اخبار

دیگربان: رسانه‌های ایران از ارسال پیام جدی و هشدار آمیز جمهوری اسلامی به عربستان سعودی برای تغییر در سیاست‌های خود به خصوص در حوزه نفتی خبر داده‌اند.

براساس گزارش‌ها این نامه شش روز پیش تحویل مقام‌های عربستان سعودی شده است.

این نامه در پی تداوم سیاست‌های عربستان سعودی در قبال جمهوری اسلامی و تلاش این کشور برای ثابت نگه داشتن سقف تولید اوپک به منظور کاهش قیمت نفت به ریاض فرستاده شده است.

آن‌طور که رسانه‌های نوشته‌اند جمهوری اسلامی در این نامه با عربستان سعودی اتمام حجت کرده و از این کشور خواسته در سیاست‌های منطقه‌ای خود و «خصومت» با ایران تجدید‌نظر کند.

در این پیام از سعودی‌ها درخواست شده پاسخ خود به این دعوت ایران را در کوتاه‌ترین زمان ممکن بدهند.

جمهوری اسلامی از سیاست‌های عربستان سعودی برای حفظ روند کاهش قیمت جهانی نفت به شدت خشمگین است.

خودنویس: فارین پالیسی طی گزارشی درباره کاهش شدید قیمت نفت، نقش عربستان در شکستن کمر اقتصاد ایران در زمان شاه و دوران کنونی را بررسی کرده است.

کاهش قیمت نفت در بازار جهانی که در پنج سال اخیر بی‌سابقه بوده، به شدت دولت ایران را تحت فشار قرار داده است. پس از آخرین نشست اوپک در ماه نوامبر که عربستان و امارات با مخالفت در برابر خواست ایران و ونزوئلا، مانع از کاهش سقف تولید نفت شده و به کاهش بیشتر قیمت نفت کمک کردند، نام سعودی‌ها به عنوان یکی از عاملین اصلی سقوط بهای انرژی مطرح شده است. اما سعودی‌ها چه نفعی از این ماجرا می‌برند؟

فارین پالیسی در مقاله روز پنج‌شنبه ۱۸ دسامبر خود این موضوع را بررسی کرده است. اندرو اسکات کوپر در این مقاله با اشاره به خاطرات اسدالله علم، به نقش سعودی‌ها در کاهش تعمدی قیمت نفت و ضربه‌زدن به اقتصاد ایران شاهنشاهی در سال‌های منتهی به انقلاب ۵۷ اشاره کرده است.

در هفته‌های آخر سال ۱۹۷۶ طی یکی از نشست‌های اوپک در دوحه قطر، سعودی‌ها اعلام کردند که در قبال خواسته اعضای اوپک -که در آن زمان ایران نقش رهبری آن و رای بالایی در آن داشت- برای افزایش ۱۵ درصدی بهای نفت، مقاومت می‌کنند. ملک خالد بن عبدالعزیز آل سعود می‌گفت که افزایش بهای نفت در حالی که کشورهای غربی در رکود اقتصادی به سر می‌برند، عادلانه نیست.

با این حال، کسی نبود که نداند سعودی‌ها با علم به دردسر اقتصادی تازه شروع‌شده ایران در آن زمان، قصد مقابله با نفوذ بالای این کشور در منطقه و نیم‌نگاهی نیز به نیروگاه هسته‌ای سفارش‌داده‌شده توسط شاه داشتند.

سعودی‌ها با افزایش تولید از ۸ میلیون بشکه به ۱۱.۸ میلیون بشکه در روز، سیل نفت را در سال ۱۹۷۷ روانه بازار کردند و در یک ماه ۳۸ درصد از بهای نفت کاستند. امری که به گفته شاه، برای ایران کمرشکن بود و این کشور ناچار شد تا تمامی برنامه‌های توسعه‌ای خود را که برای پنج سال آتی پیش‌بینی کرده بود، بر هم ریزد. تولیدات صنعتی ایران به نصف رسید و تورم به ۳۰ تا ۴۰ درصد جهش یافت. بسیاری از ناظران یکی از عوامل کمک‌کننده به سقوط نظام شاهنشاهی را عامل اقتصادی می‌دانند.

امروز اما در نقطه‌ای هستیم که بهای نفت از ۱۱۵ دلار در هر بشکه (آگست ۲۰۱۳) به زیر ۶۰ دلار در دسامبر ۲۰۱۴ رسیده است. با اینکه یکی از عوامل کاهش قیمت، وجود نفت شِل اعلام شده، اما کسی نیست که ندادند سعودی‌ها از نفت به عنوان اهرم سیاسی سوءاستفاده می‌کنند.

این نخستین بار پس از دهه هفتاد میلادی نیست که حاکمان عربستان چماق نفت را بر سر دیگران می‌کوبند. در نوامبر ۲۰۰۶ نواف عبید یکی از مقامات امنیتی سعودی نزدیک به شاهزاده ترکی الفیصل که بعدها سفیر ریاض در واشینگتن شد، طی مطلبی در واشینگتن پست به این اشاره کرده بود که کشورش می‌تواند با افزایش تولید و رساندن بهای نفت به نصف، اثر مخربی بر اقتصاد ایران بگذارد تا این کشور نتواند به گفته نواف عبید، به پیکارجویان شیعه در عراق و سایر نقاط کمک برساند.

دو سال بعد، آنان در عرض شش ماه نفت را از بشکه‌ای ۱۴۷ دلار به بشکه‌ای ۳۳ دلار رساندند. همان سالی که می‌رفت تا انتخاباتی برگزار شود تا یکی از متشنج‌ترین اوضاع سیاسی در ایران پس از انقلاب ۵۷ را رقم بزند.

