اخبار

دویچه‌وله: آیا مواضع غرب و اروپا در برابر جمهوری اسلامی قاطع‌تر شده است؟ مواضع اخیر آنان علیه حکومت ایران چقدر جدی است؟ ایرج مصداقی، تحلیلگر سیاسی، با بررسی این پرسش‌ها، راهکارهایی عملی برای مقابله با جمهوری اسلامی پیشنهاد می‌کند.
اوج‌گيری جنبش اعتراضی در ايران بار ديگر آمريکا و اتحاديه اروپا را واداشته تا در برابر سرکوب بی‌امانی که در ايران جريان دارد واکنش نشان دهند. در روزهای اخير همچنان که چانه‌زنی بر سر برجام ادامه دارد، شاهد صدور بيانيه‌هایی از جانب اينان هستيم که سخن از تشديد فشار بر ايران می‌گويد و تحريم‌های تازه‌ای را پيش می‌نهد. آيا اين اقدامات نشان از قاطع شدن مواضع دولت‌های غربی در برابر جمهوری اسلامی دارد؟ چقدر می‌توان به نتايج سياست‌های کنونی اينان به نفع مبارزه مردم ايران اميدوار بود؟

برای پاسخگویی مشخص در اين باره، ضرورت دارد بر سياست‌های مشخص اين دولت‌ها در تقابل با نقض آشکار و فاحش حقوق بشر در جمهوری اسلامی طی دهه‌های گذشته تأمل کنيم.

چهار دهه اغماض
دهه شصت: از بزرگترین سرکوب سیاسی تاریخ معاصر و جوخه‌‌های اعدام شبانه‌روزی در سال‌های اولیه دهه ۶۰ می‌گذرم که تقریباً با هیچ واکنش جدی در سطح بین‌المللی روبه‌رو نشد.

پس از پذيرش قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت از جانب جمهوری اسلامی، دولت‌های غربی با اميد اينکه اين رويداد سرآغاز تعهد اين نظام به رعایت مقررات جهانی گردد، در پی برقراری رابطه نزديک رفتند و در اين راه چشم‌شان را بر یکی از هولناک‌ترین کشتارهای سیاسی قرن بیستم، قتل‌عام هزاران زندانی سياسی در تابستان ۶۷، بستند. اما این چشم‌‌پوشی باعث شد که اروپا محل تاخت‌و‌تاز جوخه‌های تروریستی رژیم اسلامی قرار گیرد و ده‌ها ایرانی به قتل برسند.

دهه هفتاد: مردم ایران در دوران رفسنجانی و خاتمی ۱۶ سال بهای سیاست “گفتگوی انتقادی” دولت‌های اروپایی را پرداختند، بدون آن‌که این سیاست نتیجه‌ای در بهبود وضعیت حقوق بشر در ایران داشته باشد. جنبش دانشجویی ۷۸ به بی‌رحمانه‌ترین شکل سرکوب شد و غرب همچنان به دنبال سراب خاتمی و “گفتگوی تمدن‌ها”ی او بود.

دهه هشتاد: دوران احمد‌ی‌نژاد با موضوع سیاست هسته‌‌ای نظام اسلامی و تلاش غرب برای محدود‌کردن آن گره خورد. جنبش ۸۸ در این دوران رقم خورد و بیش از شش ماه دوام یافت؛ صدها نفر در مقابل دوربین‌های تلویزیونی به خاک و خون کشیده شدند، بدون آن‌که جمهوری اسلامی در جامعه جهانی مورد پرسش جدی قرار گیرد. مردم فریاد می‌زدند: «اوباما،‌یا با اونا، یا با ما». متأسفانه اوباما «اونا» را انتخاب کرد. به‌روشنی ديديم که فارغ از زمامداری اين يا آن جناح حکومتی، غرب پيرو “سیاست استمالت” است.

دهه نود: در دوران دولت روحانی، مذاکرات برجام بار ديگر غربی‌ها را به اين تصور واداشت که جمهوری اسلامی آماده ورود به عصر جدیدی است. دو خیزش بزرگ مردم ایران در سال‌های ۹۶ و ۹۸ به بی‌رحمانه‌ترین شکل سرکوب شد. بزرگترین کشتار و سرکوب جنبش اعتراضی در قرن بیست و یکم در آبان ۹۸ به فاصله چند روز در شهرهای ایران به وقوع پیوست؛ محتاطانه‌ترین آمارها حاکی از چندصد کشته است، اما دولت‌های غربی که همچنان به دنبال بازگشت به مذاکرات برجام‌اند، چشم‌بر جنایت‌های سياسی آشکار و نقض فاحش حقوق بشر در ايران بسته‌اند. شلیک به هواپیمای مسافربری اوکراينی و کشتار صدها تن نیز موجب اعمال مجازات و تنبیه‌های مرسوم بین‌المللی نشده است.

واکنش در قبال جنبش سراسری
سه هفته از به پا‌خاستن ایران می‌گذرد. در روزهایی که کودکان و نوجوانان به خاک و خون کشیده می‌شوند و زنان ابتدایی‌ترین حقوق‌شان را فریاد می‌زنند، رئیسی و هیأت همراهش که تعدادی از آن‌ها فرماندهان سپاه پاسداران هستند، در سازمان ملل حضور می‌یابند.

امانوئل مکرون رئیس جمهوری فرانسه، شارل میشل رئیس شورای اروپا، ایگنازیو کاسیس رئیس جمهوری سوئیس، سائولی نینیسته رئیس جمهوری فنلاند و فومیو کیشیدا نخست‌وزیر ژاپن، به دیدار و گفتگو با رئيسی می‌پردازند بی‌آنکه کمترين توجهی به اين واقعيت داشته باشند که نام اين شخص به‌عنوان یکی از اعضای هیأت کشتار ۶۷ در کیفرخواست دادستان استکهلم در جریان رسیدگی به پرونده حمید نوری، یکی از عوامل این قتل‌عام، آمده است.

پس از سخنرانی در سازمان ملل، رئیسی در بازگشت به ايران پاسخ اعتراضات مردم زاهدان را با گلوله می‌دهد. منابع مطلع خبر از کشتار ۹۵ نفر می‌دهند. اقلیم کردستان و اردوگاه‌های آوارگان کرد هدف حملات موشکی و پهپادی نظام اسلامی قرار می‌گیرند، اما دریغ از یک واکنش جدی بین‌المللی به این کشتارها.

صدها هنرمند و شخصیت بین‌المللی به حمایت از جنبش “زن، زندگی،‌آزادی” می‌پردازند و نمایندگان پارلمان‌ها گیسوی خود را می‌برند، اما هیچ اقدام جدی علیه نظام اسلامی از سوی دولت‌های غربی صورت نمی‌گیرد. وزرای امور خارجه آلمان، کانادا، فرانسه، بلژیک، سوئد، ایتالیا و شیلی، با انتشار يک ویدئو حمايتشان را از حق‌طلبی زنان ایرانی اعلام می‌کنند، اما به هیچ اقدام عملی دست نمی‌يازند.

دولت آمریکا در اقدامی نمایشی هفت دولتمرد ایرانی را تحریم می‌کند و مدعی می‌شود که برای آن‌ها ویزا صادر نخواهد شد و اموالشان در آمریکا توقیف می‌شود، در حالی که نه آن‌ها قصد سفر به آمریکا دارند و نه مایملک ثبت‌شده‌ای در آن کشور.

طی چهار دهه گذشته یک سنت از اموال وابستگان نظام اسلامی در هیچ نقطه‌ای از دنیا توقیف نشده است. در همین حال دولت آمریکا پشت پرده در حال معامله با رژیم اسلامی و مبادله گروگان‌های آمریکایی با آزاد کردن بخشی از پول‌های بلوکه‌شده ایران است.

اطمينان‌بخشی به جمهوری اسلامی
در حالی که ایران در آتش و خون می‌سوزد، رابرت مالی نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، به مقامات اسلامی قوت قلب می‌دهد که آمریکا به دنبال تغییر رژیم اسلامی نیست. پرسش اينجاست که اعلام رسمی چندباره این سیاست جز تقویت موضع خطرناکترین جناح‌های نظام اسلامی، چه سودی برای مردم ایران و منطقه دارد؟

در برابر اين استمالت و دلجویی، جمهوری اسلامی نه شهروند بی‌گناه اروپایی را طی روزهای اخیر در ایران دستگیر می‌کند و به پخش تلويزيونی اعترافات اجباری یک زوج فرانسوی دست می‌زند که اردیبهشت‌ماه سال جاری دستگیر شده بودند. دولت‌های اروپایی به جای آن‌که واکنشی جدی نشان دهند، تنها خواهان خروج اتباع‌شان از ایران شده‌اند.

از سوی ديگر شاهديم که دولت بلژيک با جديت به دنبال آزادی اسدالله اسدی دیپلمات تروریست رژیم است که دستگاه قضایی اين کشور پس از چند سال تحقیق و درگیر بودن شش دولت بلژیک، فرانسه، آلمان، اتریش، لوگزامبورگ و اسرائیل، رأی به محکومیت او به جرم تلاش برای بمب‌گذاری در نشستی داده که صدها سیاستمدار غربی در آن شرکت داشته‌اند.

و نمونه ديگر آنکه، دولت کانادا که ده‌ها تن از شهروندانش در شلیک عمدی به هواپیمای مسافربری کشته شدند، هنوز حاضر نیست سپاه پاسداران را در لیست تروریستی خود قرار دهد، اما ادعا می‌کند که از ورود ده‌هزار پاسدار به این کشور جلوگیری می‌کند. این در حالی است که هزاران نفر از عوامل نظام اسلامی و از جمله پاسداران با انتقال میلیاردها دلار سرمایه مردم ایران به کانادا، در آنجا زندگی می‌کنند.

