اخبار

رادیوفرانسه: مقامات نظامی آمریکا تأیید کردند که یک کشتی اسرائیلی در اقیانوس هند از سوی یک پهپاد ساخت ایران هدف حمله قرار گرفته است. احتمال دارد که این حمله توسط حوثی‌های یمن انجام شده باشد.

روز شنبه ۴ آذر، شبکه عرب‌زبان المیادین خبر داد که کشتی اسرائیلی ساعاتی قبل از اجرایی شدن آتش‌بس در نوار غزه – پنج‌شنبه‌شب – هدف حمله قرار گرفته است. خبرگزاری ایرنا محل حمله را  «شمال دریای هند» نوشته که احتمالاً منظور همان اقیانوس هند است. به نوشتۀ همین منابع، کشتی باری اسرائیلی دچار آتش‌سوزی شده اما ظاهراً هیچکس آسیب ندیده است.

یک مقام نظامی آمریکایی وقوع این حمله را تأیید کرد و گفت: «یک پهپاد شاهین ۱۳۶ کشتی را هدف قرار داده و آسیب‌هایی به آن وارد کرده است.»

معلوم نیست این پهپاد توسط کدام کشور یا سازمان هدایت شده است.

خبرگزاری ایرنا یادآوری می‌کند که قبلاً حوثی‌های یمن یک کشتی اسرائیلی را «در حمایت از ملت غزه توقیف، و اعلام کرده بود که کشتی‌های صهیونیستی را هدف قرار خواهد داد.»

هفتۀ گذشته شیعیان حوثی‌ یک کشتی باری را که در اجارۀ ژاپنی‌ها بود با ۲۵ نفر از کارکنانش در دریای سرخ توقیف کردند. حوثی‌ها این نوع عملیات را به تلافی حملات اسرائیل به غزه به اجرا می‌گذارند.

پهپاد «شاهین ۱۳۶» یک نوع هواپیمای بدون سرنشین «انتحاری» است که معادل روسی آن «ژرانیوم ۲» نامیده می‌شود. این مدل پهپاد از سال ۲٠۲۱ به بعد تولید شده است.

صدای آمریکا: کلادیا تنی، قانون‌گذار مجلس نمایندگان آمریکا، خواستار آن شد که پایگاه‌های نظامی آمریکا حتما برای مقابله با پهپادهای متخاصم از تجهیزات مورد نیاز برخودار باشند.

او روز پنجشنبه با انتشار توئیتی نوشت: «با اوج‌گیری فناوری پهپادها، باید اطمینان حاصل کنیم پایگاه‌های نظامی ما برای شناسایی، از کار انداختن و خلع سلاح سیستم‌های هوایی بدون سرنشین متخاصم مجهز هستند.»

این نماینده جمهوری‌خواه گفت: «اصلاحیه ما در قانون مجوز دفاع ملی، (موسوم به ان‌دی‌ای‌ای) ارتش را ملزم می‌کند که تهدیدی را که پهپادهای بدون سرنشین برای امنیت ملی ایالات متحده ایجاد می کنند، ارزیابی کند.»

روسیه از جمله کشورهایی است که به طور گسترده از پهپادهای ایرانی در جنگ استفاده کرده است.

پهپادهای ایرانی همچنین پیشتر علیه پایگاه‌های میزبان نیروها و پرسنل آمریکایی در خاورمیانه مورد استفاده قرار گرفته است.

ماه گذشته، وزارتخانه‌های امور خارجه، دادگستری، بازرگانی، و خزانه‌داری ایالات متحده توصیه‌نامه‌ مشترکی را برای هشدار به جامعه بین‌المللی، بخش خصوصی، و مردم نسبت به تهدید ناشی از تهیه، توسعه، و تکثیر پهپادهای ایرانی صادر کردند.

این توصیه‌نامه بخش صنعتی خصوصی را از اجزای کلیدی که جمهوری اسلامی برای توسعه برنامه پهپادی خود به دنبال آنها است و نهادهای دخیل در تهیه، تولید، و تکثیر این پهپادها، مطلع می‌کند.

فعالیت‌های موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی طی سال‌های گذشته از جدی‌ترین دلایل نگرانی کشورهای غربی نسبت به تهران بوده و موجب وضع چند بسته تحریم علیه جمهوری اسلامی از سوی این کشورها شده است.

چندی پیش و با تداوم نگرانی‌ها نسبت به برنامه‌های تسلیحاتی ایران، شماری از قانون‌گذاران آمریکایی، طرحی دو حزبی را برای تحریم طیف گسترده‌ای از فعالیت‌های موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی ارائه کردند.