سیگنال‌های کاهش قیمت امروز نیز شاید از سال ۲۰۱۱ فرستاده شده بودند. شاهزاده ترکی در آن سال به ایران هشدار داده بود تا از ناآرامی‌های بهار عرب در منطقه به نفع خود سوءاستفاده نکند و گاردین در شرح این نطق که در میان مقام‌های آمریکایی و بریتانیایی ایران شده بود، نوشت که اقتصاد ایران با کاهش درآمد نفتی به هم می‌ریزد. کاری که سعودی‌ها برای انجام آن بسیار مناسب هستند.

سعودی‌ها مترصد فرصتی بودند که بهای جهانی نفت خودبخود اندکی ملایم شود تا آن‌ها ضربه نهایی را وارد کنند. نواف عبید چند ماه قبل از شکستن قیمت‌ها در دسامبر، در مقاله‌ای که رویترز آن‌را منتشر کرد، از اثر ویرانگر پایین آمدن بهای نفت بر اقتصاد ایران با وجود تحریم‌های کنونی خبر داد. اکنون نیز به نظر می‌رسد که خبر رشد ۳۰ درصدی قیمت نان در ایران، مایه خرسندی سعودی‌ها شده است.

حسن روحانی اخیراً کاهش قیمت نفت را «توطئه و برنامه‌ریزی سیاسی بعضی کشورها» خواند و گفت: «مردم منطقه این‌گونه توطئه‌ها و به تعبیری خیانت‌ها علیه جهان اسلام را از یاد نخواهند برد». وی افزود: «مسلما مردم به این توطئه عکس‌العمل نشان خواهند داد و کشورهایی که پشت این توطئه هستند باید بدانند که نفرت را در جهان اسلام نسبت به خود افزایش می‌دهند».

به گفته نویسنده فارین پالیسی، آرزوی واقعی ریاض به نوعی تکرار تاریخ و آن چیزی است که یک بار در دهه هفتاد میلادی برای شاه روی داد: ناآرامی اجتماعی و ریختن مردم به خیابان‌ها. شاید احتمال اینکه انقلابی دیگر در چنان ابعادی روی دهد کم باشد اما به هر روی نشانه قدرت‌نمایی سعودی‌ها و نقش خطرناک هر کسی که شیر چاه‌های نفت را در دست داشته باشد، در منطقه و جهان است.

روز: حدس من این است که هاشمی رفسنجانی وقتی قلم به دست گرفت تا نامه ای برای پادشاه عربستان بنویسد و خواستار توقف اعدام شیخ نمرباقر النمر، روحانی زندانی شیعه شود، به گونه ای خاطرات سه دهه روابط پر فراز و نشیب تهران و ریاض را با خود مرور می کرد؛به ویژه آن رویداد مهم سال ١٣٦٥ که پیامد آن فاجعه ی خونبار مرداد ماه ٦٦ بود و سخنان بسیار تند آیت الله خمینی خطاب به سران سعودی.

حال که مرحوم آیت الله العظمی منتظری بین ما نیست شاید هیچ مقامی در ایران چون آیت الله رفسنجانی از پشت پرده ی روابط سیاسی ایران و عربستان آگاه نباشد و چون او درک نکند که اوج گیری دوباره ی تنش بین دو کشور چه پیامدهای سنگینی می تواند در پی داشته باشد که “جنگ نفت” کمترین آن ها خواهد بود.

رویدادهایی چون انفجار پایگاه نظامی الخبر در سال های آخر ریاست جمهوری رفسنجانی که در پی آن انگشت های اتهام به سوی ایران نشانه رفت و بهانه ی لازم به دست آمد تا بیش از ٤٠٠ مرکز نظامی، راهبردی و زیرساخت های صنعتی و اقتصادی ایران هدف بالقوه ی موشک های تهاجمی غرب قرار گیرد؛ و اگر پیروزی سید محمد خاتمی در انتخابات دوم خرداد ١٣٧٦ نبود و سران ریاض به نشانه ی حسن نیت در برابر دولت اصلاحات در برابر نتایج تحقیقات کوتاه نمی آمدند و با برنامه ی حملات نظامی تلافی جویانه ی آمریکا و متحدانش مخالفت نمی کردند، بدون شک تاریخ دوران اخیر ایران به گونه ای دیگر رقم می خورد.

لابد با بازخوانی چنین بحران هایی بوده است که رفسنجانی برغم تمام جوسازی های جریان اقتدارگرا، دست به قلم شد و بی خیال فشارهای تبلیغاتی ستیزه جویان داخلی، خطاب به ملک عبدالله تاکید کرد که جلوگیری از اجرای حکم اعدام شیخ نمرباقر النمر “باعث یأس تفرقه‌افکنان و تقویت وحدت شیعه و سنی در جهان اسلام خواهد شد” و از این رو “انتظار می‌رود در این برهه که فتنه‌ها کیان امت اسلامی را نشانه گرفته، عدم اجرای حکم آیت‌الله شیخ نمر باقر النمر، تفرقه‌افکنان را مأیوس ‌کند و باعث تعامل و حل مشکلات جهان اسلام ‌شود. مسلمانان اتخاذ چنین تصمیمی را از جناب‌عالی انتظار دارند.”

اگرچه روابط جمهوری اسلامی و کشورهای عرب جنوب خلیج فارس، به ویژه عربستان سعودی پس از انقلاب 22 بهمن ایران به شدت تیره شد و تجاوز صدام حسین به خاک ایران و حمایت مالی و نظامی اکثر قریب به اتفاق کشورهای عرب از رژیم بعث عراق بر تیرگی آن هرچه بیشتر افزود، اما جنایت هولناکی که در غروب روز نهم مرداد ١٣٦٦ ( ششم ذیحجه) در شهر مکه، پس از راهپیمایی مراسم برائت از مشرکین روی داد، اوج تنش در روابط تهران و ریاض و عامل بیان سخنان تند و غیرقابل انتظار آیت الله خمینی علیه “حاکمان حجاز” بود:

“اگر ما از مسئله قدس بگذريم، اگر ما از صدام بگذريم، اگر ما از همه كسانى كه به ما بدى كردند بگذريم، نمى‏توانيم [از] مسئله حجاز بگذريم. مسئله حجاز يك باب ديگرى است، غير [مسائل] ديگر”.