غرب و انتظارات واقع‌بينانه
واقعيت‌هایی که به آن اشاره کردم اين سئوال را پيش روی ما قرار می‌دهد که دولت‌های غربی قدرت انجام چه اقداماتی را برای واکنش در خور به جمهوری اسلامی دارند؟ برای پاسخ به این پرسش لازم است نگاهی هم به سیاست دولت‌های غربی در ارتباط با دولت‌های منطقه بياندازيم و آن را با سياست‌های غرب در مقابل جمهوری اسلامی مقايسه کنيم.

در عراق، آمریکا و متحدانش، به بهانه نابودی سلاح‌های کشتار جمعی، به اين کشور حمله کردند؛ هیچ سلاحی به دست نیامد، اما عراق دیگر روی ثبات و امنیت به خود ندید و به یکی از مهره‌های بازی رژیم در منطقه تبدیل شد. اما نظام اسلامی نه تنها به داشتن سلاح‌های کشتار جمعی افتخار می‌کند، بلکه آن‌ها را در رسانه‌ها به نمایش می‌گذارد و می‌کوشد به سلاح اتمی مجهز شود.

در ليبی، دولت‌های غربی به بهانه دفاع از مردم اين کشور در قبال جنایات معمر قذافی، حمله‌ای را سازمان دادند که نتايج آن پیش روی همه ماست. در سوريه، به مجرد کشتار مردم از سوی بشار اسد، دولت‌های غربی روابط خود را با این کشور قطع کرده و به دنبال به زیر کشیدن حکومت سوریه رفتند. همین دولت‌ها در قبال کشتار مردم ایران حتی از کوچکترین اقدام عملی نیز خودداری می‌کنند.

با طرح اين انتقادها طبعاً اين پرسش مطرح می‌شود که اين دولت‌ها به لحاظ سیاسی چه کار جدی می‌توانند انجام دهند؟

پاسخ مشخص و عملی اين است که اينان می‌توانند حداقل برای اعمال فشار جدی بر جمهوری اسلامی مذاکرات برجام را متوقف و شکست رسمی آن را اعلام کنند. دولت‌‌های اروپایی و متحدانشان سفرایشان را فرا بخوانند و خواهان کاهش سطح روابط شوند و مراکز اسلامی وابسته به نظام اسلامی را تعطیل کنند.

چشم‌انداز عملی برای اقدام حقوقی
در اينجا نمونه‌هایی از تجربه‌های موجود را پيش می‌نهم که می‌تواند به پیگيری حقوقی در تقابل با جنايات جمهوری اسلامی ياری کند.

دادستان دادگاه کیفری بین‌المللی عمرالبشیر را به دلیل جنایاتی که در جنوب سودان انجام داده بود مورد پیگرد حقوقی قرار داد و دستور دستگیری‌اش را داد. در ژوئن ۲۰۱۱ دیوان کیفری بین‌المللی قرار جلبی علیه سیف‌الاسلام قذافی، به اتهام ارتکاب جنایات جنگی علیه مردم لیبی، صادر کرد. در تیرماه ۱۳۹۹ اعلام شد که دیوان کیفری بین‌المللی به پرونده گور‌های جمعی در لیبی ورود کرده است.

در سپتامبر ۲۰۲۰ دولت هلند علیه بشار اسد، به دلیل نقض حقوق بشر، اعمال شکنجه و استفاده از سلاح شیمیایی در جنگ، به دیوان بین‌المللی لاهه شکایت کرد. آلمان و فرانسه از این اقدام پشتیبانی کردند. وزیر خارجه هلند اعلام کرد، دادگاه ممکن است سال‌ها به طول بیانجامد، اما این دادگاه “گامی مهم علیه مصونیت از مجازات در سوریه” خواهد بود. نخست‌وزیر هلند شکایت علیه بشار اسد را “پیام مهمی به دیگر دیکتاتور‌های جهان” دانست. هلند تصمیم شکایت علیه بشار اسد را پس از آن اتخاذ کرد که تلاش این کشور برای قراردادن رهبری سوریه در برابر دیوان بین‌المللی لاهه، در شورای امنیت سازمان ملل، به دلیل وتوی روسیه، ناکام مانده بود.

در مقايسه، جالب است توجه کنيم که با وجود شواهد و اسناد بسیار از جنایات سپاه قدس و نیروهای تحت امر جمهوری اسلامی در سوریه، به جز تلاش شماری از وکلای مدافع حقوق بشر که با طرح شکایتی در دیوان کیفری بین‌المللی خواستار رسیدگی به نقش جمهوری اسلامی و نیروهای وابسته به آن در جریان جنگ سوریه شدند، هیچ دولت غربی نسبت به این جنایات واکنشی نشان نداده است.

برای تأمل در راهکارها لازم است اين نکته را در مد نظر قرار دهيم که دادگاه کیفری به‌طور معمول پرونده‌هایی را بررسی می‌کند که توسط کشورهای عضو سند بین‌المللی منجر به تشکیل این دادگاه، به آن ارجاع شده یا جرم در این کشورها به وقوع پیوسته باشد. در موارد دیگر، این دادگاه تنها به پرونده‌های ارسال‌شده از سوی شورای امنیت رسیدگی می‌کند.

در نهایت، با توجه به نکاتی که بدان پرداخته شد، می‌توان به اين پرسش پرداخت که آيا اصولا امکان عملی باز کردن پرونده علیه جمهوری اسلامی در دیوان کیفری بین‌المللی وجود دارد؟‌

چنانچه اراده سیاسی قاطعی وجود داشته باشد، امکان پیگیری حقوقی جنایات صورت‌گرفته از سوی رئیسی و نظام اسلامی هست. اگر چه دیوان کیفری بین‌المللی به جنایات صورت گرفته قبل از ۲۰۰۱ نمی‌پردازد، اما همیشه راه‌های حقوقی برای پیگیری جنایتکاران علیه بشریت وجود دارد.

باید توجه داشت که یکی از دستیاران رئیسی به دلیل مشارکت در کشتار ۶۷ در زندان گوهردشت در سوئد به حبس ابد محکوم شده است. بر اساس ماده ۲۷ اساسنامه رم، مصونیت سران دولت‌ها تحت هیچ شرایطی مسئولیت کیفری آنها در خصوص جنایات تحت صلاحیت دیوان را منتفی نمی‌کند.

ماده ۲۸ این اساسنامه نیز تأکید دارد که یک فرمانده نظامی یا شخصی كه عملاً در مقام یک فرمانده نظامی عمل می‌كند، برای جنایاتی كه در حوزه صلاحیت دادگاه قرار دارد، چه جنایاتی که توسط نیروهای تحت كنترل و فرماندهی مؤثر وی انجام گرفته باشد و چه جنایاتی که در نتیجه عدم توانایی وی بر اعمال كنترل لازم بر چنین نیروهایی صورت گرفته باشد، از جهت كیفری مسئول است.

ابراهیم رئیسی نه تنها مسئول اعمالی است که یکی از افراد تحت امرش در زندان گوهردشت انجام داده، بلکه شخصاً در هیأت مرگ زندان‌های گوهردشت و اوین شرکت داشته است.

* این یادداشت نظر نویسنده را منعکس می‌کند و الزاما بازتاب‌دهنده نظر دویچه‌وله فارسی نیست.

صدای آمریکا: اعتراضات علیه جمهوری اسلامی. شهریور ۱۴۰۱

هفته‌نامه نیویورکر روز یکشنبه مقاله‌ای به قلم رابین رایت، روزنامه‌نگار کهنه‌کار و برجسته خود، منتشر کرده که در آن از اعتراضات جاری در ایران به عنوان «یکی از برجسته‌ترین انقلاب‌ها در تاریخ مدرن» نام برده است.

او در ادامه با اشاره به حمایت گسترده افکار عمومی جهان از ایرانیان معترض می‌گوید: «شاید این اولین بار در تاریخ است که زنان هم جرقه و هم موتور» یک ضدانقلاب هستند.

نویسنده در ادامه به نقل از دانیل الدستاین، استاد علوم سیاسی و متخصص انقلاب‌ها در دانشگاه استانفورد، می‌نویسد: «نقشی که زنان ایرانی اکنون ایفا می‌کنند، به نظر می‌رسد بی‌سابقه باشد.» او همچنین به نقل از خانم آن اودانل، استاد تاریخ روسیه در دانشگاه نیویورک، می‌نویسد: «این تنها یک قیام با مشارکت زنان نیست، قیامی است درباره زنان و آزادی زنان، و این مساله آن را بسیار ویژه می‌کند.»

رابین رایت سپس به پاره‌کردن عکس‌های خمینی و خامنه‌ای توسط دانش‌آموزان دختر و سردادن شعار «نترسید، نترسید، ما همه با هم هستیم» و همچنین «زن، زندگی، آزادی» از سوی آنها می‌پردازد و می‌گوید در ویدیوهای منتشره در فضای مجازی، دختران مدرسه‌ای در شهرهای مختلف ایران از سنندج گرفته تا شیراز حجاب اجباری را از سر خود برداشته‌اند.

نویسنده در ادامه به دستگیری و کشتن دختران نوجوانی همچون نیکا شاکرمی، حدیث نجفی، و سارینا اسماعیل‌زاده اشاره می‌کند و می‌گوید حتی زنانی همچون فائزه هاشمی رفسنجانی که زمانی از افراد وفادار به این رژیم بودند، اکنون به اتهام تحریک مردم به «اغتشاشات» دستگیر شده‌اند.

به باور نویسنده، اعتراضات جاری دو ستون انقلاب اسلامی یعنی حجاب و مخالفت با آمریکا را رد می‌کنند و واکنش حاکمیت به معترضان موفقیت چندانی با خود به همراه نداشته است.

این روزنامه‌نگار کهنه‌کار آمریکایی در پایان مقاله خود می‌گوید شاید جمهوری اسلامی ابزارهای لازم برای سرکوب تظاهرات جاری را در اختیار داشته باشد اما همزمانی مجموعه‌ای از عوامل همچون انزوای سیاسی، بحران‌های اقتصادی، خشم اجتماعی، و بلایای طبیعی موجب فروپاشی جهان‌بینی‌های اتوپیایی می‌شود.

