اخبار

ایران اینترنشنال: در حالی که استفاده روسیه از پهپادهای شاهد-۱۳۶ ایران علیه اوکراین، جمهوری اسلامی را با بحرانی جدی مواجه کرده، یک موسسه تحقیقاتی در اسرائیل دو چهره اصلی پشت پرده سپاه را در ساخت قطعات و بدنه پهپادهای شاهد-۱۳۶ ‌معرفی کرد که از شرکت‌هایی پوششی برای گریز از تحریم استفاده می‌کنند.

مرکز پژوهشی آلما در اسرائیل روز دوشنبه این دو چهره اصلی سپاه پاسداران در ساخت پهپاد شاهد-۱۳۶ را به نام‌های احسان راحت ورنوسفادرانی و احسان ایمانی‌نژاد، افشا کرد. پیش‌تر نیز گروه هکری لب‌دوختگان اطلاعات مفصل‌تری در این زمینه منتشر کرده بود.

طبق ارزیابی گروه آلما، سپاه قصد دارد از پهپادهای شاهد-۱۳۶ در ونزوئلا نیز استفاده کند، تا به خاک آمریکا برسد.

به گزارش مجتبا پورمحسن، عضو هیات تحریریه ایران‌اینترنشنال، شرکت چکاد صنعت آسماری، یکی از شرکت‌های پوششی سپاه، سازنده قطعات و بدنه پهپادهای شاهد-۱۳۶ است. این شرکت که در میدان ۷ تیر تهران واقع شده، موضوع فعالیتش تولید قطعات بدنه در صنعت هوایی است.

مدیران این شرکت برای فرار از تحریم‌های احتمالی، بخشی از فعالیت خود را در شرکت «چکاد صنعت فراز آسیا» پیگیری می‌کنند.

احسان راحت ورنوسفادرانی چهره کلیدی و مدیرعامل چکاد صنعت فراز آسیا است که اکنون به عنوان دانشمند ارشد آن فعالیت می‌کند. او که متولد بهمن ۱۳۶۲ است، در محله لواسان تهران زندگی می‌کند.

از سوی دیگر، بدنه پهپاد شاهد-۱۳۶ را شرکت داریا فناور برهان شریف می‌سازد. این شرکت در ساخت قطعات و مدارهای الکترونیکی و توسعه سیستم‌های نوری و ارتباطی تخصص دارد و چهره کلیدی آن احسان ایمانی‌نژاد است. او که متولد شهریور ۱۳۶۱ است در بلوار دادمان تهران ساکن است.

داریا فناور برهان شریف نیز برای فرار از تحریم‌ها، بخشی از فعالیت‌هایش را در شرکت «سدید سازه پرواز شریف» پیگیری می‌کند.

اما طراح پهپاد شاهد-۱۳۶ که گروه اسرائیلی آلما به آن اشاره نکرده، هیچکدام از این دو نفر نیستند. عمار موسوی، از نیروهای هوافضای سپاه، طراح اصلی این پهپاد است. او که متولد مرداد ۱۳۶۲ بود، در فروردین ۱۳۹۷ در حمله اسرائیل به پایگاه هوایی تی-۴ سوریه کشته شد.

اسرائیل که پیش‌تر برنامه هسته‌ای و نظامی ایران را هدف قرار می‌داد، در دو سال اخیر بر برنامه پهپادی جمهوری اسلامی نیز متمرکز شده است.

بهار سال گذشته، وزارت دفاع ایران وقوع یک حادثه در یکی از مراکز این وزارت‌خانه در پارچین را تایید کرد، اما آن را نتیجه نشت گاز دانست. در این حادثه یک مهندس مکانیک به نام احسان قدبیگی کشته شد. اما یک روز بعد از آن نیویورک تایمز به نقل از سه منبع ایرانی و یک مقام آمریکایی گزارش داد که این حادثه در نتیجه حمله پهپادهای انفجاری بود که به ساختمان تحقیقات و تولید وزارت دفاع برخورد کردند.

در بهمن ماه سال ۱۴۰۱ نیز، در حمله‌ای که رسانه‌ها آن را به اسرائیل نسبت دادند، یک ناوگان پهپادی جمهوری اسلامی در منطقه ماهیدشت در نزدیکی کرمانشاه منهدم شد.

