اخبار

دویچه‌وله: رهبر جمهوری اسلامی از استعدادهای برتر علمی کشور خواست به جای آنکه “خود را در هاضمه بی‌رحم و آزمند جوامع بیگانه” قرار دهند در ایران بمانند. او می‌گوید دل‌سرد کردن این جوانان “خیانت به کشور و ناموس ملی” است.

رهبر جمهوری اسلامی در دیدار با شرکت‌کنندگان در نهمین همایش “نخبگان فردا” هشدار داد که جریانی به‌دنبال شناسایی نخبگان علمی کشور و هدایت آنان به خارج است.

علی خامنه‌ای صبح چهارشنبه، ۲۲ مهر همچنین به وجود “عناصر و افرادی” اشاره کرد که به گفته‌ی او با استفاده از “روزنامه‌ها و مجلات و تریبون‌ها، دائماً در حال دل‌سرد کردن مردم و جوانان و نفی پیشرفت‌های علمی و دست‌آوردهای بزرگ کشور” هستند.

خامنه‌ای می‌گوید کسانی که در پی دل‌سرد کردن نسل جوان نسبت به حال و آینده هستند، “مرتکب خیانت به کشور و ناموس ملی” می‌شوند.

بیشتر بخوانید: اعتراف معاون روحانی به ناتوانی در جذب نخبگان

مقایسه ایران با آمریکای ۲۴۰ سال پیش

رهبر جمهوری اسلامی به نخبگان جوانی که در فکر “رفتن به کشورهای بیگانه با برخی ذهنیت‌های رفاهی” هستند توصیه کرد در ایران بمانند.

او در ادامه گفت: «به‌جای آنکه خود را در هاضمه بی‌رحم و آزمند جوامع بیگانه، قرار دهید، سازنده هندسه صحیح سلامت کشور و تضمین کننده مغز و سلسله اعصاب و استخوان‌بندی جامعه خود باشید.»

خامنه‌ای می‌گوید اگرچه غربی‌ها در مسائل علمی و فناوری پیشرفت‌های زیادی کرده‌اند اما جوانان ایرانی که “توانایی بالقوه بسیار بالایی دارند” نباید مرعوب این موضوع شوند.

او معتقد است که “اگر قرار بر مقایسه باشد باید بیش از سه دهه کنونی ایران با بیش از سه دهه آن کشورها بعد از استقلال آنها، مقایسه شود”.

اعلامیه استقلال ایالات متحده آمریکا از بریتانیا دوم ژوئیه ۱۷۷۶ میلادی صادر و دو روز بعد در کنگره این کشور تصویب شد.

بر این اساس “استعدادهای برتر علمی” باید مطابق توصیه خامنه‌ای سه دهه گذشته در جمهوری اسلامی را با سه دهه‌ی قبل از ۲۳۹ سال پیش آمریکا مقایسه کنند.

بیشتر بخوانید: سیر صعودی مهاجرت نخبگان علمی ایرانی

نخبگان زندانی

رهبر جمهوری اسلامی پس از طرح این روش مقایسه حیرت‌آور، “احساس تافته‌ی جدا بافته بودن” را یک بیماری شخصیتی خواند و از نخبگان جوان خواست جلوی رشد این بیماری در خود را بگیرند.

او تنها راه مقابله با این بیماری را تقویت “روحیه جهادی” دانست و ضمن انتقاد از برگزاری اردوهای دانشجویی در کشورهای اروپایی خواستار شرکت جوانان نخبه در “اردوهای جهادی” شد.

خامنه‌ای اعزام دانشجویان به اردوهای اروپایی را “یکی از غلط‌ترین کارها” خواند و گفت: «اردوهای جهادی بسیار بهتر و شرافتمندانه‌تر از برگزاری چنین اردوهایی است.»

مسئولان دولت یازدهم نیز در کنار توصیه به تحصیل‌کردگان برای ماندن در ایران بارها خواستار بازگشت ایرانیان خارج از کشور، حتی کسانی که پس از جنبش اعتراضی سال ۸۸ کشور را ترک کرده‌اند شده‌اند.

شماری از بازداشت شدگان سال ۸۸ که برخی از آنها همچنان در زندان به سر می‌برند دانشجویان و نخبگان جوانی مانند امید کوکبی، از برگزیدگان المپیاد فیزیک هستند که خامنه‌ای آنها را به ماندن در ایران تشویق می‌کند.

بیشتر بخوانید: جایزه “آزادی و مسئولیت علمی” برای امید کوکبی، فیزیک‌دان زندانی

بازداشت ایرانیان مقیم خارج

چندی پیش حسن قشقاوی، معاون کنسولی و امور ایرانیان وزیر خارجه، از تصویب طرح “تسهیل ورود ایرانیان به داخل کشور” به دستور مستقیم حسن روحانی خبر داد.

قشقاوی می‌گوید مطابق این طرح ایرانیان مقیم خارج می‌توانند به محض بازگشت به ایران با ارائه سندی که ایرانی بودن آن‌ها را نشان دهد مجوز ورود به کشور را دریافت کنند.

بیشتر بخوانید: معاون وزیر خارجه: در جریان اعتراضات ۸۸ تا ۱۰۰هزار نفر ایران را ترک کردند

چنان‌که قشقاوی گفته با این مصوبه حتی کسانی که غیرقانونی از کشور خارج شده باشند نیز مشکلی برای بازگشت نخواهند داشت و “هیچ برگه و یا سندی درباره‌اسناد اقامتی آن‌ها از سوی ناجا یا سایر ارگان‌ها خواسته نمی‌شود”.

این طرح بلافاصله با سخنان تهدید‌آمیز سخنگوی قوه قضائیه، غلامحسین محسنی‌اژه‌ای روبرو شد و اندکی بعد بازداشت پنج فعال سیاسی ایرانی را به دنبال داشت که به کشور بازگشته بودند.

محسنی‌اژه‌ای معترضان سال ۸۸ را “فعال فتنه” خوانده و گفته است: «ما کسی را ممنوع‌الورود نمی‌کنیم. اما به محض اینکه وارد شد، تحت تعقیب قرار گرفته و به اتهام او رسیدگی می‌کنیم. چه افراد به صورت رسمی و با گذرنامه از مرزهای رسمی کشور خارج شده باشد و چه به صورت غیر رسمی.»

رادیوفردا: کیوان کریمی، مستندساز ایرانی، از سوی شعبه ۲۸ دادگاه انقلاب تهران به ریاست قاضی مقیسه، به شش سال زندان و ۲۲۳ ضربه شلاق محکوم شد. اتهام‌های وی «توهین به مقدسات و رابطه نامشروع» عنوان شده است.

آقای کریمی روز چهارشنبه ۲۲ مهر در گفت‌وگو با خبرگزاری آسوشیتدپرس، با رد اتهام‌های خود گفت که در فیلم‌هایش بیشتر درباره مسائل جامعه،‌ دیوارنویسی یا همان گرافیتی و کارگران صحبت می‌کند و نمی‌داند چه اتفاقی افتاده که چنین حکمی برایش صادر شده است.

امیر رئیسیان وکیل مدافع او درباره جزئیات پرونده این فیلمساز به رادیو فردا گفت: «اتهام آقای کریمی توهین به مقدسات است و مصداق آن این بوده که ایشان قرار بود کلیپی بسازد اما این کلیپ را نساخت چون درباره جزئیات آن با سفارش‌دهندگان به توافق نرسید، اما دادگاه این تلقی را داشت که ایشان مرتکب توهین به مقدسات شده است. دفاع ما در دادگاه نیز همین بود که اساساً، این همکاری صورت نگرفته است و موضوع این همکاری و پیشنهادی که به آقای کریمی شده بود هم به مقدسات ربطی نداشته است».

آقای رئیسیان در ادامه افزود: « کار دیگری هم که در دادنامه به آن اشاره شده، فیلم مستند “دیوار” است که مربوط به دیوارنویسی‌های شهر تهران بود و هیچ ربطی به توهین به مقدسات نداشته است. اساساً هیچ کدام از افعالی که توسط آقای کریمی صورت گرفته است، ربطی به مقدسات ندارد».

وی افزود: «آقای کریمی مستندساز است و برای فیلم‌هایی که ساخته است، مجوز داشته و آن‌چه را هم که نساخته است، اصلاً موضوع پرونده نیست؛ یعنی فعلی است که او مرتکب نشده و برای فعلی که کسی مرتکب نشده، نمی‌شود آن فرد را مجازات کرد».

کیوان کریمی، به گفته وکیل مدافعش، همچنین به اتهام «رابطه نامشروع از طریق روبوسی و دست‌دادن با نامحرم» به ۲۲۳ ضربه شلاق محکوم شده است.

آقای کریمی دو سال پیش با ساخت فیلمی کوتاه با نام «ماجرای زن و شوهر» به شهرت رسید. این فیلم که بر اساس داستانی از ایتالو کالوینو نویسنده ایتالیایی ساخته شده است، در ۴۰ جشنواره در سراسر جهان به نمایش در آمد و برنده جوایزی از جشنواره‌های اسپانیا و کلمبیا شد.

همزمان با محکومیت این مستندساز، مهدی موسوی و فاطمه اختصاری، شاعرانی که به عنوان سرایندگان غزل پست مدرن در ایران شهرت یافته‌اند، نیز در دادگاه انقلاب تهران به ترتیب، به ۹ سال و ۱۱ سال و نیم زندان محکوم شدند.