رادیوفردا: محمداسماعیل کوثری، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در گفت‌وگویی با رسانه‌ها گفت که «اگر مسئولان امنیتی به وظایف خود عمل نکنند باید پاسخگوی فرماندهان خود و مردم باشند.»

او از «برخی تلاش‌ها برای تضعیف مأموران عمل‌کننده» خبر داد و باری دیگر، ضمن «آشوبگر» خواندن معترضان، تأکید کرد که «اگر مسئولان امنیتی به وظیفه‌ای که برعهده دارند به‌درستی عمل نکنند باید مقابل فرماندهان خود و مردمی که از سوی آشوبگران مورد تعرض و تعدی قرار می‌گیرند، پاسخگو باشند.»

جانشین سابق قرارگاه ثارالله در ادامه هم از انتقاد شدید شماری از افراد باسابقه حکومتی از نیروی انتظامی جمهوری اسلامی خبر داد و گفت که «شاهدیم برخی چهره‌هایی که در گذشته سوابق انقلابی داشته‌اند به این نیروها هجمه وارد می‌کنند؛ به‌دلیل اینکه این افراد در جریان مسائل پشت‌پرده آشوب‌های اخیر نیستند گمان می‌کنند اظهارات بیگانگان درست است و این نیروهای امنیتی و انتظامی هستند که تخلف کرده‌اند.»

او سپس مدعی شد که نیروهای امنیتی حکومت، «با نهایت خویشتنداری» با معترضان برخورد کرده‌اند و در عین حال خواستار آن شد که «دستگاه‌های امنیتی، انتظامی و قضائی دیگر باید قاطعانه با اغتشاشگران برخورد کنند.»

این نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی حتی خواستار آن شد که برای معترضان «محرومیت از امتیازات اجتماعی» درنظر گرفته شود.

اظهارات محمداسماعیل کوثری در مورد «نهایت خویشتنداری» در برخورد با معترضان در حالی بیان می‌شود که سازمان‌های مستقل حقوق بشری تاکنون توانسته‌اند کشته شدن دست‌کم ۱۸۵ نفر در این اعتراضات را تایید کنند و تصاویر بی‌شماری حکایت از برخورد بسیار خشن مأموران با شهروندان در ایران دارند.

صدای آمریکا: اعتراضات سراسری ایران، دروازه دولت تهران، شنبه ۱۶ مهر ۱۴۰۱
شبکه یک تلویزیون جمهوری اسلامی شامگاه شنبه حین پخش اخبار سراسری از شبکه یک توسط گروه هکری «عدالت علی» هک شد.

در این اقدام کم‌سابقه برای لحظاتی پوستری با تصویر رهبر جمهوری اسلامی، با عبارت «خون جوانان ما می‌چکد از چنگ تو»، در کنار تصویر مهسا امینی و سه تن از نوجوانان اعتراضات اخیر ایران به نمایش درآمد.

این گروه هکری بعد از انجام این اقدام با انتشار توئیتی مسئولیت آن را بر عهده گرفت.

لحظات شیرین هک اخبار صدا وسیما – بهار می آید
از تمامی هموطنان عزیز خواست میکنیم تا تصویر هک #صدا_و_سیما را با ما و تمامی دوستان و آشنایان خود به اشتراک گذارند تا بشارت سرنگونی رژیم را به همگان انتقال دهیم و اسم آنها روی سنگ مزارشان بنویسیم#OpIran#اعتصابات_سراسری #عدالت_علی pic.twitter.com/f6SovKYK3b

— Edaalate Ali Official – عدالت علی (@EdaalateAli1400) October 8, 2022

در همین حال به‌رغم استقرار نیروهای نظامی در مناطقی از تهران و سنندج، و گزارش‌ها از شلیک به معترضان در چند شهر، اعتراضات سراسری ایران در بیست و دومین روز گسترش یافت و شماری از مردم در چند استان با نزدیک شدن به آخرین ساعات شنبه در خیابان‌ها مانده‌اند.

گزارش‌های ویدئویی از مناطق جنوبی تهران، حاکی از آن است که در شامگاه شنبه ۱۶ مهر، شعار «مرگ بر دیکتاتور» می‌دهند و در خیابان آتش برپا است.

همچنین شامگاه شنبه معترضان در خیابان شریعتی، پایین‌تر از ایستگاه مترو با شعار «مرگ بر دیکتاتور» در خیابان حضور یافتند.

همزمان، نت‌بلاکز، موسسه غیردولتی ناظر بر اینترنت می‌گوید، اینترنت در سنندج، استان کردستان، در بحبوحه گزارش‌های مبنی بر کشته‌های جدید اعتراضات قطع شده است. این ناظر بین‌المللی اینترنت همچنین گزارش داده است که اختلالات. تلفن همراه در سطح ملی در ایران اعمال می‌شود.

ایران در هفته چهارم اعتراض‌ها

روز شنبه ۱۶ مهر، دست‌کم استان‌های آذربایجان غربی، تهران، کرمان، فارس، خراسان، کردستان، البرز، مرکزی، کرمانشاه و اصفهان صحنه اعتراضات بود. همچنین تظاهرات دانشجویی ادامه یافت و دختران دانشجو در پاسخ به حضور ابراهیم رئیسی در دانشگاه الزهرا شعار دادند: «آخوند باید گم بشه، رئیسی برو گم‌شو.»

تصاویر مخابره شده از ساعت پنج بعدازظهر در منطقه دروازه دولت تهران، نشان می‌دهد دود انبوهی که به نظر می‌رسد ناشی از شلیک مکرر گاز اشک‌آور است، سراسر خیابان را فرا گرفته و موتورسواران پرشمار با لباس‌های شخصی در شهر حضور دارند.

این درحالی است که محسن منصوری، استاندار تهران روز شنبه گفته است، برخی نیروهای پلیس چند روز است که در طول «اغتشاشات» به خانه نرفته‌اند.

او تأکید کرد: «در مجموعه دستگاه‌های امنیتی، زیرساخت‌های موجود جوابگو نیست و کمبودهایی وجود دارد، اما نیروی انتظامی با کار شبانه‌روزی و انقلابی توانسته امنیت را تأمین کند.

این گزارش ویدئویی از اعتراضات روز شنبه در رفسنجان، شماری از نیروهای یگان ویژه را نشان می‌دهد که یک زوج را بازداشت کرده‌اند. مرد جوان می‌گوید «آقا نزن، خانمم بارداره»، و تلاش می‌کند با مأموران گفت‌وگو کند، اما آنها به رفتار خشونت‌آمیز ادامه می‌دهند و آنها را با خود می‌برند.

در برخی شهرها، اعتراضات به یک نقطه خلاصه نشده و در مناطق مختلفی جریان دارد. از جمله در تهران، اعتراضات گسترده‌ای در مرکز شهر، حوالی بازار، ناصرخسرو، دروازه دولت، شهرک غرب، سعادت‌آباد، نارمک، خیابان آزادی، و شماری از دانشگاه‌ها جریان داشته است.

سردادن شعار «آزادی، آزادی، آزادی» توسط راهپیمایان معترض در میدان کاج #تهران، ۱۶ مهر pic.twitter.com/5buH0gkxmm

— VOA Farsi صدای آمریکا (@VOAfarsi) October 8, 2022

گزارش‌ها حاکی از این است که مأموران در برخی شهرها از جمله سقز، سنندج، تهران، فردیس، و مشهد به معترضان حمله کرده‌اند و در مرکز استان کردستان راننده معترضی را که بوق می‌زد، با شلیک مستقیم گلوله هدف گرفتند.

انسداد خیابانی در #سنندج در پی تجمع اعتراضی، ۱۶ مهر pic.twitter.com/HxCfPYF4ew

— VOA Farsi صدای آمریکا (@VOAfarsi) October 8, 2022

گزارش‌ها از جوانرود در استان کرمانشاه نیز حاکی از این است که شهر در حالت «نظامی و امنیتی» قرار دارد و صدای تیراندازی از خیابان‌ها شنیده می‌شود.

آتش اعتراضات در خیابان‌های شهر #جوانرود استان #کرمانشاه، ۱۶ مهر pic.twitter.com/IdjNvvbt5w

— VOA Farsi صدای آمریکا (@VOAfarsi) October 8, 2022

تصاویر منتشر شده از اراک، مرکز استان مرکزی، ده‌ها معترض را نشان می‌دهد که روز شنبه در خیابان تظاهرات می‌کنند و با شعار «اراکی باغیرت، حمایت حمایت» از هم‌شهری‌های خود می‌خواهند به آنها بپیوندند.

راهپیمایی جمعی از معترضان در خیابان‌های شهر #اراک، ۱۶ مهر pic.twitter.com/PyzC7Vkq5I

— VOA Farsi صدای آمریکا (@VOAfarsi) October 8, 2022

شبکه حقوق بشر کردستان اعلام کرد که دانشگاه علوم پزشکی در سنندج توسط نیروهای ضدشورش و لباس شخصی محاصره شده است و «تاکنون کشته شدن دو معترض و زخمی شدن بیش از ۱۵ نفر» گزارش شده است.

همچنین منابع این شبکه از سنندج گزارش داده‌اند که «نیروهای سپاه پاسداران در خیابان جام جم» به صورت «خانه به خانه» به دنبال معترضان هستند و «در چندین خانه را به رگبار بسته‌اند» و به دنبال گسترده‌تر شدن اعتراضات در مرکز استان کردستان، «نیروهای ارتش برای سرکوب معترضان» در نقاط حساس سنندج مستقر شده اند.

در تهران، با گسترش اعتراضات در مناطق مرکزی، ویدئوهای منتشر شده نشان می‌دهد که نیروهای نظامی در میدان فردوسی تهران مستقر شده‌اند.

