اخبار

رادیوفردا: مهم‌ترین بخش دستور اجرایی روز دوشنبه، سوم تیر ۱۳۹۸ رئیس‌جمهور آمریکا مبنی بر تحریم خامنه‌ای و مقامات منصوب او در هیاهوی این خبر که تحریم یاد شده ممکن است دامن جواد ظریف، وزیر خارجه آمریکا را نیز بگیرد، گم شد. عده زیادی از کسانی که خود را روزنامه‌نگار یا کارشناس حوزه ایران و خاورمیانه می‌دانند نیز آن را سمبلیک خواندند؛ از این جهت که رهبر ایران به آمریکا سفر نمی‌کند و دارایی شخصی هم ندارد و فرماندهان سپاه که اسامی‌شان در خبر وزارت خزانه‌داری آمریکا اعلام شده بود نیز از قبل مشمول تحریم‌های قبلی علیه سپاه بوده‌اند.

نگاهی حقوقی و دقیق‌تر به دستور اجرایی جدید اهمیت و گستردگی آن را روشن می‌کند. براساس این دستور، علاوه بر رهبر جمهوری اسلامی، تمامی مقامات منصوب وی، اشخاص حقیقی منصوب شده توسط این مقامات و همه نهادها و شرکت‌هایی که تحت نظر یا در مالکیت‌شان قرار دارد و همه اشخاص حقیقی و حقوقی که به آنها هرگونه خدماتی اعم از مالی و غیرمالی ارائه می‌دهند، می‌باید مشمول مجازات‌های بین‌المللی قرار بگیرند. همچنین وزارت خارجه و وزارت خزانه‌داری آمریکا موظف شده‌اند فهرست‌هایی را از این مقامات و نهادهایی که تحت اداره یا مالکیت آنهاست، مشمول انسداد دارایی‌ها و ممنوعیت ورود یا حضور در خاک آمریکا کنند. دیگر بخش‌های دولت آمریکا هم باید تدابیر لازم را برای اجرای این دستور اتخاذ کنند.

به این ترتیب، تحریم‌های جدید نه تنها سمبلیک، تکراری یا بی‌تأثیر نیست بلکه به شکلی روشن، بخشی از طبقه حاکمه ایران را هدف گرفته که به دلیل انتصاب توسط رهبر در تمامی این سال‌ها از مصونیت مطلق برخوردار بوده است. مقامات و نهادهایی که فعالیت‌های اقتصادی و منافع آنان از طریق رانت‌خواری و فساد گسترده به دست آمده و فعالیت‌ها و تصمیمات آنها یکی از مهم‌ترین دلایل فقر، تورم و بحران‌های اقتصادی و اجتماعی و زیست محیطی سال‌های اخیر بوده‎اند. بسیاری از مقامات و نهادهای یاد شده در زمره بدنام‌ترین ناقضان حقوق بشر نیز هستند.

به عنوان مثال، سید ابراهیم رئیسی که توسط رهبر جمهوری اسلامی به ریاست قوه قضاییه منصوب شده است، یکی از متهمان به ارتکاب جنایت علیه بشریت است. پس از انتشار فایل صوتی جلسه مرداد ماه ۱۳۶۷ حسین‌علی منتظری با رئیسی، مصطفی پورمحمدی، حسین‌علی نیری و مرتضی اشراقی، آنچه جان به دربردگان از اعدام هزاران زندانی سیاسی در تابستان سال ۶۷ به آن شهادت می‌دانند مسجل شد؛ اینکه این چهار نفر، اعضای گروهی، موسوم به «هیئت مرگ» در استان تهران بوده‌اند که در اجرای فتوای روح‌الله خمینی، رهبر جمهوری اسلامی در آن زمان، چند هزار مخالف سیاسی جمهوری اسلامی را در اوین و گوهردشت به چوبه دار فرستادند.

یکی دیگر از مقامات منصوب رهبر که در ادامه اعمال این دستور باید مشمول تأدیب‌های بین‌المللی شود، حسین شریعتمداری، مدیر مسئول روزنامه کیهان است که با پرونده‌سازی علیه دگراندیشان، نویسندگان، روزنامه‌نگاران و فعالان سیاسی و مدنی در بسیاری از موارد، منجر به زندانی و شکنجه شدن آنها شده و در مواردی نیز توجیه قتل آنان را فراهم کرده است.

احمد جنتی و سایر اعضای شورای نگهبان نیز که منصوب رهبر جمهوری اسلامی هستند، در شمول این دستور اجرایی جای می‌گیرند. جنتی با نقش بارزش در رد صلاحیت هزاران متقاضی کاندیداتوری ریاست جمهوری و نمایندگی مجلس شناخته می‌شود اما کمتر کسی درباره دست داشتن وی در وقایع خونبار انقلاب فرهنگی در دانشگاه جندی‌شاپور می‌داند؛ جایی که اسلام‌گرایان تحت فرمان او که در آن زمان امام جمعه اهواز بود تعداد زیادی از دانشجویان معترض را دستگیر کردند یا در همان صحن دانشگاه آنها را زخمی کردند یا به قتل رساندند.

اعضای شورای عالی فضای مجازی، مسئولان نقض آزادی بیان و دسترسی به اطلاعات، محسن رضایی از مسئولان اصلی سرکوب مخالفان سیاسی در دهه اول پس از انقلاب، قربان‌علی دری نجف آبادی وزیر اطلاعات در زمان وقوع قتل‌های زنجیره‌ای، حسین اشتری فرمانده نیروی انتظامی و مسئول سرکوب اعتراضات دی ماه ۹۶ و زنان معترض به حجاب اجباری، از جمله دیگر مقامات منصوب شده توسط رهبر جمهوری اسلامی هستند که مشمول این دستور اجرایی جدید می‌شوند. پرونده‌های حقوقی آنان در کنار پرونده نقض حقوق بشر سیدعلی خامنه‌ای در کتاب چهره جنایت منتشر شده است.

مبنای اعلام شده برای صدور این دستور اجرایی مسائل نظامی، برنامه اتمی و اختلافات منطقه‌ای و بین‌المللی است. ولی همان‌طور که گفته شد، این دستور اجرایی می‌تواند تأثیر قابل توجهی هم بر حوزه حقوق بشر در ایران داشته باشد. در میان افرادی که وزارت خارجه و وزارت خزانه‌داری آمریکا موظف به قرار دادن نامشان در فهرست محدودیت‌ها و مجازات‌های بین‌المللی شده‌اند، نام ده‌ها ناقض حقوق بشر هم وجود دارد که در مشاغل و مناصب مختلف در این سال‌ها، آمر یا عامل جرائم بین‌المللی چون شکنجه، سربه‌نیست کردن (ناپدیدکردن قهری)، مصادره سازماندهی شده و گسترده اموال اقلیت‌های مذهبی به خصوص بهاییان، سرکوب خشونت‌بار اعتراضات مردمی و… بوده‌اند. آنها نه تنها هیچگاه به دلیل ارتکاب این جرائم محاکمه و مجازات نشده‌اند بلکه به مناصب بالاتر ارتقا یافته و به رهبر جمهوری اسلامی نزدیک و نزدیک‌تر شده‌اند.

تا پیش از این در نبود هیچ ضمانت اجرایی بین‌المللی این افراد هر روز بر دارایی‌های خود افزوده‌اند و بسیاری از آنها آزادانه به کشوهای خارجی تردد کرده‌اند. حالا، همین نزدیکی‌شان به خامنه‌ای، شخص آنان و منافع و جایگاه‌شان و نهادهای مرتبط با آنها را در معرض تحریم شدن و محدودیت‌های جدی قرار داده است.

نظرات طرح‌شده در این یادداشت، الزاماً بازتاب دیدگاه رادیوفردا نیست.