ایالات متحده تاکنون تحریم‌های متعددی را بر دست‌اندرکاران و حامیان برنامه‌ تسلیحاتی جمهوری اسلامی، به ویژه برنامه موشک بالستیک، وضع کرده است.

موضع‌گیری‌های دموکرات‌ها از دو سال پیش نسبت به تحریم‌ها علیه برنامه پهپادی ایران ظاهراً تغییر کرده است.

قبلاً مقامات دولت جو بایدن با اشاره به افزایش فعالیت‌های هسته‌ای ایران پس از خروج آمریکا از برجام گفته بودند که دیپلماسی و بازگشت متقابل به تعهدات برجام – کاهش تحریم‌ها در ازای کاهش فعالیت‌های هسته‌ای ایران – به نفع منافع ملی آمریکا و «بهترین» روش برای جلوگیری از دستیابی ایران به تسلیحات هسته‌ای است.

در واکنش به این ادعا، بیست و پنج قانونگذار جمهوری‌خواه کنگره آمریکا در اواخر سال ۲۰۲۱ (پاییز ۱۴۰۰) در نامه‌ای به جو بایدن، رئیس جمهوری آمریکا، در مخالفت با کاهش تحریم‌های ایران در آن زمان گفته‌ بودند که اختیارات تنظیم روابط بازرگانی با کشورهای خارجی «و در نتیجه وضع تحریم‌ها» با کنگره است. و زمانی که جمهوری‌خواهان در کنگره اکثریت شوند، با «تصویب قانون فشار حداکثری» اختیارات کنگره بر امور تحریم‌ها را اعمال خواهند کرد.

ایران اینترنشنال: در حالی که استفاده روسیه از پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران علیه اوکراین، جمهوری اسلامی را با بحرانی جدی مواجه کرده، یک موسسه تحقیقاتی در اسرائیل دو چهره اصلی پشت پرده سپاه را در ساخت قطعات و بدنه پهپادهای شاهد-۱۳۶ ‌معرفی کرد که از شرکت‌هایی پوششی برای گریز از تحریم استفاده می‌کنند.

مرکز پژوهشی آلما در اسرائیل روز دوشنبه این دو چهره اصلی سپاه پاسداران در ساخت پهپاد شاهد-۱۳۶ را به نام‌های احسان راحت ورنوسفادرانی و احسان ایمانی‌نژاد، افشا کرد. پیش‌تر نیز گروه هکری لب‌دوختگان اطلاعات مفصل‌تری در این زمینه منتشر کرده بود.

طبق ارزیابی گروه آلما، سپاه قصد دارد از پهپادهای شاهد-۱۳۶ در ونزوئلا نیز استفاده کند، تا به خاک آمریکا برسد.

به گزارش مجتبا پورمحسن، عضو هیات تحریریه ایران‌اینترنشنال، شرکت چکاد صنعت آسماری، یکی از شرکت‌های پوششی سپاه، سازنده قطعات و بدنه پهپادهای شاهد-۱۳۶ است. این شرکت که در میدان ۷ تیر تهران واقع شده، موضوع فعالیتش تولید قطعات بدنه در صنعت هوایی است.

مدیران این شرکت برای فرار از تحریم‌های احتمالی، بخشی از فعالیت خود را در شرکت «چکاد صنعت فراز آسیا» پیگیری می‌کنند.

احسان راحت ورنوسفادرانی چهره کلیدی و مدیرعامل چکاد صنعت فراز آسیا است که اکنون به عنوان دانشمند ارشد آن فعالیت می‌کند. او که متولد بهمن ۱۳۶۲ است، در محله لواسان تهران زندگی می‌کند.

از سوی دیگر، بدنه پهپاد شاهد-۱۳۶ را شرکت داریا فناور برهان شریف می‌سازد. این شرکت در ساخت قطعات و مدارهای الکترونیکی و توسعه سیستم‌های نوری و ارتباطی تخصص دارد و چهره کلیدی آن احسان ایمانی‌نژاد است. او که متولد شهریور ۱۳۶۱ است در بلوار دادمان تهران ساکن است.

داریا فناور برهان شریف نیز برای فرار از تحریم‌ها، بخشی از فعالیت‌هایش را در شرکت «سدید سازه پرواز شریف» پیگیری می‌کند.

