اخبار

منبع : حبيب حسينى فرد (دریافت شده از طریق واتس اَپ)
گزارش محمود فرجامى از سخنرانى عبدالكريم سروش

شنبه‌ای که گذشت دکتر عبدالکریم سروش سخنرانی‌ای در «حلقه دیدگاه نو/سرای گفت و شنود» داشت که جدا من را شگفت‌زده کرد. این سخنرانی که همگی از طریق پلتفرم زوم در آن شرکت کردیم یک سلسله گفتگو است اما من اولین بار بود از این طریق پای صحبت سروش می‌نشستم….
خلاصه اینکه با شخصیتی به نام عبدالکریم سروش ناآشنا نبودم ولی واقعا سخنرانی اخیر ایشان شگفت‌زده‌ام کرد.
نمی‌خواهم گزارشی از سخنرانی بنویسم و احتمال می دهم فایل ویدیویی یا صوتی صحبتهای ایشان به زودی منتشر شود. اینقدر هست که بگویم سروش در این سخنرانی آب پاکی را روی دست اسلام‌ِ رحمانی‌چی‌ها، و بلکه بخش عظیمی از مسلمین ریخت و گفت اسلام دین رحمت و شفقت این چیزها نیست؛ دین سلطه است و جنگ و انتقام و «اقتدار». اگر کلیت قرآن و سیره را در نظر بگیریم درمی‌یابیم که هیچ ربطی به عشق و محبت و بردباری عیسی و مسیحیت (حتی عیسی و مسیحیتی که در قرآن تصویر می‌شود) ندارد و محمد حتی زمانی که در مکه بود و ظاهرا کاری علیه مشرکان و مخالفانش نمی‌کرد، هر جا که می‌توانست وعده انتقام و عذاب به آنها می‌داد.
دکتر سروش در این رابطه گفت معنی عذاب در قرآن بعدها و خصوصا در ترجمه فارسی تقریبا تحریف شده و از «شکنجه» به سوی تنبیه شدید رفته. اگر در تورات چندان اثری از جهنم نیست و اگر در زرتشتی‌گری در حد پل چین‌وَت است و اگر در مسیحیت هم جهنم کم‌رنگ است، در اسلام و قرآن خدا چنان است که آتش بر جهنمیان نازل می‌کند و وقتی گوشتشان سوخت باز گوشت نو می‌رویاند تا «خوب طعم شکنجه الهی را بچشند».
به عقیده او آیات و احادیث و روایت مبتنی بر مهرورزی و عطوفت و مدارا چنان در قرآن و سیره کم، جزیی و موردی هستند که می‌توان با قاطعیت گفت کلا قرآن «کتاب خوف» و «خشیت‌نامه» است و محمد، چنان که خود گفت، آمده بود تا بکشد، نه اینکه مثل عیسی بگوید طرف دیگر صورتم را هم سیلی بزن!
حتی برایم جالب بود که دکتر سروش به یکی از داستانهای صدر اسلام هم که من پیشتر (در یک سخنرانی در همین جمع) اشاره کرده بودم، اشاره کرد بعنوان شاهد مثال (ماجرای دردناک و شرم‌آور ترور زنی که محمد را هجو کرده بود؛ در حالی که در میان فرزندانش بود و پستانش در دهان طفل شیرخوارش/ بنا به روایت محمد روز بعد به قاتل که دچار عذاب وجدان شده بود دلداری داد).
این تصوف و عرفان بود که بعدا توانست تا حدودی عشق و محبت و رواداری را به اسلام تزریق کند. آنها بودند که مفهوم بی‌رحمانه «خلود» جهنمیان که در قرآن به آن تصریح شده را تلطیف یا تحریف کردند.
سروش تاکید کرد که پیامبر اسلام بیش و پیش از ایمان، دغدغه اسلام را داشت و می‌گفت باید تسلیم باشید و زیر سلطه، حالا اگر ایمان آوردید چه بهتر.
اگر نیچه محمد را در کانتکست اخلاق قهرمانان ستایش می‌کند و مسیح را در کانتکست اخلاق بردگان می‌گذارد از همین اقتدارگرایی و سلطه‌جویی است.
سروش گفت قرآن حتی در مقابل اهل کتاب هم همین موضع را دارد و به کمتر از «جزیه دادن» با «خفت» راضی نمی‌شود و تاکید کرد که کلیت این مفاهیم و رفتارها تا همین اواخر مورد تایید عرفا و دانشمندان و فلاسفه مسلمان هم بوده است. ابن‌عربی، مولوی، ابن‌سینا و طباطبایی از کسانی بودند که نام برد.
سروش گفت باید بخاطر داشته باشیم که حتی در آثار عارف و صوفی بزرگی مثل مولوی هم هیچ مشکلی در کشتن کفار وجود ندارد. خصوصا درباره طباطبایی گفت آدمی که در سلوک شخصی‌اش بسیار ملایم و «مثل حریر» بود، در المیزان چنان از احکام سربریدن و نفی‌بلد و شکنجه و جهاد ابتدایی حمایت می‌کند که آدمی را به حیرت وامی‌دارد. سروش به نقل از طباطبایی گفت: یک نسل را که به زور و خشونت و سوزاندن خانه‌هایشان مسلمان کنید نسلهای بعدی خودشان به تقلید مسلمان می‌شوند و مشکلی نیست.
پررنگ بودن موسی -در قیاس با عیسی- در قرآن را سروش در همین راستا ارزیابی کرد. به عقیده او این موسی که قدرت‌گرا و ستیزه‌جو بوده و پنجه در پنجه قدرت می‌انداخته مطلوب محمد بوده… (فتامل)
سروش گفت خمینی هم به مسیر پیامبری افتاد… (نتامل!)
راستش حرفهای ایشان در آن جلسه طوری بود که من را هم شوکه کرد، چه رسد به جمعی که اکثرا دیندار و مدافع دینداری بودند. وقتی -به روال معمول- اشکالات از فنومنولوژی تا فلان آیه قرآن و حتی انجیل باریدن گرفت تا مدعی با پس‌گردنی هم که شده به رحمانیت اسلام و قرآن و محمد مقر بیاید، پاسخهای فروتنانه و مودبانه دکتر سروش طوری بود که برای اشکال‌گیرندگان چاره‌ای جز پذیرش یا سکوت نمی‌گذاشت – یا من اینطور فکر کردم.
منابع:
https://www.akhbar-rooz.com/%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D9%82%D8%A7%D8%B5%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%88-%D8%B4%DA%AF%D9%81%D8%AA%DB%8C-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%B4/

http://gilehmards.blogspot.com/2020/12/blog-post_7.html

دویجه‌وله: محمدرضا نقدی، معاون هماهنگ کننده سپاه پاسداران گفته است که ایران ظرف ۳۰ سال گذشته میلیاردها دلار در منطقه هزینه کرده است. اخیرا برخی از مقامات حزب‌الله و حماس نیز از کمک‌های مالی هنگفت ایران به خود خبر داده بودند.

معاون هماهنگ کننده سپاه پاسداران در مصاحبه‌ای با “استودیو نگاه یک” شبکه اول سیمای جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد که این کشور به “عمق راهبردی” در منطقه دست یافته است.

