اخبار

صدای آمریکا: همزمان با بالا گرفتن درگیری نظامی میان جمهوری اسلامی و اسرائیل، آمریکا ابراز تمایل و امیدواری کرد که مذاکرات میان تهران و واشنگتن ادامه یابد.

یک مقام بلندپایه دولت ایالات متحده در پیامی اختصاصی به صدای آمریکا گفت «اگرچه روز یکشنبه دیداری برگزار نخواهد شد، اما ما همچنان به گفت‌وگوها پایبند هستیم و امیدواریم ایرانی‌ها به‌زودی به میز مذاکره بازگردند.»

بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، عصر شنبه اعلام کرده بود که مذاکرات هسته‌ای میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده که قرار بود یکشنبه ۲۵ خرداد برگزار شود، لغو شده است.

پیش از این، عباس عراقچی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ادامه مذاکرات میان تهران و واشنگتن را در شرایطی که حملات اسرائیل ادامه دارد، «بی‌معنا» توصیف کرده بود.

اما دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا ابراز امیدواری کرده است که رسیدن به توافق با تهران همچنان میسر باشد.

او روز جمعه چند دقیقه پیش از رفتن به اتاق وضعیت برای جلسه‌ای راهبردی درباره جمهوری اسلامی به آکسیوس گفت که باور دارد حمله گسترده اسرائیل احتمال دستیابی به توافق هسته‌ای میان آمریکا و جمهوری اسلامی را افزایش داده است.

دونالد ترامپ استدلال کرد که پس از حملات فلج‌کننده اسرائیل، جمهوری اسلامی اکنون انگیزه بیشتری برای رسیدن به توافق دارد.
او گفت: «نتوانستم آن‌ها را در عرض ۶۰ روز به توافق برسانم. خیلی نزدیک بودند، باید آن را انجام می‌دادند. شاید حالا اتفاق بیافتد.»

دونالد ترامپ همچنین در گفت‌وگو با خبرگزاری رویترز گفت: «من تلاش کردم جمهوری اسلامی را از تحقیر و مرگ نجات دهم. من واقعاً سخت تلاش کردم که این اتفاق نیافتد، چون دوست داشتم یک توافق حاصل شود.»

صدای آمریکا: وزارت خارجه آمریکا می‌گوید جمهوری اسلامی با شروط دونالد ترامپ از جمله توقف کامل غنی‌سازی اورانیوم پای میز مذاکره با واشنگتن نشسته است.

روز پنج‌شنبه تَمی بروس سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در نشست خبری به خبرنگاران گفت: «ایران پای میز مذاکره است و براساس خطوط قرمز رئیس‌جمهور ترامپ – از جمله این‌که هرگز نباید سلاح هسته‌ای در کار باشد و غنی‌سازی نباید صورت گیرد – در هر نشست پیشرفت داریم.»

این در حالی است که مقامات جمهوری اسلامی از جمله علی خامنه‌ای و وزیر خارجه حکومت در اظهار نظرهای عمومی می‌گویند که حاضر به توقف غنی‌سازی نیستند.

در عین حال تمی بروس در واکنش به افزایش گمانه‌زنی‌ها درباره نزدیک یا دور بودن دستیابی به توافقی با جمهوری اسلامی، با تاکید بر پیشرفت در مذاکرات، نسبت به اظهارنظرهای زودهنگام هشدار داد.

این واکنش در پی اظهارات عباس عراقچی وزیر خارجه جمهوری اسلامی صورت گرفت. دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا روز سه‌شنبه گفت که ممکن است در هفته‌های آینده توافقی با تهران حاصل شود. اما وزیر خارجه جمهوری اسلامی روز چهارشنبه در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس گفت رسانه‌ها در حال گمانه‌زنی درباره توافقی قریب‌الوقوع هستند، اما به‌نظر او «هنوز به آن نقطه نرسیده‌ایم».

تَمی بروس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، در نشست خبری روز پنج‌شنبه، گفت که ایالات متحده از پرداختن به جزئیات مذاکرات خودداری می‌کند.

او گفت: «مردم شروع به گمانه‌زنی می‌کنند چون شاید کسی در رادیو حرفی بزند، حدس بزند و شروع به شایعه‌پراکنی کند. ما این کار را نمی‌کنیم. ما آموخته‌ایم که صحبت درباره جزئیات چیزی به‌حساسیت مذاکرات صلح یا آتش‌بس کمکی نمی‌کند. ممکن است برای برنامه‌های رادیویی جالب باشد، اما شیوه ما این نیست. توافقات جدی از این راه حاصل نمی‌شوند.»

او از اظهار نظر مستقیم درباره اظهارات وزیر خارجه جمهوری اسلامی خودداری، اما بر «مثبت» بودن روند مذاکرات تأکید کرد و گفت: «آنچه من می‌دانم این است که همه گزارش‌ها پس از جلسات ما حاکی از این بوده که مذاکرات خوب پیش رفته و پیشرفت حاصل شده.»

در یکی از آخرین اظهار نظرها از سوی مقامات ایرانی، اسماعیل بقایی سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی گفته بود: «ایران هرگز تعلیق برنامه غنی‌سازی خود را نخواهد پذیرفت. غنی‌سازی بخش جدایی‌ناپذیر برنامه صلح‌آمیز انرژی هسته‌ای و صنعت هسته‌ای کشور است و باید حفظ شود.»

این در حالی است که واشنگتن بارها تأکید کرده ادامه غنی‌سازی در هیچ سطحی در ایران قابل قبول نیست.

«استیو ویتکاف» نماینده ویژه کاخ سفید پیش‌تر در مصاحبه‌ای با شبکه ای‌بی‌سی با تاکید بر خط قرمز آمریکا گفته بود: «ما یک خط قرمز بسیار واضح داریم و آن هم غنی‌سازی است. حتی ۱ درصد ظرفیت غنی‌سازی هم برای ما قابل قبول نیست. هر توافقی باید بدون غنی‌سازی باشد، چرا که غنی‌سازی راه را برای ساخت سلاح هموار می‌کند. ما اجازه نخواهیم داد بمبی ساخته شود.»

رادیوفردا: وزیر خارجهٔ جمهوری اسلامی ایران می‌گوید: «رسانه‌ها همچنان در حال گمانه‌زنی دربارهٔ توافقی قریب‌الوقوع میان ایران و آمریکا هستند. مطمئن نیستم که واقعاً در چنین نقطه‌ای قرار داشته باشیم».

عباس عراقچی روز پنجشنبه هشتم خرداد در پستی در شبکهٔ ایکس نوشت که «مسیر توافق از میز مذاکره می‌گذرد، نه از طریق رسانه‌ها».

او نامی از این رسانه‌ها نبرد، اما به نظر می‌رسد که اشارهٔ او به طور مشخص به گزارش شبکهٔ تلویزیونی سی‌ان‌ان باشد که روز چهارشنبه به نقل از منابع آگاه از گفت‌وگوها بین ایران و ایالات متحده نوشته بود که دو کشور «در حال نزدیک شدن به یک توافق کلی هستند که ممکن است در دیدار بعدی آمریکا و ایران، که احتمالاً در خاورمیانه برگزار می‌شود، نهایی شود».

این گزارش، خوش‌بینی رئیس‌جمهور آمریکا به دستیابی به توافقی با ایران ظرف چند هفته آینده را تأیید کرده بود.

دونالد ترامپ روز چهارشنبه گفت: «اگر بتوانیم به سندی قوی برسیم، سندی بسیار محکم با بازرسی‌ها و بدون هیچ اعتمادی- چون من به کسی اعتماد ندارم- آن‌وقت نیازی به حمله نخواهد بود. من خواهان [سندی] بسیار قوی هستم، که طبق آن بازرسان ما بتوانند وارد شوند، هرچه لازم بود ضبط کنند، هرجا لازم بود را نابود کنند، اما کسی کشته نشود».

وزیر خارجهٔ جمهوری اسلامی در مقابل تأکید کرده که ایران خواهان توافقی است که «منافع همه طرف‌ها را تأمین کند»، «همه تحریم‌ها را لغو و حقوق هسته‌ای ایران، از جمله غنی‌سازی، را محقق کند».

