اخبار

بی‌بی‌سی: ایران خواسته آمریکا برای توقف کامل غنی‌سازی را رد کرده است. عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران در واکنش به اظهارات استیو ویتکاف نماینده ویژه دونالد ترامپ در خاورمیانه که بر لزوم به صفر رسیدن غنی‌سازی تاکید کرده، گفت «فکر می‌کنم او از واقعیت مذاکراتی کاملاً به دور است، غنی‌سازی در ایران ادامه پیدا خواهد کرد.» او همچنین تاکید کرد که «درخواست‌های غیرواقعی از ایران به نتیجه نخواهد رسید.»

پیشتر استیو ویتکاف نماینده ویژه دونالد ترامپ در خاورمیانه در پاسخ به این سوال که «چارچوب توافق» مورد نظر دونالد ترامپ چیست، گفت: رئیس‌جمهور «کاملاً شفاف» بوده که می‌خواهد مسئله را با «دیپلماسی و گفت‌وگو» حل کند اما «ما یک خط قرمز بسیار روشن داریم، و آن مسئله غنی‌سازی است» و «حتی یک درصد توانایی غنی‌سازی را نیز نمی‌توانیم بپذیریم.»

آقای ویتکاف به شبکه ای‌بی‌سی گفت: «از دید ما، همه چیز با یک توافقی آغاز می‌شود که شامل غنی‌سازی نباشد. ما نمی‌توانیم چنین چیزی را بپذیریم. چون غنی‌سازی، توانایی ساخت سلاح را ممکن می‌کند. ما اجازه نخواهیم داد بمبی ساخته شود و به اینجا برسد.»

مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا هم در مورد مذاکرات با ایران، دیروز تاکید کرده بود که غنی‌سازی حتی در سطوح پایین خطر نظامی‌ شدن دارد و از نطر واشنگتن غیرقابل قبول است.

در همین حال، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، امروز یک بار دیگر بر حق برخورداری از برنامه هسته‌ای صلح‌آمیز تاکید کرد و گفت «زور» و «تحریم» باعث تغییر این موضع نخواهد شد.

آقای پزشکیان که در نشست مجمع گفتگوی تهران سخنرانی می‌کرد با اشاره به عضویت ایران در معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (ان‌پی‌تی) گفت: «باید حق ما را بپذیرند، حقوق هر کشور طبق معاهدات بین‌المللی پذیرفته شود. طبق ان‌پی‌تی حق داریم از تحقیقات صلح‌آمیز هسته‌ای استفاده کنیم.»

او با تاکید مجدد بر صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران هشدار داد که تهدید و تحریم باعث نخواهد شد که این برنامه کنار گذاشته شود: «بالا بروند و پایین بیایند، من زور نمی‌پذیرم. ما به هیچ‌وجه از بحث هسته‌ای که صلح‌آمیز است دست نخواهیم کشید و هر کاری کنند، کوتاه نمی‌آییم. می‌خواهند ما را تحریم کنند، ما عمریست تحریم هستیم.»

مقام‌های آمریکا تصریح کرده‌اند که ایجاد اطمینان به صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران منوط به «توقف کامل برنامه غنی‌سازی» در ایران است.

مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا دیشب در مصاحبه با سی‌بی‌اس، شریک خبری بی‌بی‌سی در آمریکا یک «ایراد» برجام را امکان ادامه غنی‌سازی دانست:

«اگر شما قادر به غنی‌سازی در هر سطحی باشید، اساسا خیلی سریع قادر خواهید بود که در سطح مورد نیاز برای ساخت سلاح (اتمی) غنی‌سازی کنید. این یک واقعیت اساسی است که همه می‌دانند. مشکل توافق اوباما هم همین بود.»

اظهارات اخیر مارکو روبیو و مسعود پزشکیان یک بار دیگر تعبیر متفاوت مقام‌های ایران و آمریکا از تضمین صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای ایران را پررنگ می‌کند که بحث غنی‌سازی اورانیوم در کانون آن قرار می‌گیرد.

ایران و آمریکا طی حدود یک ماه گذشته چهار بار در مورد برنامه هسته‌ای ایران مذاکره کرده‌اند و انتظار می‌رود دور جدید گفتگو‌ها هم بزودی برگزار شود.

استیو ویتکاف نماینده ویژه دونالد ترامپ در خاورمیانه و سرپرست تیم مذاکره‌کننده آمریکا به شبکه ای‌بی‌سی گفت فکر می‌کند «این هفته در اروپا» بار دیگر با نمایندنگان ایران ملاقات کند و امیدوار است «این دیدار به نتایج مثبت واقعی منجر شود.»

عباس عراقچی وزیر خارجه و رئیس مذاکره‌کنندگان ایران هم امروز گفت به‌زودی محل و زمان دور پنجم گفت‌وگوهای ایران و آمریکا با میانجی‌گری عمان مشخص می‌شود.

خط‌ قرمز غنی‌سازی

از حدود یک ماه پیش که دولت ترامپ مذاکرات هسته‌ای خود با ایران را آغاز کرده است، هر دو طرف موضوع غنی‌سازی اورانیوم را خط قرمز خود تعیین کرده‌اند؛ مقام‌های آمریکا اصرار می‌کنند که برنامه غنی‌سازی ایران باید «برچیده» شود و در مقابل تهران تاکید می‌کند که «اصل موضوع غنی‌سازی قابل مذاکره نیست.»

عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، پیشتر گفته بود که تهران برای «اعتمادسازی نسبت به نگرانی‌های احتمالی» طرف مقابل آمادگی دارد اما تاکید کرده بود که «غنی‌سازی ایران امر واقعی، پذیرفته‌‌شده و حقیقی» و «غیرقابل مذاکره» است.

او همچنین از مواضع «بعضا متفاوت» مقام‌های آمریکا در این مورد انتقاد کرده بود.

بعد از حرف‌های اولیه و ظاهرا متناقض استیو ویتکاف، نماینده ویژه دونالد ترامپ در امور خاورمیانه، در مورد برنامه اتمی ایران، خود او و مقام‌های دیگر آمریکا تاکید کردند که ایران برای رسیدن به توافق با واشنگتن باید برنامه غنی‌سازی را کاملا کنار بگذارد.

آقای ویتکاف ابتدا در مصاحبه‌ با شبکه فاکس‌نیوز گفته بود «ایران به غنی‌سازی بیش از ۳‌/۶۷ درصد نیازی ندارد» اما کمی بعد گفت که «ایران باید برنامه غنی‌سازی اتمی و تسلیحاتی کردن آن را حذف و متوقف کند.»

از آن زمان مقام‌های آمریکا بارها تاکید کرده‌اند که خواهان برچیده شدن برنامه غنی‌سازی اورانیوم در ایران هستند.

رقم ۳‌/۶۷ درصد سقف مجازی است که در توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵، برجام، برای غنی‌سازی ایران تعیین شده بود.

رادیوفردا: وزیر خارجه ایالات متحده تاکید کرد که هدف نهایی این است که ایران نباید سلاح هسته‌ای یا توانایی تهدید اسرائیل را داشته باشد.

مارکو روبیو در مصاحبه با شبکه خبری سی‌بی‌اس که قسمتی از آن شامگاه یکشنبه ۲۷ اردیبهشت پخش شد گفت هدف نهایی از مذاکرات هسته‌ای با تهران این است که «ایران هرگز نمی‌تواند سلاح هسته‌ای داشته باشد».

او افزود که دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، «جنگ را دوست ندارد و ترجیح‌اش این است که از طریق مذاکره مسالمت‌آمیز به این هدف دست یافت».

آقای روبیو با ابراز امیدواری به اینکه ایران هم این گزینه را انتخاب کند گفت: «ما قصد نداریم در رسانه‌ها مذاکره کنیم… اما هدف نهایی این است که ایران سلاح هسته‌ای یا توانایی تهدید همسایگانش به ویژه اسرائیل را نداشته باشد».

ساعاتی پیش از انتشار این اظهارات، رهبر جمهوری اسلامی بار دیگر خواستار «بر کنده شدن» اسرائیل از منطقه شده بود.

علی خامنه‌ای در سخنان روز شنبه خود بار دیگر از اسرائیل با عبارت «غده سرطانی» یاد کرد و گفت: «رژیم صهیونی حتما باید از این منطقه برکنده شود و برکنده خواهد شد.»

تهران و واشینگتن تاکنون چهار دور مذاکرات هسته‌ای برگزار کرده‌اند و مقام‌های دو طرف این گفت‌وگوها را سازنده و رو به جلو خوانده‌اند.

مارکو روبیو در مصاحبه با شبکه خبری سی‌بی‌اس گفت که ترجیح دونالد ترامپ «نه تنها این است که ایران به دنبال سلاح هسته‌ای نباشد، بلکه این است که ایران کشوری ثروتمند، صلح‌آمیز و مرفه باشد که مردمش بتوانند خوشحال باشند».

