اخبار

صدای آمریکا: دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا (اوفک) روز چهارشنبه ۲۲ اسفند شبکه تبهکار «فاکستروت» را که عمدتاً در سوئد مستقر است و به قاچاق مواد مخدر، انجام حملات علیه اسرائیلی‌ها و یهودیان در اروپا و همکاری با جمهوری اسلامی مشغول بود همراه با رهبر فراری آن به اسم «روا مجید» تحریم کرد.

در ژانویه سال ۲۰۲۴ میلادی، شبکه فاکستروت به نیابت از حکومت جمهوری اسلامی ایران حمله به سفارت اسرائیل در استکهلم سوئد را سازماندهی کرد. مجید با وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران که تحت تحریم‌های متعدد آمریکا قرار دارد، همکاری داشته است.

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا در بیانیه‌ای گفت: «استفاده گستاخانه جمهوری اسلامی از سازمان‌های خارجی و قاچاقچیان مواد مخدر، تلاش‌های این رژیم برای دستیابی به اهدافش از هر طریقی، بدون در نظر گرفتن هزینه‌ای که برای جوامع در سراسر اروپا دارد، برجسته می‌کند.»

در این بیانیه تاکید شده است که دولت آمریکا همراه با شرکای بین‌المللی‌اش، به پاسخگو کردن کسانی که به دنبال پیشبرد برنامه‌های بی‌ثبات‌کننده جمهوری اسلامی هستند، ادامه خواهد داد.

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا نیز در بیانیه‌ای گفت که همراه با وزارت خزانه‌داری، به افشای فعالیت‌های رژیم ایران و تحمیل هزینه‌ها بر آن به عنوان بخشی از کمپین‌ فشار حداکثری دولت ترامپ ادامه خواهد داد.

آقای روبیو تأکید کرده است که این اقدام، تعهد آمریکا را در پاسخگو کردن افراد و سازمان‌هایی که جهت تضعیف امنیت آمریکا و شرکایش با رژیم تهران همکاری می‌کنند برجسته می‌کند.

در بیانیه وزارت خزانه‌داری آمریکا همچنین اشاره شده است که رژیم جمهوری اسلامی، به طور فزاینده‌ای از شبکه‌های تبهکار به عنوان عوامل نیابتی خود برای دنبال کردن اهداف خود استفاده کرده است.

حکومت ایران همچنین اتباع آمریکا را هدف قرار داده است و در ادامه تعهد خود برای نابودی اسرائیل، حملات تروریستی را علیه اهداف این کشور و یهودیان در سراسر اروپا سازماندهی کرده است.

وزارت خزانه‌داری آمریکا می‌گوید مقامات جمهوری اسلامی ایران همچنین به دنبال ترور مخالفان ایرانی از طریق شبکه‌های تبهکار بوده‌ و به یک قاچاقچی مواد مخدر ایرانی به نام «ناجی ابراهیم شریفی زیندشتی» اشاره کرده است که به دستور وزارت اطلاعات و امنیت جمهوری اسلامی ایران فعالیت می‌کرد.

شبکه زیندشتی اقدامات سرکوب‌گرایانه فراملی متعددی از جمله ترور و آدم ربایی در حوزه‌های قضایی مختلف در ایالات متحده با هدف ساکت کردن صدای منتقدان شناخته شده حکومت ایران انجام داده و در بهمن سال ۱۴۰۲ توسط اوفک تحریم شد.

شبکه فاکستروت یکی از بدنام‌ترین باندهای تبهکار مستقر در سوئد است و از حملات مسلحانه و قاچاق تسلیحات گرفته تا قتل‌‌های قراردادی و سایر فعالیت‌های خشونت‌آمیز را انجام داده است.

این گروه همچنین یکی از سازمان‌های شناخته‌شده قاچاق مواد مخدر در منطقه است که در سایر کشورهای اروپایی نیز فعالیت دارد.

پس از انفجارها و تیراندازی‌هایی که مهرماه گذشته در اطراف سفارتخانه‌های اسرائیل در سوئد و دانمارک صورت گرفت سازمان اطلاعاتی سوئد، ساپو، اعلام کرد که حکومت جمهوری اسلامی ایران ممکن است در این اقدامات دست داشته باشد.

پیش‌تر در تابستان گذشته ساپو اعلام کرده بود که جمهوری اسلامی در حال جذب اعضای باندهای تبهکار سوئدی برای انجام «اقدامات خشونت‌آمیز» علیه منافع اسرائیل و دیگر منافع در سوئد است.

صدای آمریکا: دولت لبنان اعلام کرد که این کشور تعلیق پروازها با مبدأ و مقصد ایران را تمدید کرده است.

ریاست جمهوری لبنان پس از جلسه روز دوشنبه ۲۹ بهمن هیئت دولت این کشور خبر اتخاذ این تصمیم را اعلام کرد. مدت زمان تمدید این تعلیق مشخص نشده است.

لبنان هفته گذشته از انجام یک پرواز از ایران به بیروت جلوگیری کرد. این امر پس از آن روی داد که ارتش اسرائیل جمهوری اسلامی را به استفاده از هواپیماهای غیرنظامی برای قاچاق پول نقد به بیروت به منظور مسلح کردن حزب‌الله لبنان متهم کرد.

جمهوری اسلامی نیز در اقدامی متقابل اعلام کرد تا زمانی که پروازهایش در بیروت اجازه فرود پیدا نکنند، به پروازهای لبنانی اجازه فرود نخواهد داد.

ارتش اسرائیل روز چهارشنبه ۲۴ بهمن‌ اعلام کرد که نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در هفته‌های اخیر به قاچاق پول نقد برای «گروه تروریستی حزب‌الله» در لبنان، از طریق فرودگاه بین‌المللی بیروت ادامه داده است.

در پی این اعلام دولت جدید لبنان پروازهای خطوط هوایی ایران به بیروت را ممنوع اعلام کرد.