حضور پُرشمار نیروهای امنیتی در میدان فردوسی #تهران، ۱۶ مهر pic.twitter.com/EkYONUW4DZ

— VOA Farsi صدای آمریکا (@VOAfarsi) October 8, 2022

در میدان کاج شهرک غرب، معترضان شعار می‌دهند: «آزادی، آزادی، آزادی»

سردادن شعار «آزادی، آزادی، آزادی» توسط راهپیمایان معترض در میدان کاج #تهران، ۱۶ مهر pic.twitter.com/5buH0gkxmm

— VOA Farsi صدای آمریکا (@VOAfarsi) October 8, 2022

گزارش‌های تصویری از کرمان نیز حاکی از برگزاری اعتراضات است.

اجتماع معترضان در میدان آزادی شهر #کرمان، ۱۶ مهرماه pic.twitter.com/dxPxzgLfEK

— VOA Farsi صدای آمریکا (@VOAfarsi) October 8, 2022

بنا بر گزارش‌های ویدئویی، با وجود حضور گسترده نیروهای نظامی و امنیتی در حوالی میدان فردوسی، معترضان چند موتور ماموران را آتش زدند و این میدان را در مرکز تهران بستند.

و در جایی دیگر از پایتخت، بنا بر گزارش‌ها، در خیابان امیرآباد شمالی چند زن با پوشش چادر نیز در میان معترضان بودند و شعار «مرگ بر دیکتاتور» می‌دادند.

واکنش دانشجویان الزهرا به حضور رئیسی در دانشگاهشان: توپ تانک فشفشه آخوند باید گم بشه.#مهسا_امینی pic.twitter.com/llTVqaYQ3F

— +۱۵۰۰تصویر (@1500tasvir) October 8, 2022

همچنین شماری از شهروندان در سنندج، مرکز استان کردستان، در راهپیمایی اعتراضی شرکت کردند و رانندگان برخی خودروها نیز با بوق زدن از آنها حمایت کردند. گزارش‌های ویدئویی نشان می‌دهد یک مأمور حکومتی به طور مستقیم به یک راننده پراید گلوله شلیک کرده است.

تصاویر منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی راننده را بی‌جان و خون‌آلود نشان می‌دهد.

اعتراضات در تهران روز شنبه در مناطق مختلف پایتخت در جریان بود. در حوالی دانشگاه شریف، دود و ترافیک دیده می‌شد و به نظر می‌رسید معترضان در مقابل نیروهای حکومتی مقاومت می‌کنند.

سوختن یک دستگاه موتورسیکلت در یکی از خیابان‌های #تهران، ۱۶ مهر pic.twitter.com/qmCYTpUnK4

— VOA Farsi صدای آمریکا (@VOAfarsi) October 8, 2022

اعتراضات دانشجویی دست‌کم در دانشگاه‌های تهران، علم و صنعت، شریف، الزهرا، و تربیت مدرس گزارش شده است.

در دانشگاه صنعتی شریف دانشجویان شعار دادند: «نیکای ما رو بردند، جنازه‌ش رو آوردند.»

نیکای ما رو بردن
جنازه‌شو آوردن!

امروز دانشگاه امیرکبیر#مهسا_امینی #نیکا_شاکرمی pic.twitter.com/dWgttffehH

— داریوش زند (@dariush_Zand) October 8, 2022

گزارشی ویدئویی از اعتراضات میدان امامت نارمک شماری از مردم را نشان می‌دهد که با مقاومت در مقابل نیروهای حکومتی شعار «مرگ بر دیکتاتور» می‌دهند.

'#تهران، میدان امامت نارمک،‌ شنبه ۱۶ مهر'#مهسا_امینی #MahsaAmini pic.twitter.com/mmpFnutbNJ

— Vahid Online (@Vahid) October 8, 2022

بنا بر گزارش‌های تصویری، در حوالی بازار تهران، ده‌ها معترض در حال راهپیمایی هستند و شلیک مأموران موجب می‌شود معترضان نیز با شعار «بی‌شرف، بی‌شرف» به سمت آنها سنگ پرتاب کنند. پس از آن در تصویر شماری از مأموران در حال فرار دیده می‌شوند.

در گوهردشت، استان البرز، شماری از شهروندان با شعار «ایرانی باغیرت، حمایت حمایت» از همشهری‌های خود می‌خواهند به تظاهرات بپیوندند. شماری از زنان حجاب بر سر ندارند و دست‌های هم را گرفته‌اند.

سردادن شعار «ایرانی با غیرت، حمایت حمایت» در تجمع اعتراضی گوهردشت #کرج pic.twitter.com/XUJzokAA9V

— VOA Farsi صدای آمریکا (@VOAfarsi) October 8, 2022

بنا بر اطلاعات رسیده به بخش فارسی صدای آمریکا، در شهر فردیس، استان البرز معترضان با شعارهای «زن زندگی آزادی» و «مرگ بر دیکتاتور» به خیابان آمده‌اند و شمار قابل توجهی از زنان حجاب بر سر ندارند. بنا بر این گزارش، نیروهای حکومتی حین شعار دادن مردم، به آنها حمله می‌کنند اما اعتراضات همچنان ادامه دارد.

گزارش رسیده به صدای آمریکا حاکی از این است که اینترنت تلفن‌های همراه در فردیس قطع شده و اینترنت خانگی نیز با اختلال مواجه است.

در این حال، نیروهای حکومتی که شماری از آنها سلاح به همراه دارند، با گاز اشک‌آور به مردم حمله کرده‌اند. یک گزارش ویدئویی عده پرشماری از مردم را نشان می‌دهد که شعار می‌دهند: «بسیجی کم آورده، رفته تفنگ آورده.» در گزارشی دیگر، معترضان می‌گویند: «امسال سال خونه، سید علی سرنگونه»

برگزاری تظاهرات و تجمع اعتراضی در فردیس #کرج، ۱۶ مهر pic.twitter.com/GAhl99rFZc

— VOA Farsi صدای آمریکا (@VOAfarsi) October 8, 2022

در میدان سعادت‌آباد نیز شماری از زنان در حالی که روسری‌های خود را از سر برداشته‌اند و در هوا می‌چرخانند، از سوی ماشین‌ها با بوق ممتد حمایت می‌شوند.

در اصفهان، نیروهای یگان ویژه که تعدادی از آنها سلاح در دست دارند، معترضان را با باتوم می‌زنند.

اصفهان ۱۶ مهر ۱۴۰۱#مهسا_امینی pic.twitter.com/n40pImpEop

— +۱۵۰۰تصویر (@1500tasvir) October 8, 2022

برخی گزارش‌ها حاکی از این است که در مناطقی اعتراضات با اعتصابات همراه شده است. یک گزارش ویدئویی از تجریش در شمال تهران، مغازه‌های بسته را نشان می‌دهد.

ویدیو با این توضیح فرستاده شده: تهران، اعتصاب مغازه‌داران تجریش، ۱۶ مهر ۱۴۰۱#مهسا_امینی pic.twitter.com/HtgmcGHMNH

— +۱۵۰۰تصویر (@1500tasvir) October 8, 2022

برخی منابع خبری هم گزارش داده‌اند که اعتصابات در پالایشگاه آبادان آغاز شده و از روز جمعه بارگیری قیر و سایر مواد نفتی در آن پالایشگاه متوقف شده است. گفته شده روز شنبه ۱۶ مهر، حکیم قیم رئیس پالایشگاه نفت آبادان «اعتصاب بخش‌های مختلف» را به طور کتبی به وزارت نفت و استانداری خوزستان اعلام کرده است.

مقاومت در برابر ماموران

در جریان اعتراضات روز شنبه ویدئوهایی از مقاومت انفرادی زنان در مقابل مأموران منتشر شده است. در محله نارمک تهران، برخی از زنان یک به یک در مقابل مأموران لباس شخصی ایستاده‌اند و تلاش می‌کنند با آنها حرف بزنند.

همچنین گزارشی ویدئویی در مشهد، ایستادگی دختری جوان را در مقابل چندین مأمور انتظامی نشان می‌دهد و در حالی که یکی از مأموران با باتوم ضربات شدیدی می‌زند، همچنان ایستاده است و با مأمور حرف می‌زند.

ویدئویی نیز مقاومت مردم معترض در مقابل نیروهای حکومتی را در بلوار کوثر مشهد نشان می‌دهد.

رویارویی معترضان و نیروهای امنیتی در بلوار کوثر #مشهد، ۱۶ مهر pic.twitter.com/gppDi6JYql

— VOA Farsi صدای آمریکا (@VOAfarsi) October 8, 2022

ادامه حمایت‌های جهانی

امروز شنبه جمع بزرگی از ایرانیان مقیم هلند و شمار زیادی از شهروندان آن کشور در حمایت از اعتراضات جاری در ایران در شهر لاهه هلند تجمع کردند.

بر اساس گزارش ها در این گردهمایی که به لحاظ گستردگی کم سابقه توصیف شده است نزدیک به پنج هزار نفر از جمله تمامی احزاب سیاسی هلند و نیز بزرگترین سندیکای کارگری آن کشور یکصدا از اعتراضات سراسری در ایران حمایت کردند.

در این گردهمایی رئیس پارلمان هلند، فرح کریمی نماینده ایرانی تبار سنای هلند، و برخی از رهبران احزاب سیاسی آن کشور در سخنرانی ضمن حمایت از خواست های معترضان ایرانی، سرکوب خشونت بار اعتراضها را از سوی جمهوری اسلامی ایران محکوم کردند.

کشته‌شدن مهسا امینی و آغاز دور جدید اعتراضات سراسری

دور جدید اعتراضات سراسری ایران از بیست‌ودو روز پیش در ۲۵ شهریور آغاز شده و در همه استان‌های کشور جریان داشته است.

در جریان این دور اعتراضات که پس از کشته شدن مهسا (ژینا) امینی در بازداشت از سر گرفته شده است، تا کنون شعارهایی از جمله «مرگ بر خامنه‌ای»، «مرگ بر دیکتاتور»، «زن، زندگی، آزادی»، «خامنه‌ای قاتله، حکومتش باطله»، «فتنه ۵۷، عامل هر فلاکت»، «این آخرین پیامه، هدف خود نظامه»، «آذربایجان بیدار است، حامی کردستان است»، «کردستان، چشم و چراغ ایران»، «کشتن برای روسری، تا کی چنین خاک بر سری»، «نه روسری، نه توسری، آزادی و برابری»، «فکر نکنید امروزه، قرار ما هرروزه»، «وای به روزی که مسلح شویم»، «رضا شاه،‌ روحت شاد» داده شده است.