ایران وایر: تحریم آیت الله خامنه ای و بیت رهبری با «فرمان اجرایی» و امضای «دونالد ترامپ» آغاز شده است.
این برای اولین بار در تاریخ ۴۰ساله جمهوری اسلامی ایران است که شخص رهبر و دفتر او تحت تحریم ایالات متحده امریکا قرار می‎گیرند.

ایالات متحده امریکا برای اولین بار شخص آیت‌الله «علی خامنه‌ای»، رهبر نظام جمهوری اسلامی ایران و «بیت رهبری»، یعنی دفتری که علی خامنه‎ای از طریق آن ایران را اداره می‎کند را تحت تحریم مالی قرار داد. این تحریم با «فرمان اجرایی» و امضای «دونالد ترامپ» آغاز شده است.

فرمان اجرایی، اختیارات بسیار وسیعی برای افزایش دامنه تحریم‌ها علیه ایران به دولت امریکا داده و قدرتمندترین فرد و‌ نهاد جمهوری اسلامی ایران در ۳۰ سال اخیر را هدف گرفته است.

وزارت خزانه‎داری امریکا که اجرای تحریم‎های اقتصادی را کنترل می‌کند، در اطلاعیه‌ای اعلام کرده است تحریم جدید اجازه می‎دهد افراد منصوب به آیت‎الله خامنه‎ای و نهادهای زیرمجموعه و تحت کنترل او هم به مرور به فهرست این تحریم اضافه شوند.

این برای اولین بار در تاریخ ۴۰ساله جمهوری اسلامی ایران است که شخص رهبر و دفتر او تحت تحریم ایالات متحده امریکا قرار می‎گیرند. امریکا پیش از این بخش‎هایی از نهادهای تحت مدیریت آیت‎الله خامنه‌ای، از جمله «ستاد اجرایی فرمان امام» و «سپاه پاسداران انقلاب اسلامی» را تحریم و حتی این نهاد نظامی را در ردیف سازمان‌های تروریستی خارجی قرار داده بود اما خود رهبر و دفتر او تحریم نشده بودند.

وزارت خزانه‌داری امریکا در دوره ریاست جمهوری «باراک اوباما»، ستاد اجرایی فرمان امام را که یک امپراتوری قدرتمند اقتصادی است، تحریم کرد. اما در پاسخ به این سوال که چرا شخص آیت‌الله خامنه‌ای را تحریم نکرده است، پاسخ داده‌ بود که ایالات متحده نمی‌خواهند این فرض حکومت ایران را تایید کند که دولت امریکا همه فشارها را برای تغییر نظام حکومتی در ایران گذاشته است.

امریکا حالا از این مرحله عبور کرده و مراودات مالی قدرتمندترین شخص ایران و دفتر او را تحریم کرده است. این تحریم دارای پیامدهای نمادین و آثار اقتصادی بلندمدت خواهد بود.

تحریم‎هایی با امکان اثرات غیرنمایشی

با وجود اعمال یکی از شدیدترین تحریم‎های اقتصادی تاریخ امریکا علیه ایران، هنوز بخش‌های وسیعی از اقتصاد جمهوری اسلامی با درس گرفتن از تحریم‎های دوره پیشین، خود را از تیررس تحریم‎های مستقیم دور نگاه داشته‎اند.

این بخش از نهادهای اقتصادی متعلق به نظام جمهوری اسلامی ایران توانسته‌اند با ایجاد شرکت‌ها و موسسات صوری بدون این که نشانی از ارتباط خود با نهاد رهبری جمهوری اسلامی داشته باشند، در دور زدن تحریم‎ها فعال باشند و از نظر ظاهری خود را شبیه یک موسسه خصوصی جلوه دهند.

مدیریت بخش بزرگی از این شرکت‎ها، معتمدان و افراد نزدیک به دفتر آیت‌الله خامنه‎ای و بیت رهبری هستند که در هیات مدیره این شرکت و موسسات متنوع فعالیت دارند. آن طور که وزارت خزانه‌داری امریکا اعلام کرده است، دفتر کنترل دارایی‌های خارجی این وزارت‌خانه (اوفک) اجازه دارد بر اساس فرمان اجرایی دونالد ترامپ، منصوبان رهبر ایران را هم تحت تحریم قرار دهد. در صورتی که این افراد به فهرست تحریم‎ها اضافه شوند، شرکت‎هایی که به صورت ظاهری مالکیت یا مدیریت غیردولتی دارند، به طور خودکار تحت تحریم‎های مالی ایالات متحده قرار می‎گیرند.

به جز ستاد اجرایی فرمان امام که وزارت خزانه‎داری امریکا هفت سال پیش سرمایه و دارایی آن را در حدود ۱۰۰ میلیارد دلار تخمین زده بود، نهادهای ثروتمند متعدد دیگری در جمهوری اسلامی فعالیت می‎کنند که تحت نظارت آیت‎الله خامنه‎ای هستند و تاکنون به طور مستقیم تحریم نشده‌اند.

شرکت‎ها و موسسات مالی تولیدی که از فعالیت‎های نفتی و بانک‎داری تا تولید لوازم مصرفی فعالیت دارند، به شکل زنجیره‎ای تودرتو، وابسته به نهادهای زیر نظر رهبر ایران هستند.

عمده این نهادهای ثروتمند عبارتند از «بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی»، «کمیته امداد امام خمینی»، «بنیاد ۱۵خرداد»، «بنیاد مسکن انقلاب اسلامی»، «بنیاد شهید انقلاب اسلامی»، «تولیت آستان‌ قدس رضوی» (این نهاد بزرگ‌ترین موقوفه جهان اسلام است و شرکت‌های اقتصادی متعددی، از صنایع غذایی تا هتل‌داری و گردش‌گری در اختیار دارد)، «تولیت آستان‌ احمدبن موسی شاه چراغ»، «تولیت مسجد جمکران»، «تولیت آستان‌ حضرت معصومه» و «تولیت آستان‌ عبدالعظیم حسنی». این نهاد مذهبی هم دارای شرکت‌های تجاری و مالی متعددی است که از جمله در واردات خودروهای لوکس فعال است.

«مجمع جهانی اهل بیت»، «مجمع تقریب مذاهب اسلامی»، موسسه مطبوعاتی «کیهان»، موسسه مطبوعاتی «اطلاعات»، «سازمان تبلیغات اسلامی» و موسسه «جامعه‎الصادق» که «دانشگاه امام صادق» بخشی از آن محسوب می‎شود، بخشی از غول‎های مالی تحت مدیریت آیت‎الله خامنه‎ای هستند که با فرمان جدید دونالد ترامپ در معرض تحریم قرار گرفته‎اند.

به غیر از نهادهایی که یک امپراتوری ثروتمند را تشکیل می‌دهند و سایر منصوبان رهبری مثل فقهای شورای نگهبان، صداوسیما، فرماندهان نظامی، اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام که در معرض تحریم هستند، یک گروه در خارج از ایران بیش از بقیه در برابر تحریم‌های جدید امریکا آسیب پذیرند. آیت‌الله خامنه‌ای شخصا دارای نمایندگانی در خارج از ایران به عنوان نماینده «ولی‌فقیه» است که مستقل از نمایندگی رسمی جمهوری اسلامی، یعنی سفارت‌خانه‌ها، فعالیت می‌کنند.

نماینده ولی فقیه و سرپرست حجاج ایرانی در عربستان سعودی، نماینده ولی فقیه در بریتانیا که ریاست «مرکز اسلامی لندن» را هم از سوی آیت‌الله خامنه‌ای بر عهده دارد و نماینده‌های ولی فقیه در سوریه، لبنان، پاکستان، افغانستان، عراق، جمهوری آذربایجان، روسیه، هند، آلمان، فرانسه و اتریش، همگی منصوبان آیت‌الله خامنه‌ای و دارای دفاتر نمایندگی در این کشورها هستند.