او همچنین ابراز امیدواری کرد که مقام‌های ایران هم این گزینه را انتخاب کنند.

آقای روبیو در پاسخ به پرسشی درباره غنی‌سازی در ایران گفت: «اگر بتوانید در هر سطحی غنی‌سازی کنید، اساسا می‌توانید خیلی سریع در سطح تسلیحاتی هم غنی‌سازی کنید.»

او با اشاره به اینکه «این یک واقعیت اساسی است» و «مشکل توافق اوباما بود»، در عین حال گفت: «ما قصد نداریم در رسانه‌ها در مورد آن مذاکره کنیم، زیرا رسیدن به نتیجه را دشوار می‌کند.»

بر اساس توافق برجام که در دوره ریاست جمهوری باراک اوباما بین ایران و شش قدرت جهانی امضا شد، ایران می‌تواند به غنی‌سازی اورانیوم تا سقف ۳.۶۷ درصد ادامه بدهد.

مارکو روبیو روز جمعه نیز در مصاحبه شبکه فاکس‌نیوز گفته بود که تصمیم‌گیری در ایران در نهایت به عهده یک نفر، یعنی رهبر جمهوری اسلامی، است و «امیدوارم او راه صلح و شکوفایی را برگزیند، نه مسیری ویرانگر را.»

ایران بارها گفته است که بر اساس پیمان ان‌پی‌تی غنی‌سازی را حق خود می‌داند و بر اساس گزارش‌ها، موضوعات مربوط به غنی‌سازی از مهم‌ترین اختلافات در مذاکرات هسته‌ای تهران و واشینگتن بوده است.

با این حال در روزهای اخیر برخی مقام‌های جمهوری اسلامی، از جمله علی شمخانی، مشاور ارشد علی خامنه‌ای، گفته‌اند که ایران حاضر به پذیرش محدودیت‌های گسترده بر برنامه غنی‌سازی خود است مشروط به اینکه تحریم‌های آمریکا رفع شود.

خبرگزاری رویترز نیز از قول یک مقام ارشد جمهوری اسلامی گزارش داد که تهران در صورت لغو «قابل تایید و موثر» تحریم‌های ایالات متحده حاضر به ارسال اورانیوم بسیار غنی‌شده خود به خارج از کشور خواهد بود.

همچنین برخی رسانه‌ها گزارش داده‌اند که ایران در مذاکرات با آمریکا پیشنهاد ایجاد یک کنسرسیوم غنی‌سازی اورانیوم با مشارکت کشورهای عرب منطقه و نظارت آمریکا را ارائه کرده است؛ طرحی که می‌تواند جایگزین خواسته دولت ترامپ مبنی بر توقف کامل برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی محسوب شود.

دونالد ترامپ روز جمعه در پایان سفر به خاورمیانه و در راه بازگشت به واشینگتن به خبرنگاران گفت که آمریکا پیشنهادی را در مورد برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی در اختیار مقامات تهران قرار داده و «آنها باید خیلی سریع اقدام کنند».

آقای ترامپ همچنین در مصاحبه‌ای دیگر گفت: «ما به هر حال به یک راه حل خواهیم رسید. خشونت‌آمیز یا غیرخشونت‌آمیز؛ و من به شدت غیرخشونت‌آمیز را ترجیح می‌دهم.»

انجمن ایرانشناسی: پژوهشگران ایرانی در همایش خلیج فارس، ابعاد تاریخی، جغرافیایی و فرهنگی این آب‌راه بین‌المللی را از زمانی که در زبان یونانی، «سینوس پرسیکوس» نامیده می‌شد تا امروز، بررسی کردند.

به گزارش خبرنگار میراث فرهنگی، همایش خلیج‌فارس در گذر زمان در دو بخش نام و پیشینه خلیج فارس و خلیج فارس در جهان معاصر به مناسبت روز ملی خلیج فارس (۱۰ اردیبهشت) و به همت انجمن ایرانشناسی و خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد.

محمدرضا سحاب نقشه‌نگار برجسته ایرانی در این همایش اظهار داشت: خلیج فارس، نامی تاریخی و ریشه‌دار است و سرهنگ عبدالکریم قاسم دیکتاتور سابق عراق نخستین کسی بود که پس از کودتا در آن کشور، کوشید این نام تاریخی را تغییر دهد.

سحاب یادآور شد حتی جمال عبدالناصر رئیس جمهوری پیشین مصر و رهبر جنبش عربی نیز اوایل از نام صحیح این پهنه آبی استفاده می‌کرد؛ اما پس از شکست از اسرائیل، تصمیم گرفت پان عربیسم را به خاورمیانه بیاورد و از آن زمان بود که برای تغییر این نام هم تلاش کرد.

وی یادآور شد موسسه جغرافیایی و کارتوگرافی سحاب، ۲۵ هزار نقشه تاریخی و معاصر جهان را به زبان‌های مختلف از کتابخانه‌های سراسر جهان گردآوری کرده است که تقریبا در تمام آنها نام خلیج فارس به‌درستی درج شده است.

سحاب با نمایش ده‌ها نقشه بین‌المللی در دوره‌های گوناگون تاریخی، توضیح داد که یونانیان باستان، از جمله بطلمیوس، خلیج فارس را سینوس پرسیکوس (خلیج فارس) و دریای سرخ که میان شبه جزیره عرب و قاره آفریقا بود را سینوس عربیکوس (خلیج عربی) می‌نامیدند.

وی افزود در اوایل دوران اسلامی نیز نقشه‌نگاران مسلمان، آثار یونانیان، به‌ویژه بطلمیوس را ترجمه می‌کردند؛ تا آنکه خوارزمی، دانشمند ایرانی، نقشه‌ای از جهان که بسیار دقیق‌تر از نقشه بطلمیوس بود را ترسیم کرد.

نقشه‌نگار پیشکسوت کشورمان پس از مرور نقشه‌های دوره اسلامی که در آنها خلیج فارس با نام بحر فارس مشخص شده است، یادآور شد در اروپا نیز تا قرن هفدهم، از همان عبارت یونانی سینوس پرسیکوس استفاده می‌شد و از قرن‌های هفدهم و هجدهم، به‌تدریج، عبارت Persian Gulf جایگزین شد.

در ارمنستان، حتی یک نقشه با نامی غیر از خلیج فارس وجود ندارد

روبن گالیچیان پژوهشگر تاریخ در کشور ارمنستان که با ارسال ویدئویی در این همایش شرکت کرده بود، گفت: قدیمی‌ترین کتاب جغرافیا در ارمنستان، در قرن هفتم میلادی تالیف شده و در آن به‌روشنی از خلیج فارس که به اقیانوس هند راه دارد، نام برده شده است.

وی با مرور نقشه‌های تاریخی و معاصر ارمنستان، تاکید کرد در این کشور، هیچ نامی غیر از خلیج فارس برای خلیج جنوب ایران، به کار نرفته است و نخواهد رفت.

باید از گویش‌های خلیج فارسی حفاظت کرد

محمود جعفری دهقی استاد دانشگاه و رئیس انجمن ایران‌شناسی، موضوع مقاله خود در این همایش را به گویش‌های ایرانی در حاشیه خلیج فارس اختصاص داده بود.

وی با دسته‌بندی گویش‌های ایرانی نو در حاشیه خلیج فارس، از جمله گویش‌های کمزاری، بشکردی، لارستانی و… گزارشی از محدوده جغرافیایی آنها ارائه کرد و افزود: گویشورانِ اغلب این زبان‌ها کم‌تعداد شده‌اند و خوب است از این گویش‌ها به عنوان میراث فرهنگی منطقه حفاظت کنیم.

خلیج ایرانی، سیاست عصر ناصری

رضا شیرازیان پژوهشگر نقشه‌شناسی در این همایش با مرور نقشه‌های ترسیم‌شده توسط ایرانیان در دوره قاجار، توان نقشه‌نگاری ایرانیان در عهد محمدشاه را بسیار ضعیف ارزیابی کرد و گفت: نقشه‌های این دوره، اغلب پروژه‌ای و برای نمایش بخشی از کشور بودند. اما توانایی نقشه‌نگاران در عهد ناصرالدین‌شاه شکوفا شد و نقشه‌نگاری سرزمینی (کل ایران) مورد توجه قرار گرفت.

وی سپس با نمایش چندین نقشه عهد ناصری که در آنها نقشه‌نگاران ایرانی هنگام ترجمه نقشه‌های خارجی، از خلیج ایرانی برای معرفی خلیج فارس استفاده کرده بودند، این نظر را مطرح کرد که احتمالا سیاست دولت‌ ایران در این دوره، ایجاب می‌کرده است که از عبارت خلیج ایرانی استفاده شود.

