‌ترین نمونه‌های آزادی بیان در فرانسه است.

شارلی ابدو که بیش از پنج دهه از آغاز انتشارش می‌گذرد، این جایگاه مهم در عرصه مطبوعات و به طور کلی صحنه سیاسی و اجتماعی کشور را آسان و بدون هزینه به دست نیاورده است.

این جایگاه در وهله اول، مدیون ایمان عمیق بنیانگذاران شارلی ابدو به آزادی بیان و شکستن هر گونه تابو و پیش‌فرض است که به نسل‌های بعدی مدیران و روزنامه‌نگاران نشریه نیز منقل شده است.

همچنین شجاعت و تلاش بی‌وقفه روزنامه‌نگاران و کاریکاتوریست‌های شارلی ابدو برای تحقق آرمان‌های نشریه بوده که موجب شده پرچم آزادی‌خواهی و مبارزه با سانسور از دست نشریه بر زمین نیفتد.

مسلماً اگر این ایمان عمیق، شجاعت و تلاش‌ها نبود، نه تنها حملات تروریستی و تهدیدهای جانی علیه روزنامه‌نگاران شارلی ابدو این نشریه را متوقف می‌کرد، بلکه خیلی زودتر، یعنی از همان سال اول انتشار نشریه، ممکن بود حجم بالای شکایت‌های سازمان‌ها و افراد مختلف علیه شارلی ابدو، آن را از پا بیاندازد.
دام گفتارهای دشمنان شارلی ابدو

با این حال، در خارج از مرزهای فرانسه، برخی حکومت‌ها تلاش می‌کنند با وارد کردن اتهام‌هایی، ماهیت و موجودیت شارلی ابدو را آن طور که مایلند، مشخص و معرفی کنند.

مهم‌ترین اتهام در مورد این نشریه، که به ویژه در سال‌های اخیر از سوی گروه‌ها و دولت‌های اسلامگرا از جمله جمهوری اسلامی مطرح شده، این است که پشت‌ انتشار یا سیاست‌های شارلی ابدو، دولت فرانسه یا به طور کلی سیاستگذاران غربی قرار دارند.

در واقع، اسلامگرایان کاریکاتورهای شارلی ابدو را بخشی از سیاست غرب در مورد خود می‌دانند، در صورتی که اساساً ماجرا به گونه دیگری است.

علی خامنه‌ای دو سال پیش در پیامی به مناسبت انتشار کاریکاتورهای محمد پیامبر اسلام در هفته‌نامه طنز شارلی ابدو مدعی شده بود این کاریکاتورها نشان‌دهنده «عناد و کینه‌ شرارت‌بار دستگاه‌های سیاسی و فرهنگی دنیای غرب با اسلام» است.

یا در نمونه‌ای دیگر، حمیدرضا آصفی سفیر پیشین جمهوری اسلامی در فرانسه مدعی شده بود که کاریکاتورهای شارلی ابدو «در موضع ضعف و دفاع قراردادن کشورهای اسلامی، غفلت آن‌ها از تشکیل دولت فلسطین و همچنین ایجاد نفاق، دودستگی و آشوب در میان کشورهای اسلامی» است.

این گونه اظهارات و اتهام‌ها که بر پایه غرض‌ورزی‌های سیاسی و ایدئولوژی اسلامی است، تنها در صورتی قابل باور خواهد شد که مخاطب هیچ گونه شناخت و درکی از شارلی ابدو نداشته باشد.

دانستن چگونگی شکل‌گیری شارلی ابدو کمک می‌کند جایگاه این نشریه در فرانسه بهتر شناخته شود و حتی رابطه و موضع‌اش با دولت فرانسه یا دیگر دولت‌ها، نهادهای مذهبی و بقیه نشریات بهتر سنجیده شود.

همچنین آگاهی هر چند کلی از سرگذشت شارلی ابدو، موجب می‌شود مخاطب در دام گفتارهای مغرضانه، سوءتفاهم‌ها و اتهام‌هایی که به ویژه از سوی دشمنان این نشریه مطرح می‌شود، نیفتد.
شارلی ابدو؛ وارث انقلاب فرانسه، برآمده از مه ۶۸

کاریکاتور نه تنها یکی از بهترین نشانه‌های آزادی بیان، بلکه از مؤثرترین ابزارها برای آشکار کردن تنش‌های اجتماعی و سیاسی و همچنین بیان مطالبات مردم است.

کاریکاتور در فرانسه با همین کارکرد سابقه‌ای کهن دارد، اما کاریکاتور مطبوعاتی در این کشور به طور جدی پس از انقلاب فرانسه شکل گرفت و به نوعی میراث دموکراسی‌خواهی محسوب می‌شود.

همچنین از انقلاب فرانسه تاکنون، این کشور نشریات طنز متعدد و با گرایش‌های‌های گوناگونی داشته، که می‌توان سیر تحولات سیاسی فرانسه را با مرور نشریات طنز آن به خوبی دنبال کرد.

مورخان، شارلی ابدو و سلفش، هاراکیری ابدو را زاده جنبش آزادی‌خواهانه مه ۱۹۶۸ می‌دانند. در واقع، هم نشریات به ویژه نشریات طنز بر این جنبش تأثیرگذار بودند و هم این جنبش بر ادامه کار مطبوعات از جمله مطبوعات طنز.