حامیان حزب‌الله شنبه ۲۷ بهمن برای سومین روز متوالی در اعتراض به جلوگیری از ورود پروازهای ایرانی به فرودگاه بیروت، در مسیر این فرودگاه تجمع کردند که در پی آن ارتش لبنان برای متفرق کردن آشوبگران به استفاده از گاز اشک‌آور مجبور شد.

حسن فضل‌الله، نماینده حزب‌الله در پارلمان لبنان، با انتقاد از اقدام ارتش، خواستار بازخواست نیروهایی شد که به سمت معترضان گاز اشک‌آور شلیک کرده بودند.

او در بیانیه‌ای گفت: «ارتش و دولت لبنان باید برای جلوگیری از تحمیل سیاست‌های اسرائیل بر فرودگاه بیروت و مقابله با ادامه اشغال سرزمین‌های لبنانی، نشست‌های فوری برگزار می‌کردند، نه اینکه علیه یک تجمع مسالمت‌آمیز در مسیر فرودگاه از زور استفاده کنند.»

هم‌زمان خبرگزاری دولتی لبنان گزارش داد که احمد حجار، وزیر کشور لبنان، پیش از بعدازظهر شنبه ۲۷ بهمن خواستار تشکیل جلسه‌ای اضطراری برای بررسی وضعیت امنیتی کشور شده است.

او همچنین دستورهای لازم برای شناسایی عاملان و ارجاع آنها به مراجع قضایی را صادر کرد و به خبرنگاران گفت که بیش از ۲۵ نفر برای تحقیق در مورد این حمله بازداشت شده‌اند.

وزارت امور خارجه آمریکا در واکنش به این تحولات، حمله خشونت‌آمیز روز جمعه حامیان حزب‌الله به کاروان نیروهای حافظ صلح سازمان ملل (یونیفل) در بیروت را محکوم کرد.

وزارت امور خارجه ایالات متحده روز شنبه ۲۷ بهمن با انتشار بیانیه‌ای از واکنش سریع نیروهای مسلح لبنان برای جلوگیری از تشدید خشونت، و همچنین تعهد دولت لبنان به انجام تمامی اقدامات لازم برای پاسخگوکردن مسئولان این حمله قدردانی کرد.

یونیفل اعلام کرد حامیان حزب‌الله روز جمعه با حمله به کاروان نیروهای حافظ صلح سازمان ملل در مسیر فرودگاه بیروت، آرولدو لازارو، معاون نمایندگی یونیفل در لبنان را زخمی و مجرح کردند.

وزارت امور خارجه فرانسه نیز روز شنبه ۲۷ بهمن در بیانیه‌ای اعلام کرد که فرانسه از نیروهای امنیتی لبنان می‌خواهد تا امنیت نیروهای حافظ صلح را تضمین کرده و از مقامات قضایی لبنان نیز می‌خواهد که تمامی جوانب این حمله غیرقابل قبول را روشن کرده و با عاملان آن برخورد کنند.

اسرائیل بارها جمهوری اسلامی را به سوءاستفاده از فرودگاه بیروت برای انتقال پول و سلاح به حزب‌الله متهم کرده است.

_{منابع: رویترز و گزارش‌های پیشین صدای‌ آمریکا}

خُسن‌آقا: طبق معمول منافع شخصی و بعد از آن آمریکا در اولویت است

رادیوفردا: دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، در گفت‌وگو با خبرنگاران ابراز امیدواری کرد که مسائل ایران بدون آنکه نیازی به حمله اسرائیل باشد حل شود؛ او همچنین در مصاحبه با فاکس نیوز گفت تنها چیزی که درباره ایران بر آن اصرار دارد این است که سلاح هسته‌ای نداشته باشد.

دونالد ترامپ که شامگاه پنجشنبه چهارم بهمن همزمان با امضای فرمان‌های اجرایی به پرسش‌های خبرنگاران پاسخ می‌داد گفت امیدوار است که برای حل مسائل ایران نیازی به اقدام نظامی نباشد.

او در پاسخ به این سوال که آیا از حمله احتمالی اسرائیل به تاسیسات هسته‌ای ایران حمایت می‌کند گفت: «واضح است که به این سوال جواب نمی‌دهم، باید دید چه پیش می‌آید.»

رئیس جمهور ایالات متحده افزود که «واقعا خوب خواهد بود» اگر نیازی به برداشته شدن آن گام‌های دیگر [حمله اسرائیل به تاسیسات هسته‌ای ایران] نباشد.

آقای ترامپ همچنین بدون اشاره به جزئیات گفت که در همین زمینه طی روزهای پیش رو با تعدادی از مقام‌های ارشد جلسه خواهد داشت.

او با ابراز امیدواری به اینکه «تهران توافق کند» در عین حال افزود که اگر هم توافق نکند مساله‌ای نیست.

دونالد ترامپ در دولت اول خود در برابر ایران سیاست موسوم به «فشار حداکثری» را در پیش گرفت و گفته می‌شد که دولت دوم او نیز این سیاست را پی خواهد گرفت.

با این حال آقای ترامپ روز گذشته برایان هوک، مسئول میز ایران در وزارت خارجه دولت قبلی خود را که چندی پیش از ادامه سیاست فشار حداکثری سخن گفته بود از یک منصب دولتی اخراج کرد.

روز پنجشنبه همچنین نیویورک تایمز گزارش داد که دونالد ترامپ تمهیدات حفاظتی برایان هوک و مایک پمپئو، وزیر خارجه در دولت قبلی خود، را لغو کرده است.

این دو نفر جزو افرادی بودند که به دلیل تهدیدهای ایران تحت حفاظت امنیتی سرویس مخفی ایالات متحده قرار داشتند.

استیو ویتکاف

گفت‌وگوی دونالد ترامپ با خبرنگاران ساعتی پس از آن انجام شد که روزنامه فایننشال تایمز گزارش داد که استیو ویتکاف از سوی آقای ترامپ به عنوان مسئول پرونده ایران انتخاب شده است.