اما طراح پهپاد شاهد-۱۳۶ که گروه اسرائیلی آلما به آن اشاره نکرده، هیچکدام از این دو نفر نیستند. عمار موسوی، از نیروهای هوافضای سپاه، طراح اصلی این پهپاد است. او که متولد مرداد ۱۳۶۲ بود، در فروردین ۱۳۹۷ در حمله اسرائیل به پایگاه هوایی تی-۴ سوریه کشته شد.

اسرائیل که پیش‌تر برنامه هسته‌ای و نظامی ایران را هدف قرار می‌داد، در دو سال اخیر بر برنامه پهپادی جمهوری اسلامی نیز متمرکز شده است.

بهار سال گذشته، وزارت دفاع ایران وقوع یک حادثه در یکی از مراکز این وزارت‌خانه در پارچین را تایید کرد، اما آن را نتیجه نشت گاز دانست. در این حادثه یک مهندس مکانیک به نام احسان قدبیگی کشته شد. اما یک روز بعد از آن نیویورک تایمز به نقل از سه منبع ایرانی و یک مقام آمریکایی گزارش داد که این حادثه در نتیجه حمله پهپادهای انفجاری بود که به ساختمان تحقیقات و تولید وزارت دفاع برخورد کردند.

در بهمن ماه سال ۱۴۰۱ نیز، در حمله‌ای که رسانه‌ها آن را به اسرائیل نسبت دادند، یک ناوگان پهپادی جمهوری اسلامی در منطقه ماهیدشت در نزدیکی کرمانشاه منهدم شد.

در خرداد ماه ۱۴۰۱ نیز، ایوب انتظاری، فارغ‌التحصیل دکترای هوافضای دانشگاه شریف، در یزد درگذشت. یکی از بستگان انتظاری مرگ او را مشکوک و در نتیجه مسمومیت غذایی خواند.

به گفته منابع اسرائیلی، انتظاری در حال تحقیق و توسعه درباره برنامه‌های پهپادی و موشک‌های میان‌برد سپاه در یکی از پایگاه‌های موشکی سپاه در جنوب یزد و در عمق ۵۰۰ متری زمین بود.

در حالی که مقام‌های جمهوری اسلامی از جمله علی خامنه‌ای کمک تسلیحاتی خود به روسیه در جنگ اوکراین را انکار می‌کنند، در اواسط خرداد ماه جان کربی، سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید، با اشاره به اینکه روسیه در ماه گذشته میلادی صدها پهپاد جدید از ایران دریافت کرده، گفت جمهوری اسلامی به مسکو تجهیزات لازم را برای ساخت کارخانه پهپاد ارائه کرده و روسیه می‌تواند اوایل سال آینده پهپاد ایرانی تولید کند.

سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید با اشاره به اینکه حمایت نظامی ایران و روسیه از یکدیگر از هر دو طرف جریان دارد، گفت ایران به دنبال دریافت میلیاردها دلار تجهیزات نظامی از روسیه از جمله بالگرد و رادار است.

کربی خاطرنشان کرد که روسیه به ایران پیشنهاد همکاری‌های دفاعی بی‌سابقه‌ای از جمله در زمینه موشکی، الکترونیکی و پدافند هوایی داده است.

آمریکا، بریتانیا، اتحادیه اروپا، استرالیا و نیوزیلند تا کنون جمهوری‌اسلامی را به دلیل ارائه پهپاد به روسیه در جنگ اوکراین، هدف چندیدن دور تحریم قرار داده‌اند.

از سوی دیگر، گزارش‌های مختلفی نیز درباره حضور مستشارهای نظامی ایران در کریمه برای آموزش کار با پهپاد به نیروهای روسیه در حمله به اوکراین و نیز تصمیم احتمالی جمهوری اسلامی برای ساخت خط تولید پهپاد در روسیه و نیز ارائه موشک بالستیک به مسکو حکایت دارد.

رادیوفردا: یک مقام ارشد کاخ سفید روز دوشنبه ۲۵ اردیبهشت اعلام کرد شواهد بیشتری در مورد «مشارکت بی‌سابقه نظامی» میان ایران و روسیه وجود دارد و مسکو به‌دنبال خرید پهپادهای تهاجمی بیشتر از تهران است. جان کربی، هماهنگ‌کننده شورای امنیت ملی کاخ سفید، در یک نشست خبری گفت روسیه پس از استفاده از اکثر ۴۰۰ پهپاد انتحاری مدل «شاهد» که پیشتر از ایران خریداری کرده بود، اکنون در تلاش برای خرید پهپادهای جدید از تهران است.