بازخوانی تاریخ نشان می دهد که این رویداد خونین ریشه در ماجراهای پیدا و پنهان مراسم حج سال ٦٥ داشته است و جاسازی وانتقال مواد منفجره در ساک های زوار بی گناه و از همه جا بی خبر حجاج “نجف آباد”، توسط جریان های تندرویی که در پی صدور فیزیکی انقلاب در خارج از ایران بودند و ایجاد نمونه های مشابه جمهوری اسلامی در اقصی نقاط جهان.

این سالی است که میرحسین موسوی در ایران نخست وزیر است و سید علی خامنه ای رئیس جمهور و آیت الله خمینی رهبر ایران. این یکی از ماجراهایی است که باعث اعتراض آن زمان نخست وزیر وقت می شود و در بالاترین سطوح کشور تنش سیاسی ایجاد می کند و در پی آن موجب دخالت مستقیم آیت الله خمینی می شود و به ظاهر آتش اختلاف ها خاموش می شود، اما گدازه های آن زیر خاکستر می ماند تا دو دهه بعد، که بار دیگر در انتخابات سال ٨٨ شعله ور گردد.

در آن سال قرعه به نام من و یکی از دوستان همکار در خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) افتاد تا به عنوان خبرنگار برای پوشش اخبار و گزارش های مراسم حج به عربستان سفر کنیم، اما طبق معمول مقام های سعودی روی خوش به روزنامه نگاران نشان نمی دادند و از این رو در آخرین ساعات، در شرایطی که تنها چند ساعتی به آخرین پروازهای تهران-ـ جده باقی مانده بود، روادید سفر ما دو نفر را صادر کردند؛ سفری استثنایی و پرهیاهو.

غروب که آخرین پرواز ایران ایر به عربستان در فرودگاه بین المللی جده نشست و پس از بازرسی های شدید و طولانی وارد محل اسکان موقت زوار کشورهای مختلف شدیم برای عزیمت به سوی مکه و مدینه، دشداشه نخریده و لباس عوض نکرده، یکی از همکاران مستعفی خبرگزاری به من نزدیک شد و خبر آورد که “تمام زوار یک گروه نجف آبادی به دلیلی نامعلوم دستگیر و در داخل فرودگاه در شرایط بسیار بد حبس شده اند.”

پرس و جوها موید این رویداد بود، اما هیچ مقام رسمی عربستان حاضر نبود در مورد آن سخن بگوید و رسانه های رسمی سعودی نیز طبق دستور، سیاست سکوت را دنبال می کردند. وضعیت ارتباطی با خارج هم به گونه ای بود که نمی شد از فرودگاه با ایران تماس تلفنی داشت و خبر را مخابره کرد یا اطلاعات محتمل را از دفتر مرکزی در تهران دریافت کرد.

راه آخر این بود که با وجود ممنوعیت خروج از فرودگاه و ورود به شهر جده، خود را به این شهر توریستی برسانیم و به تلفن بین المللی دسترسی پیدا کنیم. پنهان شدن در خودروی حامل شام و مواد غذایی مسوولان دولتی ایران مستقر در فرودگاه، تنها راه موجود برای رفتن به شهر بود و به احتمال زیاد از خیر مراسم حج گذشتن. این کاری بود که با موفقیت انجام شد.

تا به جده برسیم و از محلی مناسب با دفتر تهران تماس بگیریم، روز اول سفر به پایان رسیده بود و بامداد روز بعد بود و شروع به کار شیفت شب خبرگزاری به سردبیری “احمد. خ”. از سر اتفاق احمد آن زمان روزها نیز در دفتر نخست وزیر وقت کار می کرد و به صورت شبانه روزی دسترسی مستقیمی به میرحسین موسوی داشت.

پیامد مخابره ی خبر پخش آن در بخش ساعت شش رادیو بود و اعلام این موضوع که دولت عربستان به دلایل نامعلوم تعدادی از زوار ایرانی را دستگیر کرده است. تازه در پی خوانده شدن این خبر بود که سکوت رسانه های رسمی سعودی شکسته و اعلام شد که افراد دستگیر شده با خود مواد منفجره حمل می کرده اند و آن ها را در ساک های خود جاسازی کرده بودند؛ ادعایی شگفتی آور، آن هم در مورد زواری روستایی یا شهرستانی که بسیاری از آنان بالای پنجاه سال سن داشتند و افراد جوان در میان آن ها اندک بود.

با پخش این اخبار از یک سو نگرانی ها در جمع ایرانیان بالا رفت و از سوی دیگر هراس مقام های امنیتی و نظامی عربستان چندبرابر شد، چون احتمال می دادند که زوار دیگری توانسته باشند محموله های دیگری از مواد منفجره ی جاسازی شده را به مکه و مدینه انتقال داده باشند؛ آن هم در شرایطی که چون روزهای منتهی به انقلاب ایران، شعارنویسی با رنگ و اسپری بر روی دیوارها و پایه های پل ها در مکه و مدینه مشهود بود؛ امری که به نوعی حکومت نظامی محسوس در این دو شهر زیارتی انجامید و استقرار گسترده نیروهای مسلح و ادوات جنگی در کوچه و خیابان، به ویژه در ساعت های پایانی شب.

این وضعیت ادامه داشت و دائم هم بدتر می شد تا به روز مراسم برائت از مشرکین نزدیک شدیم. اوایل روز بود که در بعثه ی مکه خبر پیچید که مقام های نظامی عربستان زوار را به بیابان های اطراف شهر برده و مواد همراه آنان را منفجر کرده اند. در اواسط روز نیز خبر رسید که اغلب اعضای کاروان پس از مشاهده ی آن انفجارهای هولناک آزاد شده و تنها چند جوان مشکوک در زندان باقی مانده اند.