محمدرضا نقدی بار دیگر به حمله پهپادی آمریکا به خودروی حامل قاسم سلیمانی اشاره کرد و مدعی شد انتقام او “به طور حتم” گرفته می‌شود.

معاون فرمانده سپاه پاسداران در عین حال مدعی شد که آمریکا ظرف سالیان گذشته تلاش کرده بحران‌های اقتصادی در منطقه تشوید شود و در راستای سپردن زمام امور کشورهای خاورمیانه به دست نیروهای “لیبرال دموکرات” گام برداشته است.

به کانال دویچه وله فارسی در تلگرام بپیوندید

نقدی عملکرد قاسم سلیمانی علیه این سیاست‌ را دلیل حمله پهپادی آمریکا در روز سوم ژانویه سال ۲۰۲۰ به خودروی حامل او دانسته است. معاون هماهنگ کننده سپاه پاسداران از آمادگی “مجاهدان منطقه” سخن گفت و اعلام کرد که آن‌ها تا کنون «کارهای بزرگی انجام داده‌اند.» معاون فرمانده سپاه توضیحی پیرامون این “کارهای بزرگ” ارائه نکرد.

کمک به حزب‌الله و حماس

محمدرضا نقدی مدعی شد که “قدرت بازدارندگی” حزب‌الله لبنان و حماس در غزه نتیجه “عمق راهبردی” جمهوری اسلامی ایران در دنیا است.

نقدی به حملات اخیر و گسترده اسرائیل به سوریه اشاره کرده و تداوم این حملات را معلول «سیاست سوریه در پاسخ ندادن به این» حملات دانسته است. بخش قابل ملاحظه‌ای از حملات هوایی اسرائیل به سوریه متوجه نیروهای متحد جمهوری اسلامی ایران در آن کشور بوده است.

معاون فرمانده سپاه پاسداران در بخش دیگری از مصاحبه خود میزان پولی که ایران ظرف ۳۰ سال گذشته در منطقه “هزینه” کرده است را ۱۷ میلیارد دلار اعلام کرد. بنا بر ادعای او، آمریکا در این مدت ۷ هزار میلیارد دلار پول در این منطقه تزریق کرده است.

به کانال اینستاگرام دویچه وله فارسی بپیوندید

میزان بودجه نظامی و کمک‌های مالی جمهوری اسلامی ایران به نیروهای متحد خود در منطقه ناروشن است. اخیرا محمود الزهار، یکی از چهره‌های ارشد حماس از کمک‌های مالی ایران توسط قاسم سلیمانی، فرمانده سپاه قدس خبر داده بود. از سوی دیگر، حسن نصرالله، رهبر حزب‌الله نیز از کمک‌های مالی ایران و نقش قاسم سلیمانی در تحویل این کمک‌ها سخن گفته بود.

تنگناهای مالی و ارزی ایران و فشارهای اقتصادی این کشور به انتقادهایی درباره اختصاص میلیاردها دلار پول به کشورهای منطقه دامن زده است.

یمن یکی از کشورهای منطقه است که جنگ داخلی در آن ابعاد منطقه‌ای یافته است و کشورهای رقیب یعنی ایران و عربستان سعودی به صورت فعال در آن شرکت دارند. ایران خود را حامی حوثی‌ها می‌داند که با عنوان انصارالله شناخته می‌شوند.
شبه‌نظامیان متحد جمهوری اسلامی در منطقه
شورشیان حوثی‌ در یمن

یمن یکی از کشورهای منطقه است که جنگ داخلی در آن ابعاد منطقه‌ای یافته است و کشورهای رقیب یعنی ایران و عربستان سعودی به صورت فعال در آن شرکت دارند. ایران خود را حامی حوثی‌ها می‌داند که با عنوان “انصارالله” شناخته می‌شوند.

رادیوفرانسه: در حالی که وزیر امورخارجه جمهوری اسلامی ایران از احتمال جنگ قریب‌الوقوع میان این کشور و آمریکا خبر داده، فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران، گفت: «اگر اتفاقی رخ دهد و جنگی صورت بگیرد، برای ما پایگاه آمریکا با کشور میزبانش تفاوتی ندارد و طبیعتاً بیشترین آسیب را همین کشورهای عربی منطقه می‌بینند.»

حاجی‌زاده گفت: «امروز تقاطعی از آتش، از فلسطین، لبنان، سوریه و بقیه کشورهای اسلامی به‌روی رژیم صهیونیستی وجود دارد و اگر در گذشته، توان دوستان ما در حد سنگ و راکت بود، الآن به موشک‌های نقطه‌زن مجهز هستند و خیلی از آنها این فناوری‌ها را در اختیار دارند.»

او درباره حمله سال گذشته سپاه پاسداران به پایگاه عین الاسد گفت: «ما حتی اگر همه پایگاه‌های آمریکا در منطقه را هم می‌زدیم، جواب خون حاج قاسم نمی‌شد ولی ما در زدن عین الاسد، در واقع حیثیت و هیمنه آمریکا را زیر ضربه بردیم نه اینکه بخواهیم چهار تا سوله را بزنیم.»

حاجی‌زاده گفت: «ما برای جواب آمریکایی‌ها آماده بودیم و همه توان موشکی‌مان پای کار بود و اگر آنها پاسخ می‌دادند، همه پایگاه‌هایشان از اردن تا عراق و خلیج فارس و همه ناوهایشان حتی در اقیانوس هند را می‌زدیم.»

فرمانده نیروی هوافضای سپاه همچنین درباره مذاکره در زمینه توان موشکی سپاه پاسداران گفت: «این توان موشکی قابل مذاکره نیست و غلط می‌کند کسی بخواهد در این زمین مذاکره کند. اجازه مذاکره درباره توان موشکی به هیچ مسئولی داده نمی‌شود و این خط قرمز است.»

حاجی‌زاده گفت: «قدرت و توان موشک ما را می‌توان در اظهار نظرهای دشمنانمان دید. هیچ‌کس ما را به محدودیت برد دوهزار کیلومتر مجبور نکرده است چون ما بر سر توان موشکی با کسی صحبت نمی‌کنیم، این تصمیم خودمان بوده است و این برد برای ما ابدی هم نیست.»

همزمان وزیر امور خارجه ایران بار دیگر به آمریکا هشدار داد که هرگونه اقدامی علیه ایران پیامدهای وخیمی برای واشنگتن خواهد داشت. به گزارش ایسنا، محمد جواد ظریف در توییتی با هشدار به آمریکا نوشت: ”اطلاعات تازه از عراق حاکی از آن است که عوامل آتش‌افروز اسراییل در حال توطئه‌چینی برای حمله به آمریکایی‌ها هستند، تا ترامپ در حال رفتن را به بهانه‌ای ساختگی به جنگ بکشانند.”

بی‌بی‌سی: محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه ایران در توئیتی هشدار داده که عواملی در اسرائیل در تلاشند تا آمریکا را به جنگ با ایران بکشانند.

وزیر خارجه ایران در توئیتی نوشت “اطلاعات تازه از عراق حاکی از آن است که عوامل آتش‌افروز اسراییل در حال توطئه‌چینی برای حمله به آمریکایی‌ها هستند- تا ترامپ را به بهانه ای ساختگی در مخمصه جنگ گرفتار کنند”.