دونالد ترامپ در پاسخ به این سوال که آیا استیو ویتکاف را به عنوان مسئول پرونده ایران انتخاب کرده است و آیا او با مقام‌های ایرانی گفت‌وگوی مستقیم خواهد داشت یا خیر گفت: «نه، اما قطعا از او استفاده خواهم کرد؛ او مذاکره کننده‌ای عالی و فردی بسیار خوب و محبوب است.»

باراک راوید، خبرنگار وبسایت اکسیوس، نیز به نقل از چهار منبع، از جمله دو مقام آمریکایی، گزارش داد که انتظار می‌رود استیو ویتکاف به عنوان مسئول دیپلماسی با ایران معرفی شود.

استیو ویتکاف، فرستاده ویژه دونالد ترامپ به خاورمیانه، در توافق آتش‌بس غزه نقشی کلیدی داشت.

او چندی پیش با تاکید بر اینکه دولت ترامپ اجازه نخواهد داد ایران به سلاح اتمی دست یابد، ابراز امیدواری کرده بود که این مسئله «از طریق دیپلماسی» حل شود.

تاکید بر عدم دستیابی به سلاح هسته‌ای

در همین حال شبکه فاکس نیوز روز پنجشنبه مصاحبه‌ای اختصاصی با دونالد ترامپ را منتشر کرد که رئیس جمهور آمریکا در قسمتی از آن تاکید می‌کند ایران به هیچ وجه نباید سلاح هسته‌ای داشته باشد.

او به فاکس نیوز گفت: «تنها چیزی که درباره ایران گفته‌ام این بوده است که… من می‌خواهم آنها کشوری عالی داشته باشند، ظرفیت بالایی دارند، مردم ایران عالی هستند. تنها چیزی که درباره ایران گفته‌ام این است که آنها نمی‌توانند سلاح هسته‌ای داشته باشند».

آقای ترامپ با اشاره به حکومت مذهبی ایران گفت: اگر ایران سلاح هسته‌ای داشته باشد بقیه هم همان را خواهند خواست و وضعیت فاجعه‌بار خواهد شد.

دونالد ترامپ در سال ۲۰۱۸ خروج آمریکا از توافق هسته‌ای با ایران موسوم به برجام را اعلام کرد.

با این حال او در مصاحبه با فاکس‌نیوز گفت اگر چهار سال پیش وارد کاخ سفید شده بود می‌توانست «ظرف یک هفته» به توافق با ایران برسد.

او در پاسخ به سوال مجری این شبکه که از او پرسید آیا به حکومت ایران اعتماد دارد گفت باید به توافقی دست یافت که راه‌هایی برای اعتماد کامل به آن باشد و جدول زمانی دقیق داشته باشد.

مقام‌های جمهوری اسلامی هنوز واکنشی به اظهارات جدید دونالد ترامپ نشان نداده‌اند.

رادیوفردا: فرانسه دربارۀ بدتر شدن وضعیت شهروندان زندانی‌اش در ایران، به مقامات جمهوری اسلامی هشدار داد.

ژان نوئل بارو وزیر خارجۀ فرانسه سه‌شنبه هجدهم دی‌ماه با اشاره به این‌که برخی از سه فرانسوی زندانی در ایران در شرایطی – به گفتۀ او- «مشابه شکنجه» نگهداری می‌شوند، تأکید کرد که «آیندۀ روابط» دو جانبۀ پاریس و تهران، و همینطور «برچیده‌شدن تحریم‌ها»، به وضعیت این شهروندان گره خورده است.

وزیر خارجه فرانسه که در پاریس و در جمع سفرای کشورش سخن می‌گفت، بازداشت و زندانی‌بودن سه شهروند فرانسوی در ایران، که از آنان به‌عنوان «گروگان» یاد کرد، را «غیر قابل قبول و ناعادلانه» خواند و وضعیت نگهداری آنان را هم، «تحقیرآمیز» و بر اساس قوانین بین‌المللی مطابق با «شرایط شکنجه» توصیف کرد.

آقای بارو با تأکید بر این‌که با وجود تعامل با مسعود پزشکیان رئیس جمهور ایران، وضعیت سه فرانسوی زندانی تغییری نکرده و چه بسا «بدتر» هم شده، خطاب به مقامات ایرانی گفت این «گروگان‌ها» باید آزاد شوند.

دیپلمات ارشد فرانسه همزمان از شهروندان کشورش خواست تا زمانی که سه زندانی فرانسوی آزاد نشده‌اند، از سفر به ایران خودداری کنند.

سسیل کوهلر و شریک زندگی‌اش ژاک پاری،‌ از بهار ۱۴۰۱ به اتهام «جاسوسی» در ایران در بازداشت و زندانی هستند.

یک فرانسوی دیگر که تنها با نام کوچکش،‌ اولیویه معرفی شده هم از پائیز همان سال زندانی درایران زندانی است. مقامات فرانسوی جزئیات دیگری دربارۀ هویت و پروندۀ او منتشر نکرده‌اند.

وزیر خارجۀ فرانسه خطاب به این سه زندانی و خانواده‌هایشان گفت پاریس «حتی برای لحظه‌ای» شما را فراموش نکرده است.

این سه فرانسوی تنها زندانیان اروپایی در ایران نیستند.

جمهوری اسلامی تابعیت دوگانه را به رسمیت نمی‌شناسد و چندین شهروند دو تابعیتی ایرانی-اروپایی یا ایرانی-آمریکایی را در بازداشت دارد و با رد تابعیت مضاعف، آنها را از دسترسی به خدمات کنسولی هم محروم کرده است.

گروه‌های فعال حقوق بشر، از این زندانیان، به عنوان «گروگان» هایی یاد می‌کنند که تهران تلاش می‌کند به عنوان اهرم فشار و ابزار چانه‌زنی در مذاکراتش با غرب استفاده کند.

کمتر از یک ماه پیش، چیچیلیا سالا، روزنامه‌نگار جوان ایتالیایی که با ویزای معتبر خبرنگاری در ایران حضور داشت، بازداشت شد. سه روز پیش از بازداشت او، محمد عابدینی نجف‌آبادی، یک بازرگان ایرانی-سوئیسی، که از سوی آمریکا به نقض تحریم‌ها متهم است، در فرودگاه میلان ایتالیا و به‌خواست مقام‌های آمریکایی بازداشت شده بود.