یکی از بانیان اصلی ماهنامه هاراکیری گفته است که «مه ۶۸ بدون هاراکیری اتفاق نمی‌افتاد». همچنین در جریان این جنبش، طنزپردازان شعار می‌دادند: «ممنوعیت ممنوع است».

بنابراین اگر انقلاب فرانسه، طنز را از پستو خارج کرد و موجب شکوفایی آن در مطبوعات شد، مه ۶۸ نیز به نسلی دیگر امکان داد تا طبقات حاکم را در همه عرصه‌ها زیر سؤال ببرند.

فرانسه، مه ۱۹۶۸

شارلی ابدو (ابدو Hebdo در زبان فرانسه به معنی هفتگی است) در ابتدا زیرمجموعه‌ای از نشریه ماهانه «شارلی» بود، اما پس از توقف انتشار این ماهنامه نیز به انتشار خود ادامه داد.

نشریه ماهانه شارلی که در فاصله سال‌های ۱۹۶۹ تا ۱۹۸۶ منتشر می‌شد یک نشریه طنز بود که عنوان فرعی «نشریه‌ای پر از طنز و کمیک استریپ» را برای خود انتخاب کرده بود.

در واقع، ماهنامه شارلی با الهام از ماهنامه طنز ایتالیایی «لینوس» کار خود را آغاز کرد که چهار سال قبل از آن (۱۹۶۵) راه‌اندازی شده بود و امبرتو اکو در دهه ۱۹۷۰ مدتی یکی از مدیران آن بود.

ماهنامه شارلی هم مثل ماهنامه لینوس، عنوان خود را از نام یکی از شخصیت‌های داستان کمیک استریپ «بادام زمینی‌ها» به اسم «چارلی (که در فرانسه شارلی خوانده می‌شود) بروان» گرفت.

اما چه شد که ماهنامه شارلی، یک نشریه هفتگی یعنی شارلی ابدو را به راه انداخت؟ به قول خود بانیان شارلی ابدو، این نشریه زاده یک مورد «سانسور» در مطبوعات فرانسه بود.

انتشارات اسکوار فرانسه که ناشر آثار کمیک استریپ و مجلات طنز مثل ماهنامه شارلی بود، هفته‌نامه دیگری را نیز با نام «هاراکیری ابدو» منتشر می‌کرد که در واقع ضمیمه و زیرمجموعه ماهنامه «هاراکیری» (۱۹۶۰ تا ۱۹۸۹) بود.

هاراکیری ابدو در صفحه اول خود برای اعلام خبر درگذشت شارل دوگل، تیتر زده بود: «مجلس رقص تراژیک در کلمبه (محل درگذشت شارل دوگل) – یک کشته». این تیتر خشم دولت فرانسه را برانگیخت، زیرا به یک خبر و ماجرای جنجالی دیگری اشاره داشت که کمی قبل از آن اتفاق افتاده بود.

چند روز قبل از آن، آتش‌سوزی در یک سالن رقص در فرانسه ۱۴۶ کشته برجای گذاشته بود، اما مطبوعات آن زمان فرانسه به جای نکوهش مقامات، به دلیل سهل‌انگاری فاحش و رعایت نشدن شرایط امنیتی، از این آتش‌سوزی صرفاً با عنوان «مجلس رقص تراژیک» نام می‌بردند.

در واقع تیتر هاراکیری ابدو برای خبر درگذشت شارل دوگل، یک نیش گزنده و محکومیت دولت فرانسه در ماجرای آن آتش‌سوزی بود که جان بسیاری از مردم را گرفته بود.

شوخی با شارل دوگل، رئیس‌جمهور پیشین فرانسه که به دلیل نقش برجسته‌اش طی جنگ جهانی دوم قهرمان ملی فرانسوی‌هاست، بهانه‌ خوبی برای دولت فرانسه بود تا هاراکیری ابدو را توقیف کند.

با این حال، قانونی که دولت فرانسه برای اعمال ممنوعیت علیه هاراکیری ابدو به آن استناد کرده بود یک قانون حمایت از کودکان بود، تا به نوعی عمل مشخص سانسور مطبوعات پنهان شود.

بر اساس این قانون، هاراکیری ابدو می‌توانست منتشر شود اما از آنجا که برای افراد زیر ۱۸ سال ممنوع شده بود، توزیع‌کنندگان اجازه نداشتند آن را منتشر کنند، و عملا نشریه توقیف شده بود.

اما پس از اقدام دولت فرانسه علیه هاراکیری ابدو و توقف انتشار این هفته‌نامه، انتشارات اسکوار این ممنوعیت را دور زد و تصمیم گرفت با انتشار یک هفته‌نامه دیگر به نام شارلی ابدو، نبود هاراکیری ابدو را جبران کند.

شماره اول هفته‌نامه شارلی ابدو

به این ترتیب، اولین شماره شماره شارلی ابدو در روز دوشنبه ۲۳ نوامبر۱۹۷۰ منتشر شد و با قیمت دو فرانک روی پیشخوان روزنامه‌فروشی‌ها قرار گرفت.

شارلی ابدو روی جلد همان شماره اول خود، تیتر زد: «سانسور در فرانسه وجود ندارد». همچنین کاریکاتور مردی نابینا در شب کشیده شد که با خود می‌گفت: «آزادی مطبوعات؟ شنیدنش از ناشنوا بودن بهتر است.»