تحریم‌ جدید وضع شده از سوی رییس جمهوری امریکا می‌تواند مبادلات مالی این مراکز را تحت تاثیر قرار دهد و حتی صدور روادید برای نمایندگان آیت‌الله خامنه‌ای در این کشورها را با دوره قبل از تحریم‎ها، متفاوت کند.

نمایندگان علی خامنه‌ای در این کشورها بخشی از ساختار رسمی دیپلماتیک محسوب نمی‌شوند و کشورها بر اساس کنوانسیون‎های بین‎المللی، موظف به صدور اجازه فعالیت برای آن‎ها نیستند.

به این ترتیب، تحریم آیت‌‌‌الله خامنه‌ای و بیت رهبری صرفا معنایی نمادین ندارد و می‌تواند بخش‎هایی از اقتصاد ایران را که برای دور زدن تحریم‌ها علیه ایران به کار گرفته می‌شدند، به مجموعه عظیم نهادها و افراد تحریم شده ایران از سوی ایالات متحده امریکا اضافه کند.

تحریم‌ها یک شبه اهداف خود را تحت تاثیر قرار نمی‌دهند و عملکرد آن‌ها را به صفر نمی‌رسانند اما هزینه اداره و ادامه فعالیت‌شان را بالاتر می‌برند. در واقع، هدف از تحریم جدید، افزایش هزینه‎های هدف به صورت مداوم است.

به جز این، معنای نمادین تحریم، ایجاد نوعی هزینه حیثیتی هم برای نهاد و افراد تحریم شده است. در میان حدود ۲۰۰ کشور جهان، وضعیتی که ایران و کادر رهبری با آن مواجه است، بسیار انگشت شمار و حتی کم سابقه است. این وضع از جمهوری اسلامی ایران یک نظام حکومتی با وضعیت غیرعادی در میان کشورها ساخته است.

بی‌بی‌سی: دونالد ترامپ امروز -و در بحبوحه ابراز نگرانی‌ متحدان آمریکا در خلیج فارس- از کشورهای دیگر جهان خواست خود از نفتکش‌های‌شان در تنگه هرمز حفاظت کنند، و سپس رهبر جمهوری اسلامی را “تحریم” کرد

به دنبال ساقط شدن پهپاد گلوبال هاوک آمریکایی به وسیله یک موشک زمین به هوای ایرانی در پنجشنبه گذشته، رئیس‌جمهور آمریکا به بیان پی در پی مواضعی پرداخته که شگفتی بسیاری از مخالفان و حامیانش را به دنبال داشته است.

او روز پنجشنبه (۳۰ خرداد) و پس از ساقط شدن پهپاد آمریکایی توییت کرد “ایران اشتباه بسیار بزرگی انجام داد” و سپس در پاسخ به این سئوال که آیا آمریکا برای تلافی سقوط پهپاد به ایران حمله خواهد کرد گفت: “به زودی خواهید دید.” رئیس‌جمهور آمریکا سپس تاکید کرد: “برای من سخت است که باور کنم این اتفاق عمدا رخ داده” و افزود: “احساس می‌کنم این اشتباه توسط فردی رخ داده که نباید این اشتباه را انجام می‌داد.” (آن هم در شرایطی که مقام های ایرانی تصریح کرده بودند اشتباهی در کار نبوده). او به علاوه، با تاکید بر اینکه کسی در ماجرای پهپاد کشته نشده گفت اینکه ماجرا تلفات جانی نداشته “بسیار مهم است”.

دونالد ترامپ روز جمعه، با انتشار یک رشته توییت نوشت که قرار بوده سه مکان در ایران مورد حمله قرار بگیرد، اما پس از آنکه متوجه شده چنین عملیاتی به مرگ ۱۵۰ نفر منجر خواهد شد، تصمیم گرفته آن را متوقف کند. او یک روز بعد در مصاحبه ای ادعای تجدیدنظر در حمله تلافی جویانه به خاطر تلفات آن را تکرار کرد (هرچند دیروز یکشنبه گفت درواقع حمله را “لغو” نکرده و “متوقف” کرده). رئیس دولت ایالات متحده، همچنین با تاکید بر علاقه‌مند‌ نبودن به جنگ، از آمادگی خود برای مذاکره بدون پیش شرط با تهران سخن گفت، هرچند این را هم افزود که اگر جنگ شود، جمهوری اسلامی ایران “ویران خواهد شد”.

روز شنبه، دونالد ترامپ با ذکر اینکه یک هواپیما با ۳۸ سرنشین نیز “در تیررس” ایران بوده ولی به آن شلیک نکرده گفت: “ما بابت این تصمیم از آنها سپاسگزاریم.” واکنشی که با موضع رسمی دولت ایالات متحده در این مورد که قلمرو هوایی ایران نقض نشده بوده تناقض داشت (اگر هواپیمایی وارد قلمرو ایران نشده بود، لابد ساقط نکردن آن جای تشکر نداشت).

نهایتا امروز دوشنبه ۳ تیر، آقای ترامپ با دو غافلگیری جدید، ابتدا در بحبوحه ابراز نگرانی‌ متحدان آمریکا در خلیج فارس، از کشورهای دیگر جهان خواست خود از نفتکش‌های‌شان در تنگه هرمز حفاظت کنند. در مرحله بعد نیز، مجموعه تحریم‌های جدیدی را علیه تهران اعلام کرد که نقطه اوج آن، تحریم رهبر جمهوری اسلامی بود -تحریمی که گذشته از مفهوم “نمادین” آن، قاعدتا در حد انتظارات “عملیاتی” ایجاد شده در واشنگتن و تهران نبود.

مجموعه موضع گیری های فوق، از سوی رئیس جمهوری صورت گرفته که اگرچه از همان ابتدای روی کار آمدن تاکید داشته موافق “جنگ”‌هایی (زمینی) از جنس لشکرکشی به عراق و افغانستان نیست، اما وعده برخورد سختگیرانه تر با جمهوری اسلامی ایران و متحدانش را داده است. به عنوان نمونه، وی بارها گفته که از وقتی او رئیس جمهور شده، نیروهای ایرانی در خلیج فارس دیگر (مانند زمان باراک اوباما) رفتار تهدیدآمیز ندارند.

قاعدتا وقتی رئیس جمهور آمریکا پس از هشدارهای مکرر به برخورد “جدی” تر با نیروهای ایرانی در خلیج فارس، بر ادعاهایی از این نوع پافشاری می کند که ساقط شدن هواپیمای جاسوسی آمریکا “اشتباهی” بوده یا به دلیل نگرانی از کشته شدن ۱۵۰ نیروی ایرانی حمله‌ای لغو شده، معانی بسیار مشخصی از آن برداشت می‌شود.

مثلا در میان مدافعان و مخالفان جمهوری اسلامی ایران، بعید است افراد زیادی این روایت را جدی بگیرند که نه تنها آقای ترامپ، که اساسا هیچ رئیس جمهور دیگری در تاریخ آمریکا، عملیاتی نظامی را به ملاحظه جانِ۱۵۰ نیروی “دشمن” معلق کرده باشد. به ویژه آنکه حمله آمریکا، لابد قرار بوده به مناطقی همچون سایت های موشکی سپاه صورت بگیرد؛ یعنی همان نهادی که واشنگتن آن را در فهرست “گروه های تروریستی” خود قرار داده. همین موضوع، باور اینکه ملاحظه جان اعضای سپاه پاسداران باعث لغو یک عملیات آمریکا شود را، به طور مضاعف دشوار کرده است.

رئیس جمهور آمریکا، دو روز پیش از ساقط شدن پهپاد آمریکایی هم، حمله خبرساز به دو نفتکش در دریای عمان را کار ایران دانسته و در عین حال این مساله را “بسیار جزئی” خوانده بود (حدود یک ماه پس از آنکه به دنبال خرابکاری در چهار کشتی در نزدیکی سواحل امارات، بدون متهم کردن مستقیم جمهوری اسلامی ایران هشدار داده بود اگر تهران خطا کند “متحمل رنج زیادی خواهد شد”.) البته تهران هرگونه دست داشتن خود در حمله به دو نفتکش را رد می کرد، ولی اهمیت موضع‌گیری آقای ترامپ در جای دیگری بود: او “با فرض” حمله به نفتکش ها از سوی سپاه موضوع را “بسیار جزئی” عنوان کرده بود.