موضوع غنی‌سازی در خاک ایران به یک اختلاف کلیدی بین دو کشور تبدیل شده است. در حالی که ایالات متحده به برنامهٔ هسته‌ای صلح‌آمیز ایران چراغ سبز نشان داده است، اما می‌گوید ایران باید غنی‌سازی اورانیوم درهر سطحی را برچیده و مواد هسته‌ای لازم را از خارج وارد کند.

تهران غنی‌سازی را «خط قرمز» خود دانسته و توقف آن را رد کرده است.

عباس عراقچی همچنین به آنچه که «آخرین خبر جعلی علیه دیپلماسی ایران و آمریکا» خوانده است، واکنش نشان داده و گفته که «استفاده ابزاری از نام ایران برای حمله به منتقدان داخلی در آمریکا، حتی برای اسرائیل نیز اقدامی بی‌ارزش است».

ظاهراً اشارهٔ وزیر خارجهٔ ایران به گزارش روز چهارشنبه «فاکس نیوز» باشد که نوشته بود «یک برآورد جدید اطلاعاتی ادعا می‌کند که ایران همچنان برنامه فعال سلاح‌های هسته‌ای خود را دنبال می‌کند، برنامه‌ای که می‌تواند برای پرتاب موشک‌های بلندبرد مورد استفاده قرار گیرد».

استناد این رسانه به «مقامات اتریشی» بوده است، ادعایی که هیچ رسانه مستقل دیگری آن را تأیید نکرده است.

این گزارش فاکس نیوز در حالی است که تولسی گابارد، مدیر اطلاعات ملی ایالات متحده، در ماه مارس به کمیته اطلاعات سنای آمریکا گفته بود جامعه اطلاعاتی ایالات متحده «همچنان ارزیابی می‌کند که ایران در حال ساخت سلاح هسته‌ای نیست و علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، برنامهٔ سلاح هسته‌ای را که در سال ۱۳۸۲ متوقف کرده بود، تأیید نکرده یا مجوز آن را نداده است».

دونالد ترامپ از ایران خواسته است هرچه سریع‌تر به توافقی برای برچیده شدن برنامهٔ هسته‌ای خود برسد، وگرنه علیه آن تحریم‌های ثانویه وضع کرده و «بمباران» خواهد شد.

رادیوفردا: پیش‌بینی می‌شد که دور چهارم مذاکرات ایران و آمریکا در رم، پایتخت ایتالیا، برگزار شود؛ اما حالا این نشست و همچنین برنامهٔ دیدار معاون وزیر خارجهٔ ایران با همتایان خود از تروئیکای اروپایی – فرانسه، بریتانیا و آلمان – به تعویق افتاده است؛ تغییری که به‌گفتهٔ بدر البوسعیدی، وزیر خارجهٔ عمان، به دلیل مسائل «لجستیکی» رخ داده است.

اما در میان گزارش‌های رسانه‌های مختلف در داخل و خارج از ایران، صحبت از چالش‌های مذاکره مطرح است؛ از یک‌سو گفته می‌شود در دولت آمریکا هنوز دربارهٔ ابعاد محدود کردنِ برنامهٔ هسته‌ای ایران تصمیم‌گیریِ نهایی انجام نشده است.

از سوی دیگر، بازیگران متعددی در این میان از جمله روسیه، اروپایی‌ها، اسرائیل و کشورهای عربی حوزهٔ خلیج‌ فارس هستند که در دست یافتن یا نیافتن ایران و آمریکا به توافق، به منافع ملی خود می‌اندیشند و نقش ایفا می‌کنند.

و در ایران، که به‌گفتهٔ برخی تحلیلگران تصمیم در زمینهٔ دستیابی به «توافق» گرفته شده، مشخص نیست که مقامات با چه سطحی از معامله موافق خواهند بود.

در تازه‌ترین اظهارنظری که از مقام‌های ایالات متحده شنیده شده، در کنار خواستهٔ دونالد ترامپ برای به صفر رساندنِ صادرات نفت ایران، مارکو روبیو، وزیر خارجهٔ ایالات متحده که حالا به‌طور موقت به‌عنوان مشاور امنیت ملی هم در کاخ سفید حضور دارد، روز پنج‌شنبه به شبکهٔ تلویزیونی فاکس نیوز گفت: «ایران فقط باید بگوید که ما موافقت کرده‌ایم که دیگر غنی‌سازی نکنیم؛ ما قرار است رآکتور داشته باشیم زیرا انرژی هسته‌ای می‌خواهیم و قرار است اورانیوم غنی‌شده وارد کنیم».

آقای روبیو در همین حال گفت اگر آن‌ها مدعی هستند که برنامه‌شان صلح‌آمیز است، نباید از بازرسی، از جمله توسط بازرسان آمریکایی، نگران باشند.

سیگنالی که تهران هم‌زمان با این اظهارات فرستاده این است که اگر دیدار هم به تعویق افتاده، «هیچ تغییری در عزم ایران برای دستیابی به یک راه‌حل مذاکره‌شده ایجاد نشده است».

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، با انتشار پستی در شبکهٔ اجتماعی ایکس به زبان انگلیسی نوشت: «در واقع، ما بیش از هر زمان دیگری مصمم به دستیابی به یک توافق عادلانه و متعادل هستیم: تضمین پایان تحریم‌ها و ایجاد اعتماد به این‌که برنامهٔ هسته‌ای ایران برای همیشه صلح‌آمیز خواهد ماند.»

در این پیام اشاره‌ای به موضوع غنی‌سازی نشده است، اما مقام‌های جمهوری اسلامی از جمله آقای عراقچی پیشتر دربارهٔ این موضوع اظهارنظر کرده و گفته بودند که اصل غنی‌سازی در ایران قابل مذاکره نیست.

دربارهٔ ابعاد این روند دیپلماتیک و فرصت‌ها و تهدیدها، رویکردهای متفاوتی در واشینگتن مطرح است. از آن جمله، مایکل سینگ، مدیرعامل انستیتوی واشینگتن برای سیاست خاور نزدیک، در گفت‌وگو با رادیوفردا می‌گوید دولت ترامپ باید رویکرد سخت‌گیرانه‌تری در قبال ایران داشته باشد تا بتواند به نتیجهٔ مطلوب خود در مذاکرات دست یابد.

آقای سینگ بر این باور است که ایالات متحده باید پیگیر برچیده‌شدنِ برنامهٔ غنی‌سازی اورانیوم در ایران باشد و همچنین می‌گوید «باید به ایران بگوییم که باید انتخاب کند. شما نمی‌توانید این گزینه را (احتمال رفتن به سمت تولید سلاح هسته‌ای) برای استفادهٔ دائمی به‌عنوان یک تهدید حفظ کنید و در عین حال لغو تحریم‌هایی را که می‌خواهید، داشته باشید».

مایکل سینگ پیشتر مدیر ارشد امور خاورمیانه در شورای امنیت ملی بوده است. او همچنین از مشاوران ارشد میت رامنی، نامزد حزب جمهوری‌خواه در کارزار انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۱۲، بود.

این روند را چگونه می‌بینید؟ آیا به‌نوعی متزلزل و شکننده است و هنوز کامل شکل نگرفته و قوام نیافته است؟

مایکل سینگ: من فکر می‌کنم یک پارادوکس واقعی در قلب سیاست ایالات متحده وجود دارد، و آن این است که به نظر می‌رسد ترامپ خواهان یک توافق سریع است. اما به‌نظرم فشار زیادی نیز بر او وجود دارد تا به یک توافق سفت‌وسخت، توافقی که بهتر از برجام باشد، دست یابد؛ به‌خصوص به این دلیل که او بود که از برجام خارج شد.

رسیدن به چیزی که هم سریع و هم جدی باشد، یک کار دیپلماتیک واقعاً چالش‌برانگیز است که فکر می‌کنم غیرممکن نیست، اما واقعاً به یک استراتژی بسیار دقیق نیاز دارد.