در آن زمان، انتخاب اسم شارلی ابدو هم معنادار شده بود و به نوعی تمسخر دولت بود.

درست است که این هفته‌نامه نام خود را از نشریه مادر خود، یعنی ماهنامه شارلی گرفته بود، اما وجود کلمه «شارلی» در این هفته‌نامه نوعی اشاره به اسم کوچک «شارل دوگل» تلقی شد که موجب شده بود هاراکیری ابدو سانسور شود.

بنابراین شارلی ابدو از همان آغاز انتشارش، برای دولت فرانسه شمشیر را از رو بسته بود.
انبوه شکایات قضایی و نقطه عطف انتشار کاریکاتورهای محمد

شارلی ابدو ‌صرف‌نظر از بستر رسانه‌ای فرانسه در دهه ۱۹۷۰، روابط پیچیده‌ای را با نخبگان زمان خود ایجاد کرد؛ این پیچیدگی ناشی از موضع به شدت انتقادی شارلی ابدو نسبت به طبقات مسلط جامعه بود؛ چه رهبران سیاسی، چه رهبران مذهبی و چه کارفرمایان.

به دلیل دیدگاه چپگرایانه روزنامه‌نگاران و کاریکاتوریست‌های شارلی ابدو، وجود اصل لائیسیته در فرانسه و جرم نبودن آنچه «توهین به مقدسات» یا «کفرگویی» خوانده می‌شود (برخلاف کشورهای اسلامی)، راست افراطی و مذهبیون (مسیحی) بیشترین هدف این نشریه بوده‌اند.

مثلاً حتی در همین ویژه‌نامه اخیر شارلی ابدو درباره ایران و خامنه‌ای، شارلی ابدو واتیکان را از کاریکاتورهای خود بی‌نصیب نگذاشت و پاپ بندیکت شانزدهم که به تازگی درگذشت، در یکی از کاریکاتورهای خامنه‌ای هم حضور دارد.

شارلی ابدو حتی به مطبوعات فرانسه و طبقه هنری این کشور هم نگاهی انتقادی دارد؛ مثلاً بارها روزنامه لوموند، معتبرترین روزنامه چاپ پاریس را تمسخر کرده است.

اما با وجود چپگرا بودن شارلی ابدو، دولت‌های سوسیالیست فرانسه هم از مواضع این نشریه آسوده نبوده‌اند.

در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۹۸۱ فرانسه که در نهایت فرانسوا میتران سوسیالیست به پیروزی رسید، شارلی ابدو از کلوش، طنزپرداز فرانسوی حمایت کرده بود و در حالی که این طنزپرداز از رادیو و تلویزیون محروم شده بود، تقریبا به رسانه او تبدیل شد.

همچنین شارلی ابدو میانه خوبی با شرکت‌های تجاری نداشته است. در سال ۱۹۹۴، مدیران این نشریه اعلام کردند که شارلی ابدو یک نشریه بدون آگهی است و فقط به درآمد حاصل از فروش خود تکیه می‌کند: «تبلیغات ما را به احمق‌ها می‌دهد، ما را احمق می‌کند.»

این منش شارلی ابدو موجب شد که از همان سال اول انتشارش، آماج شکایات قضایی از سوی گروه‌ها و سازمان‌های مختلف شود؛ از مقام‌های دولتی، وزارت کشور، پلیس و ارتش فرانسه گرفته تا سیاستمداران و احزاب راست افراطی، انجمن‌های مسیحی و مسلمانان فرانسه.

شارلی ابدو در سال ۱۹۹۷ به مدت چند ماه فقط شکایاتی را که طی پنج سال گذشته‌اش از این نشریه شده بود، منتشر کرد.

چند سال پیش، در گزارش روزنامه لوموند درباره میزان شکایات علیه شارلی ابدو آمده بود که به طور متوسط این نشریه هر شش ماه یک بار مورد محاکمه قرار گرفته است.

با این حال، به دلیل وجود قانون مطبوعات فرانسه که ضامن آزادی مطبوعات این کشور است، شارلی ابدو در اغلب دادگاه‌های خود تبرئه شده است.

اما بازنشر کاریکاتورهای محمد پیامبر اسلام در سال ۲۰۰۶، واکنش شدید و خشن انجمن‌های اسلامی و مسلمانان را به دنبال داشت که با وجود شکایت این انجمن‌ها، دیگر حل و فصل اعتراض‌ها و شکایت‌ها علیه شارلی ابدو در توان دادگاه‌ها نبود.

در نوامبر سال ۲۰۱۱، دفتر مرکزی شارلی ابدو هدف یک آتش‌سوزی قرار گرفت و در هفتم ژانویه ۲۰۱۵ نیز حمله تروریستی به دفتر این نشریه، جان تعدادی از روزنامه‌نگاران و کاریکاتوریست‌های آن را گرفت.

تعدادی از اعضای شارلی ابدو از جمله کاریکاتوریست‌هایی که هنگام حمله تروریستی به دفتر این نشریه کشته شدند. مارس ۲۰۰۶

شارلی ابدو که معتقد به «حق توهین به مقدسات» است، از مواضع خود هرگز کوتاه نیامد و در سال ۲۰۲۰ نیز در آستانه محاکمه‌ای که برای حمله به این نشریه برگزار شد، بار دیگر کاریکاتورهایی از پیامبر اسلام را به چاپ رساند.