اتهام‌های این دو شاعر ایرانی «تبلیغ علیه نظام» و «توهین به مقدسات» عنوان شده است.

اتهام دیگر این دو شاعر، «روبوسی و دست دادن با نامحرم» است که قاضی دادگاه حکم به ۹۹ ضربه شلاق برای هر دو آنان داده است.

اتهام‌هایی که امیر رییسیان وکیل مدافع این دو شاعر آنها را رد می‌کند: «متاسفانه اتهام توهین به مقدسات برای شعرهایی است که ایشان سرودند که البته هیچ کدام از این اشعار، تا جایی که در دادگاه ارائه شد و ما در مورد آن توضیح دادیم، دلالت بر توهین ندارند، لفظی که توهین‌آمیز باشد در هیچ کدام از این اشعار به کار نرفته است و مهم‌تر آنکه، هیچ کدام از آنها اصلاً به مقدسات مربوط نبوده است ولی به هرحال این برداشت دادگاه است».

آقای رئیسیان در ادامه افزود: «اغلب این شعرها مجوز داشته، و به طور قانونی و با مجوز از وزارت ارشاد، در کتب آقای موسوی و خانم اختصاری منتشر شده است».

مهدی موسوی در صفحه اینستاگرام خود، با رد اتهام‌هایش، این احکام را حکم «بی‌دادگاه و ناعادلانه» خوانده است.

مهدی موسوی و فاطمه اختصاری در آذر ماه سال ۱۳۹۲ بازداشت شدند و بیش از یک ماه در بند دو الف اوین زندانی بودند.

آثار این دو شاعر اغلب در ایران با سانسور مواجه بوده‌ و برخی از کتاب‌های آنان هم پس از انتشار توقیف شده‌اند.

رادیوفردا:دفتر رهبر جمهوری اسلامی ایران در اطلاعیه‌ای این اظهار نظر برخی از نمایندگان مجلس را «خلاف واقع» دانست که گفته بودند حضور یکی از اعضای بلندپایه این دفتر در جلسه‌ای با علی لاریجانی، بر روند رسیدگی مجلس به طرح مربوط به «برنامه جامع اقدام مشترک» (برجام) تاثیر گذاشته است.

اطلاعیه روابط عمومی دفتر رهبر ایران روز چهارشنبه ۲۲ مهر در پایگاه اطلاع‌رسانی علی خامنه‌ای تحت عنوان «تاکید بر مسیر قانونی بررسی برجام» منتشر شده‌ است.

در این اطلاعیه آمده‌ است که آیت‌الله خامنه‌ای «در موارد متعددی بر طی شدن مسیر قانونی بررسی مفاد برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) تاکید داشته‌اند» و مواضع رهبر جمهوری اسلامی درباره این موضوع، «صریح، شفاف و دقیق در سخنرانی‌های ماه‌های اخیر» وی اعلام شده و در اختیار همگان قرار دارد.

این اطلاعیه می‌افزاید: «لذا هرگونه اطلاع‌رسانی و بیان مطالب غلط و مغشوش مبنی بر نقش مستقل برخی از مسئولین دفتر معظم‌له در روند بررسی طرح “اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی ایران در اجرای برجام” خلاف واقع بوده و فاقد اعتبار است».

در این اطلاعیه توضیح و جزئیات بیشتری ارائه نشده‌ است اما مضمون آن می‌تواند به خبر مربوط به نقش (علی) اصغر حجازی، نماینده رهبر جمهوری اسلامی، در جلسه سه‌جانبه بیت رهبری، مجلس و شورای عالی امنیت ملی اشاره داشته باشد.

در روز تصویب طرح اجرای توافق هسته‌ای، مهدی کوچک‌زاده، از نمایندگان منتقد دولت و مخالف برجام گفت که محمدرضا باهنر، نایب رییس دوم مجلس به نمایندگان خبر داده‌ است که «دیشب آقایان لاریجانی، حجازی و شمخانی جلسه داشتند و تصمیم گرفته شد این طرح تصویب شود».

آقای کوچک‌زاده در واکنش به این مسئله در جمع خبرنگاران با فریاد می‌گفت که «همه بدانند این طرح، طرح مجلس نیست و طرح لاریجانی و شمخانی و حجازی است».

روزنامه شرق نیز در تیتر یک شماره روز چهارشنبه خود با عنوان «تصمیم نظام، اجرای برجام»، بر نقش جلسه دوشنبه شب اصغر حجازی با رییس و چند تن از نمایندگان مجلس و با حضور علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در این مصوبه تاکید کرد.

​​این روزنامه عکسی از مهدی کوچک‌زاده را چاپ کرد که این نماینده مخالف برجام کاغذی در دست دارد که از روی آن به صراحت از اصغر حجازی، عضو ارشد دفتر رهبر جمهوری اسلامی نام برده و نوشته‌ است: «مجلس از تصمیم لاریجانی، شمخانی، حجازی تبعیت کرد».

پیش از این اما علی لاریجانی، رییس مجلس شورای اسلامی، گفته بود که «طرح اقدام متناسب و متقابل جمهوری اسلامی ایران در اجرای برجام» به اطلاع علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی رسیده و او گفته‌ است: «من درباره برجام نظری ندارم و در رای نمایندگان دخالت نمی‌کنم».

روز سه‌شنبه ۲۱ مهرماه نیز کمال خرازی، رییس شورای راهبردی روابط خارجی ایران، در واکنش به اظهارات تعدادی از نمایندگان مجلس مبنی بر مخالفت علی خامنه‌ای با توافق اتمی وین گفت که رهبر جمهوری اسلامی درباره رد یا تصویب این توافق هیچ موضعی نگرفته‌ است.

رادیوفرانسه: رامی عبدالرحمان، رییس سازمان دیده بان حقوق بشر سوریه، گفته است که نه فقط حزب الله لبنان قوای نظامی اش را در لبنان تقویت کرده، بلکه هزاران نیروی نظامی جمهوری اسلامی ایران نیز در فرودگاه “حمیم” در لاذقیه پیاده شده اند.

ابو محمد الجولانی، رهبر گروه نصرت در سوریه که شاخۀ القاعده در این کشور به شمار می رود، خواستار تشدید و گسترش حملات اسلامگرایان علیه روسیه شده که از دو هفته پیش بمباران مواضع اسلامگرایان و مخالفان بشار اسد در سوریه را آغاز کرده است.
رهبر القاعده در سوریه همچنین از جهادیون خواسته است که روستاهای شیعیان علوی در سوریه را بمباران کنند. او همچنین ۳ میلیون یورو جایزه برای سر بشار اسد و ۲ میلیون یورو نیز برای سر حسن نصرالله، رهبر حزب الله لبنان، جایزه تعیین کرده است.
رهبر گروه نصرت، همچنین پیش بینی کرده است که مداخلۀ نظامی روسیه در سوریه شکست بمراتب سنگین تری از ناکامی روسیه در افغانستان برای رهبران مسکو در پی داشته باشد. او از جهادیون منطقۀ قفقاز خواسته است که به تلافی مداخلۀ نظامی روسیه در سوریه، نظامیان و غیرنظامیان روسیه را آماج حملات خود قرار بدهند.
به گزارش سازمان دیده بان حقوق بشر سوریه، هواپیماهای روسیه، به حملات شان در استان های حماه، ادلب و حلب در پشتیبانی از پیشروی نیروهای ارتش بشار اسد، حزب الله لبنان و نظامیان جمهوری اسلامی ایران ادامه می دهند.
امروز سه شنبه سیزدهم اکتبر، وزارت دفاع روسیه اعلام کرد که جنگنده های “سوخوی” این کشور در بیست و چهار ساعت گذشته ۸۶ هدف را در استان های “رقه”، “حماه”، “ادلب”، “لاذقیه” و “حلب” بمباران کرده اند که از آغاز بمباران های هواپیماهای روسی در سوریه بی سابقه است.
با این حال، نیروهای بشار اسد امروز در تلاش شان برای پیشروی در مرکز این کشور و محاصرۀ “خان شیخون” با شکست روبرو شده و مجبور به عقب نشینی شدند.
هواپیماهای روسیه تاکنون حملات خود را بر مناطق مرکزی و شمالی سوریه به ویژه در “ادلب” و “حماه” متمرکز کرده اند که مناطق تحت نفوذ گروه نصرت در سوریه به شمار می روند.
رهبر گروه نصرت همچنین از همۀ گروه های اسلامی مسلح در سوریه خواسته است که اختلافات شان را کنار بگذارند و برای تحمیل شکستی سنگین علیه کشورهای غربی و روسیه با یکدیگر متحد شوند.

امروز صبح دو خمپاره به سفارتخانۀ روسیه در دمشق اصابت کرد که در مقابل آن شماری در پشتیبانی از عملیات نظامی مسکو در سوریه تجمع کرده بودند. در واکنش، سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجۀ روسیه، این حمله را اقدامی تروریستی خواند که هدف اش، به گفتۀ او، جلوگیری از پیروزی در مقابل تروریسم و افراطیون است.

خودنویس: د‌‌‌‌‌كتر فاطمه ظفرنژاد‌‌‌‌‌ پژوهشگر آب و توسعه پايد‌‌‌‌‌ار معتقد است که «مافیای آب» از رئیس جمهوری هم قوی‌تر است و نبود مدیریت و «سد‌‌‌‌‌سازی تقلید‌‌‌‌‌ی» سبب خشک شد‌‌‌‌‌ن رود‌‌‌‌‌ها و سفره‌های زیرزمینی متصل به آنها شد‌‌‌‌‌ه است.