خلیج فارس و شاعران روس

جان‌الله کریمی مطهر استاد ادبیات روس و عضو هیات‌مدیره انجمن ایرانشناسی در سخنرانی خود، به چند شعر معروف روسی اشاره کرد که در آنها از زیبایی‌های خلیج فارس سخن به میان آمده و بالا و پایین‌های زندگی به جذر و مد خلیج فارس تشبیه شده است.

وی همچنین به سفرنامه‌ای به نام گذر از سه دریا اشاره کرد که توسط نویسنده‌ای روس به نام آفاناسی نیکیتین در قرن ۱۵ میلادی نوشته شده است. این کتاب، حکایت سفر نویسنده است که از راه دریای خزر به ایران آمده و از طریق خلیج فارس به هند رفته بود.

کریمی مطهر نقشه‌های تاریخی روس‌زبان از منطقه خلیج فارس را به نمایش گذاشت و به شرح دو سند دولتی عربستان قبل از جنگ جهانی دوم پرداخت که در آنها از نام صحیح خلیج فارس استفاده شده است.

در پایان بخش نخست همایش، حسن خازنی سرودۀ خود دربارۀ خلیج فارس را خواند و اثر خوشنویسی و تذهیب خود از این غزل را به حاضران ارائه کرد.

کوچِ بُردارهاى توسعه از شمال به جنوب خليج فارس

بخش دوم این همایش با عنوان کلی «خلیج فارس در جهان امروز برگزار شد». نخستین سخنران این بخش، محمدتقی رهنمایی، عضو بازنشستۀ هیأت علمی دانشکدۀ جغرافیای دانشگاه تهران، در سخنان خود بیان داشت که منابع تاریخی نشان می­دهد سواحل و جزاير واقع در شمال خليج فارس، همچون سيراف، گمبرون، هورمز، حريره در كيش، خرمشهر، آبادان، بوشهر، لنگه و مقام اين دريا پيوسته جنب و جوش اقتصادى، اجتماعى، فرهنگى و سياسى گسترده­اى جريان داشته و برخلاف آن در سواحل جنوبى، ساکنان بصورت قبیله­های پراکنده در كنار چشمه­ها يا چاه­ها وجود داشتندكه اغلب با غارت چادرهاى هم امرار معاش مى­ كردند. در واقع بار عمدۀ توسعۀ منطق ه­اى در شمال خليج فارس مستقر بوده­است.

وی افزود از دهۀ ١٣٤٠خ دولت ايران در صدد برنامه ­ريزى براى توسعۀ سواحل و جزاير خليج فارس و آغاز سياست تركيبى غيروابسته به نفت در خليج فارس برآمد و در پی آن امنيت اين دريا از طريق تقويت نيروى دريايى، هوايى و زمينى تامین شده و توسعۀ گردشگرى در جزيرۀ كيش، بازسازى قلعۀ پرتغالي ها در هرمز، احداث تأسيسات نفتى در جزيرۀ لاوان و نظامى در ابوموسى، و همچنين تهيۀ طرح توسعۀ جزيرۀ قشم و بهبود تأسيسات زيربنايى انجام شد. اين روند با پيروزى انقلاب اسلامى و به­ دنبال آن جنگ ويرانگر عراق و ايران بر هم خورد و ركودى فراگير بر منطقه حاكم گشت. پالايشگاه ها، سكوهاى نفتى و تأسيسات بندرى به­ شدت آسيب ديدند؛ انبارهاى جزيرۀ كيش غارت شد، صيد مرواريد متوقف شد. در سالهاى بعد از جنگ، كوشش هاى پراكنده­اى براى باززنده ­سازى روند توسعۀ منطقه ­اى انجام گرفت كه تنها بخش نفت و گاز آن تا حدودى موفق بود. در اين دوره شيخ­ نشينهاى جنوبى خليج فارس از خواب تاريخى بيدار شدند و از فرصتى كه انقلاب اسلامى ايران برایشان فراهم كرده ­بود، نهايت استفاده را بردند. آنان به­ جاى استراتژى نظامى و امنيتى، استراتژى توسعۀ اقتصادى، فرهنگى و اجتماعى را انتخاب كردند و با احداث و تجهیز بندرگاه ها و اسكله­ ها بستر سرمايه ­گذاری خارجى را فراهم نموده و در كمتر از سه دهه، از جوامع قبيله­ اى جوامع مدرنى ساختند. در پی آن ساکنان شمالی خليج زير به جنوب اين دريا كوچ كردند. اين كوچ تاريخى توسعه از شمال به جنوب خليج فارس، نقطۀ عطف مهمى در تاريخ ايران به شمار خواهد آمد و نبايد به­ سادگى از كنارش گذشت.

خلیج فارس و هویت ملی ایرانی؛ دیرینگی، ماندگاری، روزآمدی

در ادامه، محمدعلی عزت­ زاده، پژوهشگر ایران­شناسی و عضو هیأت مدیره و دبیر انجمن ایران­شناسی ایران، با اشاره به آنکه جغرافیا، تاریخ و زبان مشترک ارکان اصلی هویت ملتهاست؛ اظهار کرد که خلیج فارس با نام باستانی «دریای پارس»، از جملۀ مهمترینِ عناصر و نماد هویتی و فرهنگی ایران است و به حق برای ایرانیان جنبۀ حیثیتی به خود گرفته؛ زیرا هم به ­صورتی نمادین و هم به­شکلی کاملاً کارساز با هر سه رکن جغرافیا، تاریخ و زبان ملی ایران هویت ملی ایرانی پیوند نزدیک داشته، بر آنها اثرگذار بوده­ و از آنها تأثیر پذیرفته ­است.

وی در تبیین نظر خود چنین گفت که به لحاظ جغرافیایی، در همه ادوار گذشته، در نقشه ­های بجا مانده از یونانیان باستان تا دورۀ معاصر، خلیج فارس با عنوان سینوس پرسیکوس و بحر فارس به­ عنوان یک پدیدۀ جغرافیایی همواره جزئی از هویت ایرانیان بوده­است. به لحاظ تاریخی، از نخستین شاهنشاهی ایران، یعنی هخامنشیان، خلیج فارس در تاریخ ایران حضور و نقش داشته­است. در شاهنامۀ فردوسی نیز نام خلیج فارس عنوان شده و همچنین در حکومت های محلی ایرانی پس از اسلام، دورۀ ملوک­ طوایف، دورۀ صفوی و دوره ­های پس از آن همواره از رویدادهایی در رابطه با خلیج فارس، چه در گزارشهای مورخان و چه در کتیبه­ها، یاد شده­است. در همۀ دورانهای تاریخ، ایران بر خلیج فارس مسلط بوده و دیرینگی آن به ­اندازۀ دیرینگی ایران است. به­ لحاظ زبانی نیز از آنجا که فارس در ادبیات بیگانگان معنی ایران داشته، خلیج فارس هم نام ایران و از لحاظ زبانی با زبان فارسی عجین بوده­است. اما متأسفانه در دورۀ معاصر، ما ایرانیان نتوانسته ­ایم خلیج فارس و هویت فرهنگی و بهره ­وری از آن را روزآمد کنیم؛ همان­گونه در روزآمد ساختن هویت ایرانی ضعیف عمل کرده­ ایم.

نگاهی بر نام خلیج فارس در دو سند دولتی کشور عربی سعودی

سپس مجید کریمی یزدی، پژوهشگر اسناد، تاریخ و مطالعات ایران و قفقاز در مقدمۀ سخنانش چنین گفت که پس از جنگ جهانی دوم، زمزمه ­های ملی گرایی عربی بالا گرفت و آهسته آهسته و شوربختانه پیامدهای گوناگون آن به نامگذاری جغرافیایی تاریخی پهنۀ آبی خلیج فارس نیز رسید و دولت­های نوبرآمدۀ شیخ­ نشین نیز به پیروی از همان هیجان­ های ملی­ گرایانۀ عربی، کوشیدند تا نام تاریخی و جغرافیایی این پهنۀ آبی از کران عمان گرفته تا دهانۀ اروندرود را عربی کنند.

وی آنگاه به بررسی دو سند (نامه­نگاری) از اسناد ملی و رسمی کشور عربی سعودی پیش از  جنگ جهانی دوم و پیدایش کشورهای پادشاهی عربی در نوار جنوبی پهنۀ آبی خلیج فارس پرداخت و نشان داد ملک فیصل، پادشاه سعودی، به فرمانده و فرنشین دولت بریتانیا در خلیج فارس، با خط خود از این پهنۀ تاریخی با نام خلیج فارس یاد کرده­اند­؛ و هر دو نامه دارای مهر رسمی ملک فیصل و با درج تاریخ است. این دو سند گواه بر آن است که در مکاتبات عربی پیش از جنگ جهانی دوم تا اندکی پس از آن تا دهۀ 1960، همۀ نامه­ نگاری­ها با دیگر کشورها در این پهنه، چه از سوی شیوخ و حاکمان عرب و چه فرماندهان نیروی دریـایی و حاکم ­نشین بریتانیا در خلیج فارس، همواره از این آبراهۀ تاریخی به نام «فارس» یاد کرده­اند و تنها نوشته­ ها و نقشه­ های تاریخی ایرانی گواه بر نام این پهنۀ آبی نبوده ­است. نام خلیج فارس شناسنامه تاریخی و جغرافیایی این آبراهه است و نامی برساخته، خودساخته و نوساخته نیست.