محمدجواد ظریف خطاب به دونالد ترامپ نوشت که “مراقب تله باشید”.

وزیر امور خارجه ایران در ادامه هشدار به رئیس جمهوری آمریکا نوشت “هرگونه آتش‌افروزی با آتش متقابل ایران مواجه خواهد شد، به خصوص علیه همان بهترین دوستانت”.

همزمان امروز حسین سلامی، فرمانده کل سپاه پاسداران در یک مراسم نظامی در جزیره ابوموسی گفت “هیچ تهدید و تعرضی از سوی دشمنان را رها نخواهیم کرد” و اضافه کرد “ما هم در عمل نشان داده‌ایم و هم در بیان می‌گوییم که هر عملی از سوی دشمن علیه ما سر بزند، آن را با ضربه‌ای متقابل، قاطع و مستحکم پاسخ می‌دهیم”.

در روزهای گذشته در آستانه نخستین سالگرد کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده سابق نیروی قدس، تنش میان ایالات متحده و ایران بالا گرفته است.

پیشتر، مقام های آمریکایی هم در روزهای اخیر به رسانه‌ها در این کشور گفته بودند که به اطلاعاتی درباره آمادگی ایران برای حمله به نظامیان ایالات متحده و منافع متحدان آن در عراق یا دیگر مناطق خاورمیانه دست پیدا کرده اند.

اخیرا گزارش شده بود که زیردریایی آمریکایی جورجیا وارد خلیج فارس شده است

در روزهای گذشته در پی حمله راکتی به سفارت آمریکا در بغداد، دونالد ترامپ، رییس جمهوری ایالات متحده به ایران هشدار داده بود. وزارت خارجه آمریکا هم گروه‌های شبه‌نظامی وابسته به ایران را به انجام این حمله متهم کرد.

اما ایرج مسجدی، سفیر ایران در عراق در واکنش گفت حکومت ایران نمی‌داند چه کسانی سفارت آمریکا در بغداد را هدف گرفته‌اند و “هرگز از چنین اقداماتی حمایت نمی‌کند.”

در ادامه این تنش‌ها، دو بمب افکن بی- ۵۲ امریکایی که قابلیت حمل سلاح هسته ای دارند، از آمریکا به خلیج فارس پرواز کردند و هدف از پروازها هشدار به حکومت ایران در رابطه با هرگونه اقدام احتمالی علیه منافع آمریکا عنوان شد.

با این حال، آمریکا زیردریایی هسته‌ای یو اس اس جورجیا را هم به خلیج فارس اعزام کرد.

این اقدامات آمریکا با اعتراض ایران مواجه شد و جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران روز پنجشنبه در سخنانی دونالد ترامپ را متهم کرد که در پی بهانه‌سازی برای حمله به ایران است.

رادیوفردا: بمب‌افکن‌های استراتژیک آمریکا روز چهارشنبه ۱۰ دی‌ماه برای دومین بار ظرف یک ماه گذشته بر فراز خلیج فارس به پرواز در آمدند، اقدامی که هدف از آن «بازداشتن ایران» از حمله به اهداف آمریکایی در خاورمیانه تعبیر شده است.

به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، یک مقام ارشد نظامی آمریکا گفته که پرواز دو بمب‌افکن بی-۵۲ در واکنش به علائمی است، حاکی از این‌که ایران قصد دارد ظرف روزهای آینده حملاتی را علیه اهداف متحدان ایالات متحده در عراق یا دیگر نقاط خاورمیانه انجام دهد.

این مقام که به دلایل امنیتی نخواست نامش فاش شود گفت این حملات حتی ممکن است در زمان روی کار آمدن دولت جو بایدن صورت گیرد.

او افزود: سرویس‌های اطلاعاتی آمریکا موفق به ردیابی نشانه‌های تازه‌ای از «تهدیدهای نسبتا قابل توجه» از سوی ایران شده‌اند، از جمله برنامه‌ریزی برای حملات موشکی احتمالی علیه منافع ایالات متحده در عراق.

این مقام آمریکایی تصریح کرد: این نشانه‌ها حتی از نخستین روزهای پس از کشتن سلیمانی نیز نگران‌کننده‌تر محسوب می‌شوند.

او همچنین نشانه‌هایی را برشمرد که حاکی از انتقال سلاح‌های پیشرفته از ایران به داخل خاک عراق در مدت اخیر است. در همین حال، شواهدی مبنی‌بر احتمال دیدار رهبران شبه‌نظامیان شیعه تحت حمایت ایران با فرماندهان سپاه قدس به دست آمده است.

«نگرانی» از اقدامات تلافی‌جویانه در سالگرد کشته شدن سلیمانی

ماموریت این بمب‌افکن‌ها که از پایگاهی هوایی در داکوتای شمالی پرواز کرده بودند، بیانگر افزایش نگرانی در واشینگتن در هفته‌های آخر دولت دونالد ترامپ از اقدام تلافی‌جویانه ایران در واکنش به کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده سابق نیروی قدس سپاه، است.

قاسم سلیمانی همراه با ابومهدی المهندس، معاون فرمانده گروه حشدالشعبی عراق، و گروهی دیگر از نظامیان ایرانی و عراقی ۱۳ دی ماه پارسال در جریان حمله پهپادی ارتش ایالات متحده آمریکا در نزدیکی فرودگاه بغداد کشته شدند.

ایران، پنج روز بعد به تلافی این حمله، یک پایگاه نظامی عراقی که مقر نیروهای آمریکایی بود را هدف موشک‌های بالستیک قرار داد که این حمله تلفاتی در بر نداشت ولی ۱۰۰ سرباز دچار صدمات مغزی شدند.

با این حال، یگان موشکی سپاه پاسداران یک فروند هواپیمای مسافربری اوکراینی را در نزدیکی فرودگاه امام سرنگون کرد که در جریان آن ۱۷۶ مسافر کشته شدند.

به رغم حمله موشکی پارسال ایران به مقر نیروهای آمریکایی، مقام‌های جمهوری اسلامی بویژه آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر، رئیس شورای عالی امنیت ملی و فرماندهان سپاه در هفته‌های اخیر از «انتقام سخت» از آمریکا سخن به میان آورده‌اند.

در همین زمینه، حسن روحانی رئیس‌جمهوری اسلامی ایران روز چهارشنبه گفت که رئیس‌جمهوری آمریکا و وزیر خارجه «در رأس شهادت سردار سلیمانی» بودند و «این دو از مسئولین اصلی این جنایت هستند».

او تهدید کرده که «ملت» ایران از این افراد «دست نخواهد کشید و حق مردم است تا از خون عزیزشان انتقام بگیرند».

اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، نیز روز چهارشنبه در جلسه غیرعلنی مجلس، دونالد ترامپ و دیگر مقامات آمریکا از جمله وزیران خارجه و دفاع و رئیس سی‌آی‌ای را تهدید کرد و گفت: آنان باید «سبک زندگی مخفی سلمان رشدی را یاد بگیرند» چرا که به گفته وی، جمهوری اسلامی «انتقام» قاسم سلیمانی را خواهد گرفت.