مجددا، آنچه در ارتباط با چنین موضع گیری هایی جلب توجه می کرد، نه نفس اظهارات دونالد ترامپ، که شدت مغایرت آن با مواضع هشدارآمیزی بود که در گذشته بیان کرده بود. تا جایی که مثلا در پایان اردیبهشت گذشته، ساعتی پس از اصابت چند راکت به نزدیکی سفارت آمریکا در بغداد، اعلام کرده بود: “اگر ایران جنگ می‌خواهد، این رسما پایان کارش خواهد بود، دیگر هرگز ایالات متحده را تهدید نکنید”. وی مرداد گذشته، حتی در واکنش به هشدار مشابه حسن روحانی توییت کرده بود اگر جمهوری اسلامی مجددا ایالات متحده را تهدید کند، “بلایی به سر آن خواهد آمد که کمتر کسی در تاریخ متحمل شده‌”، چون آمریکا “دیگر” تحمل چنین “حرف‌هایی” را ندارد.

در توییت دونالد ترامپ نه تنها زمان روز ساقط شدن پهپاد آمریکایی به اشتباه دوشنبه (به جای پنجشنبه) ذکر شده، که املای کلمه سایت هم اشتباه است (به جای site، کلمه sight آمده)

‘حرکت سینوسی’ سردرگم کننده

مشخص است که راهبرد اصلی رئیس جمهور ایالات متحده در مورد جمهوری اسلامی ایران، اعمال تحریم های حداکثری -که بر وضعیت اقتصادی ایران تاثیرات جدی بر جای گذاشته- و همزمان، دعوت به مذاکره است.

ولی با وجود وضوح کامل رویه دونالد ترامپ در عرصه اقتصادی، وی در عرصه های دیگرِ رویارویی با تهران، کمابیش سردرگم به نظر رسیده. به عنوان نمونه، دفعات تکرار پیشنهاد مذاکره با وی مقام های جمهوری اسلامی، و عجله ای که ظاهرا در این ارتباط به خرج می‌دهد، باعث شگفتی مخالفان و موافقان حکومت ایران شده است.

اظهارات رئیس جمهور آمریکا پس از ساقط شدن گلوبال هاوک نیز، حاکی از نوعی شتاب‌زدگی مشابه دارد. تا جایی که مثلا در توییت خبرساز جمعه او درمورد تصمیم به توقف حمله به سه مکان یا سایت در ایران، نه تنها زمان روز ساقط شدن پهپاد آمریکایی به اشتباه دوشنبه (به جای پنجشنبه) ذکر شده، که املای کلمه سایت هم اشتباه است (به جای site، کلمه sight آمده).

این شتابزدگی، البته ممکن است زودگذر باشد و دولت ایالات متحده، در میان‌مدت دست به اقدامات مشخص تری علیه جمهوری اسلامی ایران بزند. ولی حداقل از مجموعه واکنش های واشنگتن تا این لحظه، بی‌تردید سطوح موثری از حکومت ایران نتایج فوری خواهند گرفت. مثلا اینکه -برخلاف تهدیدات موثر دولت ترامپ در عرصه اقتصادی- تهدید نظامی واشنگتن را اساسا جدی نگیرند.

تقویت چنین نگاهی در جمهوری اسلامی ایران، به سادگی می‌تواند به ریسک‌پذیری بالاتر طیفی از تصمیم گیران نظامی و سیاسی -و نگرانی کمتر نیروهای عملیاتی از حرکت در “لب مرز درگیری”- تبدیل شود. در این صورت، پیام‌های متناقض دونالد ترامپ به تهران نه -چنانکه او انتظار دارد- زمینه ساز “مذاکره”، که نوعی اطلاعات گمراه کننده در مورد ریسک رویارویی سخت خواهد بود.

در بیان جزِئی تر، اگر دولت آمریکا در مناطقی چون خلیج فارس که پتانسیل درگیری بالایی دارند یک رویه مشخص -اعم از مسالمت جویانه یا سرسختانه- را در پیش بگیرد، احتمال بیشتری وجود دارد که نظامیان دو طرف درک واقعی تری از خطوط قرمز همدیگر داشته باشد و حرکت خود در اطراف این خطوط را، با واقع بینی بیشتری تنظیم کنند.

ولی حرکت سینوسی واشنگتن میان دو قطب “تهدیدشدید و نرمش شدید”، ممکن است با سردرگم کردن نیروهای مسلح دو طرف یا متحدان آنها در مناطق خطر، امکان اشتباه محاسبه یکی از بازیگران و جرقه خوردن درگیری نظامی را افزایش دهد.

تابناک:
در حالی که تنش‌ها بین ایران و آمریکا در فضای فیزیکی خلیج فارس و خاورمیانه در حال افزایش است، این تنش‌ها ظاهرا در فضای سایبری و مجازی نیز به تدریج به اوج خود می رسد.

در حالی که تنش‌ها بین ایران و آمریکا در فضای فیزیکی خلیج فارس و خاورمیانه در حال افزایش است، این تنش‌ها ظاهرا در فضای سایبری و مجازی نیز به تدریج به اوج خود می رسد.

به گزارش «تابناک»، ستاد فرماندهی سایبری ایالات متحده مدعی شده که پنجشنبه شب اقدام به یک عملیات دیجیتالی فوق سری علیه یکی از گروه های سایبری ایران کرده است که به گفته این ستاد وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و در حملات اخیر به نفت کش های ژاپنی در دریای عمان نیز دخیل بوده؛ این در حالی است که ایران بارها هرگونه مداخله در این حملات را تکذیب کرده است.

عملیات دیجیتالی-سایبری مخفی پنتاگون علیه گرو وابسته به سپاه / افزایش تنش به فضای مجازی هم رسید

بر اساس ادعای ستاد فرماندهی سایبری آمریکا، این گروه ایرانی طی سال های اخیر اقدام به رصد و هدف قرار دادن شناورهای نظامی و غیر نظامی به شکل دیجیتالی در تنگه هرمز کرده و همین امر به این گروه اجازه داده است که توان حمله به شناورها و کشتی های در حال تردد از این مسیر را داشته باشد.

ستاد فرماندهی آمریکا در این زمینه اطلاعات بیشتری در این خصوص ارائه نکرده، ولی «دیوید هوگو» مدیر فنی در آژانس امنیت ملی آمریکا NSA گفته که این گروه سایبری ایرانی، مشغول به گردآوری اطلاعات به شکل سنتی بوده است. وی گفته: «فکر می کنم این گروه بیشتر مشغول آن بوده تا دریابد که سیاست گذاران آمریکایی در خصوص آنها چه می دانند.»

وی در مورد اقدامات و علمیات این گروه گفته، ایشان در پی نفوذ به حساب های کاربری نظامی آمریکا از طریق جاسوسی از گذرواژه ها و تکنیک های Brute Force و ورود گذرواژه ها به شکل انبوه تا زمانی که یکی از آنها صحیح از کار درآید، بوده اند.

وی گفته است «گروه های سایبری ایرانی روز به روز به رقبای بسیار سخت تری از آنچه تا کنون با آنها روبه رو بوده ایم، تبدیل می شوند. یکی از دغدغه های جدی ما طی سال گذشته، مقابله با حجم انبوه عملیات های سایبری ایران و پیچیدگی آنها بوده است».