میراث خلیج فارس در شرق آفریقا

مرتضی رضوانفر، عضو هیأت علمی پژوهشگاه میراث فرهنگی و پژوهشگر کتیبه­های تاریخی فارسی در جهان، کتیبه­های تاریخی را از مهم­ترین و معتبرترین منابع پژوهشی برای تاریخ و فرهنگ شمرد؛ زیرا در مقایسه با اسناد و کتب، کمتر امکان تحریف در آنها وجود دارد. مطالعات میدانیِ کتیبه ­های فارسی در جهان در بخش­هایی از کشورهای چین، بنگلادش، هند، پاکستان، تاجیکستان، روسیه، آذربایجان، ارمنستان، ترکیه، تانزانیا، کنیا و…، نشانگر حضور و تأثیر فرهنگ ایرانی و فارسی از شرقی­ ترین قسمت آسیا یعنی بنادر شرقی چین(ماچین)، تا کشورهای تانزانیا و کنیا در آفریقاست و این خط سیر از خلیج فارس که در مسیر راه دریایی ابریشم بود، آغاز شده­است. جغرافی ­نگاران اسلامی چون اصطخری و ابن­حوقل، از خلیج فارس تا شرق چین را «بحر الفارسی» نامیده­اند؛ زیرا کُلُنی­ های ایرانی مانند «شیرازیها» در شرق آفریقا، «آفاقی­ها» یا «غربا» در جنوب و غرب هندوستان، و «هوی هوی» در بنادر شرقی چین؛ همه دارای آثاری از دورۀ اقتدار ایرانیان در کشتی­سازی، تجارت و دریانوردی در مسیر راه ابریشم دریایی هستند.

حرکت شیرازی­های ایران در قرن ۱۰ میلادی به شرق آفریقا، خط کشتیرانی از آفریقا به بنادر جنوبی ایران در خلیج فارس و از آنجا به بنادر شرقی چین و تجارت دریایی راه ابریشم توسط شیرازی­ها را پایه­گذاری کرد. شیرازی ­ها بدون جنگ توانستند به مدت 500 سال در شرق آفریقا شامل مناطقی از سومالی، کنیا، تانزانیا، موزامبیک و مادگاسکار، دولت­ شهرهایی تأسیس و حکومت کنند. شهر و جزیره کیلوا به­عنوان اولین دولت­شهری که توسط شیرازی­ ها تأسیس گردیده، با داشتن آثار ارزشمندی از جمله دو مسجد زیبا (مسجد جامع و مسجد کوچک) و دو قصر باشکوه، در سال 1981م در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.

خلیج ‌فارس به‌مثابۀ مرز بهداشت و سلامت ایرانیان

پیام شمس‌الدینی، دانش­آموختۀ دکتری ایران‌شناسی از بنیاد ایران‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، در سخنرانی خود گفت از ابتدای قرن نوزدهم و فراگیر شدن بیماری‌های واگیردار، ایران کانون عفونی طاعون معرفی شد و توانایی حفظ و حراست از مرزهای بهداشتی ایران در مرزهای آبی جنوبی و خلیج فارس با چالشی روبه‌رو شد. تعیین بندر صحّی رسمی ایران، پرهیز از سلطۀ انگلیس و تعیین قرنطینه در خلیج فارس یکی از مسائلی بود که در اوایل قرن بیستم گریبان‌گیر دولت ایران بود. این مهم به­ همّت دکتر امیرخان امیراعلم در نخستین اجلاس صحّی بین‌المللی پاریس درسال 1280ش مرتفع شد.

وی افزود امیرخان امیراعلم همراه با نظر آقا امین‌السلطنه، وزیرمختار ایران در پاریس، به‌عنوان رئیس هیأت ایرانی و دکتر پیانوتی، پزشک مخصوص سفارت ایران در استانبول، در این اجلاس شرکت کردند. امیراعلم در نخستین نشست این اجلاس ضمن ایراد سخنرانی و ارائۀ اسناد و مدارک، ایـران را از خطر قیمومت پزشکی عثمانی و انگلیس رهانید و بندر بوشهر را به­عنوان بندر صحّی رسمی ایران معرفی کرد.

رازهای جزایر ایرانی خلیج فارس

عباس آذرخش، نویسنده و پژوهشگر اسناد تاریخی، در سخنرانی بعدی، کوشید از برخی میراثهای ملموس و ناملموس در خلیج فارس یاد کند که کمتر مورد توجه بوده­است.

وی چند نمونه از این میراثهای گرانقدر را که «مروارید غلطان خلیج فارس» می­نامید و پرداختن به آنان را جهت مطالعه و برنامه­ریزی کارآمد برای رونق بیشتر خلیج فارس در امر فرهنگی، گردشگری ضروری می­دانست، چنین یاد کرد:

• شهید سرلشگر خلبان هاشم ­آقا که پس از شهادت، هواپیمای اف-14 او به قعر دریا فرو رفت و خلیج فارس هواپیمای او را چونان صدفی بزرگ و پیکر پاکش را چون مرواریدی غلطان در قلب خود جای داده­است.
• معابدچهارگانه در جزیرۀ ایرانی خارگ: امامزاده پیر معبد، کلیسای نسطوریان، آتشکدۀ زرتشتیان و معبد نپتون الهۀ دریاها.
• شعری از حافظ شیرازی در سفرش به جزیرۀ هرمز با نام بردن از دریا و موج و توفان دریا و گوهر(مروارید).
• درخت «انجیر معابد»: سعدی شیرازی از سفرش به جزیرۀ کیش و صحبت با بازرگانی پول­پرست حکایتی آورده که در زیر آن درخت انجام شده­است. بنابراین می­توان دریافت که امروز بیش از هزار سال از عمر این درخت در جزیرۀ کیش گذشته و این درخت نمی­تواند پس از حضور پرتغالی­ها به سواحل و جزایر خلیج فارس راه پیدا کرده­باشد.
• هجده نام بین ­المللی خلیج فارس به زبان­های زندۀ دنیا: گواه بر حضور این آبراه بین­ المللی ایرانی در تاریخ چندهزارسالۀ جهان.
• کتیبۀ هخامنشی خارگ، کشف­شده در سال ۱۳۸۶ که متأسفانه قسمت عمدۀ آن به­دست افراد ناشناس تخریب شده­است. ترجمۀ فارسی باقی­ماندۀ این سندِ گویای چندهزارسالۀ خلیج فارس از دورۀ هخامنشیان: «این سرزمین خشک و بی‌آبی بود، شادی و آسایش [را به آن] آوردم.»

ثبت جهانی «مروارید خلیج فارس»

سید مهدی میرصالحی، مدیرکل پیشین دفتر مالکیت فکری وزارت صنعت، معدن و تجارت، سخنران پایانی همایش «خلیج فارس در گذر زمان» بود. وی از لزوم به­کارگیری راه حل عملی برای حل مناقشات بین ایران و کشورهای عربی برای تغییر نام خلیج فارس، سخن به میان آورد و گزارش داد که در اقدامی مبتکرانه، با ثبت «مروارید خلیج فارس» در سازمان جهانی مالکیت فکری (وایپو)، سندی رسمی و قانونی از سازمان ملل متحد دریافت نمود که رسما دربردارندۀ نام خلیج فارس است.

ثبت رسمی این محصول که با ثبت نشان جغرافیایی و حمایت از مبدأ و با تعیین حوزۀ جغرافیایی همراه بود، موجب شده­است که اگر هر کدام از کشورهای این حوزۀ جغرافیایی درصدد ثبت محصولی از خلیج فارس برآیند، ناچار باشند آن را به­نام «خلیج فارس» که پیشینۀ ثبتی در این سازمان جهانی دارد، ثبت کنند. برای مثال برای ثبت صدفِ کشور قطر، باید با این عنوان ثبت شود: «صدفِ خلیج فارسِ قطر».

رادیوفردا: رئیس‌جمهور ایالات متحده از مقام‌های جمهوری اسلامی ایران خواست تا مسیر «نو و بهتری» را در پیش بگیرند و با انتقاد شدید از تهران گفت که «رهبران ایران روی دزدیدن ثروت مردم خود، تامین مالی تروریسم و خونریزی در خارج متمرکز شده‌اند».