دکتر فاطمه ظفرنژاد در پاسخ به سوال‌های سایت زیست‌بوم [2]، به مسائلی اشاره کرده است که میزان نگرانی از نبود مدیریت بر منابع آب، و فقدان برنامه‌ریزی برای مهار خشک‌سالی را افزایش می‌دهد. به عقیده‌ی او«مافیای آب گذشته از کَری مصلحتی به کورد‌‌‌‌‌لی ناشی از امتیازات پول‌سالاری هم مبتلاست پس برچنین هیولای خطرناکی که به‌علت فساد‌‌‌‌‌ از هر رئیس جمهور یا رئیس مجلسی زورمند‌‌‌‌‌تر است جز با اجماع ملی نیروهای مرد‌‌‌‌‌می، حرکت متناسب و آگاهانه همه د‌‌‌‌‌ستگاه‌ها و نهاد‌‌‌‌‌های ملی مذهبی و جز با مشارکت همه قوا نمی‌توان غلبه کرد‌‌‌‌‌.»

دکتر ظفرنژاد در باره ناهم‌خوانی بسیاری از صنایع بزرگ نظیر فولادسازی با منابع آب داخلی می‌گوید: «گسترش صنایع ناسازگار با زیست‌بوم مانند‌‌‌‌‌ صنایع فولاد‌‌‌‌‌ د‌‌‌‌‌ر اصفهان ، یزد‌‌، کرمان و فلات مرکزی کار اشتباهی بود‌‌‌‌‌ که هنوز هم اد‌‌‌‌‌امه یافته است. صنایع فولاد‌‌‌‌‌ باید‌‌‌‌‌ کنار خلیج فارس ساخته می‌شد‌‌‌‌‌ تا از آب اقیانوس استفاد‌‌‌‌‌ه کند‌‌‌‌‌ نه از آب کوهرنگ و سرشاخه‌های کارون اما این گسترش ناسازگار صنایع به سبب این بود‌‌‌‌‌ که صنایع خود‌‌‌‌‌ را موظف به تامین آب نمی‌د‌‌‌‌‌ید‌‌‌‌‌ند‌‌‌‌‌ و می‌د‌‌‌‌‌انستند‌‌‌‌‌ که د‌‌‌‌‌ستگاه ناکارآمد‌‌‌‌‌ی مانند‌‌‌‌‌ وزارت نیرو بالاخره با راهزنی حقابه کشاورزان و به‌شیوه رفاقتی خصولتی آب برای صنایع ناسازگارشان تامین خواهد‌‌‌‌‌ کرد‌‌‌‌‌.»

او این روش را «راهزنی» می‌خواند و می‌گوید:‌ «این راهزنی حقابه‌ها اد‌‌‌‌‌امه خطرناکی یافته و تاکنون سالانه يك میلیارد‌‌‌‌‌ مترمکعب از آب کارون از سرشاخه‌ها منحرف می‌شود‌‌‌‌‌. با طرح سد‌‌‌‌‌ و انتقال بهشت آباد‌‌‌‌‌ 2/1میلیارد‌‌‌‌‌ مترمکعب د‌‌‌‌‌یگر انتقال خواهد‌‌‌‌‌ یافت تا د‌‌‌‌‌ر کرمان صنایع ناسازگار فولاد‌‌‌‌‌ د‌‌‌‌‌رست شود‌‌‌‌‌ و د‌‌‌‌‌ر یزد‌‌‌‌‌ و اصفهان شاهد‌‌‌‌‌ توسعه ناپاید‌‌‌‌‌ار و نابومی بیشتری باشیم. ساخت این خط سرنوشت کارون را با خشکی ابد‌‌‌‌‌ی گره خواهد‌‌‌‌‌ زد‌‌‌‌‌.» به اعتقاد او، همین روند منتهی به بحران بی‌آبی کارون و ایجاد مشکل برای مردم خوزستان شده است.

این کارشناس امور آب معتقد است که توسعه ناپایدار و مدیریتبرپایه الگوی ناسازگار باشرایط بوم‌شناختی ایران عامل مهمی برای مشکلات امروز است: «از ۶ د‌‌‌‌‌هه پیش مد‌‌‌‌‌یریت آب کشور برپایه یک الگوی ناسازگار با بوم‌شناخت این سرزمین بنا شد‌‌‌‌‌ه که ساخت‌وساز بتنی و سد‌‌‌‌‌سازی را تنها شیوه مد‌‌‌‌‌یریت آب می‌د‌‌‌‌‌اند‌‌‌‌‌. ما د‌‌‌‌‌ر جریان یک گسست عمیق از د‌‌‌‌‌انش ژرف ایرانی، مد‌‌‌‌‌یریت سخت‌افزاری را به آب، منابع طبيعی، جوامع بومی مولد‌‌‌‌‌ و کشاورزان تحمیل کرد‌‌‌‌‌یم. د‌‌‌‌‌رحالی‌که آب و منابع طبیعی را باید‌‌‌‌‌ با لحاظ موازین بوم‌شناختی و به‌شیوه نرم و سازگار با محیط و نیز د‌‌‌‌‌ر مشارکت با صاحبان اصلی آب‌ها و حقابه‌ها یعنی کشاورزان و جوامع بومی‌ مولد‌‌‌‌‌ مد‌‌‌‌‌یریت کرد‌‌‌‌‌. برای جلوگیری از هد‌‌‌‌‌ررفت این منابع کمیاب د‌‌‌‌‌ر اقلیم خشک ایران، همان‌گونه که«حاسب‌کرجی»متوفی به ۴۱۰ هجری د‌‌‌‌‌ر کتاب استخراج آب‌های پنهان آورد‌‌‌‌‌ه، باید‌‌‌‌‌ آن‌ را د‌‌‌‌‌ر زیر زمین هد‌‌‌‌‌ایت کرد‌‌‌‌‌ تا با کمترین هد‌‌‌‌‌ررفت بیشترین منافع را برای کشور د‌‌‌‌‌اشته باشد‌‌‌‌‌.»

ظفرنژاد با اشاره به مطالعات حاسب کرجی در باره بهترین شیوه بهره برداری از آب در ایران می‌گوید: «از پیامد‌‌‌‌‌های مد‌‌‌‌‌یریت سازه‌ای آب تبخیر سالانه میلیارد‌‌‌‌‌ها مترمکعب آب از سطح د‌‌‌‌‌ریاچه بیش از ۷۰۰ سد‌‌‌‌‌ ساخته شد‌‌‌‌‌ه د‌‌‌‌‌ر کشور است. «حاسب کرجی» که ششصد‌‌‌‌‌ سال پیش از «گالیله» ، «کپلر» و «کوپرنیک» کروی بود‌‌‌‌‌ن زمین و گرد‌‌‌‌‌ش آن به‌د‌‌‌‌‌ور مرکز خود‌‌‌‌‌ را د‌‌‌‌‌ر کتابش به‌صراحت نوشته و نیز به کشش مرکز و نیروی ثقل زمین بسیار جلوتر از نیوتن اشاره کرد‌‌‌‌‌ه، قنات را بهترین شیوه بهره‌برد‌‌‌‌‌اری از آب د‌‌‌‌‌ر سرزمین ایران می‌د‌‌‌‌‌انست.»

ظفرنژاد با اشاره به «سدسازی تقلیدی» به عنوان عامل خشک شدن رودخانه‌ها می‌گوید: «سد‌‌‌‌‌سازی تقلید‌‌‌‌‌ی، سبب خشک شد‌‌‌‌‌ن رود‌‌‌‌‌ها و سفره‌های زیرزمینی متصل به آنها شد‌‌‌‌‌ه و د‌‌‌‌‌ر د‌‌‌‌‌هه‌های اخیر بسیاری از قنات‌ها خشکید‌‌‌‌‌ند‌‌‌‌‌. تهران پانصد‌‌‌‌‌ قنات بارور د‌‌‌‌‌اشت که د‌‌‌‌‌ر حد‌‌‌‌‌ توان اکولوژیکی این شهر می‌توانست برای جمعیت متعاد‌‌‌‌‌ل آن آب تامین کند‌‌‌‌‌. سد‌‌‌‌‌سازی و انحراف آب رود‌‌‌‌‌خانه‌های کرج و لار، جاجرود‌‌، شاهرود‌‌‌‌‌ و … به این شهر از یکسو تهران را به کلانشهری پرمعضل و ناسازگار با زیست‌بوم تبد‌‌‌‌‌یل کرد‌‌‌‌‌ که د‌‌‌‌‌ه‌ها برابر توان اکولوژیکی خود‌‌‌‌‌ از جمعیت پر شد‌‌‌‌‌، و از سوی د‌‌‌‌‌یگر راهزن حقابه کشاورزان کرج، شهریار، طالقان، ورامین، گرمسار‌و… شد‌‌‌‌‌؛ این جوامع بومی مولد‌‌‌‌‌ را به آوارگی و سرنوشت حاشیه‌نشینی شهرها با مشاغل کاذب و پست محکوم کرد‌‌‌‌‌.»