در روزهای اخیر سفارت ایالات متحده در بغداد هدف راکت‌های کاتیوشای شبه‌نظامیان وابسته به جمهوری اسلامی قرار گرفت که تلفاتی در برنداشت، ولی رئیس‌جمهوری آمریکا در توئیتی به ایران هشدار داد.

آقای ترامپ روز سوم دی نوشت: «توصیه دوستانه خیرخواهانه به ایران: اگر یک آمریکایی کشته شود، من ایران را مسئول می‌دانم. دوباره فکر کن».

«تحرک دفاعی»

خبرگزاری آسوشیتدپرس می‌نویسد از آن‌جا که هرگونه افزایش تنش ممکن است به جنگی گسترده بین ایران و آمریکا تبدیل شود، واشینگتن ترجیح می‌دهد که ایران را از انجام حملات بیشتر باز دارد.

در خصوص پرواز بمب‌افکن‌های آمریکایی بر فراز خلیج فارس، فرماندهی ستاد مرکزی ایالات متحده (سنتکام) این تحرک را «دفاعی» خوانده است.

ژنرال فرانک مک‌کنزی، فرمانده سنتکام، گفت: «فرماندهی ارتش ایالات متحده در راستای جلوگیری از هرگونه خصومت احتمالی به ارتقای آمادگی رزمی خود در منطقه تحت نظارت سنتکام (فرماندهی مرکزی آمریکا) ادامه خواهد داد و خاطرنشان می‌کنیم که آماده‌ایم و قادر به پاسخگویی به هرگونه تهاجمی هستیم که متوجه آمریکایی‌ها یا منافع‌مان باشد».

او بدون اشاره به نام ایران افزود: «ما به دنبال درگیری نیستیم اما هیچ‌کس نباید توانایی و قابلیت ما را در دفاع از نیروهای‌مان یا اقدام قاطع ما در پاسخ به هرگونه حمله دست کم بگیرد».‎‎

آمریکا ‌هم‌اکنون روند کاهش حضور نظامی خود در عراق را طی می‌کند تا شمار سربازان خود را از سه هزار نفر به حدود ۲۵۰۰ تن برساند. بر اساس فرمان اجرایی دونالد ترامپ، روند کاهش نیروهای نظامی باید تا ۱۵ ژانویه (۲۶ دی) تکمیل شود؛ هرچند که به گفته مقام‌های آمریکایی، احتمال تکمیل این روند تا هفته آینده وجود دارد. ‎

تنش‌ بین ایران و آمریکا در حالی است که دولت جو بایدن وعده داده است به برجام بازگردد مشروط به اینکه ایران به تعهداتش در چارچوب این توافق هسته‌ای پایبند باشد. با این حال او تاکید کرده که «مذاکرات با ایران در این زمینه دشوار خواهد بود».
بر اساس گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس و گزارش‌های رادیو فردا/ک.ر

بی‌بی‌سی: اجرای حکم اعدام نوید افکاری کشتی‌گیر ایرانی با انتقاد گسترده و محکومیت بین‌المللی روبرو شد

مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران گزارش داده است که در سال ۲۰۲۰ تاکنون دست کم ۲۳۶ نفر در ایران اعدام شده‌اند.

به گزارش هرانا، سایت خبری این مجموعه، بیش از ۷۰ درصد از این اعدام‌ها به صورت مخفیانه اجرا شده است.

بخشی از گزارش تازه این گروه درباره وضعیت حقوق بشر در ایران که امروز منتشر شده، به “حق حیات” اختصاص دارد که در آن آمار و ارقام مربوط به مجازات اعدام منتشر شده است.

بر اساس این گزارش در سال ۲۰۲۰ یک نفر در ایران در ملا عام اعدام شده و صدور این حکم در ۸۰ درصد موارد به اتهام قتل مربوط بوده است.

جرایم مربوط به مواد مخدر، جرایم جنسی، محاربه، سرقت مسلحانه و شرب خمر از موارد دیگری بوده که حکم اعدام برای آن صادر شده است.

بنا بر این گزارش بیشترین اعدام‌ها در دو زندان رجایی‌شهر کرج و وکیل آباد شیراز اجرا شده است.

مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران می‌گوید: “دو فرد که در زمان ارتکاب جرم انتسابی کمتر از ۱۸ سال سن داشته‌اند و در اصطلاح حقوقی آنها را کودک-مجرم می‌خوانند نیز در میان اعدام شدگان امسال قرار داشتند.”

روز دوشنبه هشت دی سازمان حقوق بشر ایران، یکی دیگر از گروه‌های فعال در این زمینه گفته بود که بر اساس آمار این سازمان در سال ۲۰۲۰ تاکنون ۲۵۳ نفر در ایران اعدام شده‌اند.

این سازمان در توییتی خبر داد که از میان این تعداد “دستکم ۲ کودک-مجرم، ۸ زن و ۶ زندانی سیاسی نیز دیده می‌شود.”

در ماه‌های گذشته اجرای چندین حکم اعدام در ایران خبرساز شد و کارزارهای مجازی زیادی با درخواست توقف صدور حکم و اجرای اعدام به ویژه برای متهمان امنیتی و سیاسی در ایران به راه افتاد.

اعدام روح‌الله زم، روزنامه‌نگار و مدیر کانال تلگرامی آمد نیوز و همین طور نوید افکاری کشتی‌گیر ایرانی از جمله مواردی بود که بازتاب بین‌المللی داشت و از سوی گروه‌ها و کشورهای مختلف محکوم شد.

مجموعه فعالان حقوق بشر در گزارش تازه‌اش می‌گوید ۷۲ درصد از اعدام‌ها “به صورت مخفیانه یا بدون اعلام در رسانه‌های رسمی یا داخلی” صورت گرفته است.

این گروه می‌گوید حدود یک‌پنجم اعدام‌ها در استان البرز با دو زندان پرجمعیت انجام شده و ۱۲ درصد اعدام‌ها هم در استان خراسان رضوی بوده است.

بنا بر این گزارش از میان اعدام‌شدگانی که هویت آنها مشخص شده ۲۰۵ نفر مرد و هشت نفر زن بوده‌اند.

به گفته سازمان‌های بین‌المللی حقوق بشر ایران در میان سه کشوری است که بیشترین تعداد حکم اعدام را در جهان اجرا می‌کند.

رادیوفرانسه: حسن روحانی، رییس‌جمهوری اسلامی ایران، با استخدام ۱۲ هزار نفر از فرزندان خانوادهای شهدا و جانبازان در دستگاه‌های دولتی موافقت کرد. خانواده های شهدا، اعم از فرزند، همسر، خواهر و برادر شهید، جانبازان و فرزندان آنها، با هر درصدی که جانبازی به آنها تعلق گرفته است، هم مشمول این قانون می شوند.

سازمان اداری و استخدامی، روز یک‌شنبه ۳۰ آذر، اعلام کرد: حسن روحانی، رییس‌جمهوری اسلامی ایران، با درخواست این سازمان برای استخدام ۱۲ هزار نفر از فرزندان شهدا و فرزندان جانبازان ۷۰ درصد و بالاتر در دستگاه‌های دولتی موافقت کرد.