این در حالی است که خبرگزاری یاهو، در گزارش خود پیرامون این مسأله به نقل از یکی از مقامات سابق اطلاعاتی آمریکا گفته که تلاش های ایران برای هدف قرار دادن کشتی ها در منطقه طی سال های گذشته بسیار پیچیده شده است؛ عملیاتی که قبلا بسیار ساده و برای سرقت اطلاعات پروفایل طراحی شده بود، امروزه به تلاش های پیچیده برای دستیابی به اطلاعات سری تبدیل شده است.

در همین رابطه، «ماتئو لویت» مدیر برنامه ضدتروریسم مؤسسه خاور نزدیک واشنگتن، به یاهو بیان کرده: «هیچ تعجب نمی کنم اگر گفته شود، ایران باز هم راه دیگری برای قدرت‌نمایی پیدا کرده است، به ویژه در رابطه با کشتیرانی در منطقه. ایران در تلاش برای پاسخ دادن به کمپین فشار حداکثری آمریکاست، به خصوص زمانی که فشارهای بیشتری و سخت تر میزان نفتی که ایران قادر به صادرات آن است و مقدار پولی که از این صادرات به دست می آورد را کاهش داده است.»

هنوز ایران واکنش رسمی به این ادعای ستاد فرماندهی سایبری ایالات متحده نداشته، ولی موضوع تقابل های ایران و ایالات متحده در فضای سایبری نه موضوعی است جدید و نه در زمینه تنش های اخیر موضوعی است تعجب برانگیز. آنچه به نظر می رسد این است که بالا گرفتن تنش ها در فضای فیزیکی به تدریج به افزایش تقابل های مجازی و سایبری ایران و آمریکا هم در منطقه و هم در خارج از منطقه نیز منجر خواهد شد.

بی‌بی‌سی: دفاتر شرکت‌های نفتی بین‌المللی در عراق هدف موشک‌پرانی قرار گرفته است.

صبح روز چهارشنبه، ٢٩ خرداد (١٩ ژوئن)، پلیس عراق گزارش کرد که یک موشک در محوطه مجتمع اداری-مسکونی برجسیا در بصره که دفاتر شماری از شرکت‌های نفتی بین‌المللی در آن قرار دارد منفجر شد و به خساراتی به بار آورد. در اثر انفجار موشک، دو کارگر عراقی هم زخمی شده‌اند.

این ساختمان در غرب بصره واقع شده و دفاتر محلی شماری از شرکت‌های نفتی بزرگ از جمله اکسون موبیل، شل و انی ایتالیا در آن واقع شده است.

بعضی از کارکنان محلی گفته‌اند که صدای سه انفجار را شنیدند اما پلیس تا کنون اصابت یک موشک را تایید کرده است.

منابع پلیس موشک پرتاب شده را از نوع کاتیوشا، که نوعی موشک برد کوتاه است گزارش کرده و گفته‌اند که موشک در فاصله حدود یکصد متری بخشی از این مجتمع منفجر شد که دفتر اصلی و ساختمان‌های مسکونی کارکنان شرکت آمریکایی اکسون موبیل در آن واقع است.

سفارت آمریکا در بغداد – چندی پیش یک خمپاره به نزدیکی ساختمان سفارت اصابت کرد

مجتمع برجسیا در نزدیکی حوزه نفتی زبیر واقع شده که شرکت ایتالیایی انی استخراج نفت از آن را در دست دارد.

به گفته یک منبع امنیتی، شرکت اکسون در نظر دارد فورا حدود بیست کارمند غیر بومی خود را از بصره خارج کند.

ماه گذشته، در پی هشدار دولت ایالات متحده در مورد تهدیدهای امنیتی از سوی ایران و گروه‌های شبه‌نظامی عراقی وابسته به آن و تصمیم به خارج کردن کارکنان غیر ضروری سفارت آمریکا در عراق، شرکت اکسون نیز کارمندان غیربومی خود را از عراق تخلیه کرد.

این شرکت بعدا کارکنان خود را برای ادامه عملیات به عراق باز گرداند.
ایالات متحده حکومت جمهوری اسلامی ایران را مسئول حمله به نفتکش‌ها دانسته اما مقامات جمهوری اسلامی این اتهام را رد کرده‌اند

دولت عراق به منظور افزایش تولید نفت خود به طور گسترده به همکاری با شرکت‌های خارجی از جمله شرکت اکسون موبیل آمریکا روی آورده است. از نظر سطح تولید در اوپک، عراق در حال حاضر پس از عربستان سعودی در رده دوم قرار دارد و دولت این کشور برای جبران هرگونه کمبود در بازار جهانی نفت ابراز آمادگی کرده است.

پیش از این نیز گزارش‌هایی از پرتاب موشک به نقاطی در نزدیکی سفارت آمریکا در بغداد منتشر شده بود که ایالات متحده شبه‌نظامیان وابسته به حکومت جمهوری اسلامی ایران را مسئول آنها معرفی کرده است.

موشک‌پرانی به سوی دفاتر شرکت‌های نفتی در بصره در حالی گزارش می‌شود که در هفته‌های اخیر، انتقال نفت از منطقه خلیج فارس و دریای عمان دستخوش ناامنی بوده است.

ماه گذشته، درچهار نفتکش متعلق به نروژ، امارات متحده عربی و عربستان سعودی در آب‌های امارات انفجارهایی روی داد و هفته گذشته نیز به دو نفتکش در دریایی عمان حمله شد. همچنین، ماه گذشته شبه‌نظامیان حوثی، که از حمایت جمهوری اسلامی ایران برخوردارند، خطوط لوله انتقال نفت عربستان را با پهپاد حامل مواد منفجره هدف قرار دادند.

مقامات آمریکایی حکومت ایران را مسئول این حملات معرفی کرده‌اند.

پیشتر، برخی از مقامات جمهوری اسلامی هشدار داده بودند که در صورت توقف صادرات نفت ایران، صدور نفت از منطقه خلیج فارس مختل خواهد شد اما اتهام دست داشتن در حملات اخیر به نفتکش‌ها را رد کرده و این وقایع را “مشکوک” خوانده‌اند.

رادیوفردا: رئیس جمهور ایران روز شنبه اعلام کرد که در صورت «عدم دریافت پاسخ مناسب» از طرف غربی در مهلت ۶۰ روزه، جمهوری اسلامی «به ناچار اقدامات بیشتری»، احتمالا در چارچوب برنامه اتمی خود، خواهد داشت.

حسن روحانی در عین حال به ماجرای حمله به دو نفتکش در دریای عمان اشاره نکرد و به سکوت خود در این زمینه ادامه داد.

به گزارش خبرگزاری ایرنا، حسن روحانی روز ۲۵ خرداد در نشست پنجمین کنفرانس «تعامل و اعتمادسازی در آسیا» موسوم به سیکا گفت: «ایران به صورت یک‌طرفه نمی‌تواند تنها طرف متعهد به برجام باقی بماند و سایر کشورها نیز لازم است سهم خود را برای حفظ این توافق مهم بپردازند.»

آقای روحانی اضافه کرد: «در صورت عدم دریافت پاسخ مناسب، به ناچار اقدامات بیشتری انجام خواهیم داد.»

وی در عین حال گفت: «با وجود خروج آمریکا و از سرگیری تحریم‌های غیرقانونی یک‌جانبه این کشور و نیز حمایت ناچیز سایر طرف‌های موافقتنامه از آن، همچنان معتقد هستیم که انجام تعهدات پذیرفته شده توسط همه طرف‌های ذی‌ربط، نقش مهمی در افزایش ثبات منطقه‌ای و جهانی ایفا خواهد کرد.»

آقای روحانی اعلام نکرد که ایران در صورت «عدم دریافت پاسخ مناسب» چه اقداماتی را انجام خواهد داد.

#رئیس_جمهور در نشست #سیکا: ایران به صورت یکطرفه نمیتواند متعهد به برجام باقی بماند بلکه سایر طرف ها نیز باید سهم خود را بپردازند pic.twitter.com/U5chSjtVGZ

— خبرگزاری صداوسیما (@iribnewsFa) June 15, 2019

ایران روز چهارشنبه، ۱۸ اردیبهشت، رسما خروج خود از «برخی» تعهدات خود ذیل قرارداد اتمی موسوم به برجام را اعلام کرد.