دونالد ترامپ روز سه‌شنبه ۲۳ اردیبهشت در نشست سرمایه‌گذاری آمریکا-عربستان که بخشی از سفر چهار روزه‌اش به خاورمیانه است، گفت: «در حالی که شما در جده و دوبی در حال ساخت بلندترین آسمانخراش‌های جهان هستید، نمادهای تهرانِ ۱۹۷۹ در حال ویرانی و تبدیل شدن به آوار و گرد و غبار هستند».

او با اشاره به ایران افزود: «آن‌ها تحت نظامی کاملا متفاوت، مدتی خوب پیش می‌رفتند اما آن نمادها اکنون تا حدود زیادی در حال فروپاشی هستند، در حالی که شما در حال ساخت برخی از بزرگترین و باورنکردنی‌ترین پروژه‌های زیرساختی، ساختمان‌ها و چیزهایی هستید که جهان هرگز نظیر آن‌ها را ندیده است».

رئیس‌جمهور آمریکا تصریح کرد: «ایران دهه‌ها به خاطر بی‌توجهی و سوءمدیریت، گرفتار بی‌برقی‌های چند ساعته روزانه شده است که همیشه در مورد آن می‌شنوید، در حالی که مهارت‌های شما بیابان‌های خشک را به زمین‌های حاصلخیز تبدیل کرده است».

آقای ترامپ تأکید کرد: «رهبران ایران زمین‌های سرسبز را به بیابان‌های خشک تبدیل کرده‌اند، همان‌طور که مافیای فاسد آب، اسم آن مافیای آب است، باعث خشکسالی‌ها و رودخانه‌های خشک شده است. آن‌ها ثروتمند می‌شوند، اما چیزی نصیب مردم نمی‌شود».

به گفته او، «در حالی که کشورهای عربی روی تبدیل شدن به ستون‌های ثبات منطقه‌ای و تجارت جهانی تمرکز کرده‌اند، رهبران ایران روی دزدیدن ثروت مردم خود، تامین مالی تروریسم و خونریزی در خارج متمرکز شده‌اند».

«و غم‌انگیزترین بخش ماجرا این است که آن‌ها کل یک منطقه را با خود به زیر کشیده‌اند. زندگی‌های زیادی در تلاش ایران برای حفظ یک رژیم در حال فروپاشی در سوریه از بین رفت. به سوریه نگاه کنید و ببینید چه اتفاقی افتاد. در لبنان، جایی که گروه نیابتی حزب‌الله امیدهای ملتی را به یغما برد که پایتخت آن، بیروت، زمانی به پاریس خاورمیانه معروف بود».

رئیس‌جمهور آمریکا گفت: «تمام این بدبختی‌ها و خیلی بیشتر از آن قابل جلوگیری بود، کاملاً قابل اجتناب بود، اگر رژیم ایران به جای نابود کردن منطقه، فقط بر ساختن کشور خود تمرکز کرده بود».

آقای ترامپ اما افزود: «همان‌طور که بارها نشان داده‌ام، آماده‌ام به درگیری‌های گذشته پایان دهم و برای جهانی بهتر و باثبات‌تر، حتی با وجود اختلاف‌های عمیق، شراکت‌های تازه‌ای بنا کنم».

او گفت: «من از دشمنی‌های دائمی خوشم نمی‌آید» و از تهران خواست با واشینگتن بر سر برنامه هسته‌ایش به توافق برسد.

رئیس‌جمهور آمریکا همچنین هشدار داد: «اگر رهبران ایران این شاخه زیتون را رد کنند و به حمله به همسایگان خود ادامه دهند، ما چاره‌ای جز اعمال فشار حداکثری شدید نخواهیم داشت و صادرات نفت ایران را همانند گذشته به صفر خواهیم رساند».

این درخواست از تهران تنها چند روز پس از آن مطرح می‌شود که ترامپ فرستاده ویژه‌اش، استیو ویتکاف، را برای دور چهارم گفت‌وگوها با مقامات ایرانی جهت متقاعد کردن جمهوری اسلامی به کنار گذاشتن برنامه هسته‌ای، اعزام کرده بود.

ترامپ در ریاض گفت: «به‌عنوان رئیس‌جمهور ایالات متحده، همواره صلح و شراکت را ترجیح می‌دهم، هر جا که این نتایج دست‌یافتنی باشد».

پیوستن عربستان به پیمان‌ ابراهیم

او همچنین ابراز امیدواری کرد که عربستان سعودی نیز به‌زودی به پیمان ابراهیم بپیوندد و «در زمان مناسب خود» اسرائیل را به رسمیت بشناسد.

عربستان سعودی همواره اعلام کرده است که به رسمیت شناختن اسرائیل را مشروط به تأسیس کشور مستقل فلسطینی در مرزهای ۱۹۶۷ می‌داند. در دورهٔ ریاست‌جمهوری جو بایدن، تلاش‌هایی برای گنجاندن عربستان در پیمان ابراهیم صورت گرفت، اما حملهٔ گروه حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ این روند را مختل کرد و منطقه را وارد یکی از بحرانی‌ترین دوره‌های خود ساخت.

ترامپ روز سه‌شنبه در آغاز سفر خود همچنین مجموعه‌ای از توافق‌نامه‌های اقتصادی و همکاری دوجانبه با عربستان سعودی امضا کرد؛ سفری که تمرکز اصلی آن بر معامله‌گری با یکی از متحدان کلیدی واشینگتن در خاورمیانه است.

ولیعهد محمد بن سلمان، که قدرت را در عربستان سعودی در دست دارد، در فرودگاه بین‌المللی ملک خالد به گرمی از ترامپ استقبال کرد. آن‌ها سپس به تالار مجللی در فرودگاه رفتند و در آنجا ترامپ و هیئت همراهش با قهوه عربی سنتی از سوی پیش‌خدمت‌هایی با کمربندهای تشریفاتی پذیرایی شدند.

ترامپ در ابتدای دیدار دوجانبه با بن سلمان گفت: «واقعاً فکر می‌کنم ما یکدیگر را خیلی دوست داریم.»

در ادامه، دو طرف بیش از دوازده توافق‌نامه برای گسترش همکاری در حوزه‌های نظامی، قضایی و فرهنگی امضا کردند. انتظار می‌رود در ادامهٔ روز سه‌شنبه نیز در نشست سرمایه‌گذاری آمریکا-عربستان، توافق‌های اقتصادی بیشتری به امضا برسد.

رادیوفردا: آقای ترامپ روز سه‌شنبه در همایش تجاری در ریاض، از ایران با عنوان «مخرب‌ترین نیرو در خاورمیانه» یاد کرد و گفت که رژیم ایران «رنجی غیرقابل تصور در سوریه، لبنان، غزه، عراق، یمن و فراتر از آن» به بار آورد.

او در عین حال گفت که از «دشمنی‌های دائمی» خوشش نمی‌آید و از تهران خواست که بر سر برنامه هسته‌ایش با واشینگتن به توافق برسد.

آقای ترامپ افزود: «اگر رهبران ایران این شاخه زیتون را رد کنند و به حمله به همسایگان خود ادامه دهند، ما چاره‌ای جز اعمال فشار حداکثری شدید نخواهیم داشت و صادرات نفت ایران را همانند گذشته به صفر خواهیم رساند.»

در همین حال شبکه فاکس نیوز ویدئوی جدیدی از دونالد ترامپ منتشر کرد که بامداد سه‌شنبه هنگام عزیمت او به عربستان ضبط شده است.

.@POTUS: “Iran was broke because I placed secondary sanctions… They didn’t have money for Hamas, they didn’t have money for Hezbollah… When Biden came in, he took off the sanctions and he let them get very rich… Biden freed them up from what I did.” pic.twitter.com/bpiGKFON1d

— Rapid Response 47 (@RapidResponse47) May 14, 2025

آقای ترامپ به این شبکه تلویزیونی می‌گوید: «ایران ورشکست شد چون من [در دور اول ریاست‌جمهوری] تحریم‌های ثانویه اعمال کردم.»

او با تاکید بر اینکه «آنها برای حماس پول نداشتند، برای حزب‌الله پول نداشتند» بار دیگر دولت جو بایدن را متهم کرد که «اجازه داد آنها خیلی ثروتمند شوند».

احتفالات الأهالي في ساحة الأمويين بدمشق بعد قرار الرئيس الأمريكي دونالد ترامب رفع العقوبات عن سوريا. #سانا pic.twitter.com/6sCRIW90Oo

— الوكالة العربية السورية للأنباء – سانا (@Sana__gov) May 13, 2025

یاشار سلطانی: سید مصطفی صفوی، از مدیران «هلدینگ مجتمع صنایع و معادن احیاء سپاهان» و برادر فرمانده اسبق سپاه پاسداران است که بنا بر اطلاعات افشا شده در این گزارش اموال و دارایی‌های فراوانی در ایتالیا، ترکیه و شراکتش با یک همجنس‌گرا فعال در حوزه فشن و شو در ایتالیا دارد. او با داشتن چند پاسپورت و تغییر نام در برخی کشورها ردپای عجیبی از خود به جا گذاشته است.