این پژوهشگر توسعه پایدار، در باره علل تداوم سدسازی، به «مافیای» آب اشاره می‌کند: «نگاهی به آمار و د‌‌‌‌‌اد‌‌‌‌‌ه‌های تارنمای وزارت نیرو و شرکت مد‌‌‌‌‌یریت منابع آب کشور نشان می‌د‌‌‌‌‌هد‌‌‌‌‌ که سد‌‌‌‌‌سازی د‌‌‌‌‌ر هر زمان با هر بهانه ممکن انجام شد‌‌‌‌‌ه است اما اینکه این بهانه راست یا د‌‌‌‌‌روغ بود‌‌‌‌‌ه مبهم ماند‌‌‌‌‌ه است. د‌‌‌‌‌ر د‌‌‌‌‌هه شصت و هفتاد‌‌‌‌‌ با شعار افزایش آب و خود‌‌‌‌‌کفایی کشاورزی هر سد‌‌‌‌‌ی را توجیه کرد‌‌‌‌‌ند‌‌‌‌‌ حتی سد‌‌‌‌‌هایی که اصلا زمین بی‌آبی د‌‌‌‌‌ر پایین د‌‌‌‌‌ست‌شان نبود‌‌‌‌‌ (سد‌‌‌‌‌های حوضه د‌‌‌‌‌ریای مازند‌‌‌‌‌ران). یا سد‌‌‌‌‌هایی که به‌نام کشاورزی تصویب و ساخته شد‌‌‌‌‌ند‌‌‌‌‌ اما هیچ مستند‌‌‌‌‌اتی د‌‌‌‌‌رباره زمین و کشاورزی ند‌‌‌‌‌اشتند‌‌‌‌‌. د‌‌‌‌‌ر یک د‌‌‌‌‌وره تامین شرب و صنعت د‌‌‌‌‌ر اولویت قرار گرفت اما باز هم هیچ تحقیقی صورت نگرفت که آیا برای تامین آب یک شهر قنات و چاه بهتر نیستند‌‌‌‌‌؟ آیا استخراج آب‌های پنهان روش مطمئن‌تری برای تامین آب شرب نیست؟ البته پاسخ روشن است. چون چاه و قنات ریخت و پاش‌های رایج پیمانکاری د‌‌‌‌‌ر سد‌‌‌‌‌ها را د‌‌‌‌‌ربرند‌‌‌‌‌ارد‌‌‌‌‌ برای مافیای آب گزینه مرد‌‌‌‌‌ود‌‌‌‌‌ی به‌شمار می‌رود‌‌‌‌‌.»

دکتر فاطمه ظفرنژاد، آمارا ارائه شده از سوی وزارت نیرو را غیر قابل قبول می‌داند و می‌گوید که کارشناسان بخش‌ آبخیزداری این آمارها را باور نمی‌کنند: «آمار وزارت نیرو د‌‌‌‌‌ر زمینه نیازسنجی، گزینه‌یابی، فواید‌‌‌‌‌، پیامد‌‌‌‌‌ها، و ارزیابی تطبیقی سد‌‌‌‌‌ها به‌شد‌‌‌‌‌ت مخد‌‌‌‌‌وش است. وزارت نیرو اد‌‌‌‌‌عا می‌کند‌‌‌‌‌ صد‌‌‌‌‌ها هزار بلکه میلیون‌ها هکتار زمین بی‌آب را به زمین آبی بد‌‌‌‌‌ل کرد‌‌‌‌‌ه است اما هم آمار خد‌‌‌‌‌شه‌د‌‌‌‌‌ار این وزارتخانه و هم ارزیابی‌های تطبیقی مستقل و غیرد‌‌‌‌‌ولتی چیزهای بسیار متفاوت و گاه د‌‌‌‌‌رست عکس اد‌‌‌‌‌عای وزارت سد‌‌‌‌‌سازی را نشان می‌د‌‌‌‌‌هد‌‌‌‌‌. وزارت نیرو اد‌‌‌‌‌عا می‌کند‌‌‌‌‌ که ۹۲ د‌‌‌‌‌رصد‌‌‌‌‌ آب کشور د‌‌‌‌‌ر بخش کشاورزی مصرف می‌شود‌‌‌‌‌ اما این د‌‌‌‌‌روغ بزرگی بیش نیست. بسیاری از ما ارقام مخد‌‌‌‌‌وش این وزارتخانه را باور کرد‌‌‌‌‌یم و می‌کنیم اما کارشناسان حوضه‌های آبخیز و کارشناسان کشاورزی این اد‌‌‌‌‌عا را کاملا رد‌‌‌‌‌ می‌کنند‌‌‌‌‌. آمار خطوط انتقال آب خود‌‌‌‌‌ وزارت نیرو و شرکت مد‌‌‌‌‌یریت منابع آب هم اد‌‌‌‌‌عای مصرف بیش از ۹۰ د‌‌‌‌‌رصد‌‌‌‌‌ی آب د‌‌‌‌‌ر بخش کشاورزی را رد‌‌‌‌‌ می‌کند…مافیای آب گذشته از کَری مصلحتی به کورد‌‌‌‌‌لی ناشی از امتیازات پول‌سالاری هم مبتلاست پس برچنین هیولای خطرناکی که به‌علت فساد‌‌‌‌‌ از هر رئیس جمهور یا رئیس مجلسی زورمند‌‌‌‌‌تر است جز با اجماع ملی نیروهای مرد‌‌‌‌‌می، حرکت متناسب و آگاهانه همه د‌‌‌‌‌ستگاه‌ها و نهاد‌‌‌‌‌های ملی مذهبی و جز با مشارکت همه قوا نمی‌توان غلبه کرد‌‌‌‌‌.»

دویچه‌وله: کاخ سفید و وزارت امور خارجه آمریکا اعلام کردند موضوع آزمایش موشکی ایران را به شورای امنیت می‌برند. جاش ارنست، سخنگوی کاخ سفید، گفت واشنگتن آماده همکاری با هم‌پیمانان منطقه‌ای خود در مقابله با برنامه موشکی ایران است.

وزارت امور خارجه آمریکا روز سه‌شنبه (۱۳ اکتبر/ ۲۱ مهر) گفت آزمایش موشکی اخیر ایران نقض احتمالی قطعنامه سازمان ملل است و واشنگتن این موضوع را در سازمان ملل به بحث خواهد کشید.

به گزارش خبرگزاری رویترز مارک تونر٬ سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا٬ گفت: «ما مسلما همان‌طور که پیش از این در موقعیت‌های مشابه چنین اقدامی کرده‌ایم، این بار نیز این موضوع را در شورای امنیت سازمان ملل مطرح خواهیم کرد.»

او اشاره کرد که آزمایش موشکی ایران می‌تواند نقض قطعنامه ۱۹۲۹ سازمان ملل باشد که تصریح کرده است ایران نمی‌تواند در فعالیت‌های مربوط به موشک‌های بالستیک درگیر شود.

بیشتر بخوانید: “آزمایش موشکی ایران احتمالا ناقض قطعنامه سازمان ملل است”

ایران همچنین بر اساس قطعنامه اخیرا تصویب‌شده‌ی شورای امنیت سازمان ملل علیه این کشور (قطعنامه ۲۲۳۱ که برای اجرای توافق هسته‌ای صادر شده است) مجاز به انجام فعالیت‌های مربوط به آن‌دسته از موشک‌های بالستیک که توانایی حمل کلاهک هسته‌ای دارند، نیست. این قطعنامه هنوز لازم‌الاجرا نشده است. به محض اجرا ممنوعیت گفته شده تا سقف هشت سال اعمال خواهد شد.

با این‌همه مرضیه افخم٬ سخنگوی وزارت امور خارجه ایران٬ روز دوشنبه٬ با اشاره به قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت گفته بود: «قطعنامه ۲۲۳۱ موشک‌هایی را که برای حمل کلاهک هسته‌ای طراحی شده‌اند مد نظر دارد که موشک‌های بالستیک ایران اصولا با این هدف طراحی نشده و بنابراین خارج از حیطه یا صلاحیت قطعنامه شورای امنیت و پیوست‌های آن قرار دارند.»

خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) روز یکشنبه (۱۹ مهر/ ۱۱ اکتبر) به نقل از حسین دهقان، وزیر دفاع ایران٬ از آزمایش موفقیت‌آمیز موشک دوربرد “عماد” خبر داده بود.

بیشتر بخوانید: ایران از “آزمایش نخستین موشک دوربرد هدایت‌پذیر” خبر داد

او طراحی، ساخت و آزمایش موفقیت‌آمیز موشک عماد را “جهشی فناورانه و عملیاتی در حوزه راهبردی” برشمرده و افزوده بود: «برای افزایش قدرت دفاعی و توان موشکی خود از هیچ‌کس اجازه نمی‌گیریم و برنامه‌های دفاعی خود را به ‌ویژه در حوزه موشکی با قاطعیت دنبال می‌کنیم که موشک عماد یکی از مصادیق برجسته آن محسوب می‌شود.» وزیر دفاع ایران اشاره‌ای به اینکه آزمایش این موشک کجا و در چه زمانی انجام شده، نکرده بود.

«کشورهای دیگر می‌توانند ارسال تکنولوژی موشکی به ایران را متوقف کنند»

جاش ارنست٬ سخنگوی کاخ سفید٬ نیز روز سه‌شنبه به طور جداگانه٬ درباره آزمایش موشکی ایران صحبت کرد. او در اظهارات خود تلاش کرد تا روشن کند کشورهای دیگر می‌توانند برای متوقف کردن ارسال تکنولوژی ساخت موشک‌های بالستیک به ایران اقدامات موثری انجام دهند.