در همان روز حسن روحانی اعلام کرد: «اگر در ۶۰ روز به نتیجه نرسیدیم دو اقدام دیگر را شروع می‌کنیم و سطحی در غنی‌سازی‌ برای ما مطرح نخواهد بود.»

تهران روز ۳۰ اردیبهشت اعلام کرد که ضمن حفظ درصد غنی‌سازی بر اساس برجام، میزان تولید اورانیوم با غنای پایین را به چهار برابر افزایش داده است.

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی روز ۱۰ خرداد در گزارش فصلی خود اعلام کرده بود که غنی‌سازی و ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران همچنان در حد تعیین‌شده قرار دارد و تهران به تعهدات خود در توافق هسته‌ای موسوم به برجام پایبند است.

روز شنبه همچنین هلگا اشمید، معاون رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا، با عباس عراقچی، معاون وزیر خارجه ایران، دیدار کرد.

به گزارش خبرگزاری ایرنا، در این دیدار طرفین درباره تحریم‌های آمریکا و کاهش «تعهدات» ایران در برجام گفت‌وگو کردند.

هلگا اشمید پیش از سفر به ایران، به امارات، عمان و قطر رفته بود.

آن طور که در بیانیه دفتر سیاست خارجی اتحادیه اروپا قید شده، این سفر با هدف کاهش تنش‌ها در منطقه انجام می‌شود و فرصتی است تا اتحادیه اروپا راه‌هایی برای تنش‌زدایی در منطقه بیابد.
منابع: خبرگزاری‌های ایرنا و صداوسیما و رادیوفردا/ا. م./ف. دو.

رادیوفردا: آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، روز پنج‌شنبه ۲۳ خرداد در دیدار با شینزو آبه، نخست‌وزیر ژاپن، نه تنها مذاکره که پاسخ به پیام دونالد ترامپ، رئيس‌جمهوری آمریکا را هم رد کرد. او گفت آمریکا توان براندازی جمهوری اسلامی را ندارد، ایران بدون آمریکا و با وجود تحریم‌ها، پیشرفت خواهد کرد، اگر بخواهد بمب اتم بسازد، آمریکا کاری نمی‌تواند بکند.

او البته قیدوبندهایی در سخنانش داشت، گفت برای ترامپ پیام ندارد ولی حرف‌هایی دارد که به نخست‌وزیر ژاپن می‌گوید، «مذاکره تحت فشار» را نمی‌پذیرد، از اینکه آمریکا از برجام خارج شده، گلایه و انتقاد کرد و به همزمانی افزایش تحریم‌ها علیه پتروشیمی ایران و بحث مذاکره ایران و آمریکا هم اشاره کرد و این رفتارها را «غیرصادقانه» خواند.

سخنان صریح او در قبال مذاکره، چهره یک «رهبر انقلابی» را از او به تصویر می‌کشد که این روزها در حال تشویق «خط مقاومت» است و قیدوبندهایی که در حرف‌هایش بود، نشان‌هایی نه چندان پررنگ از پیام‌های دیپلماتیک به دولت آمریکا داشت.

حسن روحانی، رئيس‌جمهوری ایران و محمدجواد ظریف، وزیر امورخارجه ایران قبلا افزایش تحریم‌ها را به «جنگ اقتصادی» تعبیر کرده و آن را مایه تنش دانسته‌اند. آنها می‌گویند اگر قرار است از تنش‌ها کاسته شود، باید «جنگ اقتصادی» متوقف شود.

مقام‌های حکومت ایران همچنین بازگشت دولت آمریکا به برجام را پیش‌شرط هرگونه مذاکره دانسته‌اند و انتظار دارند میانجی‌ای که به تهران می‌آید، یکی از این گزینه‌ها را روی میز بگذارد و به تعبیر حسام‌الدین آشنا، مشاور حسن روحانی، دستش پر باشد. آنها صرف دعوت به مذاکره را کافی نمی‌دانند. سخنان و اشارات رهبر جمهوری اسلامی هم به نوعی همین معنا را داشت ولی با آرایه‌های «انقلابی» و توام با خشم و لحن آتشین.

لحن آتشین آقای خامنه‌ای البته ریشه و کاربرد داخلی هم دارد. رهبر جمهوری اسلامی، هفت سال پیش تحت فشار سنگین تحریم‌ها ناچار به پذیرش مذاکره محرمانه با آمریکایی‌ها شد.

در انتخابات ریاست‌جمهوری ایران، از نگاه بعضی تحلیل‌گران، شخصیتی تماشاگر یا همراه داشت تا رئيس‌جمهوری بر سر کار آید که نماد مذاکره و به تعبیر حامیان آقای خامنه‌ای، نماد سازش باشد. او برای راه‌انداختن سریع‌تر قطار مذاکره، عبارت «نرمش قهرمانانه» را به کار برد، با وجود اینکه بسیاری از مریدانش، برجام را «سند ننگ» می‌خواندند، در نهایت سند برجام را تایید کرد. همچنین وقتی ترامپ تهدید کرد که برجام را پاره می‌کند، آقای خامنه‌ای گفت اگر برجام را پاره کنند، ما برجام را آتش می‌زنیم ولی بعدا ناچار شد که توضیح دهد به خاطر مصلحت چنین نکرده است.

شروط او برای اجرای برجام نه از سوی هیات ایرانی جدی پیگیری شد و نه از سوی جامعه جهانی جدی گرفته شد، چند بار به هیات نظارت بر اجرای برجام تذکر داد که به وظیفه خود در قبال «کندی اجرای برجام» عمل کنند ولی این هیات کار خاصی نکرد و وقتی دید هیچ‌کس مسئولیت را بر عهده نمی‌گیرد، گفت حالا اگر برجام هم درست اجرا نشود، وظیفه رهبر نیست که وارد شود.

در همه این موارد، اگرچه او ظاهرا لحنی طلبکارانه داشت و از تحقق پیش‌بینی‌هایش درباره غیرقابل اعتمادبودن آمریکایی‌ها سخن می‌گفت ولی از نگاه منتقدانش، «رهبری نامطمئن، مذبذب و ترسو» بود که تحت فشار، تن به مذاکره می‌دهد، ناتوان از واکنش موثر است و وقتش برسد «جام زهر» می‌نوشد.

رهبر جمهوری اسلامی مرداد ۱۳۹۳ در دیدار با دیپلمات‌های ایرانی درباره «آفت مذاکره با آمریکا» گفت: «این کار ما را در افکار عمومی ملت‌ها و دولت‌ها به تذبذب متهم می‌کند و غربی‌ها با تبلیغات عظیم خودشان، جمهوری اسلامی را دچار انفعال و دو گانگی جلوه می‌دهند .«مشخص نیست که افکار عمومی جهان درباره میل یک دولت به مذاکره، چنین برداشت‌هایی داشته باشد ولی در داخل ایران، گروه‌های نزدیک به رهبر جمهوری اسلامی همواره درباره مذاکره با آمریکا، چنین تصور و تصویری داشته‌اند. در این تصویرسازی، او نیز مصون نبود و گفته می‌شد که تحت فشار تن به مذاکره داده است.

آتش و خشمی که امروز در سخنان رهبر جمهوری اسلامی عریان شد، تلاشی برای نفی این برداشت‌ها بود. او با این تاکید می‌خواست به مخاطبان داخلی خاص خودش پیام دهد که نومید نباشید، «من دیپلمات نیستم، انقلابی هستم»، مذاکره پشت‌پرده‌ای در کار نیست و همزمان به مخاطبان خارج بگوید که به استیصال کشاندن او در فضای فشار و تحریم، می‌تواند بازی را در نقطه صفر نگه دارد.