ایتالیا هنوز این بازرگان را به مقام‌های ایالات متحده تحویل نداده و سخنگوی قوۀ قضاییۀ ایران هم مدعی شده که بازداشت خانم سالا،‌ ارتباطی با بازداشت این بازرگان در ایتالیا ندارد.

اما بسیاری از ناظران و فعالان حقوق بشر، با رد این ادعا و با اشاره به نمونه‌های پیشین، چیچیلیا سالا را، «گروگانی» در دست ایران با هدف معاوضه با محمد عابدینی می‌دانند.

رادیوفردا: رکوردشکنی نرخ دلار در هفته‌های گذشته چشم‌انداز اقتصادی ایران را مبهم‌تر کرده و امکان چاره‌اندیشی برای آیندهٔ «معیشت و رفاه» مردم را نیز دشوارتر کرده است.

دولت به‌تازگی برای پیشگیری از تبعات سقوط ارزش ریال خواستار حذف چهار صفر از واحد پول ملی شده و هم‌زمان با بحران‌های بزرگی مانند کسری برق و گاز مواجه است.

در روزهای گذشته نرخ دلار به بالاترین رکورد در تاریخ اقتصاد ایران رسیده و روز پنجشنبه ششم دی‌ماه در بازار آزاد از نرخ ۸۰ هزار تومان برای هر یک دلار هم گذشت.

از آن‌جایی که افزایش نرخ دلار به‌شکل مستقیم بر معیشت افراد و فضای کسب‌وکار فعالان اقتصادی اثرگذار است، وضعیت مبهم فعلی برای مردم ایران نگران‌کننده شده است.

دوشنبهٔ گذشته ۲۶ آذرماه تصاویری از تجمع کسبهٔ تهران منتشر شد که شعار می‌دادند «دلار صد هزار تومانی نمی‌خواهیم». در شبکه‌های اجتماعی نیز سرنخ‌هایی وجود دارد که نشان می‌دهد نرخ «صد هزار تومان» برای مصرف‌کنندگان به یک «مرز روانی» تبدیل شده و با نزدیک‌تر شدن قیمت به این مرز، نگرانی‌ها افزایش یافته است.

ضربهٔ جنگ به ریال

رشد قیمت دلار در هفته‌های گذشته دلایل متعددی دارد. روند سقوط ارزش ریال پس از تحولات خاورمیانه و افزایش ریسک‌های ناشی از احتمال درگیری نظامی ایران تشدید شده است.

با شکل‌گیری چرخهٔ آتش میان ایران و اسرائیل و تحولات پس از آن، مانند مرگ حسن نصرالله، دبیرکل حزب‌الله لبنان، موقعیت جمهوری اسلامی در منطقه تضعیف شده است؛ ضعفی که هم باعث شکل‌گیری چشم‌انداز منفی برای مسیرهای صادراتی ایران شده و هم وضعیت سرمایه‌گذاری‌های زیرساختی ایران در کشورهای منطقه را با ابهام مواجه کرده است.

پس از اوج‌گیری درگیری‌ها در فروردین‌ ۱۴۰۳ و تهدیدهای مقام‌های ایران علیه اسرائیل، گفته می‌شد که دولت با «ارزپاشی و بازارسازی» از جهش قابل‌توجه ارزش دلار پیشگیری کرده است؛ اما چندی بعد روند افزایشی نرخ دلار دوباره شروع شد.

هم‌زمان با این تحولات، بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید احتمال افزایش تحریم‌های نفتی علیه ایران و حتی تشدید تنش‌های نظامی بین ایران و ایالات متحدهٔ آمریکا را تقویت کرده است؛ به‌ویژه پس از اینکه رئیس‌جمهور منتخب ایالات متحده پس از پیروزی در انتخابات ماه نوامبر در یک اظهارنظر احتمال حملهٔ نظامی به مراکز هسته‌ای و نظامی ایران را رد نکرد.

نقش عملکرد اقتصادی بر نرخ دلار

هرچند نمی‌توان اثرگذاری عوامل سیاسی و ریسک‌های آینده را در رشد نرخ دلار انکار کرد، عملکرد ضعیف اقتصادی دولت و حکومت نقش پررنگ‌تری در کاهش ارزش پول ملی داشته است.

یکی از عوامل اصلی کاهش ارزش پول «تورم ناشی از رشد نقدینگی» است. براساس گزارش بانک مرکزی، حجم نقدینگی در شهریورماه امسال از مرز تاریخی «۹ هزار هزار میلیارد تومان» عبور کرده و در تنها یک ماه بیش از ۲۷۳ هزار میلیارد تومان به حجم آن افزوده شده است.

این شاخص در بازهٔ یک‌سالهٔ منتهی به پایان نیم‌سال نخست ۱۴۰۳، بیش از ۲۷.۸ درصد رشد داشته که نشان می‌دهد وضعیت تورم همچنان نگران‌کننده است.

آمارهای دیگر هم می‌تواند دلایل کاهش ارزش پول را توضیح دهد؛ مثلاً تراز تجاری ایران در هشت‌ماههٔ سال ۱۴۰۳، بدون احتساب صادرات نفت خام، نفت کوره و خدمات فنی و مهندسی، حدود هفت میلیارد دلار کسری داشته است.

صادرات نفت ایران نیز در ماه گذشته به‌دلیل درگیری‌های نظامی تحت‌تأثیر قرار گرفته است. وب‌سایت «اویل پرایس» اواخر مهرماه اعلام کرد که تصاویر ماهواره‌ای و شرکت ردیابی نفت‌کش «تانکرترکرز» خبر می‌دهند که ایران در اقدامی احتیاطی، چندین نفت‌کش را از جزیرهٔ خارک در خلیج فارس خارج کرده؛ که این خود صادرات نفت را کاهش داده است.