اما در پی حملات اسلامگرایان تندرو علیه شارلی ابدو، هر چند که تعدادی از اعضای این نشریه از دست رفتند و بازماندگان نیز مجبور شدند تحت تدابیر امنیتی قرار بگیرند، اما موجی از همبستگی ملی و جهانی با شارلی ابدو را برانگیخت؛ از تظاهرات میلیون در پاریس در حمایت از شارلی ابدو تا افزایش تعداد مشترکان این نشریه و فروش آن.

این همبستگی ملی و جهانی گرچه به قیمت بسیار سنگینی برای نشریه تمام شده بود، اما جایگاه شارلی ابدو را در عرصه رسانه‌ای فرانسه بیشتر تثبت کرد. مسئله شارلی ابدو دیگر فقط مسئله خود این نشریه نبود، بلکه اصل اساسی آزادی بیان در میان بود.
شارلی ابدو، فراتر از کاریکاتور

شارلی ابدو نیز در این سال‌ها تلاش کرده، در شماره‌ها و ویژه‌نامه‌ها خود، به موضوعات فراتر از کاریکاتورهایش بپردازد و با انتشار گزارش‌ها و مصاحبه‌ها درباره مسائل مطرح شده در کاریکاتورها، به این مسائل نگاهی تحقیقی و تحلیلی هم داشته باشد.

تصویر خمینی روی جلد ماهنامه فرانسوی هاراکیری، در زمان حضور خمینی در نوفل لوشاتو

به عنوان نمونه، در همین شماره‌ای که کاریکاتورهای خامنه‌ای منتشر شد، مطالب و گزارش‌های متنوعی نیز درباره وضعیت نویسندگان، زنان، اینترنت و دستگاه تبلیغاتی در ایران به چاپ رسید.

آن چه شارلی ابدو درباره مسئله اصلی اعتراضات سراسری ایران مطرح کرده، از نظر این نشریه، یک موضوع قدیمی است که از ابتدای انقلاب در این کشور مسئله بوده است؛ این که حکومت اسلامی برای مهار جامعه، پیش از هر چیز به مهار رفتار جنسی مردم اقدام کرد.

این نگاه جنسی حکومت اسلامی ایران به مردم این کشور را شارلی ابدو و سلفش هاراکیری، در همان بحبوحه روزهای انقلاب که بسیاری حتی روشنفکران در فرانسه مسحور انقلاب ایران شده بودند، درک کرده بودند.

همین شم قوی و نگاه تیزبینانه بود که موجب شد ماهنامه هاراکیری در ژانویه سال ۱۹۷۹، یعنی زمانی که هنوز خمینی در نوفل لوشاتو بود، تصویر او را در حال نوازش سینه یک عروسک بادی روی جلد خود با این تیتر منتشر کند: «زندگی جنسی آیت‌الله».

رادیوفرانسه: آیت الله محمدعلی موحدی کرمانی، خطیب نماز جمعه تهران، امروز از سوءقصدهای تروریستی علیه خبرنگاران “شارلی هبدو” و شهروندان فرانسوی به دست اسلامگرایان ابراز خشنودی کرد و گفت : “الحمدلله آنانی که از تروریسم و داعش پشتیبانی کردند و آنان را در آستین خود پروراندند، حالا همین تروریست ها و داعش به جان خودشان افتاده اند.”

امام جمعه موقت تهران سپس نشریه فرانسوی “شارلی هبدو” و کاریکاتورهای “محمد” در این نشریه را سخت مورد انتقاد قرار داد و مدعی شد که به تصویر کشیدن پیامبر اسلام توسط نشریۀ فرانسوی نتیجۀ نگرانی و هراس غرب از “قدرت” و “پیشروی اسلام است” که در واکنش به همین قدرت و پیشروی پیامبر اسلام را به تصویر می کشد.

امام جمعۀ موقت تهران از این اقدام به عنوان “کارهای زشت، رذالت ها، خباثت ها و جهالت ها” نام برد.

او از کشورهای غربی و خبرنگاران “شارلی هبدو” به عنوان “جانی” یاد کرد و افزود : “بگذارید این جانیان چهرۀ کریه خود را نشان بدهند و دشمنی خود را با اسلام آشکار کنند تا دنیای اسلام بیدار شود و دل به ناکسان نبندد.”

آیت الله موحدی کرمانی تصویر محمد در نشریۀ فرانسوی “شارلی هبدو” را اقدامی بیشرمانه تحت لوای دفاع از آزادی بیان توصیف کرد. وی همچنین راهپیمایی میلیون ها فرانسوی در دفاع از آزادی اندیشه و بیان با حضور رهبران جهانی از جمله نخست وزیر اسرائیل را محکوم کرد و گفت : “از این عجیب تر این که این جانیان” که “خود تروریست و تروریست پرورند”، “به راه افتاده و راهپیمایی می کنند.” آیت الله موحدی کرمانی در پایان با ابراز خشنودی ضمنی از ترورهای اخیر پاریس گفت : “الحمدلله آنانی که از تروریسم و داعش پشتیبانی کردند و آنان را در آستین خود پروراندند، حالا همین تروریست ها و داعش به جان خودشان افتاده اند.”