آن‌چه تاکنون دیده‌ایم، این است که این دولتی است که اختلافات واقعی در داخل آن بر سر این‌که سیاست ما در قبال ایران دقیقاً چگونه باید باشد، وجود دارد. چه چیزی باید از ایرانی‌ها بخواهیم؟ حتی فراتر از مسئلهٔ هسته‌ای، این‌که چگونه باید با ایران برخورد کنیم و چگونه این مسائل باید بخشی از مذاکرات باشند.

بنابراین این چالش برای دولت ترامپ است: اگر آن‌ها خواهان توافقی هستند که هم سریع باشد و هم بتوانند به‌طور معتبری آن را سفت‌وسخت‌تر از آن‌چه رئیس‌جمهور اوباما توانست با برجام به‌دست آورد، ارائه دهند، واقعاً مستلزم آن است که همهٔ این فشارهای مختلف را کنار هم قرار دهند: فشار نظامی، که بدیهی است اسرائیلی‌ها تا حد زیادی در حال اعمال آن هستند؛ فشار دیپلماتیک در قالب اسنپ‌بک یا ماشه، که مستلزم همراهی اروپایی‌ها است.

آن‌ها به‌نوعی این کار را انجام می‌دهند، این‌طور نیست؟ منظورم سطوح مختلف فشار است.

به‌هیچ‌وجه. تهدید حملهٔ اسرائیل قطعاً بر این مذاکرات سایه افکنده است. این به ایران فشار وارد خواهد کرد، زیرا فکر می‌کنم ایرانی‌ها درک خواهند کرد که اگر نتوانند با ترامپ به توافق برسند، به احتمال زیاد خود را در یک رویارویی نظامی با اسرائیل خواهند یافت.

با این حال، به‌نظر من این یک سؤال بی‌پاسخ است که آیا ایرانی‌ها معتقدند که اسرائیل تهدیدی جدی برای آمال هسته‌ای آن‌ها محسوب می‌شود یا خیر. چیزی که ما نمی‌بینیم، هماهنگی نزدیک بین ایالات متحده و اروپا است. به خاطر داشته باشید که این اروپایی‌ها هستند که می‌توانند مکانیسم ماشه را اجرا کنند، نه ایالات متحده. چیزی که ما نمی‌بینیم، اعمال فشار حداکثری واقعی است، مانند دورهٔ اول ترامپ.

اما آقای سینگ، روزی نیست که دولت ایالات متحده مجموعه‌ای از تحریم‌های جدید را اعلام نکند یا نام‌ها و شرکت‌هایی را به فهرست تحریم‌ها اضافه نکند.

بله، و ما این را در دولت بایدن نیز دیدیم، اما اطلاعیه‌ها و بیانیه‌های مطبوعاتی وزارت خزانه‌داری باعث توقف صادرات نفت نمی‌شوند. این یک واقعیت است.

در دورهٔ اول ترامپ، مقاماتی داشتیم که تنها وظیفه‌شان این بود که هر روز به‌نوعی تلاش کنند تا جلوی ارسال نفت ایران و بازگرداندن پول به ایران را بگیرند. ما امروز چنین چیزی نمی‌بینیم. ما آن نوع انرژی و تمرکزی را که رئیس‌جمهور ترامپ در دورهٔ اول خود برای اعمال فشار اقتصادی بر ایران داشت، نمی‌بینیم.

نگرانی من این است که ایرانی‌ها به ایالات متحده نگاه کنند و بگویند: «ببینید، رئیس‌جمهور ترامپ به دنبال یک پیروزی سریع دیپلماتیک است. او در مورد روسیه و اوکراین به چنین پیروزی نرسیده است. اگر او مایل به پذیرش توافق مدنظر ما باشد، می‌توانیم به او یک پیروزی بدهیم».

اگر رئیس‌جمهور ترامپ می‌خواهد بر این موضوع غلبه کند و واقعاً ایرانی‌ها را مجبور به پذیرش نوعی از توافقی کند که نمی‌خواهند، این امر مستلزم مذاکرات بسیار سختی خواهد بود.

آیا فکر نمی‌کنید این کار باید قبل از این‌که ایالات متحده برای مذاکره با ایران پای میز مذاکره برود، انجام می‌شد؟ چون هم‌زمان با صحبت کردن با ایران، اعمال آن نوع فشار حداکثری، بر روند مذاکرات تأثیر نمی‌گذارد؟

البته، اما این مذاکرات را به نفع ایالات متحده تحت تأثیر قرار می‌دهد. منظورم این است که ایرانی‌ها می‌گویند ما قرار نیست تحت فشار مذاکره کنیم. اما البته، بارها در گذشته آن‌ها تحت فشار مذاکره کرده‌اند.

اصلاً چرا مذاکره می‌کنند؟ برای این است که از فشار خلاص شوند، درست است؟ بنابراین اگر فشاری نباشد، دلیلی برای مذاکره برای ایران وجود ندارد.

فکر می‌کنم باید پیام‌هایی را که ایرانی‌ها می‌دهند، نادیده بگیریم، که البته پیام‌های تاکتیکی هستند و برای جلوگیری از اعمال آن نوع فشار توسط ایالات متحده طراحی شده‌اند.

ایرانی‌ها استاد این کار هستند. از یک طرف سعی می‌کنند مذاکره‌کنندگان ما را سر میز مذاکره مجذوب خود کنند. آن‌ها می‌گویند، ببینید، ما می‌خواهیم معامله کنیم. شما می‌خواهید معامله کنید. این تندروهای ما در داخل و تندروهای شما در داخل هستند که مانع این امر می‌شوند.

اما سپس از این نوع رجزخوانی در ملأعام نیز استفاده می‌کنند تا بگویند، می‌دانید، اگر شما فشار بیاورید، ما کنار می‌کشیم. ایرانی‌ها مذاکره‌کنندگان خوبی هستند. خلاصهٔ ماجرا همین است. اما ما نیز باید به همان اندازه، اگر نگوییم بیشتر، رویکرد محکم و سختی داشته باشیم.

شما به توافق سفت‌وسخت‌تر اشاره کردید. آن توافق چه مشخصه‌ای باید داشته باشد؟ آیا برچیدن همهٔ برنامه به شکلی که اسرائیل می‌خواهد یا مثلاً روش‌های راستی‌آزمایی سخت‌گیرانه‌تر؟

من فکر می‌کنم تنها نوع توافقی که باید مایل به دستیابی به آن با ایران باشیم، توافقی است که مستلزم برچیدن کامل برنامهٔ هسته‌ای ایران باشد. پاسخ ایران این خواهد بود که این خیلی رادیکال است و این خواسته زیادی است. اما واقعیت این است که در جوامع اطلاعاتی ما، باور عمومی این است که برنامهٔ هسته‌ای ایران هدفی جز دست‌کم حفظ گزینهٔ داشتن سلاح هسته‌ای ندارد.

آن کسی که این‌جا یک موضع پرت دارد، ایران است. واقعاً چرا برای مصارف صلح‌آمیز باید چنین برنامهٔ عظیمی داشت؟ ایران به این برنامه‌ای که در آن شاید صدها میلیارد دلار سرمایه‌گذاری کرده، نیازی ندارد.

کشورهای زیادی وجود دارند که برنامهٔ تسلیحات هسته‌ای خود را کنار گذاشته‌اند. کشورهای بسیار کمی وجود دارند که اورانیوم خود را غنی‌سازی و پلوتونیوم خود را بازفرآوری می‌کنند. بنابراین، ایران واقعاً درخواست برخورد ویژه و حفظ برنامه را دارد تا این‌که آن را کنار بگذارد.

نظر من این است که اگر ایران می‌خواهد به‌طور کامل از لغو تحریم‌هایی که درباره‌اش صحبت می‌کند، برخوردار شود، اگر می‌خواهد به‌نوعی به جامعهٔ بین‌المللی بپیوندد، این واقعاً حداقل کاری است که باید انجام دهد تا نشان دهد که از این آمال تسلیحات هسته‌ای دست کشیده است.