به گفته او، دلایل متعددی وجود دارد که باور کنیم روسیه از این پهپادها برای حمله به اهدافی در خاک اوکراین استفاده خواهد کرد.

اظهارات جان کربی تأییدی بر اظهارات دو روز پیش رئیس‌جمهور اوکراین در این زمینه است.

ولودمیر زلنسکی روز ۲۳ اردیبهشت در آغاز اولین سفرش به چند کشور اروپای غربی پس از حمله روسیه به اوکراین، گفت: «به لطف تحریم‌ها، شمار موشک‌هایی که آن‌ها (روس‌ها) تولید می‌کنند، چندین بار کاهش یافته است اما چالش‌هایی مانند ایران وجود دارد که دوباره بیش از یک‌هزار پهپاد و سلاح‌های دیگر را به آن‌ها (روس‌ها) فروخته است».

آقای زلنسکی افزود سخنانش را براساس «اطلاعات دقیق» بیان می‌کند. او تصریح کرد که روسیه از سلاح‎‌های مشابهی که در یک سال اخیر از ایران دریافت کرده، برای کشتن مردم اوکراین و ضربه به زیرساخت‌های کشور استفاده کرده است.

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، روز دوم فروردین امسال در یک سخنرانی در مشهد گفته بود: «ما حمایت از جبهه مقاومت را صریحا اعلام می‌کنیم و حضور در جنگ اوکراین را قاطعانه رد می‎‌کنیم. به‌دروغ ادعا کردند که ایران در جنگ اوکراین مشارکت دادر؛ ابدا چنین چیزی نیست».

روسیه پس از آغاز حمله به اوکراین متوجه شد اهدافش در زمینه تسلط بر این کشور و ساقط کردن دولت حاکم بر کی‌یف سریع به‌دست نخواهد آمد، متوجه نیاز تسلیحاتی خود شد و همکاری‌های نظامی و غیرنظامی روسیه و ایران گسترش یافت.

اما روسیه همزمان تلاش کرده است که از کشورهای دیگری چون هند، چین و متحدین پیشین خود در جمهوری‌های شوروی پیشین تجهیزات نظامی خریداری کند.

هفته گذشته بحث شدیدی در پارلمان آفریقای جنوبی در مورد ارسال کشتی حامل تسلیحات به روسیه درگرفت و آمریکا از دولت آفریقای جنوبی به صراحت انتقاد کرد.

هماهنگ‌کننده ارتباطات راهبردی شورای امنیت کاخ سفید روز دوشنبه گفت همکاری‌های نظامی ایران و روسیه «برای اوکراین، منطقه و جامعه بین‌المللی زیان‌بار است».

او گفت واشینگتن در پی راه‌هایی برای تحریم بیشتر ایران و روسیه، پس از رایزنی با سازمان ملل و متحدین خود است.

آقای کربی اظهار داشت تعاملات بین تهران و مسکو «دوجانبه» و «تمام عیار» است و ایران نیز به‌دنبال خریدهای نظامی بیشتر از روسیه، شامل بالگرد تهاجمی، رادارها و هواپیماهای آموزشی رزمی از نوع «یاک‌۱۳۰» است.

جان کربی با یادآوری این‌که ایران تلاش برای نهایی کردن قرارداد خرید جنگنده سوخو-‌۳۵ از روسیه را تأیید کرده است، گفت که ارزش این معاملات میلیاردها دلار است.

شماری از رسانه‌های تهران در روزهای گذشته گزارش دادند که نخستین جنگنده‌های روسی سوخو- ۳۵ در روزهای آتی وارد ایران خواهد شد.

شهریار حیدری، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، دو ماه پیش گفته بود که این جنگنده‌ها اوایل سال ۱۴۰۲ وارد کشور می‌شوند.

او افزوده بود ایران سامانه‌های پدافند هوایی، موشکی و بالگردها را نیز از روسیه دریافت خواهد کرد اما در این باره توضیح بیشتری نداد.

براساس خبرگزاری‌های آسوشیتدپرس و رویترز، سایت دِهیل و رادیوفردا /ف.ر/ک.ر

دویچه‌وله: جمهوری اسلامی صنایع هوایی را در خدمت جنگ روسیه علیه اوکراین قرار داده و نیروهای مسلح آن در ماجراجویی‌های خود از سپر انسانی استفاده می‌کنند. از نظر حامد محمدی، تحلیلگر امور نظامی، اروپا اینک تصمیم به واکنش گرفته است.