در این حال، خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران ایران، خبر داد که راهپیمایی سازمان بسیج دانشجویی در مقابل سفارتخانۀ فرانسه در تهران در اعتراض به کاریکاتور پیامبر اسلام در مجلۀ “شارلی هبدو” لغو شد. هر چند خبرگزاری فارس عدم صدور مجوز را علت لغو این تظاهرات دانسته، اما، خبرگزاری فرانسه همزمانی این تظاهرات با سفر محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجۀ فرانسه، به پاریس را در لغو این تظاهرات بی اثر ندانسته است.

خارج از ایران امروز در پاکستان نیز به دعوت سازمان های اسلامی تظاهرات اعتراضی علیه به تصویر کشیدن “محمد” توسط نشریه “شارلی هبدو” در شهرهای مختلف از جمله در اسلام آباد، لاهور و پیشاور برگزار شد. در این اعتراض های خیابانی در نتیجۀ درگیری میان تظاهرکنندگان و پلیس شماری زخمی شدند.

دویچه‌وله: نشریه یا لثارات ارگان گروه “انصار حزب‌الله” کشتار در شارلی‌ابدو را تحسین کرد. در پی انتشار نخستین شماره هفته‌نامه فرانسوی پس از عملیات تروریستی، علی لاریجانی نیز مسئولان این هفته‌نامه را “نفهم” خواند.

علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی، روز پنجشنبه (۲۵ دی/ ۱۵ ژانویه) در واکنش به انتشار کاریکاتور تازه‌ای از پیامبر اسلام در تازه‌ترین شماره هفته‌نامه شارلی ابدو گفت:«مجله کذایی فرانسوی که دوباره توهین به پیامبر اسلام را شروع کردند، یا نفهم هستند یا دلشان می‌خواهد مسائل تروریستی دوباره تقویت شود.»

رئیس مجلس شورای اسلامی ورود سرویس‌های اطلاعاتی غربی و برخی از کشورهای منطقه را عامل ایجاد جریان‌های تروریستی دانست و این رفتارها را “دسیسه” خواند.

او یکی از دلایل بروز رفتارهای تروریستی را تحقیر مسلمانان دانست و گفت:«لشکرکشی به کشوری اسلامی، عامل تحقیر جوانان این کشور است. در افغانستان وقتی یک عروسی را بمباران می‌کنند، توقع نداشته باشند برای آن‌ها دسته گل ببرند. کاری که در این مجله کردند، بزرگترین کمک برای جریان‌های تروریستی است که زنده بمانند.»

همزمان با لاریجانی مرضیه افخم سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی نیز به انتشار کاریکاتور تازه‌ای از پیامبر اسلام در شارلی‌ابدو واکنش نشان داد و این اقدام مجله را توهین‌آمیز و باعث تحریک احساسات مسلمانان خواند.

ستایش انصار حزب‌الله از تروریست‌ها

روز چهارشنبه (۲۴ دی، ۱۴ ژانویه) نشریه یا لثارات، ارگان انصار حزب‌الله در صفحه نخست خود کشتار کارکنان مجله فرانسوی شارلی ابدو را “اجرای حکم اسلام” خواند و این اقدام را منسوب به عملیات تروریستی گروه داعش ندانست.

یا لثارات به‌این هم اکتفا نکرد و ضمن سپاس‌گزاری از خداوند، اجرای این “حکم الهی” را به امت اسلامی تبریک گفت.
یا لثارات با تاکید بر این‌که این عملیات با فریاد”ما انتقام پیامبرمان را گرفتیم” انجام شده، آمده است:”عملیات کیفر ساب‌النبی (توهین کننده به پیامبر) از ماه‌‌ها قبل طراحی شده بود.
Screenshot Iranische Zeitung Jalesarat

این نشریه حسن روحانی، رئیس‌جمهور را متهم به “موضع انفعالی” نسبت به این واقعه دانست و علاوه برغلط خواندن اطلاع‌رسانی صدا و سیما، روزنامه “مردم امروز” را نیز محکوم کرد. مردم امروز تصویری از جورج کلونی، هنرپیشه معروف هالیوود را با عنوان «کلونی: من هم شارلی هستم» منتشر کرده است.

روزنامه کیهان نیز نسبت به تیتر این روزنامه، واکنش تندی نشان داد و یکی از نمایندگان تندرو مجلس در تلاش برای جمع‌آوری امضا از نمایندگان علیه این روزنامه است.

دلیل موضع‌گیری‌های متضاد مقام‌های ایرانی

در حالی‌که ارگان حزب‌الله ایران حمله‌کنندگان به دفتر شارلی‌ابدو را مجریان “حکم الهی” معرفی کرده است، صادق لاریجانی رئیس قوه‌قضائیه ایران در سخنانی گفت:« ترور در هر حالتی محکوم است و باید با آن برخورد جدی شود.» موضع‌گیری‌های مقام‌های سیاسی ایران در یک هفته گذشته بسیار متضاد بوده است.

در مورد دلیل این تضادها، با مهدی مهدوی آزاد، روزنامه‌نگار مقیم آلمان گفت‌وگو کرده‌ایم. این روزنامه‌نگار معتقد است که این واکنش‌ها به دلیل قرار گرفتن مقامات ارشد نظام در شرایطی متناقض است.