ساعتی بعد افراد آزاد شده ی این گروه صد و ده بیست نفره، رنجور و بیمار، وحشت زده و هراسان وارد ساختمان بعثه ی رهبری شدند و مورد استقبال شیخ مهدی کروبی قرار گرفتند تا در مکانی امن سکنی گزینند و شرح دهند که در این چند روز چه بر آن ها رفته و ماجرا از چه قرار بوده است؛ ماجرای هولناکی که نه آن گروه بی نوا از پشت پرده ی آن خبر داشتند و نه نماینده ی آیت الله خمینی در بعثه و نه نخست وزیر رسمی کشور در تهران، تا چند ماه بعد معلوم شود که چه کسانی پشت ماجرا بوده و چه اهدافی را دنبال می کرده اند!

هاشمی رفسنجانی در خاطرات خود در خصوص رویدادهای سال ١٣٦٥ در این ارتباط می نویسد: “آقای بشارتی اطلاع داد که عربستان اعلام کرده چند نفر از حجاج ایرانی در ساک های خود تی ان تی داشته‌اند”.

این پیش آمد و پیامدهای تبلیغاتی آن از هر دو سو خود مقدمه ی جنایت هولناک سال بعد مکه بر روی پل حجون در کنار قبرستان ابوطالب شد که در جریان آن حدود چهارصد زائر ایرانی شهید شدند و بیش از هزار نفر مجروح و مصدوم که بسیاری از آن ها خانواده های شهداو مفقودان جنگ تحمیلی بودند. برخی از آمار و ارقام میزان تلفات این حادثه را این گونه نشان می دهد:

شهدا و کشته ها: ٢٧٥ حاجی ایرانی، ٨٥ نیروی امنیتی سعودی، ٤٥ حاجی از سایر ملیتها

مجروحان: ٣٠٣ حاجی ایرانی، ١٤٥ نیروی امنیتی عربستانی، ٢٠١ حاجی از سایر ملیتها

پیامد این امر آن شد که عربستان در جایگاه دشمن اصلی جمهوری اسلامی قرار گرفت، حتی در مقامی بالاتر از “رژیم صدام”، “دشمن صهیونیستی” و “شیطان بزرگ” و همان گونه که گفته شد اظهاراتی تند از سوی آیت الله خمینی در مورد این کشور و سران آن: “اگر از صدام بگذریم، اگر مسأله قدس را فراموش کنیم، اگر از جنایت های امریکا بگذریم از ال سعود نخواهیم گذشت. ان‌شاالله اندوه دلمان را را در وقت مناسب با انتقام از امریکا و ال سعود برطرف خواهیم کرد و داغ و حسرت حلاوت این جنایت بزرگ را بر دلشان خواهیم گذاشت و با برپایی جشن پیروزی حق بر جنود کفرو نفاق و ازادی کعبه از دست نا اهلان و نامحرمان به مسجد الحرام وارد خواهیم شد.”

البته این سخنان و تهدیدها هیچگاه جنبه ی عملی نیافت و روابط سیاسی و دیپلماتیک دو کشور، هرچند سرد و پرتنش، پس از مدتی از سر گرفته شد؛ در شرایطی که برخی مقام های رسمی ایران نیز اعتراف کردند که در بروز این فاجعه برخی جریان های تندرو جمهوری اسلامی نیز بی تقصیر نبوده اند. از جمله هاشمی رفسنجانی در خاطرات خود در سال ۱۳۶۶ از یک گزارش عبدالله نوری یاد می‌کند که در آن ضمن غیرقابل گذشت بودن کار عربستان، به تندروی نیروهای داخلی نیز اشاره شده است.

در این زمینه مرحوم آیت الله العظمی حسینعلی منتظری که از نزدیک اوضاع داخلی و خارجی را به دقت رصد می کرد قضاوت موثق تری داشته است. وی چند ماه بعد از این واقعه ی تاسف برانگیز در نامه ای به آیت الله خمینی نسبت به عملکرد مسئولان ایرانی در این واقعه اعتراض کرد:

“بسیاری از افراد مورد اطمینان كه خود ناظر جریان و در خط مقدم راهپیمایی بوده‌اند می‎گویند همه گناه گردن سعودی‌ها نیست و ممكن بود راهپیمایی آبرومندانه انجام شود و به این‌جا هم منجر نشود، ولی در اثر تندی بچه‌ها و بی برنامگی اجمالاً هجوم و حمله از طرف بچه‌های نپخته ما شروع شد و سوژه به دست دشمن داد، هر چند دشمن مجهز و مهیا بود و دنبال بهانه می‎گشت تا ما را سركوب كند. دشمن در سال قبل از آن در موضوع جاسازی و قرار دادن مواد منفجره در ساكهای حجاج با ما عاقلانه برخورد كرد و تا اندازه‌ای اغماض كرد و ما موضوع را رسيدگی نكردیم بلكه مغرور شدیم و در سال بعد چنین مصیبت بزرگی برای عالم اسلام رخ داد”.

این مشتی بود نمونه ی خروار از تنش های روابط ایران و عربستان که به طور مسلم آیت الله رفسنجانی اکنون اطلاعات دقیق تری از آنرا در اختیار یا در حافظه ی خود دارد، همچنین دیگر مواردی را که در دوران ریاست جمهوری او توسط نیروهای دخیل در ماموریت های برون مرزی روی داده است.

حال که باز تنش در روابط دو کشور بالا گرفته است، در صورت عدم برخورد مناسب و به موقع، هر آن مواردی مشابه با دخالت جریان های تندرو و آشوب طلب می تواند تکرار گردد؛ آن هایی که با بالا رفتن احتمال بهبود روابط ایران و غرب، دنبال دشمن جدید می گردند تا بر اساس آن بتوانند به تشدید فشارهای داخلی ادامه دهند.