انتشار گزارش پیشین درباره‌ فساد در «هلدینگ مجتمع صنایع و معادن احیاء سپاهان» باعث شد کمی درباره‌ مدیران و تاثیرگذاران این شرکت جست‌وجو کنم و به اطلاعات جالبی درباره‌ یکی از این مدیران که از قضا برادر یکی از چهره‌های بانفوذ در بدنه‌ سخت جمهوری اسلامی هست رسیدم.

به تجربه می‌گویم که گسترده کردن دامنه‌ جست‌وجوها درباره‌ چنین چهره‌هایی می‌تواند ما را به اطلاعات قابل توجهی درباره‌ اموال و دارایی‌های آنها به ویژه دارایی‌های خارج از کشورشان برساند. به مدد شفافیت اطلاعات در بسیاری از کشورهای خارجی به راحتی می‌توانیم فهرستی از اموال مسئولان و وابستگان آن‌ها را در کشورهای دیگر بررسی کنیم.

از این رو در این گزارش و با جست‌وجویی محدود و چند روزه به اطلاعات جالبی درباره‌ اموال و دارایی‌های سیدمصطفی صفوی، برادر فرمانده اسبق سپاه پاسداران جمهوری اسلامی رسیدیم. از املاک گسترده در ایتالیا تا پاسپورت دومنیکن و ترکیه تا مشارکت با یک طراح مد همجنسگرا در عرصه‌ مد و فشن!

مدیرعامل شرکت در سایه‌ احیاء سپاهان

در گزارش «احیا در فساد/ گزارش فساد ۲۳۰ میلیون دلاری در شرکت احیاء سپاهان» به اتفاقات عجیب و غریبی که در یک شرکت بزرگ و در سایه‌ اصفهانی رخ داده پرداختیم.

شرکتی که با پذیره‌نویسی عمومی و مشارکت بیش از ۶۳ هزار نفر از خانواده ایثارگران، رزمندگان دفاع مقدس و خانواده معظم شهداء و با سرمایه اولیه ۹ میلیارد ریال در شهر اصفهان تاسیس شد و به حیاط خلوتی برای برخی مدیران بانفوذ اصفهانی از جمله اسلامیان و مصطفی صفوی تبدیل شد.

مصطفی صفوی البته در حال حاضر از این شرکت کنار گذاشته شده ولی در دهه هشتاد، درست زمانی که برادرش سیدیحیی رحیم‌صفوی فرماندهی سپاه پاسداران را بر عهده داشت به مدیرعاملی این شرکت درآمد. او ابتدا در اوایل دهه هشتاد به عنوان مدیر بازرگانی وارد این شرکت شد و سال ۱۳۸۲ به عنوان مدیرعامل انتخاب و در نهایت سال ۱۳۸۳ در شرکت قائم سهام ممتاز گرفت. اوتا سال ۱۴۰۱ در شرکت احیا حضور داشت. شرح بیشتر فسادی که در این شرکت رخ داده را در لینک گزارش قبلی که در همینجا قرارداده‌ام مطالعه کنید.

املاکی در ایتالیا با پاسپورتی از دومنیکن!

بر اساس اطلاعاتی که تصاویر آن را در ادامه می‌بینید سید مصطفی صفوی با انتقال بخش گسترده‌ای از دارایی‌های خود به ایتالیا به یک ملاک شناخته شده در این کشور تبدیل شده است.

او در حال حاضر مالک ۳۱ ساختمان و ۳ قطعه زمین در ایتالیا است. در برخی اطلاعات که در ادامه افشا می‌شود مشخص شده که او با اقامت ایتالیایی توانسته در کشورهای دیگر هم سرمایه‌گذاری کند که نشان می‌دهد انتقال دارایی‌ها به ایتالیا تلاشی برای کسب اقامت بوده است.

همچنین با جست‌وجوهای بیشتر به یک تصویر از پاسپورت سید مصطفی صفوی از کشور دومنیکن می‌رسیم. کشوری که بهشت پولشویی است و به طرز جالبی بیشتر گانگسترها، خلافکارها و افرادی که قصد فرار از دست قانون را دارند سری به آن زده و پاسپورت آن را در کیف شان دارند. البته این تنها پاسپورت آقای صفوی نیست. در ادامه به بخش دیگری از سرمایه‌گذاری او در کشور ترکیه می‌پردازیم.

تغییر نام در ترکیه

سومین پاسپورت آقای صفوی، به جز پاسپورت ایران و دومنیکن، پاسپورت ترکیه‌ای است که او در کشور ترکیه و با نام کوچک “سلیمان” اخذ کرده‌ است.

البته تنها او نیست که نامش را در ترکیه تغییر داده و پسرش «سیدمحمد حسین» هم در ترکیه به «ازل» تغییر نام داده است.

ازل یا سیدمحمدحسین دست راست پدرش در ترکیه برای فعالیت‌های اقتصادی است و با خرید ۲۵۰ هزار متر زمین در ترکیه برای شهرک‌سازی در این کشور مهیا می‌شود.

نکته‌ جالب درباره‌ خانواده صفوی در ترکیه این است که همه‌ی اعضای خانواده نام‌های کوچک مرسوم در سریال‌های ترکی مانند «ADI, EZAL, AYSAN, SAVAS, SOLEIMAN, MANSURE, YESIM» را برای خودشان انتخاب کرده‌اند.

ترکیه از دیگر کشورهایی است که با خرید ملک و سرمایه‌گذاری در آن می‌توانید اقامت دریافت کنید و خانواده صفوی ابتدا دو آپارتمان در محله‌ معروف کادی‌کوی استانبول به نام پدر و پسر خریدند تا اقامت دریافت کنند و در ادامه با انتقال دارای‌ها به این کشور مشغول سرمایه‌گذاری و شهرک‌سازی شدند.

پسر صفوی هم با خرید یک قطعه زمین بزرگ ۲۵۰ هزار متری شروع به ساخت و ساز در این کشور کرده است.

ورود به عرصه‌ مد و فشن و همکاری با دیزاینر همجنس‌گرا

یکی از جالب‌ترین فعالیت‌های اقتصادی برادر فرمانده اسبق سپاه ورود به عرصه‌ مد و فشن در دل اروپا است.

فرهاد ر (Farhad Re) یک طراح لباس ایرانی ایتالیایی است که بر اساس اطلاعات حساب‌های سوشال مدیایش همجنسگرا است و ازدواج رسمی هم کرده است.

این طراح لباس که در کارنامه‌ی خود طراحی لباس برای فرح پهلوی را هم در کارنامه دارد سال ۲۰۱۵ شرکتی با نام FARHAD RELTD تاسیس می‌کند. یک سال بعد سید مصطفی صفوی با آدرس اقامتی ایتالیای به عنوان سهامدار بالای ۲۵ درصد و کمتر از ۵۰ درصد به این شرکت اضافه شده و نام آن به  SMFR LTD تغییر می‌کند.

سید مصطفی صفوی به صورت رسمی در سال ۲۰۲۱ بعد از ۵ سال سرمایه‌گذاری در این عرصه از شرکت خارج می‌شود و در سال ۲۰۲۴ نام شرکت به Bonappetitalia LTD تغییر می‌کند. این شاید جالب‌ترین سرمایه‌گذاری آقای صفوی در خارج از ایران است که روی کاغذ با بسیاری از ارزش‌های اساسی تبلیغ شده در جمهوری اسلامی در تضاد است.

چرا پرداختن به این موضوعات اهمیت دارد؟

شاید برخی این سوال را بپرسند که پرداختن به این موضوعات چه اهمیتی دارد. یا اینکه بگویند هر کسی حق دارد هر جایی که بخواهد سرمایه‌گذاری کند.

چنین گزاره‌ای کاملا درست است و ما هم در ایران تلاش می‌کنیم که به این نقطه‌ی مطلوب برسیم اما واقعیت اینجاست که در کشوری که محدودیت‌ها فراوان است چگونه برخی با درآمد نامشروع و فساد اقتصادی از جیب سهامدارانی که بخش عمده آنها مردم عادی و خانواده ایثارگر و شهدا هستند، به راحتی در هر کشوری که می‌خواهند سرمایه‌گذاری می‌کنند و راه برای بقیه پر از مانع است.