شرکت هواپیمایی لوفت‌هانزا اعلام کرده که پروازهای خود به مقصد تهران را موقتا به دلیل وضعیت نامشخص امنیت حریم هوایی ایران و به طور مشخص اطراف فرودگاه تهران به حال تعلیق درآورده است. در بیانیه لوفت‌هانزا تأکید شده است که گروه امنیتی این شرکت به ارزیابی وضعیت امنیتی پروازها از فرودگاه تهران و تمام حریم هوایی ایران ادامه می‌دهد.

همچنین اتحادیه اروپا شرکت صنایع هواپیماسازی ایران (هسا) را، به اتهام دست داشتن در ساخت و تأمین قطعات پهپادهای نظامی به‌کار گرفته‌شده برای ارتش روسیه علیه اوکراین، در فهرست تحریم‌های خود قرار داد.

توقف پروازهای لوفت‌هانزا، بزرگترین شرکت هواپیمایی آلمان، به ایران و تحریم “هسا” تصمیماتی بود که پس از عملیات ریزپرنده‌ها در آسمان ایران و هدف‌گیری یکی از تأسیسات نظامی اصفهان گرفته شد. میخایلو پودولیاک، مشاور رئیس جمهوری اوکراین، در توییتی تلویحاً سهم کشورش در عملیات هدف‌گیری تأسیسات نظامی اصفهان و یک پالایشگاه نفت را همچون واکنشی به همدستی جمهوری اسلامی و ارتش روسیه پذیرفت.

War logic is inexorable & murderous. It bills the authors & accomplices strictly.
Panic in RF – endless mobilization, missile defense in Moscow, trenches 1000 km away, bomb shelters preparation.
Explosive night in Iran – drone & missile production, oil refineries.
did warn you

— Михайло Подоляк (@Podolyak_M) January 29, 2023

هرچند سطح توان اوکراینی‌ها در چنین اقداماتی جای بحث دارد، اما دست‌کم این پیام به تهران فرستاده شد که حتی به‌رغم جنگ با روسیه، اوکراین در کنار شرکای خود برای پاسخ به تهدیدات جمهوری اسلامی دست‌بسته نیست.

مقامات جمهوری اسلامی منکر ارسال پهپاد به روسیه هستند، همچنان که در سال‌های آغازین جنگ سوریه نیز حضور نظامی خود در این کشور برای حمایت از رژیم بشار اسد را رد می‌کردند. پشتوانه حکومت ایران همواره برای انکار نقش خود در عملیات نظامی “اقدامات پوششی” و “گروه‌های نیابتی” بوده است.

لجستیک نظامی با هواپیماهای تجاری
سال‌هاست سپاه پاسداران در پوشش هواپیماهای مسافربری و تجاری، نیرو و تسلیحات نظامی به سوریه و عراق و سایر کشورها حمل می‌کند؛ مأموریتی که از دوران فرماندهی قاسم سلیمانی بر سپاه قدس به یک روال عادی تبدیل شده است.

کاپیتان امیر اسداللهی، خلبان هواپیمای ایرباس شرکت هواپیمایی “ماهان ایر”، ۲۹ خرداد ۱۳۹۹ در مصاحبه با “باشگاه خبرنگاران جوان” روایت می‌کند: «خرداد سال ۹۲ قرار بود با هفت تن بار ممنوعه به سمت دمشق پرواز کنیم. علاوه بر بار، تقریباً ۲۰۰ مسافر هم داشتیم که حاج قاسم یکی‌شان بود».

در موردی دیگر سردار نصرت‌الله حسینی‌‌پور، از فرماندهان نیروی قدس سپاه در سوریه، در یک سخنرانی در استان فارس گفته بود: «این را بدانید که در جابجایی نیروها به سوریه فقط هواپیمای غول‌پیکر ماهان بود که به داد ما می‌‌رسید، زیرا زیر رگبار دشمن وارد فرودگاه دمشق می‌‌شد و نیروها را پیاده می‌‌کردند».

بر اساس قوانین سازمان بین‌المللی هوانوردی (ایکائو) مندرج در انکس ۱۸ و پیوست‌های آن، حمل انواع و اقسام مهمات از مین، راکت، موشک و چاشنی‌های انفجاری تا موتور موشک، خازن‌های الکترونیک و کلاهک توسط خطوط هوایی مسافری و هواپیماهای غیرنظامی ممنوع است. در واقع سپاه از هواپیماهای تجاری و مسافربری به عنوان “سپر انسانی” استفاده می‌کند.