وقتی از برچیدن حرف می‌زنید، منظورتان تأسیسات غنی‌سازی است یا کل برنامهٔ هسته‌ای؟

هر دو. فکر می‌کنم اختلاف نظر زیادی وجود ندارد که اگر ایران بخواهد، مثلاً، راکتورهای انرژی هسته‌ای با سوخت وارداتی داشته باشد، اشکالی ندارد. این نوعی از برنامهٔ انرژی هسته‌ای داخلی است. این چیزی است که ایالات متحده مدت‌ها است داشته و ما سوخت خود را از روسیه وارد می‌کردیم.

ایران اگر بخواهد اورانیوم خود را غنی‌سازی کند، اگر بخواهد تأسیسات بازفرآوری یا راکتورهای آب سنگین داشته باشد، همهٔ این چیزهایی که خطوط قرمز هستند و از نظر تاریخی با برنامه‌های سلاح‌های هسته‌ای مرتبط‌اند، باید از بین بروند، برچیده شوند و از کشور خارج شوند.

و فکر می‌کنید این هدف چقدر قابل دستیابی است؟

به ایران بستگی دارد. منظورم این است که این امر ایران را مجبور می‌کند با یک انتخاب روبه‌رو شود: یا گزینهٔ داشتن سلاح‌های هسته‌ای را حفظ کند، که بدیهی است چیزی است که آن‌ها به آن علاقه دارند، یا از لغو تحریم‌ها بهره‌مند شود.

ایران البته بارها هدف دستیابی به سلاح را رد کرده و صحبت‌هایی هم که در ماه‌های اخیر مطرح شده، گزینهٔ ساخت سلاح را تحت شرایط خاصی به میان کشیده است.
حتی اگر می‌گویند «تحت شرایط خاص»، در حال صحبت دربارهٔ آن در فضای عمومی هستند.

ایرانی‌ها مدت‌ها است که این افسانه را پخش کرده‌اند که علاقه‌ای به سلاح هسته‌ای ندارند. اقدامات آن‌ها در طول سال‌ها چیز دیگری می‌گوید. و حالا اسنادی هم در این زمینه وجود دارد. حتی عراقچی، مذاکره‌کنندهٔ ارشد ایران، می‌گوید اگر مذاکرات به نتیجه نرسد یا آمریکا این کار را یا آن کار را بکند، شاید به سمت تولید سلاح برویم. این یک تغییر بزرگ در نحوهٔ صحبت آن‌ها است.

بنابراین فکر می‌کنم باید به ایران بگوییم که باید انتخاب کند. شما نمی‌توانید این گزینه را برای استفادهٔ دائمی از آن به‌عنوان یک تهدید حفظ کنید و در عین حال لغو تحریم‌هایی را که می‌خواهید، داشته باشید. این واقعاً نقص اصلی برجام بود که ایران را ملزم به انتخاب این گزینه نمی‌کرد بلکه به ایران اجازه می‌داد از این انتخاب فرار کند.

این، به‌نظر من، واقعاً چیزی است که توافق بعدی باید اصلاح کند، چه در زمان ترامپ باشد، چه در زمان شخص دیگری.

تایمز اسرائیل: ترامپ می‌گوید که می‌خواهد ایران کشوری فوق‌العاده، عالی و شاد باشد. اما آنها نمی توانند سلاح هسته ای داشته باشند. ویتکاف: نشست شنبه در عمان با وزیر خارجه ایران درباره اعتمادسازی ایالات متحده روز جمعه آمادگی خود را برای سازش پیش از مذاکرات پرمخاطره آخر هفته با ایران نشان داد، در حالی که تاکید کرد که تهران نمی تواند سلاح هسته ای داشته باشد، زیرا جمهوری اسلامی ادعا می کند که به دنبال یک توافق “واقعی و عادلانه” در مورد برنامه هسته ای خود است.

دشمنان دیرینه قرار است روز شنبه در عمان دیدار کنند، هفته‌ها پس از نامه‌ای به آیت‌الله علی خامنه‌ای، رئیس‌جمهور آمریکا، رئیس‌جمهور آمریکا که به دنبال دیپلماسی بود اما نسبت به اقدام نظامی احتمالی در صورت امتناع ایران هشدار داد.

علی شمخانی مشاور خامنه‌ای در ایکس نوشت: تهران به دور از اجرای برنامه و صرفاً صحبت در مقابل دوربین، به دنبال توافق واقعی و عادلانه است، پیشنهادهای مهم و قابل اجرا آماده است.

وی با تایید اینکه عباس عراقچی وزیر امور خارجه «با اختیارات کامل برای مذاکره غیرمستقیم با آمریکا» به عمان می رود، افزود: اگر واشنگتن حسن نیت نشان دهد، مسیر رو به جلو «هموار» خواهد بود.

ترامپ پیش از این مذاکرات بار دیگر مخالفت خود با دستیابی ایران به سلاح هسته ای را تکرار کرد.

ساعاتی پیش از دیدار استیو ویتکاف، فرستاده خود به عراقچی، ترامپ به خبرنگاران گفت: «من می‌خواهم ایران کشوری فوق‌العاده، عالی و شاد باشد. اما آنها نمی‌توانند سلاح هسته‌ای داشته باشند».

ویتکاف، دوست ترامپ که به عنوان فرستاده جهانگرد او خدمت می کند، پیش از مذاکرات، انعطاف پذیری خود را به صدا درآورد.

ویتکاف به وال استریت ژورنال گفت که «موضع امروز ما» با درخواست از ایران شروع می‌شود که برنامه هسته‌ای خود را به طور کامل از بین ببرد – دیدگاه تندروهای اطراف ترامپ که کمتر کسی انتظار دارد ایران هرگز آن را بپذیرد.

ویتکاف به روزنامه گفت: «به هر حال، این بدان معنا نیست که در حاشیه ما راه‌های دیگری برای سازش بین دو کشور پیدا نخواهیم کرد.

ویتکاف با تاکید بر اینکه هر توافقی باید شامل تدابیر نظارتی گسترده برای تضمین عدم ساخت سلاح اتمی توسط ایران باشد، افزود: جایی که خط قرمز ما خواهد بود، نمی‌توان توانایی هسته‌ای شما را تسلیحاتی کرد.

پیش از این، دبیر مطبوعاتی ترامپ به خبرنگاران گفته بود که رئیس‌جمهور آمریکا می‌خواهد ایران بداند که «همه گزینه‌ها روی میز است» تا از تولید سلاح‌های هسته‌ای جلوگیری کند.

کارولین لیویت، سخنگوی کاخ سفید گفت: «هدف نهایی ترامپ تضمین این است که ایران هرگز نمی تواند به سلاح هسته ای دست یابد» و ترامپ به دیپلماسی اعتقاد دارد.

او گفت: “اما او به ایرانی‌ها و تیم امنیت ملی‌اش نیز کاملاً واضح گفته است که همه گزینه‌ها روی میز است و ایران باید انتخابی داشته باشد. شما می‌توانید با درخواست رئیس جمهور ترامپ موافقت کنید، در غیر این صورت تمام جهنمی برای پرداخت وجود خواهد داشت، و رئیس جمهور این احساس را دارد. او نسبت به آن احساس بسیار قوی دارد.”

لیویت تاکید کرد که مذاکرات با ایران مستقیم خواهد بود – چیزی که تهران آن را رد کرده است. در مصاحبه وال استریت ژورنال، ویتکاف گفت که امیدوار است این موضوع را حل کند و “پارامترها” را برای مذاکرات بیشتر تعیین کند.

ویتکاف افزود که نشست روز شنبه “درباره اعتمادسازی است. درباره این است که چرا رسیدن به توافق برای ما بسیار مهم است، نه شرایط دقیق توافق.” به گزارش پایگاه خبری اکسیوس، کارشناسان هسته ای در وزارت امور خارجه آمریکا در این مذاکرات حضور خواهند داشت.

باراک اوباما، رئیس‌جمهور سابق آمریکا در سال 2015 درباره توافقی مذاکره کرد که به دنبال جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای بدون اصرار بر برچیدن کامل برنامه مورد مناقشه‌اش بود.

ترامپ این توافق را بسیار ضعیف خواند و پس از روی کار آمدن اولین بار آن را پاره کرد و در عوض تحریم های گسترده ای را بر بخش نفت ایران اعمال کرد.

تهران به مدت یک سال به این توافق پایبند بود و تعهدات خود را لغو کرد.