تصور کنید تنها یک فقره‌ سرمایه‌گذاری در صنعت مد فشن اروپا و همراهی با یک چهره‌های همجنسگرا در کارنامه‌ مدیری در جناح مخالف این دوستان بود. آیا آن مدیر می‌توانست فردایی برای خودش متصور باشد؟

پرداختن به این موضوعات از این جهت اهمیت دارد که به حیاط خلوت‌ها نور می‌تاباند و نشان می‌دهد برخی اصول که در داخل آنها را چون خطوط قرمز خدشه‌ناپذیر معرفی می‌کنند در واقع برای برخی چندان اهمیتی ندارد. این‌ها به جز آن است که باید پرسید آقای مصطفی صفوی این ثروت را از چه راهی تحصیل کرده است.

در گزارش بعدی به نحوه کسب این ثروت و چپاول از شرکت احیا سپاهان خواهم پرداخت.

رادیوفردا: قطع روزانه و اغلب بدون اعلام قبلیِ چهار تا پنج ساعت برق در ایران، که امسال برای نخستین بار از اردیبهشت آغاز شده، رفته‌رفته در حال تبدیل شدن به موضوع اعتراضی مردم به‌ویژه در شبکه‌های اجتماعی است.

انتشار پیام‌های انتقادی و هجوآمیز، و تصاویر و ویدئوهای گوناگون از بی‌برقی در وضعیت‌های دشوار ازجمله واکنش‌هایی است که در اعتراض به قطع برق در گوشه‌وکنار شبکه‌های اجتماعی دیده می‌شود.

وضعیت به‌گونه‌ای است که دبیر سندیکای صنعت برق روز چهارشنبه ۱۸ اردیبهشت با اعلام این‌که «تابستان سختی پیش رو داریم» به مردم توصیه کرد «بادبزن و آفتابه تهیه کنند».

وزیر نفت ایران هم اذعان کرد «بضاعت تولید برق کشور در همین حد است و باید مصرف را مدیریت کنیم».

روز چهارشنبه از بهبهان خبر رسید که گروهی از مردم در اعتراض به قطع هرروزۀ آب و برق مقابل فرمانداری این شهر تجمع کردند و گزارش‌های غیررسمی هم از بازداشت شماری از آنان حکایت دارد.

بهبهان یکی از شهرهای استان خوزستان است، استانی که بسیاری از شهرهای آن از هم‌اکنون دمای بین ۴۵ تا ۵۰ درجه را از سر می‌گذرانند، اما در برخی شهرهای آن قطع برق تا هشت ساعت در روز هم ادامه دارد.

به‌گفتۀ وزیر نیرو، متوسط دمای کشور در اردیبهشت ماه «۵.۵ درجه نسبت به زمان مشابه سال قبل افزایش داشته که این میزان رشد دما بی‌سابقه بوده است».

به‌گفتۀ مهدی مسائلی، دبیر سندیکای صنعت برق، قطع برق به‌معنای از کار افتادن پمپ‌ها و قطع آب است؛ موضوعی به‌گفتۀ او «ممکن است ناراحتی اجتماعی را افزایش دهد».

ویدئویی منتشر شده است از یک نانوا در شیراز که خمیر خراب‌شده‌اش بر اثر قطع مرکرر برق را به‌اعتراض در مقابل یکی از اداره‌های برق شهر ریخته است. ویدئوهایی هم از کشاورزانی منتشر شده که از خسارت دیدن محصولات‌شان بر اثر بی‌برقی می‌گویند.

مردم آفتابه و بادبزن تهیه کنند pic.twitter.com/29W7f3MT5u

— خودم (@KhodamNameh) May 8, 2025

ویدئوها و تصاویری از گیرافتادن‌ها در آسانسور، قطع برق حین جراحی، و تعطیل کسب‌وکار روزانه به‌دلیل قطع مکرر برق در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست می‌شود.

در واکنش به این وضعیت، وزیر نیرو از مردم خواست برای رهایی از بحران برق، خودشان در پروژه‌های صنعت برق ایران سرمایه‌گذاری کنند؛ موضوعی که انتقاد تند رئیس شورای هماهنگی شهرک‌های صنعتی را در پی داشت و گفت «اگر قرار است مردم برق تولید کنند، وزارت نیرو را تعطیل کنید».

انتقاد از این وضعیت منحصر به مردم عادی نیست و حتی برخی فعالان رسانه‌ای نزدیک به حکومت نیز در شبکه‌های اجتماعی پیامدهای قطع برق را به‌خصوص در زمینۀ تولید برجسته می‌کنند؛ هرچند رویکرد آنان بیشتر جنبۀ اعتراض به ناکارآمدی دولت مسعود پزشکیان دارد.

در این میان، خبرگزاری‌‌های رسمی بیشتر به انتشار اظهارنظرهای رسمی مسئولان و اطلاعیه‌های مرتبط با کمبود برق می‌پردازند و توجهی به پیامدها و آثار قطع برق در زندگی روزمرۀ مردم و همچنین صنعت و تولید و کشاورزی نشان نمی‌دهند.

پسرم دندان درد شدیدی داشت. وسط جراحی برق رفت. پزشک زیر نور موبایل سعی کرد کار و ادامه بده. هم پزشک و هم پسرم هر دو اذیت شدند. هیچ راهی نبود. تازه تابستان شروع نشده برق رفتن‌ها شروع شد. ما ماندیم و ناترازی ها که همان نابسامانی هاست. #قطعی_برق pic.twitter.com/dvR92a6q50

— Manouchehr Dinparast (@MDinparast) May 7, 2025

در تازه‌ترین اظهارنظر رسمی، عباس علی‌آبادی، وزیر نیرو، روز چهارشنبه گفت که «قرار نبوده بیش از دو ساعت خاموشی خانگی بدهیم»، و وعده داد که «تا پایان هفته قطع برق خانگی حداکثر دو ساعت خواهد بود».
وزیر نیرو در عین حال با بیان این‌که «تابستان سال گذشته ناترازی برق به ۲۰ هزار مگاوات رسید»، افزود« در تلاشیم که امسال به ناترازی ۲۴ هزار مگاوات نرسیم».
مقام‌های جمهوری اسلامی برای اشاره به کمبود شدید برق، آب و گاز در کشور به‌تازگی فقط از واژۀ «ناترازی» استفاده می‌کنند و از به‌کاربردن واژه‌های «کسری و کمبود» خودداری می‌کنند.
این هفته دولت جمهوری اسلامی برای کاستن از مصرف انرژی اعلام کرد که از ۲۰ اردیبهشت‌ماه ساعت کار ادارات و سازمان‌های دولتی از ۶ تا ۱۳ خواهد بود. علاوه‌بر این، روزهای پنجشنبۀ هر هفته نیز در تهران و شمار دیگری از استان‌ها «تا اطلاع ثانوی» تعطیل اعلام شده است.
محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت، روز جمعه ۱۸ اردیبهشت درباره کمبود برق گفت «بضاعت تولید برق کشور در همین حد است و همین مقدار سرمایه‌گذاری شده و باید مصرف را مدیریت کنیم». او همچنین با اشاره به بحران کمبود انرژی در ایران گفت زمستان ۱۴۰۴ نیز «شرایط دشواری» پیش رو خواهد بود.
مصرف برق در ایران سالانه حدود هفت درصد (معادل پنج هزار مگاوات) افزایش می‌یابد و به‌گفتۀ کارشناسان مستقل، ایران «اگر رشد تولید برق خود را سه تا چهار برابر کند، شاید در دههٔ آینده بتواند به یک تراز برسد

بی‌بی‌سی: پلیس بریتانیا هشت مرد را در دو عملیات جداگانه‌ ضدتروریسم بازداشت کرده است که هفت نفرشان ایرانی هستند. پلیس گفت این دو عملیات به یکدیگر مربوط نبوده‌اند.

پلیس لندن گفته است که پنج نفر دیروز (شنبه) در نقاط مختلف انگلستان در عملیاتی «از پیش‌برنامه‌ریزی‌شده» و در رابطه با طرحی برای «هدف قرار دادن یک مکان مشخص» بازداشت شدند.

به گفته پلیس لندن چهار نفر از این پنج نفر، دو نفر ۲۹ ساله، یک نفر ۴۰ ساله و یک نفر ۴۶ ساله تبعه ایران هستند.

پلیس ضد تروریسم همچنین اعلام کرد که درعملیاتی جداگانه سه نفردیگر که ملیت ایرانی دارند روز شنبه در لندن بازداشت شده‌اند.

یوت کوپر، وزیر کشور بریتانیا، از پلیس و نیروهای امنیتی به خاطر «اقداماتی که برای حفظ امنیت کشور انجام دادند» قدردانی کرد:

«این رویدادهای جدی نشان‌دهنده‌ نیاز مداوم به تطبیق پاسخ ما با تهدیدهای امنیت ملی هستند.»

در عملیاتی که پنج نفر بازداشت شدند، چهار نفر طبق قانون ضدتروریسم و نفر پنجم براساس ادله کیفری بازداشت شده‌اند اما هر پنج نفر به ظن تدارک برای یک عمل «تروریستی» بازداشت شده‌اند.