استفاده از “سپر انسانی”
در جریان سرنگونی پرواز “PS 752” نیز نیروهای مسلح جمهوری اسلامی از “سپر انسانی” استفاده کردند. فرماندهان بلندپایه نظامی جمهوری اسلامی به “وضعیت جنگی” هنگام پرواز هواپیمای بوئینگ اوکراینی اعتراف کرده بودند.

بر اساس قوانین ایکائو “پیوست ۱۰۰۸۴” دولت‌‌ها مسئول تامین امنیت حریم هوایی ملی و تضمین امنیت خطوط هوایی هستند و پروازهای غیرنظامی باید در مواردی مثل درگیری مسلحانه، ابرهای ناشی از آتشفشان‌‌ها، آزمایشهای موشکی و پرتاب راکت‌‌ها و موشک‌‌ها متوقف شوند.

ایکائو به روشنی می‌‌گوید، دولتها و شرکت‌‌های هواپیمایی و نهادهای مسئول (تمام کشورهای امضاکننده کنوانسیون شیکاگو و کشورهای عضو ایکائو) موظفند برای کاهش ریسک و خطرات پرواز، از ایمنی پروازهای غیرنظامی اطمینان حاصل کنند و در شرایط جنگی پروازهای غیرنظامی را متوقف کنند.

در مورد سرنگونی هواپیمای “اوکراین اینترنشنال” امیرعلی حاجی‌زاده، فرمانده نیروی هوافضای سپاه، اعتراف می‌کند: «هر خطایی بود در مجموعه نیروهای مسلح است».

طراحی عملیات اخیر ریزپرنده‌ها در آسمان ایران برای هدف‌گیری تأسیساتی استراتژیک، با رشته‌عملیات‌مشابه در گذشته یک تفاوت عمده داشت و آن هدف‌گیری مراکزی بود که جلوی چشم مردم قرار داشتند. به این ترتیب هم انکار آن از سوی مقامات حکومت ممکن نبود و مهم‌تر از آن اینکه نشان داد کارگاه‌ها و مراکز تسلیحاتی در پوشش صنایع غیرنظامی در بطن مناطق شهری فعال‌اند.

شماری از کارخانجات و شرکت‌های غیرنظامی از جمله شرکت “اوج پرواز ما دو نفر” یا “شرکت پرآور پارس” نیز، به دلیل همکاری با نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در ساخت پهپاد و موشک، مورد تحریم قرار گرفته‌اند.

این اقدامات واقعیت‌هایی است که از سالیان پیش در جریان بوده، اما دولت‌های اروپایی تازه تصمیم به تمرکز بر آنها گرفته‌اند.

ممنوعیت استفاده از “سپر انسانی”
استفاده از سپر انسانی با هدف جلوگیری از حمله به نیروها و اموال نظامی بر اساس مقررات ۱۹۰۷ لاهه، بند ۲ ماده ۲۳ کنوانسیون سوم و ماده ۲۸ کنوانسیون چهارم ۱۹۴۹ ژنو، “بند ۴ ماده ۱۲” و “بند ۷ ماده ۵۱” پروتکل اول الحاقی به کنوانسیون‌های ۱۹۴۹ ژنو ممنوع است.

اساسنامه دیوان کیفری بین‌المللی نیز استفاده از سپر انسانی را ممنوع اعلام کرده است و این احتمال که در ردیف جنایات جنگی قرار بگیرد وجود دارد.

آنچه در بیانیه شرکت هواپیمایی لوفت‌هانزا زیر عنوان ناامنی اطراف فرودگاه “امام خمینی” تهران مطرح شده، احتمالاً مربوط به استقرار تأسیسات نظامی از جمله لانچرهای موشکی و سامانه‌های پدافندی در آن حوالی است. اداره هوانوردی فدرال آمریکا یک سال پیش از این درباره پرواز هواپیماهای مسافری بر فراز ایران هشدار داده بود.

آن گونه که از شواهد پیداست، سپر انسانی به بخشی از راهبرد دفاعی جمهوری اسلامی تبدیل شده است. روزنامه “کیهان” چاپ تهران در سرمقاله شماره ۱۳ مرداد ۱۴۰۰ خود تهدید می‌کند: «اینبار اگر پرنده متجاوزی هدف قرار گیرد، هواپیمای بدون سرنشین نخواهد بود».