وی گفت: «جمهوری اسلامی با یک موقعیت کاملا سخت مواجه بود و نمی‌توانست این اقدام تروریستی را محکوم نکند، زیرا این اقدام حمایت از تروریسم تلقی می‌شد و برای نظام پرهزینه می‌شد، زیرا ادعاهایی که از قبل درباره ایران وجود داشت را زنده می‌کرد، به ویژه ادعاهایی همچون دست‌داشتن ایران در انفجار خانه فرهنگ یهودیان در آژانتین را.»

مهدوی آزاد افزود:« از سوی دیگر به دلیل سابقه‌ای که درباره فتوای قتل بنیانگذار جمهوری اسلامی علیه سلمان رشدی وجود داشت، نظام نمی‌توانست قاطعانه این عملیات را محکوم کند . در آن زمان با وجود همه فشارهای بین‌المللی، فتوا پس گرفته نشد و حداکثر اعلام شد که ایران کسی را برای این اقدام اعزام نمی‌کند.»

وی دلیل دیگر سلب امکان محکومیت این عملیات را مسئله بین علمای قم دانست که چندی پیش برای توهین یک خواننده به یکی از امامان شیعه، فتوای قتل او را صادر کردند.

مهدوی آزاد، با استناد به این دو مثال گفت: «چنین واکنش‌هایی نه تنها در حکومت، بلکه بین روحانیون هم رایج است. نمونه‌هایی ازاین رفتارها را هم می توان میان احزاب و گروه‌ها یافت.»

این روزنامه‌نگار معتقد است مقام‌های جمهوری اسلامی به دلیل قرار گرفتن در این تناقضات، ناچار شدند یک موضع بین‌الملی پیدا کنند که طی آن هم این عملیات محکوم شود و هم بگویند رفتار کاریکاتوریست‌ها اشتباه بوده است.

القای توهم توطئه سیاست رسمی نظام

مهدوی آزاد در توضیح واکنش علی لاریجانی رئیس‌مجلس شورای اسلامی هم گفت:«بعضی از مقام‌های ارشد تلاش می‌کنند نشان بدهند این یک توطئه در پروژه اسلام هراسی است.»

وی معتقد است این واکنش یک نوع توهم توطئه است که به سیاست رسمی نظام تبدیل شده. به این معنی که هر جا مسلمانان افراطی اقدامی انجام می‌دهند که به ضرر خودشان تمام می‌شود، آن را به غربی‌ها نسبت می‌دهند.

او با بیان این‌که این واکنش مقامات هم تناقضی در خود دارد افزود: «تناقض اینجاست که جمهوری اسلامی، هنوز به این پرسش پاسخ نداده که در ماجرای سلمان رشدی کدام سرویس اطلاعاتی آن‌ها را هدایت کرده بود؟ این نوعی فرار به جلو است برای خلاصی از موضع‌گیری صریح.»

مهدوی آزاد همچنین به موضع‌گیری نشریه یالثارات اشاره کرد و گفت: «در واقع مواضع این نشریه مواضع جناح کاملا ایدئولوژیک تندرو و افراطی بخشی از نهادها و افراد انتصابی در قدرت است که به دلیل داشتن پست‌های سیاسی، نمی‌توانند از تریبون‌های خود در موقعیت رسمی با این صراحت ابراز عقیده کنند.»

دیگربان: نشریه «یالثارات‌الحسین» ارگان رسمی انصار حزب‌الله در تازه‌ترین شماره خود از ترور چهار کاریکاتوریست و هشت روزنامه‌نگار نشریه «شارلی ابدو» در پاریس استقبال کرد.

این هفته‌نامه که بودجه آن از سوی دفتر علی خامنه‌ای تامین می‌شود و ساختمانی چهار طبقه از سوی این دفتر در اختیارش قرار دارد به طور رسمی از ترور‌های هفته گذشته در پاریس استقبال کرده است.

در شماره ۷۸۰ هفته‌ نامه «یا‌لثارات» به صراحت نوشته شده قتل «سب» كنندگان پیامبر اسلام پدیده‌ای «مبارک» است.

«یالثارت‌الحسین» عنوان نخست صفحه یک خود را به شعری به این مضمومن که «امسال ایام ربیع/ نور علی نور شد/ دشمن هتاک نبی/ روانه گور شد» اختصاص داده است.

پیش از این نشریه نیز برخی رسانه‌های محافظه‌کاران تندرو نشریه «شارلی ابدو» را «هتاک» دانسته و از حمله مسلحانه به دفتر این نشریه به طور تلویحی حمایت کرده بودند.

مقام‌های جمهوری اسلامی نیز امروز در پی انتشار کاریکاتور جدید از پیامبر اسلامی در این نشریه این اقدام را محکوم کرده و گفته‌اند این مساله باعث تحریک احساسات مسلمانان جهان خواهد شد.

رادیوفردا: شاخه القاعده در یمن مسئولیت حمله به هفته‌نامه فرانسوی «شارلی ابدو» که منجر به کشته شدن ۱۲ نفر از کارکنان و محافظان آن شد را به عهده گرفت و اعلام کرد که «این پیامی روشن به هر کسی است که جرئت کند به مقدسات اسلامی حمله کند.»