“لفاظی خصمانه”

ترامپ پیش از این مذاکرات تکرار کرد که در صورت شکست آنها، اقدام نظامی «کاملاً» ممکن است.

ایران در پاسخ گفت که تهران می‌تواند بازرسان هسته‌ای سازمان ملل را اخراج کند که به نوبه خود باعث هشدار آمریکا مبنی بر «تشدید تنش» شد.

ایران همواره تلاش برای دستیابی به سلاح هسته ای را رد کرده است.

اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه روز جمعه گفت ایران با حسن نیت و هوشیاری کامل به دیپلماسی فرصت واقعی می دهد.

وی گفت: «آمریکا باید از این تصمیم که علیرغم لفاظی های خصمانه آنها گرفته شده است، قدردانی کند.

روز پنجشنبه، واشنگتن تحریم های بیشتری را علیه ایران اعمال کرد که شبکه نفتی و برنامه هسته ای این کشور را هدف قرار داد.

محمد اسلامی، رئیس آژانس هسته ای ایران، تأثیر آنها را کم اهمیت جلوه داد.

وی گفت: با تحریم های مختلف حداکثر فشار را وارد کردند اما نتوانستند جلوی پیشرفت کشور را بگیرند.

آنها هنوز فکر می کنند که می توانند با تهدید و ارعاب، عملیات روانی یا اقدامات احمقانه جلوی این ملت و کشور را بگیرند.

پیش از مذاکرات عمان، ویتکاف – که همچنین به دنبال پایان دادن به جنگ اوکراین بوده است – از روسیه که همکاری نزدیکی با ایران دارد، بازدید کرد.

اتحادیه اروپا که از توافق دوران اوباما حمایت کرد، روز جمعه گفت که “هیچ جایگزینی برای دیپلماسی” در مورد موضوع هسته ای ایران وجود ندارد.

تغییر اقلیم منطقه

ترامپ روز دوشنبه در جریان سفر بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر به واشنگتن، این مذاکرات را اعلام کرد و هشدار داد که در صورت طولانی شدن دیپلماسی، اقدام نظامی “حتمی” خواهد بود.

ایران سال گذشته دو بار صدها موشک و پهپاد را به سمت اسرائیل پرتاب کرد که اولین حمله مستقیم جمهوری اسلامی به اسرائیل بود، در بحبوحه جنگ غزه که با حمله حماس در اکتبر 2023 به اسرائیل آغاز شد. این حملات واکنش‌های اسرائیل را برانگیخت که ظاهراً دفاع هوایی و قابلیت‌های تولید موشک تهران را تضعیف کرد و باعث ترس ایران از حمله آمریکا و اسرائیل علیه برنامه هسته‌ای این کشور شد.

حماس تحت حمایت تهران در غزه متحمل خسارات سنگینی شده است، همانطور که حزب الله لبنان تحت حمایت ایران بوده است. متحد اصلی ایران در میان رهبران عرب، بشار اسد سوریه، در ماه دسامبر سرنگون شد.

رهبران جمهوری اسلامی نیز با فشارهای داخلی روبرو هستند زیرا سال ها تحریم های بین المللی اقتصاد را خفه کرده است.

در حالی که غرب می‌خواهد برنامه موشکی بالستیک و نفوذ منطقه‌ای ایران را در مذاکرات بگنجاند، تهران معتقد است که تنها در مورد برنامه هسته‌ای خود صحبت خواهد کرد.

مجید تخت روانچی معاون وزیر امور خارجه گفت: اگر طرف آمریکایی مسائل و مطالبات نامربوط را مطرح نکند و تهدید و ارعاب را کنار بگذارد، امکان توافق وجود دارد.

رسانه های تندرو ایران نسبت به این مذاکرات تردید دارند.

روزنامه کیهان هشدار داد که ورود به مذاکره با آمریکا برای لغو تحریم‌ها یک «استراتژی شکست خورده» است.

ارونیوز: دیدار دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران با رئيس سازمان سیای آمریکا؟ حتی کنار هم گذاشتن این کلمات هم تا چندی پیش دشوار و شاید هم خنده‌دار به نظر می‌آمد اما حالا گزارش‌های غیر رسمی از دیدار علی شمخانی و ویلیام برنز حکایت دارد.

باربارا اسلاوین، رئيس بخش ایران شورای آتلانتیک روز سه‌شنبه ۲۷ آوریل در حساب توییتری خود نوشت که ویلیام برنز، رئيس سازمان سیا چند روز پیش در بغداد پایتخت عراق با علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران دیدار کرده است.

خانم اسلاوین همچنین اضافه کرده بود که در این دیدار یک شخصیت ناشناخته سعودی نیز حضور داشته است.

اما اسلاوین نخستین و تنها کسی نبود که از این دیدار خبر داده بود. پیشتر مایکل روبین، عضو اندیشکده امریکن اینترپرایز که به جمهوری‌خواهان نزدیک است روز ۲۶ آوریل در مقاله‌ای با عنوان «چرا بیل برنز به بغداد رفته است؟» به موضوع دیدار این مقام ارشد آمریکایی با مقام‌های ایرانی پرداخته بود.

so, this just in from a well-placed individual: there was a meeting in Baghdad but it was Burns and Shamkhani, the Iranian national security adviser. There was also an unidentified #Saudi present. Would imagine the conversation was broader than just @theIrandeal — #Yemen etc.

— Barbara Slavin (@barbaraslavin1) April 27, 2021

دیدار دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران با رئيس سازمان سیای آمریکا؟ حتی کنار هم گذاشتن این کلمات هم تا چندی پیش دشوار و شاید هم خنده‌دار به نظر می‌آمد اما حالا گزارش‌های غیر رسمی از دیدار علی شمخانی و ویلیام برنز حکایت دارد.

باربارا اسلاوین، رئيس بخش ایران شورای آتلانتیک روز سه‌شنبه ۲۷ آوریل در حساب توییتری خود نوشت که ویلیام برنز، رئيس سازمان سیا چند روز پیش در بغداد پایتخت عراق با علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران دیدار کرده است.

خانم اسلاوین همچنین اضافه کرده بود که در این دیدار یک شخصیت ناشناخته سعودی نیز حضور داشته است.

اما اسلاوین نخستین و تنها کسی نبود که از این دیدار خبر داده بود. پیشتر مایکل روبین، عضو اندیشکده امریکن اینترپرایز که به جمهوری‌خواهان نزدیک است روز ۲۶ آوریل در مقاله‌ای با عنوان «چرا بیل برنز به بغداد رفته است؟» به موضوع دیدار این مقام ارشد آمریکایی با مقام‌های ایرانی پرداخته بود.

آقای روبین در مقاله خود برای موسسه امریکن اینترپرایز مدعی شده بود که دیدار برنز با مقام عالی‌رتبه ایرانی در منزل فواد حسین وزیر امور خارجه عراق انجام شده است.

سازمان سیا بلافاصله پس از انتشار مقاله روبین انجام چنین دیداری را تکذیب کرد. اما سابقه انجام مذاکرات محرمانه آقای برنز بر تردیدها در خصوص صحت این تکذیب افزود. این دیپلمات کارکشته آمریکایی که چندین دهه به عنوان نماینده آمریکا در سفارت‌خانه‌های مختلف آمریکا حضور داشته یکی از اصلی‌ترین کسانی است که در مذاکرات محرمانه آمریکا و عمان در پایان دولت محمد احمدی نژاد نقش داشت.

با این وجود بعد از توییت خانم اسلاوین، دفتر مطبوعاتی سازمان سیا بار دیگر انجام دیدار با مقام‌های ایرانی را تکذیب کرد. این در حالی است که اسلاوین می‌گوید، از صحت ادعای خود اطمینان دارد.

از سوی دیگر چندی پیش جواد ظریف در یک گفتگو اعلام کرده بود که برخی در ایران به آمریکا گرا می‌دهند که با دولت کنونی مذاکره نکند و منتظر پایان کار این دولت باشند. آقای ظریف بدون اینکه نامی از این افراد ببرد می‌افزاید: «اینکه ما سکوت می‌کنیم معنایش این نیست که متوجه نیستیم. خبر این اتفاقات به ما می‌رسد، منتهی در حال حاضر در این شان نیستم که در این رابطه صحبت کنم.»