بخشی از فعالیت اتمی جمهوری اسلامی نیز در کنار مناطق مسکونی و بافت شهری مستقر شده است یا در پوشش فعالیت‌های غیرنظامی پیگیری می‌شود؛ هرچند که مقام‌های ایران آن را انکار می‌کنند. یکی از مراکز هسته‌ای مشکوک که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی روی آن دست گذاشته، در پوشش “گاوداری” بوده، اما رئیس سازمان انرژی اتمی جمهوری اسلامی آن را انکار می‌کند؛ همچنان که در مورد قالی‌شویی “تورقوزآباد” انکار شد.

نیروهای مسلح جمهوری اسلامی واحدهای صنعتی غیرنظامی را شریک خود در ساخت تسلیحات نظامی، از جمله موشک و پهپاد، کرده‌اند. پیش از واحدهای غیرنظامی داخلی، این شرکت‌های غربی بودند که خدمات و قطعات را به ایران عرضه می‌کردند؛ یکی از آنها شرکت اتریشی “روتاکس” که موتور پهپاد به ایران می‌فروخت، اما زیر فشارهای بین‌المللی همکاری خود با جمهوری اسلامی را متوقف کرد.

روزنامه “وال استریت ژورنال” ۲۶ آبان ۱۴۰۱ با استناد به اسناد کمیسیون مستقل مبارزه با فساد (NAKO) گزارش داد، بخش عمده‌ای از قطعات پهپادهای ایرانی که روسیه در اوکراین استفاده کرده، ساخت آمریکا و کشورهای اروپایی یا غربی بوده‌اند.

فعالیت‌های ویرانگر نظامی جمهوری اسلامی تازگی ندارد، اما چون عمق آن اینک به مرزهای شرقی اروپا رسیده و به اقدامات فراسطحی تبدیل شده، دولت‌های اروپایی را وادار به واکنش کرده است. توقف پروازهای بین‌المللی در آینده می‌تواند، در صورت تعمیق بحران میان جمهوری اسلامی و غرب، مقدمه‌ای برای اعلام منطقه پرواز ممنوع در آسمان ایران باشد.

بیش از دو سوم هواپیماهای تجاری و مسافربری ایران زمین‌گیر هستند. لری اودنر، مشاور سیاست خارجی دولت رونالد ریگان، در مقاله‌ای که ۱۵ شهریور ۱۳۹۷ در پایگاه خبری “واشنگتن اگزمینر” منتشر شد، پیش‌بینی کرده بود که “تحریم هوایی” جمهوری اسلامی را به سقوط خواهد کشاند. او گفته بود، اگر دونالد ترامپ بخواهد کار رژیم ایران را تمام کند، باید پرواز خطوط بین‌المللی به ایران را متوقف کند.

تصمیم اروپایی‌ها برای زیر فشار گذاشتن صنایع هوایی جمهوری اسلامی اساس امنیتی دارد و مقدمه گام‌های سرسختانه بعدی علیه حکومت ایران است. این اقدامات احتمالاً مسیر شورای حکام تا شورای امنیت را طی خواهند کرد؛ روندی که می‌توان آن را از پیامدهای شراکت ایران در جنگ روسیه علیه اوکراین و سرکوب خشن خیزش مردمی ۱۴۰۱ توسط حکومت محسوب کرد.

* این یادداشت نظر نویسنده را منعکس می‌کند و الزاما بازتاب‌دهنده نظر دویچه‌وله فارسی نیست.

بی‌بی‌سی: پهپاد مهاجر-۶
روزنامه واشنگتن پست به نقل از مقام‌های امنیتی آمریکا و متحدانش گفته ایران تعهدات خود در زمینه ارسال تسلیحات به روسیه در جنگ اوکراین را افزایش داده است.

بر همین اساس گفته شده این دو کشور «مخفیانه» توافق کرده‌اند که تهران به غیر از پهپادهای نظامی، تسلیحات دیگری هم به مسکو ارسال کند؛ بعضی مقام‌ها به موشک‌های «زمین به زمین» ساخت ایران اشاره کرده‌اند که قرار است روسیه در جنگ اوکراین از آن استفاده کند.

منابع اطلاعاتی آمریکا و همچنین مقام‌های روسیه و ایران به این گزارش واشنگتن پست واکنشی نشان نداده‌اند.

منابع مستقل خبری در روزهای اخیر تصاویری را منتشر کردند که به بقایای پهپادهای ایرانی که در حمله به اوکراین استفاده شده بود منتسب شده بود وتکذیب مکرر جمهوری اسلامی در ارسال تسلیحات به روسیه را به چالش کشیده است.