هاشمی خوب آگاه است که بین کدام جناح های ایران با حاکمان عربستان همگرایی در جهت از بین بردن دشمنی بین شیعه و سنی وجود دارد و بین کدام ها کینه و عداوت فراموش نشدنی؛ آن هایی که دوستی رفسنجانی را با شاه سعودی برنمی تابند و عربستان را منبع تامین مالی رهبر اصلاحات معرفی می کنند و آن هایی که احمدی نژاد را “ولد” (بچه) می خواندند و رضایت ندادند که یک مقام روحانی ایران در جایگاه امام جماعت خانه ی خدا قرار گیرد، حتی به بهای لغو سفر برنامه ریزی شده!

طبیعی است که جریان تمامیت خواه در ایران با امید دستیابی به اهداف شوم خود، به صورت حساب شده تلاش می کند که دوستان را به دشمنان مبدل سازد، چون خوب می داند حتی حاکمان ریاض نیز دل به “امنیت” دارند و “آسایش”.

افراد تندرویی چون حسین شریعتمداری به حتم گزارش سفر هیات مطبوعاتی ایران به عربستان متشکل از چند مدیر، سردبیر و خبرنگار ایرانی از نشریات مستقل، محافظه کار و اصلاح طلب ایران در دوران ریاست جمهوری سید محمد خاتمی را دیده و خوانده اند، به ویژه این نکته ی بسیار جدی بسته بندی شده درون کلامی درظاهر شوخی از زبان ملک عبدالله بن عبدالعزیز، در اوج روابط مناسب دو کشور: “حیف که سن و سال من اجازه نمی دهد که زنی ایرانی بگیرم تا با این پیوند خانوادگی عقد مودت و دوستی دائمی بین ایران و عربستان منعقد شود!”

رادیوفرانسه: یک مقام بلند پایه دولت عربستان با “نیروی اشغالگر” خواندن نفرات جمهوری اسلامی در سوریه، از حکومت اسلامی خواست تا به “اشغال خاک” سوریه پایان دهد.

شاهزاده سعود الفیصل، وزیر امور خارجه عربستان سعودی، امروز در پایان مذاکرات با همتای آلمانی خود در ریاض گفت: ما با ایران به عنوان یک کشور و یک ملت مشکلی نداریم، بلکه در مورد سیاست های ایران در منطقه تردید هایی داریم.

شاهزاده فیصل در ادامه سخنان خود گفت: “در بسیاری از بحران ها ایران خود بخشی از بحران است، نه راه حل آن ” .
وی ایران را متهم کرد که نفرات مسلح خود را به سوریه فرستاده است تا علیه این کشور بجنگند.

لازم به یاد آوری است که طی بیش از سه سال سرکوب و جنگ داخلی در سوریه بیش از 190000 تن از شهروندان این کشور جان خود را از دست داده اند.

وزیر خارجه عربستان که ایران را متهم به حمایت عملی و نظامی از رژیم اسد کرده است می گوید: “ایران می خواهد به عنوان فاکتوری از راه حل بحران سوریه پذیرفته شود، در حالیکه ایران باید نه تنها نیروهایش را از سوریه بیرون بکشد، بلکه ایران باید نیروهای خود را از عراق و یمن نیزخارج سازد”.

لازم به یاد آوری است که ایران از سوی عربستان متهم می شود که به شیعیان حوثی در تصرف کامل پایتخت یمن در بیست و یکم سپتامبر گذشته کمک کرده است.

دیگربان: مجتبی ذوالنور مشاور نماینده علی خامنه‌ای در سپاه پاسداران اعلام کرد با «پیروزی» جمهوری اسلامی در «یمن»٬ دروازه‌های «فتح» عربستان نیز گشوده شد.

به گزارش دیگربان٬ آقای ذوالنور این مطلب را شامگاه سه‌شنبه (اول مهر) در یک برنامه مذهبی بیان کرده و از تحولات اخیر «یمن» به عنوان پیروزی جمهوری اسلامی یاد کرده است.

شیعیان «حوثی» یمن پس از سال‌ها نبرد قراردادی با دولت مرکزی این کشور امضاء کرده‌اند که با استقبال مقام‌های جمهوری اسلامی نیز مواجه شده است.

علی شمخانی دبیر شورای عالی امنیت ملی هم روز گذشته این «پیروزی» شیعیان «یمن» را تبریک گفته و اعلام کرده ایران «همانند گذشته در کنار ملت یمن خواهد بود.»

علیرضا زاکانی٬ از فرماندهان سابق بسیج نیز هفته گذشته در مشهد گفته «پس از پیروزی در یمن به‌طور حتم نوبت عربستان است زیرا این دو کشور حدود دو هزار کیلومتر مرز مشترک دارند.»

زاکانی افزوده در حال حاضر در یمن «دو میلیون نفر اسلحه به دست سازمان‌یافته شده وجود دارد.»

از جمهوری اسلامی به عنوان یکی از عوامل ناآرامی‌های دو سال گذشته در یمن و بحرین نام برده می‌شود که همین امر موجب تیره‌تر شدن روابط تهران و ریاض شده است.

سعدالله زارعی٬ عضو اداره سیاسی سپاه هم گفته عربستان نگران واگذاری پرونده این کشور به قاسم سلیمانی٬ فرمانده نیروی «قدس» سپاه پاسداران است.

دیگربان: سعدالله زارعی٬ عضو اداره سیاسی سپاه گفته ایران و حزب‌الله لبنان در صورت حمله آمریکا به سوریه «تماشاگر» باقی نخواهند ماند و عربستان نگران واگذاری پرونده این کشور به قاسم سلیمانی است.

آقای زارعی روز شنبه (۲۹ شهریور) به سایت «دفاع پرس» گفته آمریکا یک روز پیش از حمله نظامی به سوریه متوجه شده بود «بچه‌های سپاه در سوریه پای قبضه‌های موشک هستند.»