ظریف وزیر خارجه:
بعضی دوستان به امریکا «گرا» می‌دهند که با ما بهتر می‌توانید کار کنید؛ ما که سکوت می‌کنیم، دلیل نمی‌شود که متوجه این گراها نیستیم.
می‌دانم و خبرش را بهم می‌دهند/انتخاب pic.twitter.com/Jus4Sjb75T

— Mohammad Hasan Najmi (@mhnajmi64) November 29, 2020

دیدار دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران با رئيس سازمان سیای آمریکا؟ حتی کنار هم گذاشتن این کلمات هم تا چندی پیش دشوار و شاید هم خنده‌دار به نظر می‌آمد اما حالا گزارش‌های غیر رسمی از دیدار علی شمخانی و ویلیام برنز حکایت دارد.

باربارا اسلاوین، رئيس بخش ایران شورای آتلانتیک روز سه‌شنبه ۲۷ آوریل در حساب توییتری خود نوشت که ویلیام برنز، رئيس سازمان سیا چند روز پیش در بغداد پایتخت عراق با علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران دیدار کرده است.

خانم اسلاوین همچنین اضافه کرده بود که در این دیدار یک شخصیت ناشناخته سعودی نیز حضور داشته است.

اما اسلاوین نخستین و تنها کسی نبود که از این دیدار خبر داده بود. پیشتر مایکل روبین، عضو اندیشکده امریکن اینترپرایز که به جمهوری‌خواهان نزدیک است روز ۲۶ آوریل در مقاله‌ای با عنوان «چرا بیل برنز به بغداد رفته است؟» به موضوع دیدار این مقام ارشد آمریکایی با مقام‌های ایرانی پرداخته بود.

آقای روبین در مقاله خود برای موسسه امریکن اینترپرایز مدعی شده بود که دیدار برنز با مقام عالی‌رتبه ایرانی در منزل فواد حسین وزیر امور خارجه عراق انجام شده است.

سازمان سیا بلافاصله پس از انتشار مقاله روبین انجام چنین دیداری را تکذیب کرد. اما سابقه انجام مذاکرات محرمانه آقای برنز بر تردیدها در خصوص صحت این تکذیب افزود. این دیپلمات کارکشته آمریکایی که چندین دهه به عنوان نماینده آمریکا در سفارت‌خانه‌های مختلف آمریکا حضور داشته یکی از اصلی‌ترین کسانی است که در مذاکرات محرمانه آمریکا و عمان در پایان دولت محمد احمدی نژاد نقش داشت.

با این وجود بعد از توییت خانم اسلاوین، دفتر مطبوعاتی سازمان سیا بار دیگر انجام دیدار با مقام‌های ایرانی را تکذیب کرد. این در حالی است که اسلاوین می‌گوید، از صحت ادعای خود اطمینان دارد.

از سوی دیگر چندی پیش جواد ظریف در یک گفتگو اعلام کرده بود که برخی در ایران به آمریکا گرا می‌دهند که با دولت کنونی مذاکره نکند و منتظر پایان کار این دولت باشند. آقای ظریف بدون اینکه نامی از این افراد ببرد می‌افزاید: «اینکه ما سکوت می‌کنیم معنایش این نیست که متوجه نیستیم. خبر این اتفاقات به ما می‌رسد، منتهی در حال حاضر در این شان نیستم که در این رابطه صحبت کنم.»

البته مشخص نیست منظور ظریف از این افراد «گرا دهنده» کیست و او حتی در فایل منتشر شده جنجالی هم اشاره‌ای به این موضوع نکرده است.

اما علی شمخانی که از سوی باربارا اسلاوین به عنوان نماینده ایران در نشست به رئيس سازمان سیا معرفی شده، یکی از افرادی است که در دولت دونالد ترامپ در فهرست تحریم‌های ایالات متحده قرار گرفته است.

علی شمخانی ۱۰ ژانویه ۲۰۲۰ و در پاسخ به حملات ایران به پایگاه نظامی آمریکا در عراق، در فهرست تحریم‌های آمریکا قرار گرفت.

در ماه‌های اخیر گمانه‌زنی‌ها در خصوص افزایش اختلاف میان دولت حسن روحانی و علی شمخانی بالا گرفته است. هفته گذشته، عباس عراقچی در واکنش به خبرهایی که شبکه پرس تی‌وی به نقل از یک منبع آگاه در تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای منتشر می‌کرد، با اشاره به اینکه نمی‌داند این منبع کیست تاکید کرده بود که این منبع حتما آگاه نیست. بعد از آن بسیاری، علی شمخانی را منبع مورد نظر معرفی کردند.

سیاست‌های قطعی نظام در میدان و دیپلماسی حاصل گفتگوهای اقناعی و پنهان از نگاه زهر آلود نامحرمان و دشمنان بوده و هست. دوگانه‌ای در اجرای بدون تنازل این سیاست‌ها که منبعث از اصول قطعی #انقلاب_اسلامی است وجود ندارد.#جمهوری_اسلامی_ایران

— علی شمخانی (@alishamkhani_ir) April 27, 2021

شمخانی یکی از کسانی بود که بعد از انتشار گفتگوی ظریف، موضع تندی اتخاذ کرد و تلویحا وزیر امور خارجه ایران را «نامحرم» خواند.

آقای شمخانی در حساب توییتری خود نوشته بود: «سیاست قطعی نظام در میدان و دیپلماسی حاصل از گفتگوهای اقناعی و پنهان از نگاه زهرآلود نامحرمان و دشمنان بوده و هست. دوگانه‌ای در اجرای بدون تنازل این سیاست‌ها که منبعث از اصول قطعی انقلاب اسلامی است وجود ندارد.»

با این حال خبرگزاری تسنیم ساعاتی پس از انتشار گزارش‌ها مربوط به دیدار شمخانی و رئيس سیا، به نقل از یک منبع مطلع انجام این دیدار را تکذیب کرد.

تسنیم در این گزارش خود جزئيانی بیان نکرده و تنها به بیان این نکته که «آقای شمخانی چنین دیدار و گفتگویی با مقام آمریکایی مزبور نداشته» بسنده کرد.

هرچند چنین گزارش‌هایی حتی در صورت صحت هم تا مدتی تایید نمی‌شود و طرفین به صورت رسمی انجام آن‌را تکذیب می‌کنند اما تحول تازه‌ای که می‌تواند احتمال انجام این دیدار را تقویت کند، اظهارات جدید محمد بن‌سلمان، ولیعهد عربستان سعودی درباره ایران است.

آقای بن سلمان سه‌شنبه شب ۲۷ آوریل در یک گفتگوی تلویزیونی با شبکه العربیه برای نخستین بار عبارات مثبتی درباره ایران به کار برد. ولیعهد سعودی با اشاره به اینکه ایران همسایه عربستان است، ابراز امیدواری کرد که دو کشور بتوانند روابط خوبی با یکدیگر داشته باشند. پسر پادشاه عربستان در ادامه افزود: «مشکل ما با رفتار منفی ایران در حوزه‌هایی چون برنامه موشک بالستیک و برنامه اتمی و حمایت از گروه‌های شبه‌نظامی در منطقه است که در حال کار با کشورهای منطقه و جهان در این خصوص هستیم تا بتوانیم راه‌حل‌هایی برای آن پیدا کنیم.»

ولیعهد عربستان در حالی این اظهارات را به زبان آورد که در سال ۲۰۱۷ در گفتگویی با اشاره به اینکه ایران تهدیدی برای منطقه به شمار می‌رود تهدید کرده بود، عربستان نبرد را به داخل مرزهای ایران خواهد کشاند.

در تحولی مهم اما بن‌سلمان در بخش دیگری از مصاحبه دیشب خود با العربیه تاکید کرد که ریاض خواهان رشد ایران است و نمی‌خواهد وضعیت ایران سخت‌تر شود. او همچنین اضافه کرد که دو کشور منافع متقابلی در درون مرزهای یکدیگر دارند و عربستان از بهبود مناسبات میان طرفین استقبال می‌کند.