بنا بر این گزارش، مقررات استخدام در دستگاه‌های دولتی شامل فرزندان شهدا و جانبازان ۷۰ درصد فاقد شغل می‌باشد.

پیش از این رئیس کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی درباره گروه های مشمول قانون استخدام فرزندان ایثارگر و جانباز گفته بود: آن دسته از ایثارگران که در حال حاضر به صورت شرکتی، قرارداد کار معین و پیمانی در دستگاه‌های دولتی اشتغال دارند، مشمول قانون استخدام ایثارگران هستند.

ایران وایر: در نظرسنجی استاسیس نزدیک به ۳۷ درصد افرادی که نظر آن‌ها پرسیده شده گفته‌اند که اگر قرار باشد در انتخابات ۱۴۰۰ شرکت کنند به «محمود احمدی‌نژاد» رای خواهند داد.
مطابق این نظرسنجی میزان رضایت از عملکرد «حسن روحانی» نیز ۲۵ درصد برآورد شده است.

شرکت تحلیل داده‌های «استاسیس» (Stasis) چندی پیش با حمایت «ایران‌وایر» یک نظرسنجی برگزار کرد که برخی نتایج آن غیرمنتظره‌ به نظر می‌رسید. از جمله، نزدیک به ۳۷ درصد افرادی که نظر آن‌ها پرسیده شده گفته‌اند که اگر قرار باشد در انتخابات ۱۴۰۰ شرکت کنند به «محمود احمدی‌نژاد» رای خواهند داد. «ابراهیم رئیسی»، «محمد خاتمی»، «محمدجواد ظریف» و «محمدباقر قالیباف» در رده‌های بعدی قرار دارند. میزان رضایت از عملکرد «حسن روحانی» نیز ۲۵ درصد برآورد شده است. «آرش غفوری»، مدیر این طرح نظرسنجی که تحصیلاتش نیز در حوزه کارشناسی نظرسنجی و کمپین‌های انتخاباتی است، به ایران‌وایر می‌گوید این داده‌ها با دقت و با رعایت استانداردهای علمی به دست آمده است. گفت‌وگوی ایران‌وایر با او شرح مختصری است بر شیوه به سرانجام رساندن این نظرسنجی:

با توجه به تلفنی بودن این پیمایش چقدر می‌توان مطمئن بود که پاسخگو به مصاحبه‌کننده اعتماد کرده و نگرانی‌هایش را در پاسخ دخیل نکرده است؟

هیچ نظرسنجی‌ای نمی‌تواند ادعا کند که داده‌هایش صد در صد درست است و شرکت‌کنندگان به تمامی نظر واقعی‌شان را ابراز کرده‌اند. ما فقط می‌توانیم از طریق روش‌های علمی احتمال خطا را کاهش دهیم و کاری کنیم که افراد، کمتر در معرض نظر دادن خطا باشند. یعنی با روش‌های علمی پاسخ‌های نادرست را کاهش بدهیم.

منظورتان چه روش‌هایی است؟

مثلا فرد پرسشگر آموزش کافی دیده باشد که سوالاتش را چطور آغاز کند یا چگونه با فرد روبه‌رو ارتباط برقرار کند و اعتمادش را به دست بیاورد. تمام کسانی که در نظرسنجی دخیل هستند، از پیش، بارها و بارها آموزش دیده‌‌اند، پرسشنامه را تست کرده و ایرادات آن را رفع کرده‌اند و برای ایجاد جوی خوب و خودمانی بین پرسشگر و پاسخ‌دهنده کوشیده‌اند. اما در نهایت دو معیار دیگر هم برای تایید داده‌ها داریم. در پایان هر نظرسنجی از پاسخ‌دهنده می‌خواهیم به دو سوال ما جواب بدهد: اینکه تا چه حد به پرسشگر اعتماد کرده‌ و اینکه تا چه حد صادقانه جواب داده است.

و اگر پرسشگر اعتماد نکرده باشد؟

کسانی که در این طیف پنج قسمتی «از صفر تا کاملا» نمره پایین بیاورند، مثلا بگویند صادقانه جواب نداده‌‌اند یا به پرسشگر اعتماد نکرده‌‌اند، از نمونه حذف می‌شوند. در جریان همین نظرسنجی ۴۲ نفر از پاسخ‌ها را از دایره نمونه‌ها خارج کردیم چون ارزیابی پرسشگر این بوده که فرد مصاحبه‌شونده به صورت صادقانه جواب نداده یا اینکه حداقل «باری به هر جهت» جواب داده است. با این دقت نظرها سعی کرده‌‌ایم بیشترین اعتبار را برای پاسخ‌ها کسب کنیم.

اعضای جامعه آماری این نظر سنجی چگونه انتخاب شدند؟

آنها به شکل تصادفی و بر اساس جنس، سن و محل سکونت و بر پایه داده‌های سرشماری نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵، به شکل تلفنی مورد پرسش قرار گرفتند و همه نمونه‌ها ۱۸ سال به بالا بودند

آیا حجم نمونه ۱۱۳۶ نفری برای یک نظرسنجی تک‌موردی با توجه به جمعیت ایران و تعداد استان‌ها کافی‌ست؟

بله، این تعداد معمول و کافی است. داده‌های این نظرسنجی را با اطمینان ۹۵ درصد و در فاصله اطمینان ۲.۸ تا ۳.۱ (برای کمترین و بیشترین واریانس ممکن) می‌توان به کل افراد بالای ۱۸ سال ساکن ایران تعمیم داد. مشارکت این تعداد در همه جای دنیا در نظرسنجی‌های مختلف معمول است. در نظرسنجی‌های آمریکا هم اگر دقت کنید با وجود جمعیت سیصد میلیونی، با جامعه آماری هزار نفره پیش می‌روند و البته درستی طرح با این پیش‌فرض است که شما نمونه را درست انتخاب کرده باشید. ما به تلفن‌های استان به استان دسترسی داشتیم و این امکان را به ما می‌داد که بر اساس استان‌ها نمونه‌هایمان را انتخاب کنیم. این طور نبود که مثلا در تهران تعداد زیادی نمونه آماری داشته باشیم و در استان البرز نداشته باشیم.

از نظر دقت توزیع استانی چطور عمل کردید؟

برای اینکه بتوانیم به داده‌های قابل اتکاتری برسیم و تمام کشور را پوشش بدهیم نمونه‌های مبنا را مطابق با جمعیت هر استان انتخاب کردیم. به این معنی که تعداد افراد مورد پرسش با تعداد جمعیت استان مطابقت داشته است. مثلا اگر تهران بیشترین جمعیت را دارد، بیشترین نمونه از تهران انتخاب شده؛ و به همین ترتیب برای سایر استان‌ها نسبت جمعیتی را کاملا مراعات کردیم.