وی افزوده آمریکا در آن زمان از طریق ماهواره‌های خود متوجه شده بود نیرو‌های حزب‌الله لبنان نیز آماده آغاز جنگ هستند و «در این جنگ موضع ایران و آمریکا مانند گذشته نیست و اجازه نخواهند داد سوریه سقوط کند.»

این عضو اداره سیاسی سپاه ادامه داده در صورت حمله آمریکا به سوریه٬ ایران جنگ «بلندمدت» که از نقاط ضعف آمریکا است را در منطقه توسعه می‌داد.

زارعی در بخش دیگری از سخنان خود درباره نگرانی مقام‌های عربستان سعودی از واگذاری پرونده این کشور به قاسم سلیمانی خبر داده است.

وی گفته «سعودی‌ها بسیار نگران‌اند که با شروع تحولات در یمن و احتمال افزایش مخالفت‌ها در عربستان پرونده عربستان به سردار سلیمانی واگذار شود.»

این تحلیل‌گر مسائل سیاسی همچنین گزارش‌ها درباره برکناری قاسم سلیمانی٬ فرمانده نیروی «قدس» سپاه در پرونده عراق را «شایعه» دانسته است.

علیرضا زاکانی٬ نماینده مجلس و از فرماندهان سابق بسیج نیز هفته گذشته در مشهد گفته بود «پس از پیروزی در یمن به‌طور حتم نوبت عربستان است زیرا این دو کشور حدود دو هزار کیلومتر مرز مشترک دارند.»

زاکانی افزوده بود در حال حاضر در یمن «دو میلیون نفر اسلحه به دست سازمان‌یافته شده وجود دارد.»

از جمهوری اسلامی به عنوان یکی از عوامل ناآرامی‌های دو سال گذشته در یمن و بحرین نام برده می‌شود که همین امر موجب تیره‌تر شدن روابط تهران و ریاض شده است.

با احتمال افزایش صدور حکم اعدام برای شیخ نمر النمر، روحانی شیعه زندانی در عربستان٬ مقام‌ها و رسانه‌های جمهوری اسلامی به مقام‌های عربستان سعودی نسبت به صدور این حکم هشدار داده‌اند.

رادیوفردا: عربستان سعودی روز چهارشنبه در نشست وزرای خارجه سازمان همکاری کشورهای اسلامی در جده به ايران اخطار داد که در بحران عراق مداخله نکند و گفت که اين‌مساله می‌تواند به جنگ داخلی کاملی در عراق و فراتر از مرزهای عراق بينجامد.

از سوی ديگر هوشيار زيباری، وزير خارجه عراق روز چهارشنبه پس از نشست وزرای خارجه سازمان همکاری کشورهای اسلامی در جده، پايتخت عربستان سعودی به خبرنگاران گفت ايرانی‌ها از همان ابتدای حمله داعش گفته‌اند که آماده هر نوع حمايت و همکاری امنيتی و نظامی هستند و او نمی‌تواند اسم اين کار ايران را مداخله بگذارد.

راديو فردا در اين باره با تئودور کاراسيک، مدير انستيتو تحليل مسائل نظامی خاورنزديک و خليج فارس در دبی گفت‌وگو کرده است.

آقای کاراسيک تحليل شما درباره اختلاف ايران و عربستان سعودی بر سر عراق چيست؟

اين نزاع مشخصا به‌دليل تقسيم‌بندی شيعه و سنی و در نتيجه پيشرفت‌های داعش در عراق پيش آمده. ايران با اينکه به همکاری در عراق دعوت شده و از اين همکاری با نامی غير از مداخله نام برده شده، مشخصا درحال آماده کردن صحنه برای مداخله در خاک عراق است. از نظر عربستان سعودی، مداخله ايران در عراق موجب افزايش تنش‌ بين رياض و تهران خواهد شد. اين درست در زمانی است که ايران و عربستان تلاش کرده‌اند روابط تيره خود را که به‌دليل اختلاف بر سر يمن و سوريه پيش آمده بود، بهبود ببخشند. حالا اين روابط تغيير می‌کند زيرا اختلاف‌های قومی بيشتر و بيشتر می‌شوند.
تئودور کاراسیک: رياض دوست ندارد يک دولت سنی افراطی، بغداد را بگيرد و از طرف ديگر مداخله ايران در عراق را هم برنمی‌تابد زيرا ايران به گفته عربستان ممکن است تا مرزهای کويت پيش‌رود.
​​

نوری المالکی، نخست‌وزير عراق و بعضی از مقام‌های ايرانی در چند ماه اخير عربستان سعودی و چند کشور حاشيه خليج‌فارس را به حمايت از داعش متهم کرده‌اند. عربستان سعودی گفته خود از تروريسم آسيب ديده و داعش را گروهی جنايتکار می‌داند. موضع واقعی عربستان سعودی در قبال داعش چيست؟

وقتی به داعش نگاه می‌کنيم، می‌بينيم که اين گروه، گروه تروريستی و جنايتکاری است زيرا برپايه فعاليت‌های جنايتکارانه مانند قاچاق، سرقت بانک‌ها، گروگان‌گيری و باج‌خواهی بنا شده و تغذيه می‌شود.

اين گروه ثروتمندترين گروه تروريستی در تاريخ است. گزارش شده داعش بيش از يک و نيم ميليارد دلار سرمايه دارد. اين واقعيت از سوی بعضی از کارشناسان اينطور استنباط شده که بر اساس مساله رشوه که در عراق وجود دارد، داعش درحقيقت می‌تواند بغداد را بخرد. اين چيزی است که عربستان سعودی دوست ندارد اتفاق بيفتد. رياض دوست ندارد يک دولت سنی افراطی بغداد را بگيرد و از طرف ديگر مداخله ايران در عراق را هم برنمی‌تابد زيرا ايران به گفته عربستان ممکن است تا مرزهای کويت پيش‌رود.