علاوه بر این، وضعیت رشد اقتصادی هم روند کاهشی ارزش پول ایران را تأیید می‌کند.

گزارش جدید بانک مرکزی ایران نشان می‌دهد که رشد اقتصادی در تابستان امسال نسبت به سال گذشته تقریباً نصف شده و به پایین‌ترین سطح در سه سال گذشته رسیده است.

براساس این آمار، رشد اقتصادی در مقایسه با بازهٔ زمانی مشابه در سال ۱۴۰۲ از ۵.۳ درصد به ۲.۷ درصد رسیده است. برخی رسانه‌های اقتصادی در ایران این آمار را «نشانه‌ای از کاهش صادرات نفت» ارزیابی کرده‌اند.

کاهش صادرات نفت، منفی‌تر شدن تراز تجاری و کاهش رشد اقتصادی، علاوه بر این‌که کسری بودجهٔ دولت را تشدید می‌کنند، به‌عنوان عواملی برای تضعیف ارزش ریال نیز عمل کرده‌اند.

بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، دولت در چهار ماه ابتدایی امسال ۱۹ هزار میلیارد تومان کسری بودجه داشت که این رقم در پایان سال به ۲۷۰ هزار میلیارد تومان می‌رسد.

سیگنال‌های بودجه به دلار

پس از انتشار جزئیات بودجهٔ پیشنهادی سال ۱۴۰۳ مشخص شد که دولت قصد دارد با «کاهش سبد ارز ترجیحی»، کالاهای کمتری را مشمول دریافت یارانه قرار دهد.

بر این اساس، ارز کالاهای اساسی از ۱۵ میلیارد دلار به ۱۲ میلیارد دلار کاهش خواهد یافت که انتظارات تورمی را در مورد کالاهای اساسی تقویت کرده و بر کاهش ارزش ریال اثرگذار بوده است.

تأکید مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، بر «افزایش قیمت بنزین» نیز بر روند شکل‌گیری انتظارات تورمی تأثیرگذار بوده است. او اول آبان‌ماه در جلسهٔ ارائهٔ بودجه به مجلس تأکید کرد که «یکی از چالش‌های موجود، اصلاح یارانهٔ انرژی است».

از آن‌جایی که معامله‌گران ارزی در شرایط تورمی قیمت‌های بالاتری را برای فروش دلار پیشنهاد می‌دهند، سیگنال‌های تورم‌زایی در بودجه نیز به رشد قیمت دلار کمک کرده است.

درآمد دولت چقدر به نرخ دلار وابسته است؟

هم‌زمان، تعدادی از مسئولان جمهوری اسلامی، «دولت پزشکیان و عملکرد بانک مرکزی» را مقصر اصلی وضعیت فعلی می‌دانند. از جمله، یک عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی که به‌تازگی «اقدامات هماهنگ دولت و مجلس با ابزار بانک مرکزی» را عامل افزایش نرخ دلار دانسته است.

حسین صمصامی مدعی شده است که دولت برای «جبران دستمزدها» نرخ دلار را افزایش داده است. برخی منتقدان دولت نیز معتقدند که نرخ ارز با هدف «جبران کسری بودجه» افزایش یافته است.

روزنامهٔ کیهان، که به طیف اصولگرایان تندرو نزدیک است، روز چهارم دی‌ماه در مطلبی با عنوان «گرای گرانی از وزارت اقتصاد آقای پزشکیان؛ مراقب باشید» این ادعای هشدارآمیز را مطرح کرد که دولت به‌دنبال «شوک‌درمانی و دادن گرای گرانی» است.

در مقابل، عبدالناصر همتی، وزیر اقتصاد، «کسری بودجهٔ سنگین» را دلیل اصلی تداوم تورم و جهش نرخ ارز عنوان کرده است.

هرچند دولت با افزایش نرخ ارز معادلِ ریالی بیشتری از صادرات دریافت می‌کند و درآمد بیشتری خواهد داشت، اما بیش از آن‌که «نرخ ارز بازار آزاد» بر درآمد دولت اثرگذار باشد، «نرخ ارز در بازارهای رسمی» تعیین‌کننده است، چراکه بیشترین حجم مبادلات در اقتصاد ایران با نرخ‌های رسمی مانند ارز ترجیحی و نیمایی انجام می‌شود.

هم‌زمان با افزایش نرخ ارز آزاد، نرخ ارز رسمی ایران نیز به‌شکل بی‌سابقه‌ای رشد داشته است.

بانک مرکزی روز ۲۲ آذرماه به‌یکباره اعلام کرد که از ۲۴ آذرماه «ارز نیمایی» را از جریان مبادلات حذف کرده و «ارز توافقی» را جایگزین آن کرده است.

دلار نیمایی همان دلاری است که فعالان اقتصادی برای صادرات و واردات از آن استفاده می‌کنند، بنابراین هرگونه تغییر نرخ در آن بر قیمت کالاها اثرگذار است.

درحالی‌که نرخ دلار نیمایی در آخرین مبادلات تا پیش از گشایش سامانهٔ توافقی حدود ۵۴ هزار تومان قیمت داشت، نرخ ارز توافقی پس از بازگشایی از ۶۳ هزار و ۸۴۲ تومان عبور کرده است. بر همین اساس، می‌توان انتظار داشت درآمدهای دولت از محل فروش ارزِ صادرات رشد داشته باشد.

رادیوفردا: رئیس مرکز پژوهش‌های اتاق ایران با اشاره به تأثیر تحریم‌ها بر از دست رفتن بخش عمدۀ بازارهای پیشین نفت ایران، می‌گوید در شرایط فعلی «۹۲ درصد» از نفت کشور، آن‌هم با تخفیفی دست‌کم «۳۰ درصدی» راهی چین می‌شود.

حجت‌الله میرزایی که در نشستی دربارهٔ بررسی بودجۀ ۱۴۰۴ صحبت می‌کرد، با تأکید بر «بسته‌بودن دست ایران» در شیوه دریافت بهای نفت صادراتی، گفت این پکن است که در مورد ترکیب و قیمت نهایی اجناسی که در مقابل این نفت ارزان به ایران می‌دهد، تصمیم ‌می‌گیرد.