مهسا امینی ۲۲ ساله که به همراه خانواده‌اش از سقز به تهران سفر کرده‌ بود، ۲۲ شهریور توسط گشت ارشاد بازداشت و به مرکز پلیس امنیت اخلاقی، مشهور به بازداشتگاه وزرا منتقل شد. او ساعاتی بعد با آمبولانس به بیمارستان کسری برده شد و در بخش مراقبت‌های ویژه بستری شد و ۲۵ شهریور جان باخت.

بی‌بی‌سی: هک صدا و سیما در میانه سخنان علی خامنه‌ای رخ داد

شبکه خبر برای لحظاتی هک شد و به جای تصاویر و سخنان علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، شعار زن، زندگی، آزادی پخش شد.

این اتفاق در ساعت ۹ و ۳۳ دقیقه شنبه‌شب و همزمان با اعتراض‌هایی رخ داد که سراسر روز در شهرهای مختلف کشور جریان داشته و با تاریک شدن هوا نیز متوقف نشده است.

یک گروه هکری به نام «عدالت علی» مسئولیت هک تلویزیون دولتی ایران را برعهده گرفته است.

در لحظاتی که شبکه خبر هک شد، علاوه بر شعار زن، زندگی، آزادی، بر روی صفحه تلویزیون، تصویری از علی خامنه‌ای که در آتش می‌سوزد به نمایش درآمد که در کنارش نوشته شده بود: «چوپان دروغگو».

زیر عکس رهبر جمهوری اسلامی نیز نوشته شده: «خون جوانان ما، میچکد از چنگ تو».

در پایین این شعار نیز تصاویر برخی از کسانی که در جریان تظاهرات سراسری ۲۲ روز اخیر کشته شدند، دیده می‌شد.

هکرهای معترض همچنین بر روی صفحه نوشتند: «به ما بپیوندید».

این نخستین بار نیست که صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران توسط مخالفان هک می‌شود.

سازمان صدا و سیما متهم است که در پوشش اخبار، به شکل یک‌جانبه و تبلیغاتی مخالفان را سانسور می‌کند و تنها مواضع رسمی حکومت را پوشش می‌دهد.

این سازمان همچنین هرگز گزارش‌هایی مستند و بی‌طرف در ارتباط با اعتراض‌ها تهیه نمی‌کند و همانند مقام‌های رسمی حکومت، در خبرهای این سازمان، معترضان «اغتشاشگر» توصیف می‌شوند.

سازمان صدا و سیما یکی از دهها نهاد مهم و کلیدی کشور است که به طور مستقیم تحت نظر علی خامنه‌ای قرار دارد.

صدای آمریکا: «حجاب‌زدایی و خیزش زنان: چگونه اعتراضات به قلب هویت حکومتی می‌زند»، عنوان تازه‌ترین گزارش تحلیلی نیویورک‌تایمز از اعتراضات خیابانی در ایران است.

نیویورک‌تایمز در این گزارش با اشاره به این که «پوشش اجباری زنان در جمهوری اسلامی همواره نشانه‌ای از اقتدار حکومتی بوده»، می‌افزاید، اینک اعتراضات خیابانی به رهبری زنان، این اقتدار حکومتی را چنان به چالش گرفته که باعث شده زنان ایرانی نماد چشم‌اندازی متضاد از آینده شوند.

گزارش نیویورک تایمز در ادامه می‌افزاید: طی چند دهه گذشته تاکنون، قوانین حکومتی ناظر بر پوشش اجباری زنان از جمله روسری و مانتوهای ساده و گل و گشاد، از عوامل اصلی جدال میان مردم و حکومت بر سر هویت ملی، اقتدار مذهبی و سیاسی بود و پوشش اجباری زنان از جمله روسری، یادآور اقتدار حاکمیت بود؛ اما اکنون زنان جوان در خیابان‌ها روسری از سر برداشته و آن را به نشانه اعتراض خشمگینانه علیه حاکمیت در هوا تکان می‌دهند تا نماد آشکار شکاف میان مطالبات مردم و تمایلات حکومتی باشد.

عدم اجرای «قانون حجاب» دلیل آشکار بازداشت «مهسا امینی» توسط گشت ارشاد بود. پلیس «اخلاق» مدعی شد مهسا امینی پس از بازداشت به هنگام آموزش اجباری احکام حجاب ناگهان بر زمین افتاده و بر اثر ایست قلبی درگذشت. اما برخلاف این ادعا ویدیو و عکسی از او در حالت کما در بیمارستان پخش شد که نشانگر کبودی صورت و چکیدن خون از گوشش بود.

این ویدیو و عکس بسرعت در فضای مجازی پخش شد و خشم عمومی را برانگیخت و چند روز پس از آن اعتراضات به قتل مهسا به بزرگترین تظاهرات عمومی و بی‌سابقه در ایران تبدیل شد و دامنه آن از خشم عمومی علیه یک مرگ دردناک فراتر رفته، به اعتراضات گسترده‌ای به رهبری زنان تبدیل شده که طیف‌های گسترده‌ای از اقشار جامعه را به مشارکت در یکی از مهمترین جنبش‌های سیاسی ضدحکومتی در تاریخ جمهوری اسلامی برانگیخت.

کشته شدن مهسا امینی در واقع جرقه اعتراضات بود. اما آنچه مردم را به اعتراضات برانگیخت، مجموعه‌ای از تحولات و تغییرات چند دهه اخیر در ایران است که حاکمیت تندرو را ناتوان از پاسخگویی به مطالبات مردم کرد.

نبردهای ایدئولوژیک: بدن زنان

نویسنده گزارش می‌گوید: «سیاسی شدن حجاب نه با قانون اجباری شدن حجاب در جمهوری اسلامی بلکه قانون «کشف حجاب» دوران رضا شاه آغاز شد و به گفته «مونا تاج‌علی» استاد روابط بین‌الملل در کالج اگنس اسکات ایالت جورجیا «کشف حجاب بسیاری از زنان مذهبی و خانواده‌های سنتی را عملا خانه‌نشین کرد.» او در کتابش «بازنمایی سیاسی زنان در ایران و ترکیه: مطالبه صندلی در میز مذاکرات» می‌نویسد، از آن زمان حجاب نه تنها نماد هویت مذهبی، بلکه نماد نبرد بر سر هویت ملی نیز شد. و حال پس از انقلاب اسلامی حجاب بار دیگر به صحنه سیاست ایران بازگشته، نماد هویت اسلامی حکومت جدید شد.

به گفته «مونا تاج علی» از آن پس زنان بی‌حجاب نماد شخصیت سکولار و غربی و زنان دارای حجاب نماد هویت حکومت اسلامی شدند.

«نرگس باجقلی» استاد مطالعات خاورمیانه دانشگاه «جان هاپکینز» و نویسنده کتاب «ایران دگرگون شده: دغدغه‌های حاکمیت اسلامی» می‌گوید: «حجاب اجباری در جمهوری اسلامی نه تنها قانون می‌شود بلکه بخشی از هویت اصلی نظام نیز می‌شود.» به گفته باجقلی، «زنان حجاب‌دار نماد آشکار سطح سلطه حاکمیت بر جامعه شدند و پوشش سیاه، تجسم اقتدار دولتی شدند.»

ایران در حال دگرگونی

اما همین حجاب اجباری ممکن است به شکل غیرمنتظره‌ای به مسیر اعتراضات کنونی کمک کرده باشد چرا که خانواده‌های سنتی اجازه دادند دخترانشان به دانشگاه بروند چنان که امروزه بیش از نیمی از دانش‌آموختگان دانشگاه زن هستند و این آموزش عالی راه ورود زنان به زندگی اجتماعی را بازکرد و باعث شد زنان تحصیل‌کرده خواهان تجدیدنظر در قوانین محدودکننده حکومتی مثل ممنوعیت قضاوت شوند.

مقاله می‌افزاید حال خامنه‌ای ۸۳ ساله در وضعیت سلامتی نامناسبی است و چشم‌انداز مبارزه بر سر جانشینی وی در آینده نزدیک افزایش یافته است و گرچه گفته می‌شود او هنوز از پشتیبانی سپاه پاسداران و بخش‌های بزرگی از بسیج برخوردار است، اما واکنش‌ها به کشته شدن مهسا امینی نارضایتی فزاینده‌ای را حتی میان نخبگان حامی جمهوری اسلامی ایجاد کرد.

در چنین شرایطی حاکمیت در تنگنای سیاسی قرار گرفته و پایگاه سیاسی‌اش نه تنها در حال کوچکتر شدن است، بلکه با یک نیروی سیاسی قدرتمند خارج از حکومت (زنان) مواجه شده که قدرتش روز به روز در حال افزایش است و گرچه برای چندین دهه، سرهای پوشیده زنان نماد تجسم اقتدار فراگیر حاکمیت بود، اما اکنون زنان جوان ایران با هر «گیسوافشانی» این اقتدار رژیم را به چالش می‌گیرند.

اعتراضات سراسری ایران، شهریور و مهر ۱۴۰۱
صدای آمریکا: جواد موگویی، نویسنده و مستندساز نزدیک به دفتر علی خامنه‌ای، در چند پست اینستاگرامی مشاهدات خود را از اعتراضات سراسری در ایران نوشته و گفته است که بسیجی‌ها او را به شدت کتک می‌زدند و «فحش رکیک« می‌دادند.

او که در روزهای گذشته هشدار داده بود میدان‌داری اعتراضات را گروه‌های برانداز جمهوری اسلامی در دست خواهند گرفت، حالا اذعان کرده که معترضان «مردم» و اکثرا کم سن و سال هستند.