حتی نحوه پخش اظهارات امروز آقای خامنه‌ای که کم‌سابقه بود، در همین راستا برنامه‌ریزی شده بود. رهبر جمهوری اسلامی در ماه‌های اخیر، بارها تاکید کرده است که دوگانه جنگ یا مذاکره مطلوب او نیست و او راه سوم یعنی مقاومت را انتخاب می‌کند.

گزینه مقاومت در روزهای اخیر زیر سایه کلمه «میانجی» قرار گرفته بود.

تاکید ویژه رسانه‌ها بر نقش نخست‌وزیر ژاپن که قرار بود واسطه مذاکره یا آشتی ایران و آمریکا یا حداقل بانی برگرداندن آنها به میز مذاکره باشد، در تقابل با الگوی مقاومت بود که رهبر جمهوری اسلامی چند ماهی است می‌کوشد پرچم آن را در حوزه دیپلماسی، بالا نگه دارد.

تدوین و پخش سریع بخشی از دیدار آقای خامنه‌ای با شینزو آبه، برای تداوم این مسیر بود. او می‌خواهد فرایند پیش‌رو را فعلا در کنترل خود داشته باشد و یک عامل جدید مثل «میانجی» همه ابعاد بازی‌ برای ترمیم وجهه داخلی‌اش را برهم نزند.

می‌توان پیش‌بینی کرد که سرانجام دیپلماسی مقاومت هم مانند اقتصاد مقاومتی خواهد شد ولی نکته مهم‌تر، تداوم اصرار خودمحورانه رهبر جمهوری اسلامی برای حفظ پرستیژش به جای تمرکز بر حل بحران، رو به رشد است؛ الگویی سابقه‌دار و پرهزینه.

دویچه‌وله: وزیر خارجه آلمان به واشنگتن سفر کرده است. او در این سفر با وزیر خارجه آمریکا دیدار و درباره نتایج سفرش به ایران گفت‌وگو می‌کند. بنابر بر گزارش رسانه‌های آلمانی، ماس با نتایج دلخواه ایران از این سفر بازنگشته است.

هایکو ماس، وزیر خارجه آلمان همراه با ینس پلوتنر، مدیر سیاسی وزارت امور خارجه آلمان روز چهارشنبه ۲۲ خرداد (۱۲ ژوئن) به واشنگتن سفر کرد. برنامه او در این سفر دیدار و گفت‌وگو با همتای آمریکایی خود مایک پمپئو است. بنا بر گزارش خبرگزاری آلمان او قصد دارد در این دیدار نتایج سفر خود به ایران و مذاکراتش با مقا‌م‌های این کشور را در میان بگذارد.

این سفر تنها یک روز پس از بازگشت او از تهران و دیدارش با حسن روحانی، رئیس جمهوری و محمدجواد ظریف، وزیر خارجه ایران انجام می‌شود. سفر ماس بنا بر تفسیر بسیاری از رسانه‌های آلمانی نتایج چندانی در تنش‌زادیی میان ایران و آمریکا به همراه نداشته است. مورگان اورتگا، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در این رابطه گفته است که ایالات متحده آمریکا به “فشار حداکثری” خود بر ایران ادامه می‌دهد.

به کانال دویچه وله فارسی در تلگرام بپیوندید

سفر یک روزه هایکو ماس به تهران به یکی از داغ‌ترین مسائل مورد بحث در رسانه‌های آلمان تبدیل شد. مخرج مشترک اظهارنظرها درباره نتایج سفر او به ایران این است که اروپا در نهایت نمی‌تواند ایران را از مهلکه تحریم‌ها و فشار آمریکا نجات دهد.

یک نمونه روزنامه اقتصادی سیاسی هندلزبلات آلمان است که زبان صاحبان سرمایه در این کشور است. هندلزبلات روز سه‌شنبه در تفسیری خطاب به ایران نوشت: «تو هیچ فرصتی نداری، اما از آن استفاده کن!»

در این تفسیر به سفر هایکو ماس به منطقه با هدف دیالوگ، تنش‌زدایی و جلوگیری از مسابقه تسلیحات هسته‌ای در منطقه اشاره شده و آمده است: «تلاش وزیر امور خارجه را باید در کفه ترازویی بگذاریم که در کفه دیگرش کشورهای عربی حوزه خلیج فارس و رئیس جمهوری ایالات متحده دونالد ترامپ نشسته‌اند؛ کفه‌ای که به مراتب سنگین‌تر است.»

موضعگیری “زود دویچه” از این نیز آشکارتر بود. این روزنامه معتبر آلمان این پرسش را مطرح کرد که چرا ایرانی‌ها در برابر چین چنین انتظاراتی ندارند، در حالی که این کشور یکی از خریداران کلان نفت ایران بوده و اکنون خرید خود را به حداقل رسانده است.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

به نظر گروهی از تحلیلگران امتیازی که اروپا قصد دارد در مقابل پایبندی ایران به برجام به این کشور بدهد، راه اندازی اینستکس (ساز و کار مالی جدید اروپا برای ایران جهت دورزدن تحریم‌های آمریکا) با این تصریح است که این سازوکار قادر به رفع همه فشارهای تحریم‌های شدید آمریکا علیه اقتصاد ایران نیست، هر چند که کشورهایی مانند هلند و روسیه هم برای پیوستن به ‌آن اعلام آمادگی کرده باشند.

آنها هم‌چنین تاکید می‌کنند که به خاطر فشار حداکثری آمریکا ایران رسما صادراتی نخواهد داشت که درآمدی وارد اینس‌تکس کند تا بتواند با آن مطالبات صادرکنندگان کالا به این کشور را تسویه کند. از این گذشته امتناع و تعلل ایران در امضای دو پروتکل مربوط به “گروه مالی ویژه” (FATF) در زمینه‌های پولشویی و تامین مالی تروریسم هم کار را برای اروپا در گسترش و تقویت اینس‌تکس سخت‌تر کرده است.

سفر ماس به آمریکا هم‌زمان است با ورود شینزو آبه، نخست وزیر ژاپن به ایران. برنامه سفر دو روزه آبه نیز دیدار و گفت‌وگو با حسن روحانی و آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی به منظور میانجیگری در تنش میان ایران و آمریکاست. نخست وزیر ژاپن قبل از سفر به ایران با دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا گفت‌وگویی تلفنی داشت. حال باید دید شینزو آبه با کدام نتایج از تهران به توکیو باز خواهد گشت.

دویچه‌وله: به گفته روحانی، اوباما نوزده بار تقاضای ملاقات کرد ولی او اختیار پاسخ نداشته است. او هم‌چنین درباره پرداخت سی هزار میلیارد تومان به موسسات مالی و اعتباری مشهد گفته این خسارت عظیم که کار دولت نبود بلکه کار یک قاضی بود.

حمیدرضا جلایی‌پور، استاد جامعه‌شناسی و فعال سیاسی اصلاح‌طلب روز دوشنبه ۲۳ اردیبهشت (۱۳ مه) در کانال تلگرام خود جزئیات بیشتری از حسن سخنان روحانی در دیدار با فعالان سیاسی منتشر کرده است. این دیدار شامگاه شنبه ۲۱ اردیبهشت (۱۱ مه) انجام شد و رسانه‌های ایران از جمله پایگاه اطلاع‌رسانی دولت، به انتشار گزارشی کلی از اظهارات روحانی در این دیدار اکتفا کردند.

حمیدرضا جلاییپور نوشت: «در مراسم افطار ۹۸/۲/۲۱ رئیس‌جمهور نکات مهمی را در پاسخ به اصول‌گرایانی که مساله کشور را فقط معیشت مردم می‌دانستند و مسول آن را دولت قلمداد می‌کردند، در میان گذاشت.»