به گفتۀ این کارشناس اقتصادی، تبعات تحریم‌ها و از جمله شیوۀ رفتار چین با ایران، باعث شده که کشور در یک «تلۀ استعماری قرن نوزدهمی» گیر بیافتد. تله‌ای که به گفتۀ او، دولت راهی هم برای خروج از آن ندارد.

سخنان رئیس مرکز پژوهش‌های اتاق ایران دربارۀ ناترازی انرژی و محدود شدن صادرات نفت ایران بر اثر تحریم‌ها، تنها یک‌روز پس از هشدار بی‌سابقۀ رئیس مجلس مطرح شد.

محمدباقر قالیباف، سه‌شنبه ششم آذرماه با اشاره به بحران ناترازی در انرژی گفت ایران اکنون «نفت و بازاری ندارد که با آن جهان را تهدید کند».

رئیس مجلس ایران بدون نام‌بردن از دولت‌های پیشین گفت: «زمانی بود که در مواجهه با تهدیدات دشمنان می‌گفتیم نفت را روی شما می‌بندیم و اهرم تهدید ما بود، اما امروز و با این وضعیت کدام نفت را می‌بندیم و کدام بازار را داریم؟»

دولت محمود احمدی‌نژاد در سال ۱۳۹۱ غرب را تهدید کرده بود که در صورت تحریم ایران، تهران هم صادرات نفت را «متوقف می‌کند» تا قیمت نفت در بازارهای جهانی به «۳۰۰ دلار» رسیده و اقتصاد جهانی دچار بحران شود.

با گذشت بیش از یک دهه، نه‌تنها این تهدیدها عملی نشده، بلکه ایران برای عرضۀ نفت به بازارهای جهانی، ناگزیز دست به دامن چین و ارائه تخفیف‌های گسترده شده است.

این در حالی‌است که پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا همزمان با سردی کم‌سابقۀ روابط تهران با غرب، شمشیر تحریم‌های جدید احتمالی را، بر فراز سر ایران به اهتزاز در آورده است.

انتقاد از بی‌برنامگی دولت‌ها و پیش‌بینی افزایش تورم در سال آینده

رئیس مرکز پژوهش‌های اتاق ایران، در بخش دیگری از اظهاراتش ضمن تأکید بر «بسته‌بودن دست دولت» در تأمین و تخصیص بودجه‌های عمرانی، از «بی‌برنامگی» دولت‌های جمهوری اسلامی برای ادارۀ اقتصاد کشور انتقاد کرد.

به گفتۀ حجت‌الله میرزایی، نبود چشم‌انداز اقتصادی درازمدت، عملاً تغییرات سالانۀ بودجه را به «تغییرات شکلی» بدون هیچ برنامۀ ‌مشخصی تقلیل داده است.

میرزایی همزمان با اشاره به کسری بودجۀ گسترده، تأکید کرد که «۹۶ درصد» بودجۀ کشور صرف هزینه‌های جاری و عمدتاً پرسنلی می‌شود و دست دولت در تغییر این بخش عملاً بسته است.

او با تأکید بر وجود ۳۰ هزار پروژۀ ملی ناتمام و محدودیت‌های غیراقتصادی برای استفادۀ دولت از ۴ درصد باقیمانده بودجه، اجرای طرح‌های عمرانی و توسعۀ ملی را «غیر عملی و غیر واقع‌بینانه» توصیف کرد.

رئیس مرکز پژوهش‌های اتاق ایران با مثبت‌خواندن برنامۀ دولت برای افزایش مالیات متناسب با نرخ تورم، در عین حال پیش‌بینی کرد که در سال ۱۴۰۴ نرخ تورم کشور از ۴۰ درصد فراتر برود.

حجت‌الله میرزایی با اشاره به تأثیر تصمیم‌گیری‌های غیر کارشناسی در افزایش جدی کسری بودجه، خواستار همکاری سران سه قوه، در کوتاه‌کردن دست مجلس از افزایش غیر کارشناسی سقف بودجه شد.

این اقتصاددان همزمان دولت را ناگزیر از افزایش بهای بنزین، با هدف کاستن از شتاب افزایش کسری بودجه دانست.

بحث افزایش قیمت بنزین، سال‌هاست که به یک موضوع بسیار حساس اجتماعی- سیاسی و حتی امنیتی تبدیل شده است. افزایش ناگهانی بهای این کالای اساسی در ۲۴ آبان‌ماه ۱۳۹۸ و در دولت حسن روحانی منجر به اعتراضات گسترده و خونینی در سراسر ایران شد. موضوعی که حتی باعث شد رئیس جمهور وقت، خود را از اجرایی‌شدن افزایش قیمت بنزین، «بی‌خبر» نشان دهد.

طی هفته‌های اخیر هم، مقام‌های سیاسی ایران بارها به شکل تلویحی به قیمت بنزین اشاره کرده‌اند. در حالی‌که فاطمه مهاجری سخنگوی دولت به طور مستقیم بر بستن بودجه سال آتی بدون در نظر گرفتن افزایش بهای بنزین تأکید کرده بود، خود مسعود پزشکیان رئیس جمهور، چندین‌بار و از جمله در صحن علنی مجلس، با اشاره به قیمت بنزین فوب در کشورهای منطقه، بهای بسیار اندک سوخت در ایران را «غیرمنطقی و غیر قابل دوام» توصیف کرده است.

رادیوفردا: دو رسانه آمریکایی گزارش داده‌اند که ایران به رغم هشدارهای کشورهای غربی، موشک‌های بالستیک به روسیه برای استفاده در اوکراین ارسال کرده است؛ با این حال نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل این گزارش‌ها را رد کرد.

خبرگزاری بلومبرگ و روزنامه وال‌استریت جورنال روز جمعه ۱۶ شهریور گزارش دادند که ایران موشک‌های بالستیک را اخیرا به روسیه تحویل داد.