بر اساس قطعنامه هنوز به اجرا درنیامده‌ی ۲۲۳۱ سازمان ملل٬ با اجرای مفاد توافق هسته‌ای٬ کشورها تنها مورد به مورد و با تایید شورای امنیت سازمان ملل مجاز به صدور تکنولوژی موشکی به ایران خواهند بود.

جاش ارنست گفت واشنگتن آماده است تا با هم‌پیمانان منطقه‌ای خود برای مقابله با برنامه موشک بالستیک ایران همکاری کند. با این‌همه او نیز همانند سخنگوی وزارت امور خارجه تاکید کرد که آزمایش موشکی ایران نقض توافق انجام شده بین ایران و شش قدرت جهانی بر سر پرونده اتمی تهران نیست.

البته آمریکا در طول مذاکرات منتهی به توافق هسته‌ای اصرار داشت تا موضوع موشک‌های دوربرد ایران در مذاکرات گنجانده شود. ایران همواره این موضوع را مربوط به صنایع دفاعی دانسته و اعلام کرده است درباره برنامه موشکی خود حاضر به هیچ مذاکره‌ای نیست.

بیشتر بخوانید: مخالفت نظامیان ایران با محدودیت فعالیت‌های موشکی

آمریکا و متحدانش در خاورمیانه می‌گویند که موشک‌های دوربرد ایران توانایی حمل کلاهک‌های هسته‌ای را دارند و از همین رو خطری برای کشورهای منطقه به شمار می‌روند.

رادیوفردا: توسط احمد علوی

مداحان به مثابه یک جماعت متشکل مذهبی در دوره آیت‌الله خمینی نقش چندانی نداشتند و او نیز میدان چندانی به آنها نمی‌داد. رهبر بعدی حکومت اما به دلیل نداشتن ابهت و کاریزمای راهکار دیگری را برای بسیج نیروی سیاسی در پیش گرفت.

از جمله این راهکارها یکی سازماندهی مداحان و اعطای منزلت مذهبی، سیاسی و اقتصادی بود. این فرآیند به‌خصوص در دوره احمدی‌نژاد تشدید شد به‌طوری‌که نقش این جماعت در عرصه اقتصادی و سیاسی صریح‌تر شده و حتی ارتباط‌های آنها در قالب جامعه مداحان تهران یا سازمان بسیج مداحان رسمیت یافت.

در همین راستا مداحان برای گسترش فعالیت‌های خود عزم جدی نشان داده‌اند و اخیر مجموع ۲۱ جلدی آشنایی با اصول مداحی از سوی موسسه «قدیم الاحسان» منتشر شده است.

بنا به گفته حسن آهی نایب‌رئیس خانه مداحان ایران نیز فعالیت‌های اقتصادی و فرهنگی مداحان گسترش یافته و دانشکده علمی – کاربردی آن نیز با آغاز به‌کار دانشجوی برادر و خواهر می‌پذیرد. ایجاد چنین تشکلات حکومتی- در چارچوب حکومت رانتبر- که برای بسیج افکار عمومی و ایجاد تنگنا برای پیدایش و پویش جامعه مدنی و سازمان‌های مردم‌نهاد صورت می‌گیرد، از منظر اقتصاد اجتماعی اصطلاحاً «گروه‌سازی» خوانده می‌شود.

نقش‌های چندگانه سیاسی و امنیتی مداحان

توسعه و رسمیت یافتن جماعت مداحان نمی‌تواند بدون پیامدهای سیاسی و اقتصادی باشد. بنابراین عجیب نیست اگر این جماعت اینک رسماً خواهان سهم ویژه سیاسی هم شده و تمایل خود برای ارائه لیستی در انتخابات مجلس ابراز کرده‌اند.

اخیراً سعید حدادیان یکی از مداحان مشهور تهران اصولگرایان را تهدید کرده بودند در صورت نرسیدن به وحدت، حساب خود را از آنها جدا کرده و با فهرست جداگانه در انتخابات مجلس حاضر خواهند شد. البته چندی بعد همین فرد، با تغییر موضع خود گفت مداحان قصد ارائه لیستی برای حضور در انتخابات آتی مجلس شورای اسلامی را ندارند و نمی‌خواهند وارد مجلس شوند.

البته نباید تصور کرد البته این تنها ابراز نظر سیاسی مداحان نبوده و نیست مداحان تلاش می‌کنند تا در عرصه دیپلماسی و سیاست خارجی نیز داری اثر باشند. صادق آهنگران- که از مداحان جبهه‌های جنگ- نیز قدم زدن محمدجواد ظریف و جان کری در ژنو را «ننگی» در تاریخ انقلاب اسلامی دانسته و گفته چنین «توهینی» به مردم ایران قابل توجیه نیست. در همین راستا او افزود: «سابقه نداشته یک نفر از یک کشور انقلابی با «گرگ خونخواری» که میلیون‌ها آدم را «قتل عام» کرده، قدم بزند».

حاج محمد فراهانی رئیس سازمان بسیج مداحان کشور هم دیپلماسی و سیاست خارجی دولت یازدهم را به زیر سؤال برده می‌گوید: «با شروع مذاکرات در دولت جدید و نوع نگاه دولتمردان، امر بر برخی مشتبه شد که می‌توانند از طریق مذاکرات پلی بزنند به رابطه با آمریکا و با به فراموشی سپرد اصول انقلاب راه نفوذ آمریکا را به کشور باز کنند». منصور ارضی که یکی از مداحان شناخته شده تهران به شمار می‌آید نیز برای اینکه از سایر مداحان در میدان آمریکا ستیزی کم نیاورد با «پیر» و «کفتار» خواندن رفسنجانی برای وی آرزوی مرگ کرد گفت:«او یعنی رفسنجانی اظهارات نادرستی درباره حذف شعار مرگ بر آمریکا می‌کند و عده‌ای از اطرافیان پول پرست و بی‌غیرتش از او حمایت می‌کنند. البته نباید تصور شود که کارکرد این مداحان تنها به عرصه‌هایی که یاد شد ختم می‌شود.

آنها همچنین در عرصه تولید خدمات دیگری از قبیل سرکوب روانی، سرکوب پنهان و عنداللزوم حتی سرکوب عریان نیز آمادگی خود را به نمایش گذاشته‌اند. در تأیید این نکته فرمانده نیروی انتظامی بر نقش برخی از جماعت‌های مداح در سرکوب‌های سال ۸۸ تاکید کرد او در مصاحبه‌ای گفت «بچه‌های هیأت دانشگاه تهران و آقایان پناهیان و سعید حدادیان آمدند و تظاهراتی راه انداختند. همان جمعیت بیرون آمد و در شکستن روحیه اینها (متعرض تقلب انتخاباتی سال ۸۸) بسیار مؤثر بود».

اقتصاد مداحان

خبرنگار ایسنا که به قول خودش «به سراغ یکی از پیرغلامان اهل بیت» می‌نویسد: «… ثروتمندان جامعه هستند که با دادن پول‌های بی‌حساب و کتاب کار را خراب می‌کنند؛ حالا نمی‌دانم از سر عشق به اهل بیت (ع) است یا از سر چشم و هم چشمی. اما وقتی برای نیم ساعت مداحی کردن چک ۳ میلیون تومانی می‌کشند و در جیب مداح می‌گذارند و نامش را هم صله می‌گذارند». به گفته همین «پیرغلامان اهل بیت» برخی از بانیان مساجد: «برای ۲۰ شب سخنرانی یک سخنران معروف در ایام ماه مبارک رمضان ۳۰ میلیون تومان به او پرداخت می‌کند؛ چرا که از حضور او تعداد نمازگزاران و مستمعان چندین برابر می‌شود و حتی سهم کمک به مسجد نیز افزایش چشمگیری پیدا می‌کند». همین رسانه می‌افزاید: «یکی از کسانی که قرابت زیادی با برخی مداحان معروف دارد و البته نمی‌خواهد نامی از او آورده شود در این باره می‌گوید: دهه اول محرم امسال یکی از مداح‌های معروف و نامی برای ۱۰ شب مداحی ۴۰ میلیون تومان صله گرفت که در مقایسه با مبلغی که سال گذشته به او پرداخت کردند ۱۵ میلیون تومان افزایش داشته است». به گزارش پایگاه خبری تحلیلی عصر قانون دستمزد برخی مداحان برای یک شب مداحی و نوحه‌خوانی بین ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلیونی در نوسان است.

روزنامه جام جم نوشت: «…قیمت پایه برای مداحان معمولی شهر تهران از شبی صد هزار تومان آغاز و تا ۵۰۰ هزار تومان هم می‌رسد، اما برخی مداحان معروف و سرشناس که معمولاً در هر شب اشعار جدید و سبک‌های نو را می‌خوانند، ممکن است بیش از این ارقام بابت مداحی یک شب دریافت کنند». علیرغم اینکه برخی از مقامات حکومتی گفته‌اند که مداحان دستمزدی نگرفته و برای عرضه خدمات خود «صله» می‌گیرند ولی حجت الاسلام مرتضوی رئیس سازمان تبلیغات اسلامی چهارمحال و بختیاری پیش از این با ناخرسندی از رفتار برخی از مداحان پیش از این گفته است: «مداحان استان ۷ تا ۱۰ برابر نرخ تعیین شده دستمزد می‌گیرند».