به گزارش روز چهارشنبه ۲۴ دی خبرگزاری فرانسه، گروه «القاعده در شبه‌جزیره عربستان» با ارسال ویدئویی در اینترنت ضمن برعهده گرفتن مسئولیت حمله به «شارلی ابدو» خبر داد که این حمله «به دستور ایمن الظواهری»، رئیس فعلی القاعده، انجام شده‌است.

در این پیام ویدئویی که عنوان آن «پیامی در مورد نبرد مقدس در پاریس» است آمده که «این عملیات به منظور انتقام‌جویی برای رسول الله» صورت گرفته است.

در این ویدئو، ناصر العَنسی، یکی از فرماندهان گروه القاعده در یمن می‌گوید که «رهبری گروه القاعده در شبه‌جزیره عربستان هدف را انتخاب کرد و طرح آن را ریخت و این عملیات را تأمین مالی کرد.»

وی اما می‌افزاید: «این عملیت پس از آن شکل گرفته که ایمن الظواهری، رئیس سراسری ما دستور آن را صادر کرد.»

العنسی در ادامه می‌گوید که «قهرمانان [برای اجرای این عملیات] انتخاب شدند و آنها به این فراخوان لبیک گفتند.»

این فرمانده شاخه القاعده در یمن در ادامه پیام خود در توضیح تصاویر حمله به «شارلی ابدو» می‌افزاید: «امروز مجاهدین انتقام پیامبر عزیز خود را می‌گیرند و با این کار واضح‌ترین پیام را به همه آنانی می‌فرستند که جرئت کنند به مقدسات اسلامی حمله کنند.»

نشریه فکاهی شارلی ابدو که هفته پیش صحنه حمله افراط‌گرایان و کشته شدن کارکنان خود بود، تازه‌ترین شماره خود را با شمارگانی بسیار بیشتر از تیراژ معمول و تصویری از پیامبر اسلام، برای فروش آماده کرد.

مرضیه افخم، سخنگوی وزارت خارجه ایران روز چهارشنبه با اشاره به انتشار کاریکاتور جدیدی از پیامبر اسلام در هفته‌نامه فرانسوی «شارلی ابدو» آن را «موهن» نامیده و این اقدام را محکوم کرد و گفت که «سوءاستفاده از آزادی بیان در غرب قابل پذیرش نیست.»

پیش از این، فرانسوا اولاند، رئیس جمهوری فرانسه، روز سه‌شنبه ۲۳ دی در مراسم یادبود سه پلیسی که قربانی حملات اخیر افراط‌گرایان مسلمان در پاریس شده‌اند، تاکید کرد که فرانسه هرگز تسلیم ترور و وحشت‌آفرینی نمی‌شود.

بی‌بی‌سی: در یورش عصر جمعه پلیس فرانسه برادران کواشی کشته شدند

پلیس فرانسه با یورش به دو محل گروگانگیری در پاریس، سه گروگانگیر از جمله دو مظنون به حمله به شارلی ابدو را کشت.

برادران کواشی که پلیس فرانسه آنها را عاملان اصلی حمله به نشریه شارلی ابدو می‌داند، در یورش عصر جمعه پلیس فرانسه به چاپخانه دمارتن، در نزدیکی پاریس کشته شدند.

این دو برادر یک نفر را در این چاپخانه به گروگان گرفته بودند که در پی حمله پلیس آزاد شد.

در محل دوم گروگانگیری در شرق پاریس، یگان های مقابله با تروریسم فرانسه با یورش به فروشگاه مواد غذایی یهودی یک مرد مسلح را کشتند که عده ای را گروگان گرفته بود.

چهار نفر از گروگان ها نیز کشته شدند.

فرانسوا مولن دادستان پاریس جمعه شب به خبرنگاران گفت پلیس فرانسه معتقد است که این چهار گروگان پیش از حمله نیروهای مسلح به محل گروگانگیری کشته شده اند.

همچنین چهار گروگان دیگر در همین محل به شدت زخمی شده و ۱۵ تن دیگر بدون هیچ آسیبی نجات یافتند. در این عملیات نجات گروگان‌ها دو مامور پلیس مجروح شدند.

گفته می شود گروگانگیر محل دوم نیز با برادران کواشی ارتباط داشته است.

شریف و سعید کواشی دو برادری هستند که به گفته پلیس، روز چهارشنبه به دفتر نشریه طنز شارلی ابدو حمله کردند و ۱۲ نفر را کشتند و ۱۰ زخمی به جا گذاشتند.

در مجموع حوادثی که از روز چهارشنبه و به دنبال حمله به دفتر شارلی ابدو آغاز شد تا امروز جمعه ۲۰ نفر از جمله سه حمله‌کننده و گروگان‌گیر کشده شده‌اند.

پلیس فرانسه از روز چهارشنبه عملیات گسترده‌ای را برای شناسایی و ردیابی دو مظنون حمله به این نشریه طنز آغاز کرد تا این که روز جمعه رسانه‌ها از وقوع دو حادثه گروگان‌گیری در منطقه پاریس خبر دادند و از برادران کواشی به عنوان عاملانی یکی از این گروگان‌گیری‌ها نام برده شد.

در یکی از این وقایع برادران کواشی در چاپخانه‌ای در ۳۵ کیلومتری شمال پاریس پناه گرفتند.