بلومبرگ به نقل از منابع آگاه گزارش داد که آمریکا این موضوع را به متحدان خود اطلاع داده است.

این خبرگزاری سه روز پیش گزارش داده بود که متحدان اوکراین احتمال می‌دهند ارسال موشک‌های بالستیک از ایران به روسیه ظرف چند روز آینده انجام خواهد شد.

همچنین وال‌استریت جورنال به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داده که ایالات متحده در روزهای اخیر متحدان خود را در جریان قرار داد که ارسال موشک‌ها انجام شده است.

بنابر این گزارش، محموله ارسال شده شامل بیش از ۲۰۰ موشک بالستیک کوتاه‌برد بوده است.

وال‌استریت جورنال همچنین به نقل از یک مقام اروپایی گزارش داد که ارسال این محموله «پایان کار نیست» و ارسال تسلیحات از تهران به مسکو ادامه دارد.

هر دو رسانه آمریکایی گزارش داده‌اند که آمریکا و اتحادیه اروپا در صدد وضع تحریم‌هایی علیه این اقدام تهران هستند.

به نوشته وال‌استریت جورنال، مجموعه تحریم‌های جدید اتحادیه اروپا علیه ایران احتمالا شامل تحریم شرکت هواپیمایی ملی ایران، ایران‌ایر، و همچنین شماری از افراد و نهادهای مرتبط با ارسال موشک‌های بالستیک به روسیه خواهد بود.

در همین حال شان ساوت، سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید، با اعلام اینکه واشینگتن از گزارش‌ها درباره ارسال موشک از ایران به روسیه نگران است گفت هرگونه انتقال موشک‌های بالستیک نشانگر «تشدید حمایت ایران از جنگ تجاوزکارانه روسیه علیه اوکراین» است.

یک مقام آمریکایی هم به رویترز گفت واشینگتن موضوع انتقال موشک بین ایران و روسیه را با دقت رصد می‌کند.

در همین حال نمایندگی ایران در سازمان ملل متحد روز جمعه گزارش‌های منتشر شده درباره ارسال موشک به روسیه را تکذیب کرد و گفت موضع جمهوری اسلامی «در قبال منازعه اوکراین هیچ تغییری نکرده» و ایران ارسال کمک نظامی به طرفین را «امری غیرانسانی» می‌داند.

به گزارش ایرنا، دفتر نمایندگی جمهوری اسلامی افزده است: ایران «نه تنها خود چنین اقدامی نمی‌کند بلکه کشورهای دیگر را نیز به توقف ارسال سلاح به طرفین درگیر در منازعه دعوت می‌نماید».

همکاری‌های مسکو و تهران از آغاز جنگ روسیه علیه اوکراین افزایش یافته و جمهوری اسلامی شمار زیادی پهپاد و سایر تجهیزات نظامی به روسیه ارسال کرده است.

خبر تصمیم ایران برای ارسال موشک‌های بالستیک به روسیه از چندی پیش مطرح شد و خبرگزاری رویترز ۱۹ مرداد گزارش داد که گروهی از پرسنل نظامی روسیه به ایران رفته‌اند تا برای استفاده از موشک‌های بالستیک «فتح ۳۶۰» آموزش ببینند.

رویترز به نقل از منابع اروپایی گزارش داده بود که انتظار می‌رود صدها فروند از این موشک به زودی تحویل روسیه شود.

در ماه‌های اخیر مقام‌های آمریکا و اتحادیه اروپا هشدار داده بودند چنین اقدامی با واکنش «سریع و شدید» روبه‌رو خواهد شد.

جمهوری اسلامی پیش از این همواره ارسال تسلیحات به روسیه برای استفاده علیه غیرنظامیان در اوکراین را انکار کرده است؛ با این حال مقام‌های غربی و اوکراینی تاکنون شواهد متعددی از ارسال سلاح‌های ساخت ایران، از جمله پهپادهای شاهد، به روسیه ارائه کرده‌اند.

رادیوفردا: یک شرکت ردیابی نفتکش‌ها می‌گوید ایران با ۱.۷ میلیون بشکه تزانزیت نفت و محصولات نفتی با توسل به «ناوگان ارواح»، بیشترین سهم جهانی را در استفاده از کشتی‌های قاچاق نفت دارد.

ناوگان ارواح یا ناوگان تاریک به نفتکش‌هایی گفته می‌شود که با خاموش کردن سیستم شناسایی خودکار، به‌صورت پنهانی محموله‌های نفتی را با توسل به انواع روش‌ها به بازارهای مقصد می‌رسانند؛ از جمله تخلیه چندباره محموله‌های نفتی در دل اقیانوس‌ها به نفتکش‌های دیگر و تغییر اسناد و برند نفت.

شرکت «تانکر ترکرز» با انتشار پستی در شبکه ایکس، تویئتر سابق، نوشته است پارسال ایران از طریق ناوگان ارواح روزانه حدود ۱.۵ میلیون بشکه نفت (نفت خام، میعانات گازی و گاز مایع) راهی چین، ۲۰۰ هزار بشکه (نفت کوره یا مازوت) راهی امارات و ۷۰ هزار بشکه نفت خام راهی سوریه کرده است.

در مجموع، پارسال بیش از ۱.۷ میلیون بشکه در روز نفت و محصولات نفتی ایران از طریق ناوگان ارواح به مقاصد حمل شده که از کل ترانزیت پنهانی نفت روسیه و ونزوئلا نیز بیشتر است.

تنها مشتریان نفت خام و میعانات گازی ایران چین و سوریه هستند و امارات نیز نفت کوره (مازوت) ایران را خریداری می‌کند. ایران همچنین گاز مایع (پروپان و بوتان) به چین صادر می‌کند.

پیشتر شرکت اطلاعات کالا، کپلر، به رادیو فردا گفته بود که ایران پارسال حدود ۲۴۰ هزار بشکه مازوت و یک میلیون و ۳۲۴ هزار بشکه نفت خام و میعانات گازی صادر کرده است. بقیه محموله‌ها مربوط به گاز مایع است که این محصول نفتی نیز از طریق نفتکش‌ها صادر می‌شود.