البته فعالیت‌های اقتصادی مداحان به این امور منحصر نمی‌شود و مداحان خواستار گسترش فعالیت در عرصه‌های دیگری همچون امور «تعاونی» و احیاناً امور اعتباری خواهند بود. چندی پیش حسن آهی نایب‌رئیس خانه مداحان با اشاره به این‌که خانه مداحان ۱۷۰۰ عضو دارد خانه مداحان قرار است از امسال فعالیت‌های اقتصادی را برای درآمدزایی آغاز کند. بخشی از این برنامه‌ها راه‌اندازی شرکت تعاونی مصرف و نیز شرکت تعاونی اقتصادی است». بدین ترتیب چرخه منزلت-ثروت-قدرت به کامل می‌شود.

ختم کلام

بنا به بررسی برخی از اقتصاددان‌های اجتماعی حکومت‌های رانتی مثلاً با به‌کارگیری درآمدهای نفتی با دادن امتیاز و رانت به برخی از گروه‌های اجتماعی، «جامعه مدنی ویترینی» خود را تشکیل داده و مانع تشکل‌های مستقل از دولت یا تشکل‌های اعتراضی می‌شوند. توزیع رانت میان شهروندان و تشکیل «گروه‌های شیفته‌ اقدامات انقلابی و خردمندانه رهبر» برای جلب حمایت آنها از جلوه‌های دیگر این گروه‌سازی است. پژوهش‌های گوناگون نشان می‌دهد که گروه‌سازی حکومت‌های رانتی مانعی برای پیدایش جامعه‌ی مدنی مستقل از دولت و هم‌چنین سرمایه‌ی اجتماعی است.

…………………………………………………………………………………………

نظر نویسنده الزاما بازتاب دیدگاه رادیو فردا نیست.

بی‌بی‌سی: توافق هسته ای ایران و قدرت های بزرگ، موسوم به برجام، در حالی در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید که در جریان بحث های مخالفان و موافقان، بخشی از کلیدی ترین اطلاعات مرتبط با توافق از افکار عمومی پنهان نگاه داشته شد. اطلاعاتی که عمدتاً، مرتبط با یک خط قرمز نانوشته محافظه کاران حاکم، یعنی “هزینه های برنامه هسته ای ایران” بودند.

در جریان بحث های مجلس ایران، مخالفان توافق هسته ای تصویر یک برنامه بسیار موفق و سودمند برای کشور را ترسیم می کردند دارای هزینه هایی قابل کنترل بوده است. در مقابل، مدافعان برجام، با وجود توضیحات “جزئی” خود، به وضوح مراقب بودند تا از زیر سوال بردن “کلیت” برنامه ای هسته ای ایران در زمان مسئولیت آقای احمدی نژاد خودداری کنند و در صورت لزوم، تنها به انتقاد از “شیوه مذاکره” این دولت بپردازند.

مجموع هزینه تحریم های بین المللی برای اقتصاد ایران، بیش از ۵۰۰ میلیارد دلار تخمین زده می شود. تحریم هایی که ایران در جریان مذاکرات، برای رفع تک، تک آنها ناچار از چانه زنی و دادن امتیاز بر سر میز مذاکره برای نزدیک شدن (و البته نه رسیدن) به وضعیت ‘پیش از’ تحریم ها شد

این در حالی است که آنچه در نهایت جمهوری اسلامی ایران را وادار به انعطاف در مذاکرات اتمی کرد، چیزی جز غیر قابل تحمل شدن هزینه های کلان برنامه هسته ای نبود. هزینه هایی که بخشی از آن ناشی از شیوه مذاکره مسئولان سابق، و بخشی بزرگتر به جهت گیری کلی این برنامه ارتباط داشت که در رأس نظام جمهوری اسلامی ایران به تصویب رسیده بود.

۵۰۰ میلیارد دلار خسارت برای تولید “یک هفتصدم” برق ایران؟

هزینه های اقتصادی برنامه هسته ای ایران، مهمترین واقعیت غایب در بحث های مربوط به بررسی برجام در مجلس بود. در استدلال های مدافعان توافق هسته ای در آستانه تصویب نهایی آن نیز، حداکثر اشاراتی به هزینه های “تاخیر در اجرای برجام”، و نه مجموعه برنامه هسته ای، وجود داشت.

بنا بر گزارش تیر ماه بانک جهانی، تحریم های بین المللی باعث از دسترس خارج شدن ۱۰۷ میلیارد دلار از دارایی های ایران شده است (که به تخمین این بانک ۲۹ میلیارد آن به صورت پول نقد قابل بازگشت به کشور خواهد بود). این تحریم ها، در کنار افت جهانی قیمت نفت، به کاهش شدید درآمد نفتی ایران از ۱۲۰ میلیارد دلار در سال ۱۳۹۰ به ۲۴ میلیارد دلار در سال جاری انجامیده است.

وزارت دارایی آمریکا، مجموع هزینه تحریم های بین المللی برای اقتصاد ایران را، بیش از ۵۰۰ میلیارد دلار تخمین زده است. تحریم هایی که ایران در جریان مذاکرات، برای رفع تک، تک آنها ناچار از چانه زنی و دادن امتیاز بر سر میز مذاکره برای نزدیک شدن (و البته نه رسیدن) به وضعیت “پیش از” تحریم ها شد.

هرچند پیشرفت در زمینه غنی سازی اورانیوم، به میزانی موضع ایران را در مذاکرات برای امتیازگیری تقویت کرد، اما تحریم های متعدد وضع شده بر سر این غنی سازی، به میزانی بسیار بیشتر موضع ایران را در جریان گفتگوها پایین آورد؛ چرا که مجموعه پرونده عظیمی از تحریم های پیچیده و بی سابقه را روی میز مذاکرات قرار داد که طرف مقابل، برای رفع هرکدام از آنها امتیازی ملموس را مطالبه می کرد.

این در حالی است که به ازای مجموع هزینه های تحمیل شده بر اثر تحریم ها، ظرفیت غنی سازی به دست آمده در زمان اقای احمدی نژاد، توان تولید کمتر از “یک هفتصدم” از مجموع تولید سالانه برق کشور را داشت.

اوج موفقیت برنامه هسته ای در دوران آقای احمدی نژاد، رسیدن به ۱۹ هزار سانتریفوژ (عمدتا) نسل یک بود که مجموعا، توان غنی سازی اورانیوم در حد ‘یک دهم’ از نیاز سالانه نیروگاه اتمی بوشهر را داشتند. خود نیروگاه اتمی بوشهرهم، ۱۰۰۰ مگاوات از مجموع حدود ۷۳۰۰۰ مگاوات (یک هفتاد و سوم) ظرفیت برق سالانه تولید شده در نیروگاه های ایران را فراهم می‌کند. یعنی در زمان آقای احمدی نژاد، با تن دادن به بیش از ۵۰۰ میلیارد دلار هزینه تحریم ها، توان تولید اورانیوم ایران به اندازه یک دهم مصرف سالانه نیروگاهی رسید که کمتر از یک هفتادم برق ایران را تولید می‌کرد؛ که به معنی فایده برنامه هسته ای در حد تولید حدود ‘یک هفتصدم’ ظرفیت تولید برق کشور بود

اوج موفقیت این دوره، رسیدن به ۱۹ هزار سانتریفوژ (عمدتا) نسل یک بود که مجموعا، توان غنی سازی اورانیوم در حد “یک دهم” از نیاز سالانه نیروگاه اتمی بوشهر را داشتند. خود نیروگاه اتمی بوشهرهم، ۱۰۰۰ مگاوات از مجموع حدود ۷۳۰۰۰ مگاوات (یک هفتاد و سوم) ظرفیت برق سالانه تولید شده در نیروگاه های ایران را فراهم می کند.

یعنی در زمان آقای احمدی نژاد، با تن دادن به بیش از ۵۰۰ میلیارد دلار هزینه تحریم ها، توان تولید اورانیوم ایران به اندازه یک دهم مصرف سالانه نیروگاهی رسید که کمتر از یک هفتادم برق ایران را تولید می کرد؛ که به معنی فایده مجموع برنامه هسته ای در حد تولید حدود یک هفتصدم ظرفیت تولید برق کشور بود.

البته شاید اگر جمهوری اسلامی ایران می توانست در ازای تمام این هزینه ها سلاح هسته ای تولید کند، ممکن بود کسانی تحمیل هزینه های در این مقیاس بر کشور را توجیه پذیر بدانند.

اما در صورتی که مقام های ارشد حکومت تاکید دارند که چنین قصدی را ندارند (و با توجه به مجموعه فشارهای بین المللی، از سال ها پیش چنین توانی را نیز نداشته اند) هزینه های برنامه هسته ای ایران قابل توضیح نیست.

آیا برنامه هسته ای “امنیت ملی” را تقویت کرد؟

احتمالاً مهم ترین استدلالی که در جریان بحث های مجلس، در دفاع از روال سابق برنامه هسته ای عنوان شد، اهمیت این برنامه در “امنیت ملی” بود. مطابق این استدلال، برنامه هسته ای باعث شده که ایران به عنوان یک بازیگر مهم منطقه ای به رسمیت شناخته شود.