این مستندساز نزدیک به دفتر جمهوری اسلامی، برادر خود را «فرمانده گردان بسیج» در کرج معرفی کرده و به نقل از او نوشته «کرج هر شب شلوغ است»، «حالا حالا داستان داریم» و افرادی که در اعتراضات حضور دارند، «همه بچه‌اند.»

موگویی در بخش دیگری از اظهاراتش به نقل از فردی به نام «علی رکاب» نوشت: «به خدا این‌ها مردم‌اند. بسیجی‌ها دیشب دو دختر را می‌زدند. فحش ناموس می‌دادند و می‌زدند.»

او در ادامه نوشته است: «آمدم سر چهارراه قدس. دختری تنها و بی‌روسری داشت داد و بیداد می‌کرد. صدایش را نمی‌شنیدم. ناجایی پرتش کرد توی جوب. چند بسیجی ریختند سرش. ۶۰کیلو نبود. دویدم سمت دختر. داد زدم “نزنید می‌میره!” یکی گفت به‌توچه! ناگهان بدنم سوخت؛ ناجایی با گلوله پلاستیکی پشت سر هم شلیک می‌کرد به دست‌ و سینه‌‌ام. خوردم زمین. دختر هنوز تو جوب بود. موتور رهگذری آمد. گفت “بپر بالا، الان می‌برنت.” کنار دیوار نشستم. عابری آب آورد. یک بسیجی آمد کنارم. با لحن مودبانه گفت چی‌ شده؟ داد زدم “آقا نزنید به خدا سرش می‌خوره به جدول…” ناگهان ۶-۷ بسیجی ریختند سرم. با لگد. بلند شدم. یکیشان داد زد: مادر…»

این مستندساز نزدیک به دفتر رهبر جمهوری اسلامی، پیش از این بازداشت موقت اشتباهی، در اظهاراتی که در ایسنا منتشر شده، کشته شدن مهسا امینی تحت بازداشت را موجب «جریحه‌دار شدن احساسات افکار عمومی» حتی در بدنه «حامیان انقلاب» دانسته و گفته بود: «جریان سلبریتی برای نخستین بار نقش فعال‌تر ولی ساختارشکنانه ایفا می‌کند.»

او با تکرار ادعای «هتک حرمت بانوان چادری» گفته بود که در پی شکل‌گیری اعتراضات به کشته شدن مهسا امینی، «گروه‌های برانداز میدان‌دار» شده‌اند و اعتراضات را به پادشاهی‌خواهان، سازمان مجاهدین خلق، و «گروه‌های تجزیه‌طلب» نسبت داده بود. این در حالی است که معترضان بارها با رد این ادعاها، آن را کارزار دروغین حکومت برای انحراف جریان اعتراضات سراسری خوانده‌اند.

موگویی با ادعای این که اعتراضات به گشت ارشاد بوده است، افزوده بود، این جنبش اعتراضی به «ترکیبی از تروریسم، شورش و براندازی تبدیل می‌شود. جریان اصطاح‌طلب کاملا رهبری جنبش را از دست می‌دهد و مورد هجمه اصولگراها و دستگاه امنیتی قرار می‌گیرد.»

دور جدید اعتراضات از نوزده روز پیش آغاز شده و در همه استان‌های کشور جریان داشته است.

در جریان این دور اعتراضات که پس از مرگ تحت بازداشت مهسا (ژینا) امینی از سر گرفته شده است، تا کنون شعارهایی از جمله «مرگ بر خامنه‌ای»، «مرگ بر دیکتاتور»، «زن، زندگی، آزادی»، «خامنه‌ای قاتله، حکومتش باطله»، «فتنه ۵۷، عامل هر فلاکت»، «این آخرین پیامه، هدف خود نظامه»، «آذربایجان بیدار است، حامی کردستان است»، «کردستان، چشم و چراغ ایران»، «کشتن برای روسری، تا کی چنین خاک بر سری»، «نه روسری، نه توسری، آزادی و برابری»، «فکر نکنید امروزه، قرار ما هرروزه»، «وای به روزی که مسلح شویم»، «رضا شاه،‌ روحت شاد» داده شده است.

مهسا امینی ۲۲ ساله که به همراه خانواده‌اش از سقز به تهران سفر کرده‌ بود، ۲۲ شهریور توسط گشت ارشاد بازداشت و به مرکز پلیس امنیت اخلاقی، مشهور به بازداشتگاه وزرا منتقل شد. او ساعاتی بعد با آمبولانس به بیمارستان کسری برده شد و در بخش مراقبت‌های ویژه بستری شد و ۲۵ شهریور جان باخت.

آتش شاکرمی، خاله نیکا شاکرمی، در گزارش تصویری پخش شده از تلویزیون حکومتی ایران
رادیوفردا: در حالی‌که ابهام‌ها در پرونده کشته شدن نیکا شاکرمی همچنان پابرجاست، تلویزیون حکومتی ایران در یک گزارش تصویری، خاله و دایی این دختر ۱۷ ساله که در بازداشت هستند را نشان داد که ادعای رسانه‌های حکومتی مبنی‌بر مرگ او بر اثر «پرت شدن از بلندی» را تکرار می‌کنند.

در این گزارش که شامگاه چهارشنبه ۱۳ مهر از برنامه ۲۰:۳۰ صداوسیمای جمهوری اسلامی پخش شد، در خلال روایتی یک‌طرفه از مفقود شدن نیکا شاکرمی و چگونگی کشته شدن او، آتش شاکرمی (خاله نیکا) در حال بیان جملاتی که دلخواه حکومت جمهوری اسلامی است، نشان داده می‌شود.

او در این ویدئو با چهره‌ای تکیده به‌همراه خبرنگار ۲۰:۳۰ در کوچه‌ای ظاهر می‌شود که ادعا شده پیکر نیکا شاکرمی در «حیات خلوت» یکی از ساختمان‌های مسکونی آن محل پیدا شده است.

در بخش دیگری از این ویدئو، آتش شاکرمی از اشتیاق خواهرزاده خود برای شرکت در اعتراضات می‌گوید و خبرنگار ۲۰:۳۰ در تکمیل این اظهارات ادعا می‌کند که نیکا برای «دیدن اعتراضات» به بلوار کشاورز رفته بود و سپس به بازگویی ادعاهایی می‌پردازد که اوایل روز چهارشنبه در دیگر رسانه‌های مکتوب حکومتی بازتاب یافته بود.

جنازه نیکا که در کهریزک تحویل خانواده شده و خانواده پس از۱۲ روز متوجه مرگش شده اند چگونه خاله اش (آتش) پس از بازداشت محل پیدا شدن را به بازجو خبرنگار نشان می‌دهد؟!#اعتراف_اجباری#نیکا_شاکرمی #مهسا_امینی

— عبدالله مومنی Abdollah Momeni (@abmomeni) October 5, 2022

در ادامه نیز آتش شاکرمی در اتاقی دیده می‌شود که در پاسخ به خبرنگار ۲۰:۳۰ تکرار می‌کند ویدئوی منتشر شده از دوربین مداربسته، نیکا را نشان می‌دهد. این ویدئو ساعاتی قبل توسط خبرگزاری‌های نزدیک به سپاه پاسداران منتشر شده بود.

سرپرست دادسرای جنایی استان تهران نیز در همین روز با استناد به ویدئوی دوربین مداربسته مدعی شده بود که نیکا شاکرمی وارد «ساختمانی نیمه‌کاره» می‌شود و این در حالی است که در گزارش تصویری تلویزیون جمهوری اسلامی، خاله نیکا به سمت کوچه‌ای هدایت می‌شود که ساختمان‌های آن مسکونی هستند.

محمود شهریاری همچنین در توضیح دلیل «مجهول‌الهویه بودن» جسد نیکا شاکرمی در سردخانه کهریزک این ادعا را مطرح کرده بود که پس از مدتی، «کوله‌پشتی این خانم در پشت بام ساختمان مجاور کشف شد».

خب حالا که موبایل #نیکا_شاکرمی نشکسته چجوری بگیم از ساختمان ۵طبقه افتاده؟
آهان! کیف و موبایلش اون وسط گیر کرده و خودش سقوط کرده.

– چقدر احمقید آخه! چقدر بی‌شرف. #مهسا_امینی pic.twitter.com/EV2ASwgAtF

— حسن اسدی زیدآبادی (@hasanasadiz) October 5, 2022

در همین حال، فردی که در پایان این گزارش تصویری به عنوان «دایی نیکا شاکرمی» معرفی می‌شود در مکانی نامعلوم تاکید می‌کند که خانواده او مطالبات خود را از طریق «مراجع قانونی» پیگیری خواهند کرد.

علی صالحی، دادستان عمومی و انقلاب تهران، هم در این گزارش تصویری ادعا می‌کند که گواهی پزشکی قانونی نشان می‌دهد نیکا بر اثر «شکستگی در ناحیه سر و گردن و سایر اعضای بدن» و «نه بر اثر ضرب‌وجرح یا شلیک گلوله» جان باخته است.

ساعاتی پیش از پخش این ادعا، سند جدیدی منتشر شد که در آن، دلیل مرگ این نوجوان ۱۷ ساله «صدمات متعدد ناشی از اصابت جسم سخت» عنوان شده است.

مصاحبه آتش شاکرمی خاله #نیکا_شاکرمی قبل از دستگیری و اعتراف تلویزیونی امشبش:
۱. آتش و دیگر اعضای خانواده اصلا به «محل حادثه» نرفته بودند (آتش در گزارش صداوسیما گفت نیکا اینجا افتاده بود)
۲.سپاه گفته بوده که نیکا ۵ روز در بازداشت آنها بوده.
۳.چرا حساب اینستاگرامش پاک شده؟ pic.twitter.com/dE9G0J4MFi

— Parham Ghobadi (@BBCParham) October 5, 2022

پخش اعترافات اجباری بستگان این نوجوان ۱۷ ساله در شرایطی صورت می‌گیرد که آتش شاکرمی پس از مفقود شدن نیکا در جریان اعتراضات روز ۲۹ شهریور در این‌باره اطلاع‌رسانی کرده بود. پس از هشت روز، او در توئیتی اعلام کرد که «نیکا پیدا شد؛ اما نه زنده!»