گزارش‌ها حاکی از آن است که سعید و شریف کواشی که در محاصره پلیس قرار داشتند از پناهگاه خود خارج شدند و با پلیس درگیر شدند اما در نتیجه این درگیری هر دو برادر کشته شدند.
گروگان‌گیری در یک فروشگاه یهودی با کشته شدن گروگان‌گیر و ۴ گروگان‌ به پایان رسید

چاپ کاریکاتوری از ابوبکر البغدادی رهبر گروه موسوم به “دولت اسلامی” در این نشریه، دلیل حمله روز چهارشنبه به دفتر نشریه طنز شارلی ابدو اعلام شده است.

گروگان‌گیر فروشگاه یهودی که با برادران کواشی ارتباط داشت از پلیس خواسته بود این دو برادر را رها کند.

پلیس فرانسه می گوید این مرد که نامش امدی کولیبالی ذکر شده روز پنجشنبه هم در جنوب پاریس یک مامور زن پلیس را کشته بود.
“تراژدی ملی”

فرانسوا اولاند رئیس جمهوری فرانسه این حادثه را یک “تراژدی ملی” دانست. آقای اولاند مردم فرانسه را به هوشیاری فراخوانده و گفته “من از مردم می‌خواهم که متحد باشند، این بهترین اسلحه ما است.”

رئیس جمهوری فرانسه گفته است “ما باید نسبت به نژادپرستی سازش ناپذیر باشیم.”
فرانسوا اولاند گفته کسانی که متعصبانه مرتکب این کار شده‌اند ارتباطی با اسلام ندارند

آقای اولاند از حادثه گروگان‌گیری در فروشگاه یهودی به عنوان یک “اقدام یهودی‌ستیزانه” نام برد و گفت کسانی که متعصبانه مرتکب این کار شده‌اند ارتباطی با مذهب اسلام ندارند.

رئیس جمهوری فرانسه از مردم کشورش خواسته است که در “راهپیمایی اتحاد” که روز یکشنبه در برگزار می‌شود شرکت کنند.

گفته می‌شود که نخست‌وزیر بریتانیا، نخست‌وزیر اسپانیا و صدراعظم آلمان در این راهپیمایی در پاریس شرکت خواهند کرد.
عزای عمومی

روز پنجشنبه یک روز پس از حادثه حمله به دفتر مجله “شارلی ابدو” به احترام قربانیان این حادثه در فرانسه عزای عمومی اعلام شد. اما این روز هم پاریس روز آرامی را از سر نگذراند.

اوایل بامداد روز پنجشنبه گزارش شد در جریان تیراندازی در پاریس یک مامور زن پلیس زخمی شد و ساعاتی بعد در بیمارستان درگذشت.

گزارش هایی از حمله به چند مسجد و تعدادی از اماکن متعلق به مسلمانان در فرانسه منتشر شد و خبرگزاری فرانسه گزارش کرد که چند مسجد در دو شهر فرانسه هدف تهاجم افراد ناشناس قرار گرفته اما این حملات تلفاتی برجای نگذاشته است.

همزمان امامان بریتانیا با محکوم کردن حملات فرانسه اعلام کردند که چنین اتفاقی تکان دهنده‌ است. آنها گفته اندکه “هیچ چیز غیر اخلاقی تر، زشت‌تر و توهین آمیز تر از این نیست که با استفاده از نام حضرت محمد قتل انجام شود.”

رادیوفردا: برپایه گزارش‌های منتشر شده، روز چهارشنبه، در حمله به دفتر هفته‌نامه شارلی ابدو در پاریس دست کم ۱۲نفر کشته شدند. دو نفر از کشته‌شدگان پلیس هستند. یکی از سردبیران و سه کارتونیست این هفته‌نامه در میان کشته‌ها هستند.

​​ این هفته‌نامه طنز سال ۲۰۱۱ پس از انتشار کاریکاتوری درباره پیامبر اسلام به آتش کشیده شده بود. یکی از توئیت‌های آخر این هفته‌نامه در مورد ابوبکر البغدادی، رهبر گروه «حکومت اسلامی» بود که پانزده دقیقه پیش از حمله به این هفته نامه منتشر شده بود.

​​گفته می‌شود سه مرد نقابدار با کلاشنیکوف به این هفته‌نامه حمله کرده‌اند. در تصاویر منتشر شده، یک نفر در درگیری‌ها «الله‌اکبر» می‌گوید.

​​ به گزارش فرانس ۲۴ فرانسوا اولاند رئیس جمهور این کشور، دستور نشست اضطراری به اعضای دولت داده است. پس از این حمله دولت فرانسه سطح هشدار در مورد تهدیدات تروریستی را به بالاترین میزان ارتقاء داد.

فرانسوا اولاند، رئیس جمهور فرانسه، که در محل حمله حضور پیدا کرده بود، این حمله را «یک حمله تروریستی» خواند و گفت در هفته‌های اخیر چندین حمله تروریستی به این کشور خنثی شده است.

گزارش شده که ۱۰ نفر هم در این حمله زخمی شده‌اند که حال چهار نفر از آنها وخیم اعلام شده است.

​​ هنوز هیچ شخص یا گروهی مسئولیت این حمله را به عهده نگرفته است.

به تازگی مانوئل والس، نخست‌وزیر فرانسه، نسبت به حملات ترورییستی در این کشور هشدار داده بود.

این خبر تکمیل می‌شود.