اظهارات بن سلمان در حالی مطرح می‌شود که چندی پیش نشریه بریتانیایی فایننشال تایمز گزارش داده بود که روز ۹ آوریل دیدارهای مخفیانه‌ای میان مقام‌هایی از دو کشور ایران و عربستان انجام شده است. وزارت خارجه ایران انجام آن دیدارها را تکذیب نکرد و تنها به بیان این نکته بسنده کرده بود که تهران همواره از بهود مناسبات با ریاض استقبال می‌کند.

بر همین اساس اگر فرض انجام مذاکرات میان ایران و عربستان درست باشد، با توجه به واکنش سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، بعید است که این وزارتخانه از انجام چنین گفتگوهایی مطلع نبوده باشد.

حالا هرچند هنوز نمی‌توان با قاطعیت از انجام دیدار میان علی شمخانی و رئيس سازمان سیای آمریکا سخن گفت، اما دست‌کم شواهد و قرائن از تحول در شرایط منطقه‌ای حکایت دارد. از یکسو مذاکرات هسته‌ای ایران و کشورهای ۴+۱ و همچنین آمریکا با پیشرفت‌های خوبی همراه است، از سوی دیگر ادبیات ولیعهد سعودی در قبال ایران دچار تغییر مبنایی شده است و از سوی دیگر، نام کسی از طرف آمریکایی به میان آمده که کارنامه بلندبالایی در انجام گفتگوهای محرمانه با کشورهای مختلف و حتی دشمنان شماره یک ایالات متحده از خود به جا گذاشته است.

رادیوفردا: حسن روحانی، رئیس جمهور ایران، روز سه‌شنبه، پنجم شهریورماه، در یک سخنرانی چنین اظهار نظر کرد که هر کس «بخواهد با او عکس بگیرد»، باید ابتدا «از تمام تحریم‌های ظالمانه دست بردارد».

آقای روحانی همچنین گفت که «دنبال حل مشکلات از روال منطقی» است، «نه عکس انداختن».

این سخنرانی پس از آن انجام می‌شود که همتای فرانسوی آقای روحانی از مهیا بودن شرایط برای گفت‌وگوی حسن روحانی با دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، خبر داد.

امانوئل مکرون که در یک نشست خبری مشترک با دونالد ترامپ، همتای آمریکایی‌اش، شرکت کرده بود تاکید کرد که ایران هرگز نباید به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند.

وی تصریح کرد که شرایط برای ملاقات دونالد ترامپ و حسن روحانی فراهم شده است.

دونالد ترامپ، رئیس‌ جمهوری آمریکا، نیز با اعلام این که «ایران نباید موشک بالیستیک و سلاح هسته‌ای داشته باشد و دوره توافق اتمی باید طولانی‌تر باشد»، در این نشست خبری گفت که «اگر شرایط مناسب باشد آماده است با رئیس‌جمهوری ایران ملاقات کند».

در پاسخ به این اظهار نظرها در اجلاس گروه هفت در بئاریتز فرانسه، به گزارش خبرگزاری رسمی ایرنا، رئیس جمهور ایران روز سه‌شنبه تاکید کرد که سیاست دولتش «تعامل گسترده با جهان است».

او در عین حال افزود: «اگر کسی بخواهد با حسن روحانی عکس بگیرد این کار امکان‌پذیر نیست، مگر آن که روزی از تمام تحریم‌های ظالمانه دست بردارد و به حقوق ملت ایران احترام بگذارد».

آقای روحانی تاکید کرد: «در رابطه ایران با آمریکا بدون این که آنها از تحریم‌ها دست بردارند و روی مسیر غلطی که انتخاب کرده خط بکشند، شاهد هیچ تحول مثبتی نخواهیم بود.»

رئیس جمهور ایران همچنین گفت که «کلید تحولات مثبت» در روابط دو کشور ‌«در اختیار واشینگتن است» و اگر تحریم‌ها رفع نشوند، «این قفل باز نخواهد شد».

آقای روحانی روز دوشنبه نیز با اشاره به سفر محمد جواد ظریف به محل نشست سران گروه ۷ و شرایط ناشی از تحریم‌های آمریکا علیه جمهوری اسلامی گفته بود که اگر بداند «ملاقات او با فردی» می‌تواند نتیجه‌ای داشته باشد دریغ نخواهد کرد.

این سخنان در حالی مطرح شده که اصول‌گرایان از سفر غیرمنتظره محمد جواد ظریف به فرانسه و احتمال گفت و گو بین ایران و آمریکا انتقاد کرده‌اند.

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، در روزهای اخیر دراینباره سخنی نگفته اما پیش از این مذاکره با آمریکا را ممنوع اعلام کرده است.

وی سخنان مقامات آمریکا مبنی بر این که درخواست آنان از ایران نساختن بمب اتمی است، را «ناصحیح» خواند و گفت که «جمهوری اسلامی به دنبال ساخت سلاح اتمی نیست».

آقای روحانی در عین حال گفت که این سیاست «نه به خاطر اخم و سخنان شما»، بلکه به دلیل فتوای رهبر جمهوری اسلامی درباره ممنوع بودن بمب اتمی است.

وی اضافه کرد: «اگر راست می گویید نگرانی شما فقط این است، این نگرانی برطرف شده است، پس اولین قدم را بردارید.»

رئیس جمهور ایران با اشاره به ادامه مذاکرات با کشورهای باقیمانده در برجام افزود: «راه ما روشن است که اگر به تعهدات خود برگردند ما هم باز خواهیم گشت و به دنبال حل مسایل و مشکلات از راه معقول هستیم».

ایران در سال جاری، در دو مرحله بخشی از تعهدات برجامی خود را لغو کرد که شامل افزایش سطح غنی‌سازی و حجم ذخیره اورانیوم غنی‌ شده است. ایران تهدید کرده است که اگر منافع اقتصادی تهران از برجام تامین نشود، گام سوم را نیز برخواهد داشت.
منابع: خبرگزاری ایرنا، رادیوفردا/ ا. م./ ف. دو.

دیپلماسی ایران: گفته شده است که بن علوی قصد داشته بعد از سفر به واشنگتن مستقیما به تهران بیاید تا پاسخ امریکایی ها را به طرف های ایرانی بدهد اما از او خواسته شده صبر کند تا ظریف از سفر خارجی اش بازگردد.
ترامپ ۷ شرط ایران برای مذاکره مستقیم را پذیرفته است!

دیپلماسی ایرانی: روزنامه کویتی الجریده ادعا کرد که ایران به 7 شرط پذیرفته بوده است که با امریکا مذاکره کند. 7 شرطی که پیش بینی می شد آن قدر سخت باشند که دونالد ترامپ، رئیس جمهوری ایالات متحده امریکا آنها را نپذیرد. به نوشته الجریده این 7 شرط عبارت بودند از:

بازگشت واشنگتن به توافق هسته ای و اجرای تمامی تعهداتش.
توقف تهدیدات نظامی امریکا علیه ایران.
ارائه تضمین در جهت عدم تلاش امریکا برای براندازی نظام.
پایان دادن به اختلاف افکنی میان ایران با کشورهای عربی توسط امریکا.
پایان دادن به تحریم های جدید اقتصادی.
توقف فشارهای اقتصادی.
توقف فشار به شرکت های اروپایی تا آنها به تهران بازگردند.

به گفته روزنامه الجریده ناظران و مسئولان در کشورهای مختلف از اعلام آمادگی دونالد ترامپ برای دیدار با حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران بدون هیچ گونه پیش شرطی شوکه شدند.

همچنین روزنامه الجریده ادعا می کند که برخی منابع دیپلماتیک در تهران به این روزنامه گفته اند که این پیشنهاد ترامپ ناگهانی و بدون پشتوانه نبوده بلکه مقدمات آن از قبل فراهم شده بود. به گفته این منابع، قبل از این که ترامپ برای دیدار و گفت و گوی بدون پیش شرط با ایران اعلام آمادگی کند، ایرانی ها از طریق یک میانجی عمانی پیامی را به واشنگتن فرستادند که مفادش این بود که ایران می پذیرد پشت میز مذاکره برای گفت وگوی مستقیم با ایالات متحده بنشیند اما به 7 شرط که آنها را سخت توصیف کرده بودند که در راس آنها بازگشت واشنگتن به توافق هسته ای و اجرای تمامی تعهداتش بر اساس آن چه در متن توافق آمده و همچنین متوقف کردن تهدیدهای نظامی اش بود. در مقابل ایران با ایالات متحده برای حل دو بحران یمن و سوریه همکاری خواهد کرد و با امریکایی ها در عراق و افغانستان هماهنگی خواهد داشت.