آمارهای رسمی ایران نشان می‌دهد پارسال ۶.۵ میلیون تن (روزانه ۱۴۰ هزار بشکه) صادرات گاز مایع داشته که راهی چین شده است.

سازمان اتحاد علیه ایران هسته‌ای، حجم کل صادرات نفت ایران در سال گذشته میلادی را ۱.۴۶ میلیون بشکه در روز تخمین زده و گفته است تاکنون ۴۰۰ کشتی از مجموعه ناوگان ارواح فعال در حمل پنهانی نفت ایران را شناسایی کرده است.

شرکت تانکر ترکز نیز تصریح کرده است که وزارت خزانه‌داری آمریکا تاکنون تنها یک سوم کشتی‌های موسوم به «ناوگان ارواح» را به لیست سیاه خود اضافه کرده است.

صادرات نفت ایران به چین

بیش از نیمی از نفت ایران با ارسال به مالزی، تحت عنوان نفت این کشور راهی پالایشگاه‌های کوچک چینی، موسوم به «تی‌پات» (قوری چای) می‌شود. بقیه نفت ایران نیز از طریق دلال‌ها در عمان، امارات، عراق و دیگر کشورها، تغییر برند داده می‌شود و تحت نام نفت این کشورها راهی چین می‌شود.

برای نمونه، آمارهای گمرکی چین نشان می‌دهد در ژوئیه امسال، این کشور روزانه یک میلیون و ۵۳۰ هزار بشکه نفت از مالزی وارد کرده است؛ رقمی که سه برابر کل تولید نفت مالزی است و از طرفی، حجم نفتی که تحت نام نفت مالزی تحویل چین شده، ۱۲ برابر میزان صادرات نفت مالزی به چین در دوران قبل از تحریم‌های آمریکا علیه ایران است.

در آمارهای گمرکی چین، میزان واردات نفت از ایران «صفر» گزارش می‌شود؛ موضوعی که در صورت صحت، نشان می‌دهد کل نفت ایران تحت نام نفت دیگر کشورها به دست چین می‌رسد.

بر اساس آمارهای کپلر، ایران در هفت ماه ابتدایی امسال روزانه یک میلیون و ۴۸۸ هزار بشکه نفت راهی چین کرده و تا یک هفته پیش، جمهوری اسلامی ۱۷ میلیون بشکه ذخایر محموله‌های نفتی در نفتکش‌های لنگر انداخته در آبهای خلیج فارس یا اطراف چین داشته است.

شرکت مشاوره انرژی، وُرتکسا، نیز به رادیو فردا گفته است در هفت ماه ابتدایی سال جاری میلادی، چین دست‌کم روزانه ۱.۲ میلیون بشکه نفت ایران را بصورت قطعی دریافت کرده است.

ایران اینترنشنال: گروه «سپاه ممنوع» (StopIRGC) در کانادا با اشاره به تروریست شناخته شدن سپاه در این کشور و وظیفه دولت کانادا برای پیگرد عوامل سپاه و جمهوری اسلامی، از مردم خواست اطلاعات خود درباره عوامل و وابستگان سپاه و حکومت ایران را به این گروه ارائه دهند.

«سپاه ممنوع» گروهی از وکلا در کانادا، آمریکا و ایران است که از پاییز ۱۴۰۱ برای اقدام علیه وابستگان سپاه پاسداران در کانادا کارزاری را ایجاد کرده‌اند.

صدای آمریکا: همزمان با عدم مشارکت گسترده مردم در دور دوم رای‌گیری حکومتی برای تعیین جانشین ابراهیم رئیسی در روز جمعه ۱۵ تیر، گزارش‌ها حاکی از اختلال شدید یا قطعی اینترنت در شماری از شهرها از جمله تهران، اهواز، و رشت است.

به گزارش کانال تلگرامی «اعتراض مدنی بازار»، اینترنت در چند شهر از جمله اهواز و رشت قطع شده یا سرعت آن در شهرهایی همانند تهران به شدت کاهش یافته است.

برخی کاربران شبکه‌های اجتماعی دلیل این اقدام را جلوگیری از انتشار اخبار و تصاویر مربوط به شعبه‌های خالی اخذ رأی دانسته‌اند.

مطابق آمار و ارقام اعلام شده توسط جمهوری اسلامی میزان مشارکت در این رأی‌گیری حدود ۴۰ درصد بود و اکثریت رأی‌دهندگان ایرانی دور نخست را تحریم کردند. اما در صحت این آمار تردیدهای جدی وجود دارد. بسیاری حکومت را به دستکاری در نتایج و چند برابر کردن آرای اخذ شده متهم می‌کنند و می‌گویند که میزان مشارکت بسیار پایین‌تر از ارقام اعلام شده بوده است.

بر اساس این آمار حکومتی، در دور اول رای‌گیری برای نامزدهای حکومت به منظور تعیین جانشین ابراهیم رئیسی که روز جمعه ۸ تیر برگزار شد چهار استان‌ کردستان، سیستان و بلوچستان، گیلان، و خوزستان پایین‌ترین نرخ مشارکت عمومی را به خود اختصاص دادند.

از سوی دیگر، زندانیان سیاسی، روزنامه‌نگاران، کنشگران مدنی و سیاسی، و خانواده‌های دادخواه همچنان از رای دادن خودداری کردند.

به نوشته کنشگران مدنی و حقوق بشری، زندانیان سیاسی در زندان‌های اوین و قزلحصار حاضر به رأی دادن نشده‌اند.

مهدی محمودیان، کنشگر حقوق بشر و زندانی پیشین، خبر داده که پس از برده شدن صندوق‌های رأی به زندان اوین، بیش از صد زندانی سیاسی «حاضر به شرکت در این مناسک غیرآزاد و غیرعادلانه نشدند و بر آرمان‌های آزادی‌خواهانه خود ایستادند.»