پیکر بی‌جان نیکا شاکرمی روز ۹ مهر تحویل خانواده‌اش شد اما در حالی که قرار بود در خرم آباد به خاک سپرده شود، ماموران امنیتی جمهوری اسلامی پیکر او را از غسالخانه «رُبودند» و در «قبرستان روستای ویسیان» در استان لرستان، بدون حضور بستگان و نزدیکانش به خاک سپردند.

ابهامات فیلم منتشر شده درباره #نیکا_شاکرمی:
۱- در گزارش تسنیم و مصاحبه خانواده نیکا شاکرمی اشاره شده که نیکا شاکرمی ۲۹ شهریور مفقود شده و در تاریخ فیلم منتشر شده تاریخ ۳۰ شهریور قید شده است.
۲- در گزارش تسنیم قید شده که نیکا ساعت ۲۲ مقابل ساختمان قرار گرفته و وارد شده، در حالی https://t.co/HWdOJirFmt

— Maryam Shokrani (@shokrani_maryam) October 5, 2022

در شبانه‌روز گذشته خبرهایی منتشر شد مبنی‌بر این‌که خاله و دایی نیکا شاکرمی بازداشت و تهدید شده‌اند که باید در مصاحبه با رسانه‌های حکومتی تایید کنند که او از بالای یک ساختمان سقوط کرده است؛ در غیر این صورت خاله (آتش شاکرمی) و دایی او هم «قربانی خواهند شد».

انتشار ویدئوهای اعترافات اجباری از زندانیان سیاسی و کنشگران مدنی در رسانه‌های جمهوری اسلامی سابقه زیادی دارد، اما در پی افزایش اعتراضات سیاسی و اجتماعی اخیر، پخش اعترافات اجباری از شهروندان عادی نیز افزایش یافته است.

گزارش‌ها در مورد چگونگی کشته شدن نیکا شاکرمی بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های اجتماعی و بین‌المللی داشته است، به طوری که تا شامگاه چهارشنبه بازنشر هشتگ نیکا شاکرمی توسط کاربران توئیتر از دو میلیون و ۲۰۰ هزار بار فراتر رفت.

خبر تکمیلی در همین زمینه
بهشت زهرا صحت نامه جواز دفن نیکا شاکرمی را تلویحاً تأیید کرد

در پی انتشار تصویر جواز دفن نیکا شاکرمی که در آن دلیل دلیل فوت «صدمات متعدد ناشی از اصابت جسم سخت» عنوان شده، سازمان بهشت زهرا روز پنج‌شنبه با صدور اطلاعیه‌ای اعلام کرد: «تنها مرجع بررسی و تعیین علت فوت افراد سازمان پزشکی قانونی بوده و سازمان بهشت زهرا تنها پس از صدور جواز دفن از سوی پزشکی قانونی اقدام به طی مراحل تغسیل و تدفین و یا اعزام متوفی به شهرستان می‌نماید.»

سازمان بهشت زهرا تأکید کرده است که انتشار این اطلاعیه «در پی فضاسازی رسانه‌های بیگانه در خصوص علت فوت» نیکا شاکرمی است، با این حال جز تأیید ضمنی صحت نامه هیچ توضیح دیگری نداده و صرفاً اعلام کرده است که مرجع بررسی و تعیین علت فوت افراد سازمان پزشکی قانونی است.

علت مرگ #نیکا_شاکرمی در سامانه بهشت زهرا «صدمات متعدد ناشی از اصابت جسم سخت» عنوان شده!#مهسا_امینی pic.twitter.com/hr8lTmptzg

— داریوش زند (@dariush_Zand) October 5, 2022

رادیوفردا: طرحی از مهسا امینی در دست معترضان در تجمع برلین
اعتراضات فراگیر در ایران در مخالفت با حجاب اجباری که پایه‌های حکومت فاسد، دین‌سالار و تمامیت‌خواه جمهوری اسلامی را به لرزه درآورده، تأثیرهای عمیقی را نیز در دیگر کشورهای درگیر با مسئله حجاب، اعم از اجباری یا اختیاری آن، گذاشته است.

این اعتراضات در کشورهای اسلامی انگشت‌شماری مانند ایران که حجاب زنان اجباری است، نوعی بیدارباش برای شهروندان به ویژه زنان، و زنگ خطری برای حکومت‌ها بوده است.

همزمان این اعتراضات در کشورهای غیراسلامی پیشرفته و دارای دموکراسی مثل فرانسه، که مسئله حجاب اقلیت مسلمان با اصول لائیسته به عنوان یکی از پایه‌های دموکراسی و آزادی‌های مدنی در این کشورها ناسازگار است، تناقض استدلال‌های مدافعان حجاب را بیش از پیش نمایان کرده است.
علیه «اجبار» حجاب

آنچه به اعتراضات کنونی ایران در داخل جهان اسلام اهمیت می‌بخشد این است که پوچی، ویرانگری و انسان‌کشی حجاب اجباری -به عنوان یکی از اصول پایه‌ای تعدادی از حکومت‌های جهان اسلام- را مقابل چشمان شهروندان کشورهای اسلامی و همچنین مردمان سراسر جهان نشان داد.

افتادن حجاب از خشونت مرگبار اعمال حجاب اجباری، آن هم در زمانه‌ای که شرایط برای زنان در کشورهای اسلامی با گذشت زمان بهتر نشده و حتی به وخامت گرویده، فوق‌العاده مهم است.

قدرت گرفتن طالبان در افغانستان و اعمال محدودیت‌های گسترده علیه زنان از جمله اجباری شدن حجاب اسلامی، نمونه‌ای برجسته از این وخامت است.

تجمع اعتراضی زنان افغان در مقابل سفارت جمهوری اسلامی در کابل

طالبان اخیراً تجمع دختران و زنان افغان مقابل سفارت جمهوری اسلامی در کابل را سرکوب کرده و بیم دارد که اعتراضات شجاعانه دختران و زنان در ایران علیه حجاب اجباری به خاک افغانستان نیز کشیده شود.

پیش از تابستان سال گذشته هم، زمانی که هنوز کسی تصور نمی‌کرد افغانستان چنین عقب‌گردی در حوزه زنان تجربه کند، سازمان‌های حقوق بشری نسبت به افزایش فشار بر زنان در جهان اسلام هشدار داده بودند.

سازمان غیردولتی دیده‌بان حقوق بشر در مارس سال گذشته، گزارش داد که فشار بر زنان اندونزی برای رعایت حجاب اسلامی افزایش یافته و دختران دانش‌آموز و زنان کارمند در اداره‌های دولتی تحت «فشار قانونی و اجتماعی بی‌سابقه» قرار دارند.

در حالی که اندونزی دارای اقلیت‌هایی از مسیحیان، هندوها، بودایی‌ها و پیروان دیگر ادیان است، این سازمان حقوق بشری همچنین تاکید کرد که فشار بر زنان اندونزیایی برای رعایت حجاب اسلامی در مورد پیروان دیگر ادیان هم وجود دارد.

این شرایط که دقیقاً همسان با شرایط ایران است، نشان می‌دهد که چگونه اعمال حجاب اجباری در یک کشور می‌تواند علاوه بر آزادی خداناباوران، آزادی خداباوران در دیگر مذاهب را نیز از بین ببرد.

کمیسیون آمریکا در امور آزادی مذهبی بین‌المللی، در گزارش سالانه خود در سال ۲۰۲۰، اندونزی را جزو ۱۵ کشوری اعلام کرد که آزادی مذهبی شهروندان را شدیداً نقض می‌کنند.

روند فراگیری حجاب اسلامی در سه دهه گذشته در اندونزی نشان می‌دهد که چگونه اسلامگرایان توانستند به مرور زمان خود را از این نظر تحمیل کنند.

زنان مسلمان اندونزی در نماز عید فطر در خرداد ۹۹

ریشه‌های حجاب اسلامی در اندونزی به دوران دیکتاتوری ژنرال سوهارتو (۱۹۶۷ تا ۱۹۸۰) بازمی‌گردد، زمانی که وقوع انقلاب در ایران و پیروزی اسلام سیاسی در جهان اسلام، اسلامگرایان اندونزی را تحریک کرد و دختران و زنان با روسری‌های سفید پرچم اسلام سیاسی را در اندونزی برافراشتند.

در آن زمان، حجاب در مدارس، دانشگاه‌ها و اداره‌های اندونزی ممنوع بود، اما در سال ۱۹۹۱ سوهارتو برای تثبیت قدرت خود به اسلام سیاسی نزدیک شد و دختر بزرگ خودش حتی به صورت نمادین روسری سر کرد.

همین چرخش، آغاز اجباری شدن حجاب در اندونزی و نقض حقوق و آزادی‌های زنان بود؛ به طوری که اکنون بر اساس اعلام رسانه‌های اندونزی، بیش از ۶۰ آیین‌نامه درباره الزام حجاب اسلامی در مناطق و شهرهای مختلف این کشور وجود دارد که در مدارس، محل کار و فضاهای عمومی اعمال می‌شود.

سال گذشته دیوان عالی اندونزی دستور سه وزیر این کشور مبنی بر ممنوعیت تحمیل لباس فرم به دانش‌آموزان و معلمان در همه مؤسسات دولتی را لغو و استدلال کرد که حجاب اسلامی «به شکل‌گیری شخصیت دانش‌آموزان کمک می‌کند».

حتی حجاب اسلامی در سطح جلسات دولت نیز اجباری شده و همسر رئیس‌جمهور کنونی اندونزی از چند ماه پیش، در حالی که پیشتر هیچ‌گاه بانوی اول کشور حجاب اسلامی نداشته، به طور ناگهانی شروع به پوشیدن روسری کرد.

اما اکنون با اعتراضات ایران علیه حجاب اجباری، فعالان حقوق بشر به ویژه فعالان حقوق زنان در اندونزی جان تازه‌ای گرفته‌اند.