واقعیت آن است که ایالات متحده در زمان آقای احمدی نژاد، موفق شد با همکاری سایر قدرت های جهانی، از جمله روسیه و چین، ایران را در معرض محاصره کامل سیاسی و اقتصادی قرار دهد. این محاصره البته باعث نشد تا تهران دست از حمایت از متحدان خود در منطقه بردارد، چون این متحدان را، به درست یا غلط، خط مقدم دفاع از خود در مقابل “دشمنان” منطقه ای یا جهانی می دانست.

اما یکی از ملموس ترین تأثیرات برنامه هسته ای در اقدامات منطقه ای ایران، کاهش قابل توجه قدرت عمل این کشور به خاطر محدود شدن شدید امکانات مالی آن بود.

به عنوان نمونه در سوریه، بعد از تشدید بی سابقه تحریم های نفتی و مالی ایران در سال ۱۳۹۱، مشکلات مالی دمشق در تأمین نیازهای اولیه خود در جنگ داخلی هم افزایش یافت و به شکست های اجتناب ناپذیر ارتش در مناطق مختلف این کشور منجر شد (وضعیتی که به نظر می رسد بعد از توافق هسته ای، به دلایل مختلف در حال تغییر باشد).

گذشته از نقش ایران در کشورهای منطقه، تأمین احتیاجات اولیه نظامی جمهوری اسلامی هم، به شدت تحت تأثیر تحریم های هسته ای قرار گرفت. یکی از مشهورترین مثال های این تأثیرپذیری، پرونده موشک های زمین به هوای اس-۳۰۰ روسی بود که قرارداد تحویل آنها، در دوره اول ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد به امضا رسید و در پی تحریم های هسته ای و با افزایش فشارهای آمریکا لغو شد (بعد از توافق هسته ای، روسیه اعلام کرد که مدل های مدرن شده اس- ۳۰۰ را به ایران خواهد فروخت).

تحریم های بین المللی باعث کاهش شدید توان دفاعی ایران شد تا حدی که این کشور حتی توان تامین نیازهای اولیه حفاظت از خود در مقابل تهدیدهای هوایی را نداشت. یکی از مشهورترین مثال‌های این تأثیرپذیری، پرونده موشک های زمین به هوای اس-۳۰۰ روسی بود که قرارداد تحویل آنها، در دوره اول ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد به امضا رسید و در پی تحریم های هسته ای و با افزایش فشارهای آمریکا لغو شد

در اختیار داشتن موشک های زمین به هوا برای دفاع در مقابل حملات هوایی کشورهای دیگر، جزو اساسی ترین و درعین حال مشروع ترین نیازهای نظامی کشورها هستند. این در حالی است که ایران، نه تنها بر خلاف همسایگانش امکان خریداری هواپیماهای جنگنده را نداشت، بلکه به واسطه تحریم های هسته ای حتی از امکان تأمین سلاح های لازم برای دفاع در مقابل هواپیماهای مهاجم هم برخوردار نبود.

این، وضعیتی بود که در صورت “هرگونه” تجاوز نظامی به ایران، حتی تهاجم محدود هوایی برای ضربه زدن به تأسیسات استراتژیک، زیرساخت ها و امنیت ملی را در معرض تهدید قطعی قرار می داد.

نباید فراموش کرد که حتی صنایع نظامی داخلی ایران، از جمله صنایع موشکی که مخالفان برجام در مورد سرنوشت آن ابراز نگرانی می کنند، بسیار هزینه بر و در صورت کاهش ذخایر مالی کشور، به شدت آسیب پذیر هستند.

آیا برنامه هسته ای ایده “تغییر رژیم” را از دستور کار خارج کرد؟

در جریان بحث های مرتبط با برجام، برخی از مدافعان سیاست هسته ای سابق ایران، آن سیاست را اهرم فشاری برای وادار کردن ایالات متحده به “قبول جمهوری اسلامی ایران” و کنار گذاشتن ایده تغییر حکومت دانستند.

هرچند تغییر نسبی مناسبات ایران و آمریکا واقعیتی نیست که قابل انکار باشد، اما ظاهرا بیان دلیل اصلی این تغییر، یکی دیگر از مناطق ممنوع فضای رسمی سیاست ایران محسوب می شود. دلیلی که مشخصا “تجدیدنظر” ایران در سیاست های دولت سابق، و نه “ظرفیت” هسته ای ایجاد شده در آن زمان، بوده است.

این برداشت، از آنجا موضوعیت می یابد که به نظر نمی رسد در هیچ مقطع دیگری از عمر جمهوری اسلامی، ایالات متحده آمریکا به اندازه دوران پس از تشدید تحریم های مالی و نفتی در موضع “تسلط” بر ایران قرار گرفته باشد.

در آن دوره، اگرچه آمریکایی ها صحبت از “تغییر رژیم” در ایران نمی کردند، اما با نظارت جهانی بر اجرای تحریم ها و با جلوگیری از رسیدن هر گونه درآمد ارزی به این کشور، عملا شریان های مالی جمهوری اسلامی را در اختیار گرفتند. ایالات متحده و متحدانش با چنین روشی، درواقع حکومت را بیشتر از هر زمان دیگری پس از جنگ ایران و عراق، در مقابل تهدیدهای امنیتی خارجی بی دفاع کردند.

با وجود این، شواهدی وجود دارد که نشان می دهد حتی در آن زمان نیز، در صورت تجدیدنظر تهران در برنامه هسته‌ای امکان آنچه “شناسایی جمهوری اسلامی از سوی ایالات متحده آمریکا” نامیده می شود وجود داشت، هرچند این تجدیدنظر در ایران از اساس بلاموضوع تلقی می شد.

باراک اوباما رئیس جمهور آمریکا، بلافاصله پس از روی کار آمدن در واشنگتن نامه نگاری با رهبر جمهوری اسلامی ایران را شروع کرد که به معنی آمادگی برای به رسمیت شناختن جمهوری اسلامی و کنار گذاشتن سیاست تغییر حکومت بود. وی در این مسیر، تا به آنجا پیش رفت که یکی از نامه های خود به آیت الله خامنه ای را، در ماه های بعد از انتخابات ۱۳۸۸ و در اوج بحران مشروعیت حکومت ایران نوشت.

رهبران ایران در زمان آقای احمدی نژاد، خطر تحریم ها را در حدی نمی‌دانستند که بررسی جدی بسته های پیشنهادی غرب را لازم بدانند. بر مبنای همین نوع تصور بود که مذاکره کنندگان هسته ای ایران پاسخ بسته های پیشنهادی غرب در ارتباط با برنامه هسته ای را، با بسته های پیشنهادی غیرمرتبط می‌دادند. به عنوان نمونه، این مذاکره کنندگان در پاسخ به یکی از جدی ترین بسته های پیشنهاد شده در سال ۱۳۸۷ (۲۰۰۸)، بسته متقابلی را ارائه کردند که اصلاح ساختار سازمان ملل و شورای امنیت، اصلاح ساختار آژانس بین المللی انرژی اتمی و نگارش قوانین ‘حق استفاده از فضا’، از جمله اجزای آن بود

حتی پیش از آن و در زمان ریاست جمهوری جورج بوش هم، که با قرار دادن ایران در “محور شرارت” سرسخت ترین پی گیری کننده سیاست تغییر رژیم محسوب می شد، مذاکرات جدی هسته ای هسته ای می توانست به نتایج مشخص در مناسبات آمریکا و جمهوری اسلامی ایران منجر شود.

به عنوان نمونه در سال ۱۳۸۵ (۲۰۰۶) و با محتاج شدن ایالات متحده به ایران برای کنترل اوضاع عراق، دولت بوش بسته ای پیشنهادی را در مورد برنامه هسته ای ارائه کرد که در آن، علاوه بر لغو تدریجی تحریم هایی که تا آن زمان وضع شده بود، کنار گذاشتن سیاست تغییر رژیم و زمینه سازی “پذیرش ایران در جامعه بین المللی” هم وجود داشت.

در آن زمان، حتی جورج بوش در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل گفت که آمریکا هیچ مخالفتی با پی‌گیری یک “برنامه واقعا صلح آمیز هسته ای” از سوی ایران ندارد و چشم انتظار روزی است که دو کشور بتوانند “دوستان خوب و شرکای نزدیکی” باشند.

این موضع، سه ماه قبل از تصویب نخستین قطعنامه تحریم شورای امنیت اتخاذ شد و با استفاده از آن، تهران احتمالا می‌توانست از موضع بالا مذاکرات برای کسب امتیازات هسته ای و غیرهسته ای را شروع کند و جلوی وضع تحریم های بین المللی را بگیرد.

اما رهبران ایران در چنان مقطعی، خطر تحریم ها را در حدی جدی نمی دانستند که چنین انعطافی را لازم بدانند. بر مبنای همین نوع تصور خوش بینانه بود که مذاکره کنندگان هسته ای ایران پاسخ بسته های پیشنهادی غرب در ارتباط با برنامه هسته ای را، با بسته های پیشنهادی غیرمرتبط می‌دادند.

به عنوان نمونه، این مذاکره کنندگان در پاسخ به یکی از جدی ترین بسته های پیشنهاد شده در سال ۱۳۸۷ (۲۰۰۸)، بسته متقابلی را ارائه کردند که اصلاح ساختار سازمان ملل و شورای امنیت، اصلاح ساختار آژانس بین المللی انرژی اتمی و نگارش قوانین “حق استفاده از فضا”، از جمله اجزای آن بود.