این مردان در شهرهای سوئیندون، غرب لندن، استاک‌پورت، راچدیل و منچستر بازداشت شدند و همچنان در بازداشت پلیس به سر می‌برند.

به گفته‌ پلیس لندن، «محل مورد نظر» این افراد که نامی از آن برده نشده اکنون در مراقبت پلیس است.

فرماندهی ضدتروریسم پلیس متروپولیتن با همکاری نیروهای پلیس منچستر بزرگ، پلیس ویلتشر و همچنین ماموران ضدتروریسم این تحقیقات را دنبال می‌کنند.

دومینیک مورفی، فرمانده یگان ضدتروریسم پلیس لندن گفت: «تحقیقات هنوز در مراحل اولیه است و ما در حال بررسی راه‌های مختلف برای مشخص کردن انگیزه احتمالی و نیز ارزیابی خطرات احتمالی برای عموم مردم هستیم.»

«می‌دانیم که مردم ممکن است نگران باشند، می‌خواهیم که هوشیار بمانند و اگر چیزی دیدند یا شنیدند که نگرانشان کرد، با ما تماس بگیرند.»

در عملیات دوم، پلیس متروپولیتن اعلام کرد که سه مرد ۳۹، ۴۴ و ۵۵ ساله در سه آدرس مختلف در شمال‌غرب و غرب لندن بازداشت شده‌اند. این افراد تحت قانون امنیت ملی بازداشت شده‌اند و تحقیقات در حال ادامه است.

پلیس تأکید کرد که این دو عملیات به یکدیگر مرتبط نیستند.

کم مک کالم، رئیس سازمان اطلاعات و امنیت داخلی بریتانیا، ام‌ آی فایو، شش ماه پیش در همایشی روسیه و ایران را به «تهیه نقشه‌های گسترده برای ترور و خرابکاری» در بریتانیا متهم کرده بود.

او گفته بود ام‌آی‌ فایو در دو سال گذشته ۲۰ توطئه ایران در خاک بریتانیا را خنثی کرده است. ایران این را به‌شدت رد می‌کند.

رادیوفردا: پلیس بریتانیا اعلام کرد پنج مرد را که چهار نفر از آنها شهروندان ایران هستند به ظن «آماده‌سازی برای یک اقدام تروریستی» دستگیر کرده است.

پلیس کلانشهر لندن بامداد یکشنبه ۱۴ اردیبهشت در بیانیه‌ای اعلام کرد که این افراد در لندن، سوئیندون و منطقه منچستر بزرگ و به ظن «توطئه برای هدف قرار دادن یک مکان خاص» بازداشت شدند.

بیانیه پلیس لندن هویت بازداشت شدگان را اعلام نکرده و تنها گفته است که چهار شهروند ایرانی بین ۲۹ تا ۴۶ سال دارند و سن و ملیت نفر پنجم هنوز در حال بررسی است.

Five men were arrested on Saturday as part of a Counter Terrorism Policing operation led by the Met's Counter Terrorism Command and supported by @gmpolice and @wiltshirepolice.https://t.co/zEtLfXC2DG

— Metropolitan Police (@metpoliceuk) May 3, 2025

دومینیک مورفی، رئیس بخش مبارزه با تروریسم در پلیس متروپولیتن لندن، تصریح کرد: «تحقیقات هنوز در مراحل اولیه است و ما در حال بررسی مسیرهای مختلف تحقیق برای کشف هر انگیزه بالقوه و همچنین دریافت این موضوع هستیم که آیا در ارتباط با این موضوع، امکان خطر بیشتری برای عموم وجود دارد یا خیر.»

فرمانده پلیس ضد تروریسم لندن افزود که در تماس با مسئولان محل مورد نظر، آنها در جریان این توطئه قرار گرفته و مشاوره‌های لازم به آنها ارائه شده «اما به دلایل عملیاتی، در حال حاضر قادر به ارائه اطلاعات بیشتر نیستیم».

هنوز جزئیات بیشتری در این باره گزارش نشده و مقام‌های ایران نیز به آن واکنش نشان نداده‌اند.

در سال‌های اخیر مقام‌های امنیتی بریتانیا به افزایش تلاش‌های ایران برای انجام ترور در خاک این کشور اشاره کرده‌اند.

از جمله اردیبهشت سال گذشته رئیس اداره امنیت داخلی بریتانیا، ام‌آی۵، در گزارش سالانه این نهاد به «افزایش خیره‌کننده» تلاش‌های ایران و روسیه در این زمینه اشاره کرد.

او گفت که کشورهای «متخاصم» برای اجرای توطئه‌های خود اقدام به استخدام تبهکاران و جنایتکاران می‌کنند.

مرداد ۱۴۰۲ نیز برخی نشریات بریتانیا از جمله ساندی‌تایمز گزارش دادند که وزیر کشور بریتانیا بر این باور است که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی «بزرگترین تهدید» علیه امنیت ملی این کشور است.

بی‌بی‌سی: سازمان گزارشگران بدون مرز در تازه‌ترین ارزیابی‌ از آزادی رسانه‌ها در جهان، ایران را در قعر جدول شاخص آزادی رسانه‌ها قرار داده که در آن «روزنامه‌نگاران خودسانسوری کرده و همه دیدگاه‌های انتقادی توسط حکومت سرکوب شده‌اند.» براساس این گزارش رتبه ایران ۱۷۶ و افغانستان ۱۷۵ است.

در این گزارش آمده است که کشورهای سوریه (رتبه ۱۷۷)، چین (رتبه ۱۷۸)، کره‌شمالی (رتبه ۱۷۹) و اریتره (رتبه ۱۸۰) در وضعیت وخیم‌تری از ایران قرار دارند.

گزارشگران بدون مرز در مقدمه این گزارش نوشته است: «اگرچه حملات فیزیکی علیه روزنامه‌نگاران مشهودترین نقض آزادی رسانه‌ها است، فشار اقتصادی نیز مشکل بزرگ و موثری است.»

«شاخص اقتصادی در شاخص جهانی آزادی مطبوعات گزارش بدون مرز اکنون در پایین‌ترین سطح بی‌سابقه و بحرانی خود قرار دارد؛ زیرا کاهش این شاخص در سال ۲۰۲۵ ادامه یافته است. در نتیجه، وضعیت جهانی آزادی رسانه‌ها اکنون برای اولین بار در تاریخ این شاخص به عنوان “وضعیت دشوار” طبقه بندی می‌شود.»
سازمان گزارشگران بدون مرز می‌گوید «۳۴ کشور به دلیل تعطیلی گسترده رسانه‌ها، باعث تبعید روزنامه‌نگاران در سال‌های اخیر شده‌اند.»

این سازمان رصد کننده رسانه‌ها و روزنامه‌نگاران می‌گوید «منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا همچنان خطرناک‌ترین منطقه در جهان برای خبرنگاران و در این میان بدترین منطقه برای روزنامه‌نگاران غزه است که ارتش اسرائیل عامل آن بوده است.»

گزارشگران بدون مرز می‌گوید همه کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا، از نظر آزادی مطبوعات در وضعیت «سخت» یا «بسیار جدی» قرار دارند و تنها کشور استثنا، قطر است که در رتبه ۷۹ قرار دارد.

براساس این گزارش‌ها «رسانه‌ها بین سرکوب رژیم‌های استبدادی و بی‌ثباتی اقتصادی مداوم گرفتار شده‌اند.»

در روزهای اخیر و پس از انفجار در بندر شهید رجایی، دادستانی تهران اعلام کرد علیه چند رسانه‌ها و فعال رسانه‌ای در فضای مجازی در ارتباط با اطلاع رسانی در این زمینه، اعلام جرم کرده است.

قوه قضائیه نام این رسانه‌ها و افراد را اعلام نکرده است اما «انتشار اخبار خلاف واقع در حادثه بندرشهید رجایی» عنوان اتهامی در اطلاعیه دادستانی تهران ذکر شده است.

براساس این گزارش، برخی رسانه‌ها و فعالان مجازی نیز تذکر گرفته‌اند.

پس از انفجار، دادستانی کل در ایران در اطلاعیه‌ای فعالان فضای مجازی و رسانه‌ها را تهدید کرد که در صورت انتشار هرگونه «محتوای خلاف واقع، نشر اکاذیب و توهین اقدام به برهم زدن امنیت روانی» با آنها «براساس قانون برخورد مقتضی صورت خواهد گرفت.»

این اولین باری نیست که پس از وقع بحران، با فعالان رسانه‌ای و رسانه ها برخورد می‌شود.

حکومت ایران برای کنترل افکار عمومی و مدیریت بحران، همواره در تلاش بوده از طریق رسانه‌ها و افراد نزدیک به خود، فضای اطلاع‌رسانی را در اختیار خود داشته باشد.