به گفته این منابع، محمد جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران قبل از آغاز تور اروپایی روحانی در ابتدای ماه ژوئن گذشته شروط ایران را در نامه ای به اطلاع عمانی ها رساند و یوسف بن علوی، وزیر امور خارجه عمان در سفر اخیر خود به واشنگتن این نامه را به امریکایی ها داد.

این منابع در ادامه می افزایند، بر خلاف انتظار ایرانی ها، واشنگتن به نامه پاسخ مثبت داد، و علنا دو شرط اصلی را پذیرفت، به موجب آن جیمز متیس، وزیر دفاع امریکا تاکید کرد که ایالات متحده برنامه ای برای حمله نظامی به ایران ندارد و برای براندازی نظام حاکم بر ایران نیز تلاش نمی کند. به دنبال آن، رئیس جمهوری امریکا اعلام کرد آماده مذاکره بدون پیش شرط با ایران است که شگفتی ناظران را برانگیخت. اعلام آمادگی ترامپ برای ایرانی ها هم تعجب برانگیز بود برای این که انتظار نداشتند واشنگتن شروط سخت آنها را بپذیرد و تصور می کردند که حداقل مدت زمانی را برای بررسی آن صرف کند.

گفته شده است که بن علوی قصد داشته بعد از سفر به واشنگتن مستقیما به تهران بیاید تا پاسخ امریکایی ها را به طرف های ایرانی بدهد اما از او خواسته شده صبر کند تا ظریف از سفر خارجی اش بازگردد.

به گفته این منابع امریکایی ها همچنین پیشنهاد داده اند تا دیداری مقدماتی میان ظریف با مایک پمپئو، وزیر امور خارجه امریکا در سنگاپور و در حاشیه نشست آسه آن صورت بگیرد تا به دنبال آن حسن روحانی و دونالد ترامپ در نیویورک و در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل در ماه سپتامبر با یکدیگر دیدار کنند.

الجریده ادعا کرده که ایران با وجود اختلافات شدید مقامات ایرانی در حال بررسی پیشنهاد امریکایی هاست.

وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران میانجی گری عمان میان ایران و امریکا را رد کرده است.

منبع: الجریده / تحریریه دیپلماسی ایرانی/11

دویچه‌وله: دیپلمات‌های ایرانی و آمریکایی گفت‌‌‌وگوی دو جانبه و دو روزه‌ای را در شهر زوریخ سوئیس پیش خواهند برد. مقامات ایرانی پیش‌‌تر گفته بودند که دور بعدی مذاکرات هسته‌ای در فوریه و در شهرهای داووس و مونیخ برگزار می‌شود.

خبرگزاری آلمان می‌نویسد با وجود آن که تمامی وزیران خارجه کشورهای عضو گروه ۵+۱ در همایش جهانی اقتصاد شرکت می‌جویند، برگزاری نشست دو جانبه ایران و آمریکا در سوئیس و شهر زوریخ قابل تامل است. مذاکرات زوریخ روزهای جمعه و شنبه (۲۳ و ۲۴ ژانویه) برگزار می‌شوند.

سرپرستی هیات مذاکره‌کننده آمریکایی در زوریخ بر عهده وندی شرمن، معاون وزارت خارجه آمریکاست. هنوز روشن نیست هیات ایرانی را چه کسی سرپرستی خواهد کرد. تا کنون ملاقات‌های در سطح معاونان وزارت خارجه، بر عهده عباس عراقچی بوده است.

قرار است ملاقات هیات‌های نمایندگی ایران و گروه ۵+۱ در سطح وسیع‌تر، در حاشیه کنفرانس امنیتی مونیخ برگزار شود.

طرفین مذاکره ابراز امیدواری کرده‌اند که تا ماه مارس، توافق اساسی و تا ماه ژوئیه، توافق جامع را امضا کنند. قدرت‌های جهانی می‌گویند در این مذاکرات باید ثابت شود که ایران، انرژی هسته‌ای را صرفا برای مقاصد غیرنظامی می‌خواهد و در صدد دستیابی به بمب اتمی نیست.

آنتونی بلینکن، معاون وزارت خارجه آمریکا، چهارشنبه، ۲۱ ژانویه در جلسه سنا اعلام کرد که ایالات متحده امیدوار است تا ماه مارس به توافقی در پرسش‌های گرهی با ایران دست یابد. او افزود که حصول این توافق مستلزم آمادگی حکومت ایران است.

این در حالی است که مذاکرات اتمی آمریکا با ایران بیش از پیش در ایالات متحده به موضوعی سیاسی مبدل می‌شود. نمایندگان کنگره در حال آماده سازی لایحه‌ای هستند که تحریم‌ها علیه ایران را در صورت عدم دستیابی به توافق جامع تشدید می‌کنند.

سه‌شنبه ۲۰ ژانویه باراک اوباما در نطق سالیانه خود تصریح کرد که در صورت ارائه این لایحه، از حق وتوی خود استفاده خواهد کرد. در لایحه موسوم به طرح کورت – منندز، تدابیر تهاجمی و سختگیرانه‌ای در قبال سیاست هسته‌ای ایران پیشنهاد شده است. تشدید تحریم‌ها و پشتیبانی نظامی آمریکا از منافع اسرائیل در صورت ورود این کشور به مناقشه اتمی، از جمله راه‌کارهای پیشنهادی در این طرح ۵۲ صفحه‌ای هستند.

سناتور لیندسی گراهام، از بانیان این طرح تاکید کرده که اگر اوباما هر توافقی با ایران را برای تایید به کنگره بفرستد، به دنبال تحریم‌های جدید نخواهد بود.

هم‌زمان، جان بونر، نماینده ارشد جمهوریخواهان در مجلس آمریکا، روز چهارشنبه، ۲۱ ژانویه اعلام کرد که نخست‌وزیر اسرائیل را برای سخنرانی پیرامون «تهدید‌های جدی اسلام افراطی و ایران برای امنیت جهانی» دعوت کرده است. تاریخ این سخنرانی روز ۱۱ فوریه (۲۲ بهمن) تعیین شده و این در حالی است که انتخابات اسرائیل نیز ۱۷ مارس (۲۸ اسفند) برگزار می‌شود. جاش ارنست، سخنگوی کاخ سفید با انتقاد از این اقدام، گفته که این یک دعوت رسمی نیست و با پروتکل‌های دپیلماتیک نیز مغایرت دارد.

به موازات اعلام نشست دو جانبه هیات نمایندگی ایران و آمریکا در زوریخ، یادداشت مشترکی با امضای وزیران خارجه آلمان، فرانسه، بریتانیا و مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در واشنگتن پست منتشر شده که عنوان آن «دادن فرصت به ایران» است.

در این یادداشت تاکید شده که جهان حق دارد از صلح‌آمیز بودن برنامه اتمی ایران اطمینان یابد و ایران نیز حق دارد برنامه‌هسته‌ای صلح‌آمیز داشته باشد. این چهار مقام خواسته‌اند که «به مذاکرات کنونی مجال کافی داده شود.»

خانم موگرینی و وزیران خارجه آلمان، بریتانیا و فرانسه نوشته‌اند برای اولین مرتبه فرصتی پیش آمده که یکی از طولانی‌ترین تهدیدات امنیتی جهان از مسیری مسالمت‌جویانه حل شود. آنها این فرصت را تاریخی خوانده و گفته‌اند باید به جهانیان، تعهد به دپیلماسی را نشان داد. آنها این را هم گفته‌اند اگر ایران به تعهدات خود عمل نکند و برای توافق جامع نکوشد، فشارها افزایش خواهند یافت.