عربستان جدا از اينکه از مداخله ايران در عراق نگران است، از همکاری آمريکا و ايران برای مقابله با داعش هم نگران است. از طرف ديگر جان کری، وزير خارجه آمريکا روز پنج‌شنبه احتمال همکاری واشنگتن و تهران در عراق را منفی دانست اما گفت ممکن است دو کشور در اين‌باره تبادل اطلاعات کنند. عربستان در مورد همکاری ايران و آمريکا چه موضعی دارد؟

مشکل اين است که اين اتفاق يعنی اينکه آمريکا و ايران درباره آنچه در عراق اتفاق می‌افتد با هم صحبت کنند، دشوارترين و بدترين سناريو را برای عربستان سعودی بوجود آورده. مساله اين است که از ديد عربستان، آمريکا و ايران به استراتژی فوق‌العاده‌ای دست پيدا خواهند کرد که امنيت ملی عربستان را تضعيف خواهد کرد و اين استراتژی ايران را در عراق قوی‌تر خواهد کرد. حتی قوی‌تر از آنچه هم‌اکنون در سوريه است.

دویچه‌وله: یک بیمار مشکوک به داشتن ویروس کرونا در بجنورد در بیمارستان بستری شده است. این بیمار بتازگی از عربستان بازگشته است. یک مسئول سازمان حج می‌گوید اعزام زائر به عربستان ادامه دارد چون وزارت بهداشت حتی ابراز نگرانی نکرده است.
چند کارگر فیلیپینی که از خاورمیانه به کشور خود بازگشته‌اند برای رعایت مسائل بهداشتی ماسک تنفسی استفاده می‌کنند

چند کارگر فیلیپینی که از خاورمیانه به کشور خود بازگشته‌اند برای رعایت مسائل بهداشتی ماسک تنفسی استفاده می‌کنند

خبرگزاری ایرنا با استناد به گفته دکتر احمد هاشمی، رئيس بیمارستان امام رضا در شهر بجنورد، می‌نویسد که یک نفر در این شهر مشکوک به داشتن ویروس کرونا بوده و به این بیمارستان منتقل شده است. این شخص سپس بستری شده و هم اکنون تحت مراقبت ویژه قرار دارد.

به گفته دکتر هاشمی، این بیمار بتازگی از عربستان برگشته است.

در هفته گذشته اخبار مربوط به شناسایی مبتلایان به ویروس کرونا در ایران افزایش یافته است. اخبار حاکی از مشکوک بودن ابتلای ۶ نفر به ویروس کرونا بوده که همگی در کرمان زندگی می‌کرده‌اند. همچنین دو مورد قطعی ابتلا به این بیماری در مورد دو خواهر ساکن کرمان شناسایی شده است.

ویروس کرونا برای نخستین بار در سال ۲۰۱۲ در عربستان شناسایی شده و پس از آن در کشورهای امارات، قطر، اردن، کویت و عمان نیز مشاهده شده است. اخبار حاکی از آن است که این ویروس که منجر به بیماری مرس (سندرم تنفسی خاورمیانه) می‌شود در آمریکا و برخی کشورهای اروپایی و آسیای دور نیز دیده شده است.

دکتر احمد هاشمی در این مورد گفت: «ویروس کرونا در برخی کشورهای حوزه خلیج فارس از جمله عربستان و امارات مشاهده شده و مسافران ایرانی که به این کشورها سفر داشته‌اند اگر علایم بیماری آنفلوآنزا را دارند باید به مراکز درمانی مراجعه کنند.»

در هفته اخیر مقامات مسئول ایران بخصوص به حجاج هشدار دادند که هم پس از بازگشت از سفر علائم تنفسی خود را زیر نظر داشته باشند و در صورت مشاهده علائمی چون عطسه، سرفه، آبریزش و تب به پزشک مراجعه کنند و هم به شدت رعایت مسائل بهداشتی را بکنند.

دکتر احمد هاشمی نیز بار دیگر تاکید کرد: «خانواده زائران ایرانی باید از روبوسی و مصافحه با حجاج خود در هنگام بازگشت از مکه و مدینه بخصوص با افرادی که دارای نشانه های بیماری آنفلوآنزا هستند، خودداری کنند.»

ادامه اعزام زائر به عربستان

روز پنجشنبه گذشته (۸ خرداد / ۲۹ مه) خبر درگذشت یکی از مبتلایان به بیماری مرس منتشر شد. این بیمار زنی ۵۳ ساله و یکی از دو خواهر مبتلا به مرس در کرمان بود. به گفته پزشکان، خواهر دیگر هم اکنون در حال عمومی خوب به سر می‌برد و از بیمارستان مرخص شده است.

معاون حج عمره و عتبات سازمان حج ایران در گفتگو با خبرگزاری ایلنا درباره بیمار شدن زائران در عربستان موضع‌گیری کرد. ناصر خدرنژاد از جمله درباره دو خواهر کرمانی مبتلا به بیماری مرس گفت: «دو خواهری كه در كرمان به ویروس كرونا مبتلا شده بودند و یك نفرشان نیز جان خود را از دست دادند هیچ كدام زائر ما نبودند.»

به گزارش خبرگزاری ایلنا، خدرنژاد در پاسخ به گفته مسئولان وزارت بهداشت در این مورد که دو خواهر کرمانی مبتلا به مرس با یکی از زوار رفسنجانی دیدار داشته‌اند گفت که “این زائر چكاپ كامل شده است و ابتلای وی به ویروس كرونا كاملا منتفی است”.

خدرنژاد گفت که تا کنون گزارشی از ابتلای زائری به ویروس کرونا به اداره حج گزارش نشده است. او درباره برخی پیشنهادها مبنی بر اینکه فعلا اعزام زائر به عربستان متوقف شود گفت که تا کنون وزارت بهداشت ممنوعیتی را برای اعزام زائر به عربستان اعلام نکرده و حتی ابراز نگرانی در این مورد نکرده است. او در عین حال گفت که معتقد است باید این موضوع به دقت در جلسه‌ای بررسی و در مورد آن تصمیم گرفته شود.