مقام‌های پنتاگون استفاده روسیه از پهپادهای ایرانی در حملات هوایی این کشور به اوکراین را تائید کرده‌اند که البته بعضی از آنها را پدافند اوکراین منهدم کرد.

واشنگتن پست در گزارش خود به سفر هیئت ایرانی به مسکو در ماه سپتامبر «برای نهایی کردن ارسال بیشتر محموله‌های تسلیحاتی» به روسیه اشاره کرده و آن را «ظاهرا» گسترش نقش ایران در تامین تسلیحات روسیه توصیف کرده است.

به نقل از بعضی مقامهای غربی که فعالیت‌های تسلیحاتی ایران را به دقت رصد می‌کنند گفته شده ارسال دو نوع موشک زمین به زمین از موضاع‌های بحث بوده.

در این گزارش به ارزیابی اطلاعاتی که در روزهای اخیر در اختیار مقام‌های اوکراین و آمریکایی قرار گرفته اشاره شده و گفته شده ایران در حال آماده سازی ارسال اولین محموله موشک‌های فاتح-۱۱۰ و ذوالفقار است؛ این موشک‌ها به ترتیب بردی معادل ۳۰۰ و ۷۰۰ کیلومتر را دارند.

روزنامه واشنگتن پست به دلیل حساسیت بالای موضوع به نام و ملیت منابعی که از آنها نقل قول کرده اشاره نکرده است؛ در ماه اوت همین مقام‌ها پهپادهای ایرانی شاهد و مهاجر-۶ را شناسایی کرده بودند که به تازگی در اختیار روسیه قرار گرفته بود؛ بقایای این دو مدل پهپاد در هفته‌های گذشته توسط نیروهای اوکراینی یافت شد.

بنظر می‌رسد که روسیه این تسلیحات را رنگ‌آمیزی کرده و نام روسی را جایگزین کرده است.

به نقل از این مقام‌ها گفته شده که ایران در حال تدارک ارسال محموله جدیدی از پهپادهای نظامی به روسیه است که شامل دهها پهپاد مهاجر-۶ و تعداد بیشتری از پهپادهای شاهد-۱۳۶ است؛ بگفته آنها مشاوران فنی ایران برای ارائه دستورالعمل نحوه عملکرد این پهپادها، اخیرا از مناطق تحت کنترل روسیه بازدید کرده‌اند.

بقایای یک پهپاد در خارکیف که به گفته مقام‌های اوکراین از نوع شاهد-۱۳۶ ساخت ایران است

تکذیب ارسال سلاح به روسیه
اخیرا حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه جمهوری اسلامی گفته: «علیرغم کمک‌های نظامی برخی کشور‌ها به اوکراین، ما هیچ گونه تسلیحاتی به روسیه برای استفاده در جنگ علیه اوکراین ارسال نکرده و نخواهیم کرد، چرا که معتقدیم راه حل این بحران سیاسی است و هرگونه حمایت تسلیحاتی از طرفین، فرصت صلح را به تأخیر می‌اندازد.»

اما اوکراین ارزیابی کرده بیشتر پهپادهایی که روسیه در جنوب اوکراین مستقر کرده، ساخت ایران بوده‌اند.

اوکراین اخیرا سطح روابط دیپلماتیک خود با جمهوری اسلامی را کاهش داد.

همزمان وزارت دفاع بریتانیا اخیرا در گزارشی گفته به نظر نمی‌رسد که پهپادهای شاهد ایران برای حمله به اهدافی که روسیه در عمق خاک اوکراین در نظر دارد، چندان کارآمد باشد.

در گزارش تازه وزارت دفاع بریتانیا گفته شده که این پهپادها سرعت بالایی ندارد و در ارتفاع پایین پرواز می‌کنند، به همین دلیل هدف قرار دادن «پهپاد تنها» با پدافند هوایی آسان است.

با این توضیح گفته شده است که به احتمال زیاد روسیه با پرتاب همزمان تعداد زیادی از این پهپادها توانسته موفقیتی نسبی در زدن اهدافی در اوکراین کسب کند.

به نوشته بولتن اطلاعاتی وزارت دفاع بریتانیا پهپادهای شاهد-۱۳۶، قدرت و ظرفیت انفجاری پایینی دارند.

بر اساس این گزارش بعید است که این پهپادها کاربردی را که روسیه در نظر داشته، یعنی حملات عمیق در خاک اوکراین را برآورده کند.