شاید برای عده‌ای علت محبوب شدن احمدی‌نژاد یا رئیسی سوال‌برانگیز باشد. نظر خاصی در این باره دارید؟

آقای احمدی‌نژاد طی این سال‌ها تصویر جدیدی از خودش ارایه داده و خودش را در مقابل الیگارشی حاکم قرار داده است. نوعی یار و یاور مظلومان و مستضعفان و پابرهنگان و ستمدیدگان. قبل از آن هم از طریق دادن یارانه این کار را کرده بود. به شکلی سعی می‌کند خودش را تبدیل به نماد مخالفت با افرادی کند که نامحبوب‌اند. مثلا در نظرسنجی می‌بینید که چقدر لاریجانی‌ها نامحبوب‌اند. در واقع دعوای بین احمدی‌نژاد و لاریجانی‌ها و ایجاد این فضا که «من جلو آنها را که می‌خواهند از مالیات بخورند و ببرند ایستاده‌‌ام» منجر به توجه به او می‌شود.

در مورد رئیسی چطور؟

آقای رئیسی هم با حرف‌هایی که دنبالش بود در انتخابات گذشته ۱۳ میلیون رای اخذ کرد و بعد از آن هم تبلیغات رسانه‌‌ای بسیاری برایش انجام شد که مثلا دارد در قوه قضاییه اصلاحات ایجاد می‌کند و دنبال عدالت است یا با جریان اختلاس در کشور مقابله می‌کند. کاری ندارم به اینکه این مقابله واقعی است یا صوری؛ یا اختلاس‌گران واقعی را دنبال می‌کند یا نمی‌کند. تصوری که از آقای رئیسی در رسانه‌های درون حاکمیت بازسازی شده تا حدی به اقبال او کمک کرده است.
اما توجه کنید هم برای آقای احمدی نژاد و هم برای آقای رئیسی نکاتی منفی هم در این نظرسنجی وجود دارد. به عنوان مثال، برای آقای رئیسی افرادی که می‌گویند او را دوست دارند و آنها که می‌گویند دوستش ندارند با هم برابرند. ۲۷ درصد دوستش دارند و ۲۷ درصد دوستش ندارند. یا درصد کمتری از کسانی که تحصیلات دانشگاهی دارند و در معرض اخبار بیشتری در مورد آقای رئیسی یا احمدی‌نژاد قرار دارند، نسبت به سایر افراد جامعه، به آنها اقبال نشان داده‌اند.

آیا می شود از این حرف‌ها به برآوردی از میزان مشارکت در انتخابات ۱۴۰۰ رسید؟

این نظرسنجی در مورد میزان مشارکت یک تصویر از زمان امروز است. این که هفته آینده یا ماه آینده یا روزهای قبل از انتخابات چه خواهد شد ما نمی‌دانیم.
اما به صورت معمول، آدم‌ها در تمام دنیا تمایل به مشارکت را بیشتر از رقم واقعی‌‌اش برآورد می‌کنند. در همین آمریکا افرادی که می‌گفتند بی‌تردید در انتخابات شرکت می‌کنند بیش از هفتاد درصد بودند اما بعد از انتخابات مشخص شد که فقط ۶۶ درصد شرکت کرده بودند.

آیا راهی وجود دارد که آمار افرادی که می‌گویند مشارکت می‌کنند اما شرکت نمی‌کنند و آنها که واقعا مصمم به مشارکت هستند را تعیین کرد؟

ما سعی می‌کنیم با بهره‌گیری از چند پرسش تکمیلی و یک سری مدل‌های آماری به رقم و آمار واقعی رای‌دهندگان احتمالی دست پیدا کنیم.
اما در نظرسنجی اخیر وارد آن مراحل نشده‌‌ایم چون بسیار زود است. هر چه به زمان انتخابات نزدیک‌تر بشویم سعی می‌کنیم با بهره‌گیری از پرسش‌های دیگر، به تعداد واقعی رای‌دهندگان نزدیک‌تر شویم؛ که معمولا این رقم نهایی از تعداد کسانی که ادعا می‌کنند در انتخابات شرکت می‌کنند کمتر خواهد بود.

ممکن است در مورد این مدل‌های آماری توضیح بیشتری بدهید؟

مثلا از کسی که از میان گزینه‌های «حتما شرکت می‌کنم»، «ممکن است شرکت کنم» یا «اصلا شرکت نمی‌کنم» گزینه «حتما شرکت می‌کنم» را پاسخ داده سوال می‌کنیم آیا می‌داند برگزاری انتخابات چه زمانی است. طبعا کسی که شور و حرارت نشان می‌دهد که حتما شرکت می‌کند اما در مورد زمان انتخابات چیزی نمی‌داند احتمالا جزو شرکت‌کنندگان قطعی در نظر گرفته نمی‌شود. اینها کارهایی است که در مراحل بعدی انجام خواهیم داد.

آیا نظرسنجی‌ها تا انتخابات ۱۴۰۰ ادامه خواهند داشت؟

مبنا را بر این گذاشته‌‌ایم که اگر بتوانیم ادامه دهیم.

بنابر نتایج نظرسنجی، ۲۴ درصد گفته‌اند شرکت در انتخابات «کاملا موثر است» و به همین میزان هم گفته‌اند «اصلا موثر نیست.» آیا طیف بینابینی هم وجود دارد؟ یا نتایج نظرسنجی بازتاب نظرات ۲۴ درصدی که شرکت نمی‌کنند نیز هست؟

بله. بازتاب همه طیف‌ها است. اما در مورد طیف بینابین، وقتی شما در یک نظرسنجی هم اعداد و ارقام قطعی دارید و هم رقم‌های احتمالی، رقم‌های قطعی از اهمیت بیشتری برخوردار است. برای اینکه رقم‌های قطعی در واقع از سوی کسانی داده شده که احتمال آنکه روی نظرشان پافشاری کند بیشتر از کسانی است که مثلا به طیف «تا حدی» یا «ممکن است» مرتبط می شوند.
در مورد اثربخشی مشارکت این نکته هم وجود دارد که شما ممکن است نخواهید در انتخابات شرکت کنید اما به اثربخشی آن باور داشته باشید و شرکت شما به شرایط بستگی داشته باشد. اینکه آیا کاندیدای مورد علاقه تان شرکت می‌کند، که در آن صورت به نظرتان اثربخشی انتخابات بیشتر خواهد شد، و اگر کاندیدا نداشته باشید ممکن است در مورد اثربخشی‌‌ انتخابات مردد باشید.
سوالات مشارکت یا عدم مشارکت در انتخابات مواردی نیستند که الان با وجود فاصله زمانی با انتخابات بشود در مورد آنها تحلیل دقیقی ارایه داد. باید جلوتر برویم تا تحلیل دقیق‌تری داشته باشیم. اما هدف‌مان از طرح این سوال آن بود که یک تصویر کلی از ماجرا داشته باشیم تا در آینده با امروز مقایسه کنیم.