در ادامه گزارش جلایی‌پور از اظهارات حسن روحانی آمده است:

– روحانی گفت من در زمان جنگ تحمیلی هم مسئولیت داشتم ولی مشکلات کنونی کشور با آن زمان قابل مقایسه نیست. زیرا در زمان جنگ تحمیلی ما مشکل مراودات بانکی با جهان نداشتیم و با مشکلی در فروش نفت به دنیا روبرو نبودیم. ولی الان هر دو مشکل دست‌وپای اقتصاد کشور را بسته است. او گفت ما در شرایط یک “جنگ تمام عیار” هستیم.

– در چنین شرایطی بودجه قانونی کشور بر مبنای فروش یک ونیم بشکه نفت تصویب شده ولی الان فروش نفت با مشکلات اساسی روبرو است. در فروش محصولات پتروشیمی و فلزات و حتی مواد غذایی هم مشکل داریم. حواسمان باشد که ما حداقل سیصد و‌ ده هزار میلیارد تومان فقط باید حقوق بدهیم با چاپ اسکناس که نمی‌شود با مشکلات روبرو شد. همه باید به این واقعیت‌ها توجه کنیم و دنبال راه حل‌ باشیم و فقط شعار ندهیم.

– مهم این است که توجه داشتیم که راه‌حل مشکلات چیست و دولت چقدر “اختیار” دارد؟ دولت در سیاست خارجی چقدر اختیار دارد؟ اوباما رئیس جمهور آمریکا نوزده بار از من تقاضای ملاقات کرد ولی دولت اختیار پاسخش را نداشت. درباره موسسات مالی و اعتباری مشهد که پرداخت سی هزار میلیارد تومان به دولت تحمیل شد این خسارت عظیم که کار دولت نبود بلکه کار یک قاضی بود.

– روحانی گفت شما از مشکلات فرهنگی می‌گویید. مگر سازمان صداوسیما و انبوه سازمان‌های دیگر فرهنگی اختیارش با دولت است؟ فقط مخارجش با دولت است! آن وقت یک قاضی در گوشه‌ای از کشور حکم به فیلتر میلیون‌ها شبکه اجتماعی می‌دهد.

– روحانی گفت در “غیاب مردم” ما نمی‌توانیم از پس مشکلات بر بیاییم. و با همراهی مردم می‌توانیم بر هر مشکلی فائق شویم. علامت توجه به مردم هم روشن است، انتخابات مجلس را در پیش داریم، اون نهاد اطلاعاتی که فعالان مدنی و سیاسی را احضار می‌کند اگر در فرایند انتخابات دخالت نکند، خودش یک علامت مثبت به جامعه است.

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

الیاس حضرتی، آذر منصوری، محمدرضا جلایی‌پور، محمد سلامتی، بهزاد نبوی، ابراهیم اصغرزاده، حسین مظفر، محمدحسن غفوری‌فرد، غلامرضا مصباحی مقدم، علی ربیعی، محمود واعظی، علی شکوری راد، شهاب الدین صدر، احمد توکلی، عبدالحسین روح‌الامینی، علی یونسی، غلامعلی حداد عادل، زهرا ساعی، محسن هاشمی رفسنجانی، رضا تقوی، اسدالله بادامچیان، محمد عطریانفر، رمضانعلی سبحانی‌فر، علی جنتی، فیض‌الله عرب سرخی، قدرت‌الله علیخانی، محمدعلی ابطحی، محمد قوچانی، جواد امام، حسین مرعشی، مرتضی بانک، فیاض زاهد و محمدرضا باهنر در جلسه دیدار با حسن روحانی شرکت داشتند.

رادیوفرانسه: مقامات ایران همواره تکرار می‌کنند که این کشور راه‌های گوناکونی برای فروش نفت خود می‌شناسد و برای دور زدن تحریم‌های آمریکا تجربۀ کافی دارد.

موسسات ردیابیِ کشتی‌های نفتکش با بدست آوردن اطلاعاتی از منابع گوناگون اعلام کردند که جمهوری اسلامی ایران در نخستین هفتۀ ماه جاری مسیحی و پیش از لغو کامل معافیت‌های اعطاء شده در بارۀ خرید نفت ایران، یک میلیون بشکه از نفت خود را از طریق دریا به بندر بانیاس در غرب سوریه ارسال کرده است. این نخستین محمولۀ نفتی ایران برای سوریه از پایان سال گذشته به اینسو محسوب می‌شود.

کارشناسان بازار نفت پیش بینی کرده بودند که ایران در آستانۀ پایان مهلت معافیت‌های اعطاء شده از سوی آمریکا به ٨ کشور خریدار نفت جمهوری اسلامی، ارسال طلای سیاه خود را به هر کجا که میسر باشد، تشدید ‌کند. دو موسسۀ تخصصی «تانکرز ترکرز» و «کلیپر دیتا» که در زمینۀ ردیابی نفتکش‌ها فعالیت می‌کنند، اینک با اتکا به داده‌های ماهواره‌ای و نیز نظارت و گذرنگاری ساحل‌بانان تائید می کنند که تهران در روزهای پیش از پایان این مهلت، یک میلیون بشکه از نفت خود را به سوریه ارسال کرده است.

بگزارش این دو موسسۀ ردیابی‌، مسیر پیموده شده از سوی نفتکش ایرانیِ «ماسال»، که قرار بود به ترکیه برود، به آسانی توجۀ کارشناسان را به سوی یک مقصد نا معمول جلب کرده است. نفتکش‌های ایران تا آن هنگام همواره در بنادر غربی ترکیه که پالایشگاه‌های این کشور در آن‌ها واقع شده، لنگر گرفته‌اند. حرکتِ «ماسال» بسوی بندر «اسکندرون» در جنوب شرقی ترکیه، بگفتۀ مقامات موسسۀ «تانکرز ترکرز» خود نخستین نشانۀ حرکتی غیرمعمول بوده و رصد دقیقِ این نفتکش را در پی داشته است. کشتی «ماسال» که پیش از آن با نام «ترو اوشن» با پرچم پاناما حرکت می‌کرد، در مارس گذشته سواحل جنوبی ایران را ترک کرده و پس از سه هفته انتظار در«اسکندرون» و با حمل همان یک میلیون بشکه نفت، با «ترابری کننده» خاموش بسوی بندر «بانیاس» حرکت کرده است.

بر اساس ردنگاری‌های دو موسسۀ یادشده، این نفتکش پس از تخلیۀ بار خود در سوریه، «ترابری کنندۀ» خود را در روز ٧ ماه مه، سه روز پیش، روشن کرده و بسوی ایران بازگشته است.

بگزارش «کلیپر دیتا»، این دومین بار در ٤٠ روز گذشته است که یک نفتکش ایرانی با «ترابری کنندۀ» خاموش در مدیترانه ردیابی و ثبت می‌شود.

مقامات ایران همواره تکرار می‌کنند که این کشور راه‌های گوناکونی برای فروش نفت خود می‌شناسد و برای دور زدن تحریم‌های آمریکا تجربۀ کافی دارد. کارشناسان بازار نفت نیز معتقدند که ایران می‌تواند یک چهارم فروش پیش از تحریم‌ها را در بازار سیاه حفظ کند، هر چند چنین داد وستدی به بهای معمول صورت نمی‌گیرد و زیان‌هائی برای این کشور در بر دارد.

ایران که پیش از تحریم‌های آمریکا، یک تا سه میلیون بشکه نفت در ماه به سوریه ارسال می‌کرد، فروش نفت خود به سوریه را در پایان سال گذشتۀ میلادی، حدود ۵ ماه پیش، متوقف کرد و همین موجب قحطی مواد سوختی در سوریه شد.

ایران در سال ٢٠١٣ یک خط اعتباری بسودِ سوریه گشوده بود تا این کشور با استفاده از آن از ایران نفت خریداری کند. این اعتبار در اکتبر ٢٠١٨ در پی تشدید بحران اقتصادی در ایران، قطع شد.