او در پاسخ به پرسش خبرنگار ایلنا در مورد کنترل سلامتی زائران گفت: «این امكان وجود ندارد زیرا ما روزانه پنج‌هزار زائر ورودی به ایران داریم از سویی ویروس در امارات و قطر نیز مشاهده شده است.»

این مسئول سازمان حج گفت که وزارت بهداشت عربستان نیز در حال بررسی دقیق این موضوع است.

رادیوفرانسه: به تازگی سه مرد در عربستان سعودی به خاطر انتقاد از حکومت و شخص ملک عبدالله بازداشت شده اند. به گفته ناظران ما این اتفاقات در این پادشاهی تازه بوده و کم کم در حال تبدیل به یک روند اعتراضی است.
شاید بسیاری به خاطر جمعیت کم و فروش بالای نفت توسط عربستان، تمامی مردم این کشور را، ثروتمند و زندگی شهروندان عربستانی را همراه با رفاه کامل تصور کنند اما به نظر میرسد واقعیت با تصورات چندان به هم شباهت ندارد.
در اولین ویدئو که منجر به بازداشت فرد حاضر در آن شد محمد فهد الدوساری رو به دوربین میگوید: من شهروند سعودی هستم و ماهانه 1900 ریال [368 یورو] درآمد دارم.

وی سپس بر خلاف عرف در عربستان، ملک عبدالله را بدون القاب و احترام مورد خطاب قرار میدهد و میگوید:« برای رضای خدا به من بگو عبدالله بن عبدالعزیز [در عربستان باید پادشاه را به این شکل خطاب قرار داد: خادم حرمین شریفین، خطاب قرار دادن وی با نام کوچک توهین آمیز است.] چنین درآمدی برای ازدواج ، خرید ماشین و یا اجاره خانه کفایت میکند؟ آن وقت مردم را سرزنش میکنی که چرا همدیگر را میفرستند هوا. سهم ما را بده. تا چه زمانی ما باید برای سهممان از پول نفت التماس کنیم و فرزندان تو با آنها بازی کنند؟ این کارت شناسایی من است.[ در این لحظه وی کارت شناسایی خود را رو به دوربین نشان میدهد]
این ویدئو به سرعت در شبکه های اجتماعی دست به دست شد و در ادامه دو عربستانی دیگر نیز ویدئوهای انتقادی خود را منتشر کردند.
در دو ویدئوی دیگری که منتشر شد، افرادی که در مقابل دوربین ظاهر شده اند میگویند که از تمامی اظهارات محمد فهد الدوساری حمایت میکنند و از دیگر عربستانی ها نیز درخواست میکنند تا ویدئوهایی اعتراضی خود را منتشر کنند «تا صدای ما به پادشاه برسد» هر دو نفر نیز پس از پایان اظهارات خود، نام کاملشان را میگویند و کارت های شناسایی خود را به دوربین نشان میدهند.

عبدالله مبروک بن عثمان

سعود الحربری نیز در ویدئوی خود خطاب به ملک عبدالله میگوید من از شما میخواهم که صدای ما را بشنوید، شما با همه حتی اوباما گفتگو میکنید، اما با ما گفتگو نمیکنید؟
به گفته کنشگران حقوق بشر در عربستان، هر سه این مرد روز جمعه و یکشنبه هفته گذشته بازداشت شده اند. اما برخی از عربستانی ها که در خارج از این کشور زندگی میکنند به روند انتشار ویدئوهای انتقادی پیوسته اند.

«این اقدامات از ناامیدی مردم سرچشمه میگیرد»
ولید ابو الخیر یک کنشگر حقوق بشر ساکن جده است، او به ناظران گفته است:

این سه مرد که بازداشت شده اند کنشگرنیستند، شهروندان عادی هستند، همدیگر را نیز نمیشناخته اند. هر کدام در منطقه ای از عربستان زندگی میکنند و کمپینی در کار نبوده است و یک اقدام شخصی انجام داده اند. عربستانی ها از این وضعیت خسته شده اند و این احساس دیگر منحصر به قشر نخبه جامعه نمیشود و مردم عادی نیز خسته شده اند اما همین اقدامات ساده نیز دولت را به هراس می اندازد و این افراد کاملا بی نام و نشان را بلافاصله بازداشت کرده اند.
پس از آنکه خانواده های این سه مرد خبر مفقود شدن آنها را به ما دادند، خبر بازداشت آنها را ما منتشر کردیم اما مقامات دولتی از واکنش و تایید خبر بازداشت این سه فرد خودداری کرده اند.
این مردانی که دست به این کار زده اند باید بسیار شجاع باشند که چنین انتقاداتی مطرح کرده اند و هویت خود را نیز مخفی نکرده اند. اما از نظر من این اقدامات بیشتر برآمده از ناامیدی این افراد بوده است تا شجاعت، رفتن به زندان وضعیت آنها را گویی بدتر نمیکند.
نکته مهم این است که دیگر خانواده ها از اینکه بگویند یکی از اعضای خانواده‌شان به خاطر جرایم کوچکی مانند رانندگی زنان زندانی شده است، خجالت نمیکشند. به همین خاطر است که این افراد نام کامل خود را میگویند و کارت شناسایی خود را نشان میدهند، این راهی است تا بگویند « برایم مهم نیست، من نمیترسم» و یک قدم از آنهایی که با هویت مخفی از پادشاه و خانواده سلطنتی در شبکه های اجتماعی انتقاد میکنند جلوتر بروند.
به گمان من انتشار این ویدئو ها به یک روند بدل خواهد شد.

Post written with FRANCE 24 journalist Sarra Grira(@SarraGrira)