آیا موردی در نظرسنجی اخیر بود که برای خودتان تازگی داشته باشد؟

بله، سال ۱۳۹۴ برای میزان محبوبیت آقای احمدی‌نژاد نظرسنجی انجام دادیم و پاسخ‌ها نشان می‌داد که جامعه آماری در مورد او به شدت دو قطبی است. از آن‌ها سوال کرده بودیم به احمدی‌نژاد بین نمره صفر تا بیست چند می‌دهید. کسانی که گفته بودند بیست یا صفر بیشترین تعداد فراوانی را داشتند. اما الان کمتر شاهد آن بودیم که یک عده به شدت عاشق‌اش باشند یا عده دیگری از او متنفر باشند. بلکه از میزان نفرت بخش‌هایی از میانه جامعه که حتی در گذشته هم با او مشکل داشتند کاسته شده و در نمونه‌های نظرسنجی به طیف میانه وسط افزوده شده است. به همان اندازه که داده‌ها نشان می‌دهد کسی مثل لاریجانی چقدر نامحبوب است یا کسی مثل عارف تا چه حد در پایین ماجرا قرار گرفته یا حتی خود آقای روحانی که محبوبیتش به ۲۵ درصد کاهش یافته است.
گروه‌هایی از افراد سیاسی مثل آقای ظریف، خاتمی و روحانی در سال ۱۳۹۵ که اوج دوران برجام بود از درصد محبوبیت بالایی برخوردار بودند. مثلا محبوبیت ظریف ۷۶ درصد، محبوبیت روحانی ۷۵ درصد، محبوبیت خاتمی ۶۵ درصد و لاریجانی ۴۵ درصد بود. اما محبوبیت این طیف به شدت کاهش یافته. مثلا ظریف از ۷۶ درصد به ۴۵ درصد تقلیل پیدا کرده، محبوبیت روحانی از ۷۵ درصد به ۲۶ درصد، خاتمی از ۶۵ درصد شده ۴۵ درصد و لاریجانی از ۴۵ درصد به ۲۶ درصد کاهش یافته است. اما آن سوی داستان، با افزایش هفت درصدی محبوبیت احمدی‌نژاد مواجه بوده‌ایم؛ یعنی محبوبیت او از ۵۷ درصد به ۶۴ درصد افزایش یافته است.
در بخش «عدم محبوبیت» هم با همین ارقام و تغییرات مواجه بودیم. مثلا ظریف سال ۱۳۹۵ عدم محبوبیتش هفت درصد بود و الان به رقم ۳۴ درصد رسیده است. عدم محبوبیت روحانی از ۲۱ درصد به ۶۵ درصد یا عدم محبوبیت خاتمی آن سال ۲۲ درصد بوده و الان به ۳۳ درصد افزایش یافته. اما در اینجا عدم محبوبیت احمدی‌نژاد کاهش یافته؛ یعنی از ۳۹ درصد به ۲۸ درصد کاهش پیدا کرده است.
مجموعه این یافته‌ها نشان می‌دهد که جامعه از کسانی که روزگاری آنها را دوست می‌داشته‌اند و به آن‌ها امید بسته بودند به سمت دیگری روی گردانده؛ چون از آنها ناامید شده است.
همان زمان، ۲۵ درصد مردم در مورد اصلاح طلب‌ها می‌گفتند فکر می‌کنند که آن‌ها کارایی دارند و به آن‌ها تمایل داشتند. امسال این رقم به ۱۱ درصد کاهش یافته است. اما میزان محبوبیت اصولگراها تفاوت معناداری نکرده؛ یعنی قبلا ۱۳ درصد محبوبیت داشته و مورد اعتماد بودند و الان ۱۱ درصد محبوبیت دارند.

رادیوفردا: سخنگوی دولت گفته است که رئيس‌‌جمهوری اسلامی « از مدت‌ها قبل» دستور داده است که موضوع اختلال جی‌پی‌اس در شورای عالی امنیت ملی بررسی شود.

علی ربیعی که روز سه‌شنبه ۹ دی در یک نشست خبری سخن می‌گفت، درباره علت دستور حسن روحانی و جزئیات اختلال در شبکه جی‌پی‌اس توضیح بیشتری نداد ولی گفت اختلال در جی‌پی‌اس «ارتباطی» با مرگ ۱۲ کوهنوردی که روز جمعه در ارتفاعات تهران جان باختند، ندارد.

آقای ربیعی می‌گوید در این زمینه با رئیس فدارسیون کوهنوردی و وزیر ارتباطات صحبت کرده و «روز جمعه سیستم جی‌پی‌اس اختلال نداشته است».

روز پنجم دی‌ حوالی ساعت ۱۳ همزمان با وقوع برف و کولاک و سقوط بهمن، سه حادثه در ارتفاعات کلکچال، دارآباد و و منطقه آهار تهران رخ داد.

در جریان این حوادث که منجر به گرفتار شدن صدها کوهنورد شد، ۱۲ نفر از کوهنوردان جان خود را از دست دادند.

در روزهای گذشته، گزارش‌هایی درباره اختلال شبکه جی‌پی‌اس در روز جمعه در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده بود.

بر اساس گزارش خبرگزاری ایسنا و سایت رادیو فردا / ر.ح/ک.ر

بی‌بی‌سی: شمار زیادی از کاربران ایرانی در شبکه‌های اجتماعی گزارش داده‌اند که سیستم جی‌پی‌اس یا سامانه موقعیت‌یابی جهانی در شهر تهران به درستی کار نمی‌کند و موقعیت افراد در نقاط مختلف را اشتباه نشان می‌دهد.

این موضوع از چند روز گذشته مطرح بوده اما مرگ کوهنوردان در کوه‌های شمال تهران سوال‌های تازه‌ای را مطرح کرده هر چند هنوز شواهدی در مورد ارتباط آنها در دست نیست.

جی پی اس چیست؟

ماهواره جی‌پی‌اس سال ۱۹۷۸ راه افتاد اما تا اوایل دهه نود میلادی و جنگ اول خلیج فارس اهمیتش برای همه روشن نشد.

در جریان عملیات طوفان صحرا شن‌های معلق در هوا قدرت دید را تا ۵ متر کاهش داد. آنجا جی‌پی‌اس به سربازها کمک کرد بدون قرار گرفتن بر سر راه هم، مکان مین‌ها را شناسایی کنند و راه بازگشت به منابع آب را بیابند.

سیستم موقعیت‌یابی جهانی یا جی‌پی‎‌اس متشکل از ۲۴ ماهواره مجهز متعلق به وزارت دفاع دولت آمریکا است که اطراف زمین می‌چرخند و با استفاده از اطلاعات و داده‌های ریاضی به گیرنده‌های جی‌پی‌اس برای مکان‌یابی و حتی تشخیص زمان کمک می‌کنند.

گوشی هوشمند شما یا هر دستگاهی که گیرنده جی‌پی‌اس دارد، برای پیداکردن مکانتان از ماهواره سیگنال می‌گیرد و محاسباتش را بر اساس زمان فرستاده شدن این سیگنال‌ها و مکان قرارگیری ماهواره‌ها انجام می‌دهد.

در ایران چه اشکالی پیش آمده؟

بسیاری از کاربران شبکه‌های اجتماعی در تهران گزارش داده‌اند جی‌پی‌اس موقعیت آنها را در منطقه‌ای پرت از جایی که هستند، و بیشتر در اطراف فرودگاه مهرآباد در جنوب غربی تهران نشان می‌دهد.

گزارش‌هایی هم وجود دارد که این اختلال جی‌پی‌اس مختص تهران نیست و در شهرهای دیگر هم دیده شده است.

اختلال جی‌پی‌اس از ماه‌ها قبل در برخی نقاط تهران از جمله بعضی بزرگراه‌ها و اطراف پادگان‌ها وجود داشته اما اخیرا شدت گرفته است.