یونیانتی چزیفه از کمیسیون ملی خشونت علیه زنان اندونزی هشدار داده که اعتراضات ایران باید درس عبرتی برای حکومت اندونزی باشد. او به رسانه‌های این کشور گفت: «ما نمی‌خواهیم موضوع پوشش را که باید به قلمرو معنوی شخص اختصاص داده شود، به دولت واگذار کنیم».

جاکارتاپست، روزنامه چاپ پایتخت اندونزی نیز با تأکید بر همین موضع نوشته است: «فاجعه مهسا امینی باید ما را بیدار کند».
علیه «انتخاب» حجاب

اما اعتراضات ایران فقط به داغ شدن بحث حجاب در کشورهای اسلامی منجر نشده است، بلکه رسانه‌ها و روشنفکران در برخی کشورهای غیراسلامی که فقط اقلیت مسلمان دارند، با دیدن جان باختن مهسا امینی و اعتراضات پس از آن، بار دیگر به چالش حجاب در کشورهای خود پرداخته‌اند.

سرآمد این کشورها، فرانسه است که مشخصاً قانونی در مورد لائیسیته دارد. اکنون در بسیاری از کشورهای پیشرفته دنیا، نهاد مذهب از نهاد دولت جداست، اما این جدایی در فرانسه بسیار روشن‌تر و قانونی‌تر است.

حساسیت‌ها در مورد حجاب اسلامی در فرانسه همواره وجود داشته اما در روزهای اخیر این حساسیت به دلیل اعتراضات ایران و همچنین به راه افتادن یک کارزار از سوی اسلامگرایان برای رعایت حجاب در مدارس کشور افزایش یافته است. این در حالی است که بر اساس قانون لائیسیته در فرانسه، داشتن هر نوع نماد مذهبی در مدارس و اداره‌های دولتی ممنوع است.

سه روز پیش، یک کمیته بین وزارتی در فرانسه که در زمینه پیشگیری از بزهکاری و افراطی شدن در این کشور فعال است، هشدار داد که یک «جنبش اسلامی» در فرانسه «اصل سکولاریسم در مدارس» را به عنوان یک قانون «اسلام‌هراسانه» معرفی می‌کند و زیر سوال می‌برد.

بر اساس اعلام این کمیته، فعالان اسلامگرا با انتشار محتواهایی در توئیتر و تیک‌تاک، جوانان را به داشتن حجاب اسلامی در مدارس تشویق می‌کنند. آمارها هم حاکی از افزایش حملات به سکولاریسم در سطوح مختلف مدارس در فرانسه است.

در واقع، قانون سکولاریسم در فرانسه که اتفاقاً برای ایجاد یک فضای عمومی آزاد و برابر برای همه پیروان ادیان در کشور تدوین شده، هرگز این گونه مورد حمله اسلامگرایان نبوده است. این در حالی است هنوز زخم حملات مرگبار و خونین اسلامگرایان در مدارس، کنسرت‌ها، دفاتر رسانه‌ها، کلیساها و خیابان‌های فرانسه تازه است.

همچنین در سطح اروپا، رواج تبلیغات مربوط به حجاب اسلامی حتی برای دختران خردسال، ارزش‌های اروپایی را زیر سؤال برده است.

به تازگی، انتشار یک پوستر مربوط به یک جایزه آموزشی اروپا خشم زیادی را برانگیخت. در این پوستر یک دختربچه که شاید حتی به «سن شرعی» نرسیده بود، با حجاب اسلامی نشان داده می‌شد.

پیشتر گزارش‌هایی از لابی‌گری اسلامگرایان در نهادهای اتحادیه اروپا برای ترویج حجاب اسلامی در این قاره هم منتشر شده بود.

در چنین شرایطی، بخشی از روشنفکران و رسانه‌های فرانسوی تساهل و مدارا با اسلامگرایان به نام آزادی و دموکراسی را مجاز نمی‌دانند و اعتراضات ایران، نمونه خوبی را در دسترس این رسانه‌ها و روشنفکران قرار داده تا نشان دهند عاقبت حجاب اسلامی در عرصه عمومی به کجا می‌انجامد.

نمایی از اعتراض‌ها به کشته شدن مهسا امینی در پاریس

در روزهای اخیر برخی از روزنامه‌نگاران و روشنفکران فرانسوی هشدار داده‌اند که حجاب اسلامی نه تنها ناقض حقوق زنان، بلکه آغاز «توتالیتاریسم اسلامی» است.

والری تورانیان، روزنامه‌نگار در مقاله‌ای با عنوان «حجاب: انقلاب در ایران، تسلیم در فرانسه» نوشته است: «توتالیتاریسم اسلامی در هر کجا که رخ دهد، زنان را هدف اصلی خود قرار می‌دهد».

این روزنامه‌نگار حتی از روزنامه چپگرای لیبراسیون که دوشنبه گذشته عکس و تیتر صفحه اول خود را به اعتراضات ایران اختصاص داد انتقاد کرده و نوشته است که این روزنامه «هرگز از ستایش آزادی زنان محجبه دست برنمی‌دارد».
این روزنامه‌نگار با انتقاد از برخی چپگرایان «پست‌مدرن» فرانسوی که روسری را صرفاً یک «آکسسوار مذهبی» می‌دانند که زنان مسلمان آن را «آزادانه» می‌پوشند و بنابراین «غیرقابل‌ انتقاد» است، ادامه داد تسلیم در برابر «دگمی که شما [زنان] را یک موجودی ناپاک و پست‌تر از انسان می‌سازد» یک انتخاب نیست.

این دسته از روزنامه‌نگاران، نویسندگان و روشنفکران فرانسوی با اشاره تحولات جهان اسلام، و عبور کشورهای اسلامی از یک دین سنتی به یک دین سیاسی، تأکید می‌کنند که حجاب اسلامی اکنون به «پرچم اسلام سیاسی» تبدیل شده، بنابراین نباید در برابر آن بی‌تفاوت بود.

کمال داوود، نویسنده مطرح فرانسوی الجزایری‌تبار نیز در مقاله‌ای با عنوان «حجاب یعنی زن‌کشی» نوشت: «حجاب می‌کشد، مرگ مهسا امینی بار دیگر این امر حتمی را گواهی داد».

همچنین سوزان آزمایش، نویسنده فرانسوی ایرانی‌تبار در نشریه نوول اوبس رویکرد «نسبی‌گرایانه» نسبت به حجاب اسلامی را رد کرد و نوشت نباید اجازه داد مسئله حجاب «به حالت عادی» بازگردد.

این دسته از روشنفکران معتقدند حتی آنچه به عنوان «انتخاب آزاد» حجاب نامیده می‌شود، نوعی «تحمیل» ایدئولوژی اسلامی بر زنان است.

صدای آمریکا: رئیس جمهوری ایالات متحده در پیامی از گزارش‌های تشدید سرکوب خشونت آمیز معترضان مسالمت‌آمیز در ایران ابراز نگرانی کرد.

جو بایدن می‌گوید: «دانشجویان و زنان معترض، خواهان حقوق برابر و کرامت انسانی اولیه خود و اصول عادلانه و جهانی هستند که اساس منشور سازمان ملل و اعلامیه جهانی حقوق بشر است.»

رئیس جمهوری آمریکا ادامه داد: «رژیم ایران برای دهه‌ها آزادی های اساسی را از مردم خود سلب کرده و با زور و خشونت، آرزوهای نسل‌های متوالی را سرکوب کرده است. ایالات متحده در کنار زنان و شهروندان ایرانی که با شجاعت خود به جهان الهام می‌بخشند می‌ایستد.»

بایدن در ادامه تاکید کرده که ایالات متحده دسترسی ایرانیان به اینترنت را از طریق دسترسی بیشتر به سرویس‌های ایمن و خارجی، تسهیل خواهد کرد.

وی افزود: ایالات متحده، همچنین مقامات و نهادهای ایرانی، مانند پلیس امنیت اخلاقی را که مسئول اعمال خشونت و سرکوب جامعه مدنی هستند، پاسخگو می‌داند و همین هفته هزینه‌های بیشتری را برای عاملان خشونت علیه معترضان مسالمت‌آمیز اعمال خواهد کرد.

او در پایان تصریح کرد:« ما به پاسخگو کردن مقامات ایرانی و حمایت از حقوق ایرانیان برای اعتراض آزادانه ادامه خواهیم داد.»

دور جدید اعتراضات از حدود دو هفته پیش آغاز شده و در استان‌های تهران، کردستان، آذربایجان شرقی، آذربایجان غربی، اصفهان، البرز، فارس، استان مرکزی، کرمانشاه، کرمان، یزد، سمنان، هرمزگان، قزوین، ایلام، زنجان، گیلان، مازندران، گلستان، خراسان رضوی، خراسان جنوبی، خراسان شمالی، همدان، قم، سیستان و بلوچستان، لرستان، اردبیل، و خوزستان جریان داشته است.

در جریان این دور اعتراضات که پس از مرگ تحت بازداشت مهسا (ژینا) امینی از سر گرفته شده است، تا کنون شعارهایی از جمله «مرگ بر خامنه‌ای»، «مرگ بر دیکتاتور»، «زن، زندگی، آزادی»، «خامنه‌ای قاتله، حکومتش باطله»، «فتنه ۵۷، عامل هر فلاکت»، «این آخرین پیامه، هدف خود نظامه»، «آذربایجان بیدار است، حامی کردستان است»، «کردستان، چشم و چراغ ایران»، «کشتن برای روسری، تا کی چنین خاک بر سری»، «وای به روزی که مسلح شویم»، «رضا شاه،‌ روحت شاد» داده شده است.

مهسا امینی ۲۲ ساله که به همراه خانواده‌اش از سقز به تهران سفر کرده‌ بود، ۲۲ شهریور توسط گشت ارشاد بازداشت و به مرکز پلیس امنیت اخلاقی، مشهور به بازداشتگاه وزرا منتقل شد. او ساعاتی بعد با آمبولانس به بیمارستان کسری برده شد و در بخش مراقبت‌های ویژه بستری شد و ۲۵ شهریور جان باخت.