اگر برجام رد می شد

در نهایت، به نظر می رسد که یکی از مهمترین ناگفته های جریان بررسی برجام در مجلس ایران، تبعات رد توافق هسته ای از سوی ایران بود.

مخالفان برجام، در جریان اظهارات خود، به کرات درمورد لزوم عمل نکردن ایران به توافق هسته ای سخن گفتند، اما تمایلی به بحث در مورد تبعات این تصمیم نشان ندادند.

به عنوان نمونه، مشکلات ناشی از تحریم نفتی سال ۱۳۹۱، در حالی اقتصاد ایران را زمین‌گیر کرد که این تحریم، صادرات نفت ایران را به طور کامل قطع نکرد و چند کشور اجازه یافتند تا به شرط کاهش مستمر واردات نفتی خود، این وارادات را ادامه دهند. این در حالی است که در صورت به هم خوردن برجام، قطع کامل صادرات نفت ایران در دستور کار قرار می گرفت.

نمایندگان مخالف توافق هسته ای، قاعدتا باید توضیحی می داشتند که بعد از باطل شدن این توافق، به عنوان نمونه برای کنترل تبعات قطع کامل صادرات نفت ایران یا تهدید نظامی کشتی های تجاری آن طبق قطعنامه ۱۲۹۹ چه سناریوهای مشخصی را پیشنهاد می کنند. نمایندگان منتقد برجام ممکن بود در همین زمینه، به ارائه راهکارهایی بپردازند که برای سایر ناظران متقاعد کننده باشند یا نباشند، اما قابل فهم نبود که به سادگی از ارائه هرگونه راهکاری در این زمینه صرف نظر کنند

نمونه ای دیگر، تبعات قطعنامه ۱۹۲۹ شورای امنیت بود که به کشورهای دیگر حق می داد “محموله‌های دریایی ایران در آب‌های آزاد را “بازرسی، توقیف و حتی در صورت لزوم نابود کنند”. با توجه به آنکه این قطعنامه، بر مبنای برجام و با قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت باطل شده است، به طور طبیعی رد برجام، مجددا اجرای قطعنامه ۱۹۲۹ را الزامی می کرد.

نمایندگان مخالف توافق هسته ای، قاعدتا باید توضیحی می داشتند که بعد از باطل شدن این توافق، به عنوان نمونه برای کنترل تبعات قطع کامل صادرات نفت ایران یا تهدید نظامی کشتی های تجاری آن طبق قطعنامه ۱۲۹۹ چه سناریوهای مشخصی را پیشنهاد می کنند.

نمایندگان منتقد برجام ممکن بود در همین زمینه، به ارائه راهکارهایی بپردازند که برای سایر ناظران متقاعد کننده باشند یا نباشند، اما قابل فهم نبود که به سادگی از ارائه چنین راهکارهایی صرف نظر کنند.

به عبارت دیگر، نمایندگان منطقا نمی توانستند خواستار رد توافق هسته ای شوند، بدون آنکه برای مقابله با تبعات رد برجام، هیچ گونه پیشنهاد مدونی داشته باشند.

تبعات گسترده ای که پرهیز از تشریح آنها در طول یک ماه و نیم گذشته، یکی دیگر از پنهان کاری های بزرگ مجلس در ماجرای بررسی برجام را رقم زد.

بی‌بی‌سی: بنا بر گزارش‌ خبرگزاری‌های ایران، سرتیپ فرشاد حسونی زاده و سرتیپ حمید مختاربند از اعضای ارشد سپاه پاسداران در سوریه کشته شده اند.

جزئیات و محل کشته شدن این دو نفر اعلام نشده است، اما خبرگزاری تسنیم، نزدیک به سپاه پاسداران گزارش کرده که این دو نفر توسط نیروهای گروه موسوم به دولت اسلامی (داعش) کشته شده‌اند.

خبر کشته شدن فرشاد حسونی زاده، فرمانده پیشین تیپ صابرین سپاه پاسداران از سوی حسن شمشادی، خبرنگار رادیو و تلویزیون جمهوری اسلامی نقل شده که آن را بر روی صفحه اینستاگرم خود منتشر کرده بود.

به گزارش تسنیم حمید مختاربند، مسئول سابق ستاد تیپ یکم حضرت حجت اهواز هم روز گذشته (دوشنبه، ۲۰ مهر) در سوریه کشته شد.

تیپ صابرین که زمانی زیر نظر آقای حسونی زاده اداره می‌شد، یگان تکاوری ویژه نیروی زمینی سپاه است که مسئولیت آن انجام عملیات‌های ویژه در محدوده جغرافیای ایران است.

خبر کشته شدن این عضو سپاه کمتر از یک هفته پس از کشته شدن سرتیپ حسین همدانی، از فرماندهان ارشد سپاه در سوریه اعلام شده است.

آقای همدانی بلندپایه‌ترین عضو سپاه بوده که تاکنون در سوریه کشته شده است.

سپاه پاسداران همواره گفته است که نیروی نظامی که در جنگ شرکت کند، در سوریه ندارند و اعضای آن صرفا به عنوان مستشار به ارتش بشار اسد، رئیس جمهور سوریه مشاوره نظامی می‌دهند.

رادیوفردا: مهدی موسوی و فاطمه اختصاری، شاعرانی که به عنوان سرایندگان غزل پست مدرن در ایران شهرت یافته‌اند، در دادگاه انقلاب ایران به حبس‌های طولانی مدت ۹ ساله و ۱۱ و نیم ساله و ۹۹ ضربه شلاق محکوم شدند.

امیر رئیسیان، وکیل آقای موسوی و خانم اختصاری روز دوشنبه، ۲۰ مهر در گفت‌وگو با رادیو فردا عنوان کرد که در شعبه ۲۸ دادگاه انقلاب تهران به ریاست قاضی مقیسه حکم اولیه موکلان خود را مشاهده کرده که بر محکومیت این دو شاعر به اتهاماتی نظیر «توهین به مقدسات» دلالت دارد.

به گفته وی، این اتهام به صدور ۶ سال حبس برای مهدی موسوی و ۷ سال حبس برای فاطمه اختصاری منجر شده است. در عین حال آقای موسوی به اتهام «نگهداری گاز اشک‌آور» به ۳ سال زندان و خانم اختصاری به اتهام «تبلیغ علیه نظام» و «نشر تصاویر غیراخلاقی در اینترنت» به ترتیب به یک سال و نیم و سه سال زندان محکوم شده‌اند.

اتهام دیگر این دو شاعر نیز «روبوسی و دست دادن با نامحرم» است که قاضی دادگاه حکم به ۹۹ ضربه شلاق برای هر دو آنان داده است.

این وکیل دادگستری اما اتهامات نسبت‌ داده شده به مهدی موسوی و فاطمه اختصاری را رد می‌کند و از جمله درباره مسئله «نگهداری گاز اشک‌آور» می‌گوید که آقای موسوی به عنوان پزشک تنها اسپری مجاز برای دفاع شخصی داشته است.

به گفته آقای رئیسیان، اتهام «توهین به مقدسات» نیز که به این دو شاعر نسبت داده شده در رابطه با اشعار آنها بوده که اغلب آنها با مجوز وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در کتاب منتشر شده است، اما اساسا هیچ کدام این اشعار حاوی مضامین توهین‌آمیز علیه مقدسات نبوده است.

خبر این احکام را مهدی موسوی نیز در اینستاگرام خود منتشر کرده که وی از آن به عنوان «حکم بی‌دادگاه» نام برده است.

آقای موسوی اتهام «نگهداری گاز اشک‌آور» را «خنده‌دار» توصیف کرده و نوشته که نه تنها در زندگی خود گاز اشک‌اور را از نزدیک ندیده، «بلکه در بازجویی‌های چهل روزه در سپاه و حتی در دادگاه یک کلمه راجع به چنین مسائلی صحبت نشده بود».

وی همچنین عنوان کرده تاریخی که بر روی حکم دادگاه ثبت شده به اول تیر ماه امسال برمی‌گردد و این قبل از برگزاری آخرین دادگاه او و شنیدن دفاعیاتش بوده است.

این شاعر در نهایت با رد همه اتهامات خود نوشته است: «صدور چنین احکام ناعادلانه‌ای به جرم شعر گفتن و کتاب چاپ کردن در سرزمینم را تنها لکهٔ ننگی بر شعور انسانی و آزادی بیان می‌دانم و امیدوارم که روزی در این سرزمین عدلی جاری شود که کسی را به جرم شعر گفتن و آزاده بودن به زندان‌های طویل المدت محکوم نکنند.»

مهدی موسوی و فاطمه اختصاری ۱۷ آذر ماه ۱۳۹۲ بازداشت و تا روز ۲۳ دی همان سال در بند ۲-الف زندان اوین، تحت نظارت سپاه پاسداران، نگهداری شدند.

آثار این دو شاعر اغلب در ایران با سانسور مواجه بوده‌اند چنان‌چه برخی از کتاب‌های آنان پس از انتشار توقیف شده‌اند که آخرین نمونه آن مجموعه شعر «منتخبی از شعرهای شاد به همراه چند عکس یادگاری» اثر فاطمه اختصاری است که امسال از نمایشگاه کتاب تهران جمع‌آوری شد.

سبک شعری که به عنوان «غزل پست‌مدرن» مطرح شده به‌ویژه به‌خاطر کارگاه‌های شعر مهدی موسوی شهرت یافته است.