آیا این اولین بار است؟

خیر. اختلال‌ها از دو سال پیش شروع شد. بیش از آنکه مردم درباره منبع پارازیت حدس و گمان بزنند، این وزارت ارتباطات ایران بود که از اختلال در جی‌پی‌اس شکایت کرد.

تیرماه ۱۳۹۸ حسین فلاح جوشقانی، رئیس سازمان تنظیم مقررات خبر داد که شهروندان و کسب و کارهای اینترنتی به اختلال جی‌پی‌اس اعتراض دارند. او گفته بود که این اختلال “عمدی” بوده و در سامانه‌های ناوبری هواپیمایی ایران هم مشکل ایجاد کرده است.

روابط عمومی وزارت ارتباطات حتی گفته بود که پارازیت روی جی‌پی‌اس نزدیک بوده که “فاجعه” درست کند و باعث “سقوط” یک هواپیما در یکی از فرودگاه‌ها شود.

آن زمان وزارت ارتباطات ایران اعلام کرد که قصد دارد از یک نهاد امنیتی به قوه قضاییه شکایت کند. به گفته رئیس سازمان تنظیم مقررات، شورای عالی امنیت ملی انداختن پارازیت روی جی‌پی‌اس را “غیرقانونی” اعلام کرده و “دستور توقف” داده بوده است.

تصویری که گزارشگر سایت جی‌پی‌اس ورلد اول فروردین امسال از اختلال جی‌‎پی‌سی در اطراف پادگان حر در تهران منتشر کرد

تصویری که گزارشگر سایت جی‌پی‌اس ورلد اول فروردین امسال از اختلال جی‌‎پی‌سی در اطراف پادگان حر در تهران منتشر کرد

کدام نهاد امنیتی؟

وزارت ارتباطات ایران نامی از نهاد پارازیت‌انداز نبرد و تا امروز هم مشخص نشده که آیا به صورت رسمی از آن نهاد شکایت کرد یا نه.

اما فقط وزارت ارتباطات ایران شاکی نبود. ۱۶ مرداد ۱۳۹۸ آمریکا هم به ایران هشدار داد که از ارسال پارازیت روی کشتی‌های تجاری که از تنگه هرمز می‌گذرند، خودداری کند.

آن زمان در اطلاعیه‌ای ایران متهم شد که قصد دارد “با ارسال پارازیت جی‌پی‌اس و پیام‌های جعلی کشتی‌های تجاری را منحرف کند.”

پارازیت به چه منظوری؟

مهدی خراسانی، کارشناس ارتباطات و مخابرات می‌گوید “هر فرد یا نهادی می‌تواند از یک نقطه و محدوده کوچک گرفته تا وسعت زیاد بر روی امواج جی‌پی‌اس پارازیت بیاندازد.”

اما وقتی وسعت پارازیت در محدوده وسیع باشد، مخصوصا که وزارت ارتباطات هم به عنوان یک دستگاه مطلع، یک نهاد امنیتی را متهم کرده، انگیزه را باید نهادهای نظامی امنیتی توضیح بدهند که معمولا در این زمینه پنهان‌کاری می‌کنند.

آقای خراسانی می‌گوید دلیل مطمئنی برای این موضوع وجود ندارد، اما می‌توان حدس زد که با توجه به تهدیدهای اخیر برنامه هسته‌ای ایران و ترور محسن فخری‌زاده، دستگاه‌های امنیتی “نگران رصد کردن ماهواره‌ای” فعالیت‌هایشان باشند.

این پارازیت با توجه به نیت امنیتی پشت آن می‌تواند برای دوره‌ای کوتاه یا بلند در یک محدوده برای رصد مانع و “حفره سیاه” ایجاد کند.

چقدر خطرناک است؟

سیستم جی‌پی‌اس متعلق به دولت آمریکا ارسال پارازیت را “خطری جدی” برای سلامت و ایمنی شهروندان عنوان می‌کند. اختلال در جی‌پی‌سی می‌تواند تماس‌های اضطراری با شماره‌های اورژانس را متوقف کند.

دولت آمریکا در این کشور مجازات سختی برای ارسال پارازیت جی‌پی‌اس در نظر گرفته و اخیرا یک شرکت چینی را به خاطر تبلیغ و فروش تجهیزات پارازیت جریمه کرده است. در اتحادیه اروپا هم ارسال پارازیت در بیشتر کشورها جرم تلقی می‌شود.

ماهیگیران، دریانوردان، کوهنوردان و طبیعیت‌گردان و بسیاری دیگر حرفه و گاهی جانشان به این سیستم وابسته است.

تاد هامفریز، استاد مهندسی هوافضا ثابت کرده با ایجاد اختلال در سیگنال‌ها می‌توان پهپادها را سرنگون و قایق‌های تفریحی بزرگ را منحرف کرد.

آیا مرگ کوهنوردان در کوه‌های شمال تهران به اختلال جی‌پی‌اس ارتباط داشت؟

هیچ مقام رسمی یا گروه کوهنوردی درباره احتمال تاثیر اختلال جی‌پی‌اس بر حادثه مرگ کوهنوردان سخن نگفته است. اما سایت تابناک در روزی که خبر جان باختن کوهنوردان در چند گروه مختلف و موقعیت‌های متفاوت در کوه‌های تهران اعلام شد، در مطلبی این موضوع را مطرح کرد که اگر پارازیت برای حفظ امنیت ضروری است، برای حفظ جان شهروندان باید به آنها اطلاع داده شود.

یک کوهنورد که نمی‌خواهد نامش برده شود، به بی‌بی‌سی فارسی گفت که روز جمعه پنجم دی ماه در همان روز حادثه، جی‌پی‌اس او در کلکچال شمال تهران، موقعیت فرودگاه را نشان می‌داده‌ است. اما او این نکته را یادآور شد که از کار افتادن جی‌پی‌اس از نظر او “نمی‌توانسته تاثیری در حادثه داشته باشد چون کوهنوردان در مسیرهای شمال تهران از جی‌پی‌اس استفاده نمی‌کنند و بر فرض استفاده هم شرایط کوه آنقدر خطرناک و بورانی بوده که در صورت زمین‌گیر شدن کاری از دست کسی ساخته نبوده است.”

یک مربی کوهنوردی هم با نام محفوظ توضیح داد که قله‌های خط الراس توچال که تعداد بیشتری در آنجا جان باخته‌اند، بسیار بادگیر است؛ و باد برف نکوبیده و تازه را به بورانی تبدیل می‌کند که نمی‌شود مقابل آن ایستادگی کرد. او بعید می‌داند که کار نکردن جی‌پی‌اس در آن روز خاص به خطراتی که در کوه وجود داشته، افزوده باشد.

نبود سیگنال دقیق جی‌پی‌اس می‌تواند جان کوهنوردان را به خطر بیاندازد اما هنوز شواهدی وجود ندارد که نشان بدهد این دو موضوع در حادثه اخیر مرتبط بوده است؛ مگر آنکه در روزهای آینده توضیحات بازماندگان گروه‌های کوهنوردی حقایق تازه‌ای را آشکار کند.