در خرداد ماه ۱۴۰۱ نیز، ایوب انتظاری، فارغ‌التحصیل دکترای هوافضای دانشگاه شریف، در یزد درگذشت. یکی از بستگان انتظاری مرگ او را مشکوک و در نتیجه مسمومیت غذایی خواند.

به گفته منابع اسرائیلی، انتظاری در حال تحقیق و توسعه درباره برنامه‌های پهپادی و موشک‌های میان‌برد سپاه در یکی از پایگاه‌های موشکی سپاه در جنوب یزد و در عمق ۵۰۰ متری زمین بود.

در حالی که مقام‌های جمهوری اسلامی از جمله علی خامنه‌ای کمک تسلیحاتی خود به روسیه در جنگ اوکراین را انکار می‌کنند، در اواسط خرداد ماه جان کربی، سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید، با اشاره به اینکه روسیه در ماه گذشته میلادی صدها پهپاد جدید از ایران دریافت کرده، گفت جمهوری اسلامی به مسکو تجهیزات لازم را برای ساخت کارخانه پهپاد ارائه کرده و روسیه می‌تواند اوایل سال آینده پهپاد ایرانی تولید کند.

سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید با اشاره به اینکه حمایت نظامی ایران و روسیه از یکدیگر از هر دو طرف جریان دارد، گفت ایران به دنبال دریافت میلیاردها دلار تجهیزات نظامی از روسیه از جمله بالگرد و رادار است.

کربی خاطرنشان کرد که روسیه به ایران پیشنهاد همکاری‌های دفاعی بی‌سابقه‌ای از جمله در زمینه موشکی، الکترونیکی و پدافند هوایی داده است.

آمریکا، بریتانیا، اتحادیه اروپا، استرالیا و نیوزیلند تا کنون جمهوری‌اسلامی را به دلیل ارائه پهپاد به روسیه در جنگ اوکراین، هدف چندیدن دور تحریم قرار داده‌اند.

از سوی دیگر، گزارش‌های مختلفی نیز درباره حضور مستشارهای نظامی ایران در کریمه برای آموزش کار با پهپاد به نیروهای روسیه در حمله به اوکراین و نیز تصمیم احتمالی جمهوری اسلامی برای ساخت خط تولید پهپاد در روسیه و نیز ارائه موشک بالستیک به مسکو حکایت دارد.

صدای آمریکا: روزنامه وال‌استریت‌ژورنال در گزارشی اختصاصی نوشته است که محققان غربی با بررسی یک پهپاد ایرانی که بهار امسال بر فراز اوکراین سرنگون شد، دریافتند که یکی از قطعات چینی این پهپاد در سال جاری میلادی ساخته شده است.

بر اساس این گزارش، این کشف نشان می‌دهد که قطعات تولید چین برخلاف فشار فزاینده ایالات متحده برای قطع زنجیره جهانی تولید پهپاد در ایران، همچنان به جمهوری اسلامی می‌رسد و برنامه پهپادی‌اش را تامین می‌کند.

این کشف همچنین نشان می‌دهد که ایران چقدر سریع می‌تواند به روسیه در تهاجم به اوکراین کمک کند، و تنها به سه ماه زمان نیاز دارد تا پهپاد بسازد و به مسکو برساند. این سلاح، مردم اوکراین را به وحشت انداخته است.

به نوشته وال‌استریت‌ژورنال، بازرسان گفتند پهپاد ایرانی که نیروهای اوکراینی در آوریل سال جاری میلادی سرنگون کردند، حاوی یک قطعه مبدل ولتاژ بود که به نظر می‌رسید در اواسط ژانویه سال جاری میلادی (اواخر دی ۱۴۰۱) در چین ساخته شده باشد.

این اولین بار است محققان گروه «پژوهش تسلیحات جنگ»، مستقر در بریتانیا، یک قطعه ساخته شده در سال ۲۰۲۳ میلادی را در پهپادهای ایرانی پیدا می‌کنند. این گروه، زنجیره‌ تامین تسلیحات در جهان را ردیابی می‌کند.

روسیه در سال گذشته میلادی برای تامین نیاز خود به تسلیحات در جنگ علیه اوکراین، به ایران متوسل شد و استفاده مسکو از پهپادهای ایرانی، نمونه‌ای از تعمیق همکاری نظامی بین این دو کشور است.

به گفته ارتش اوکراین، روسیه بیش از ۷۰۰ پهپاد را برای هدف قرار دادن نیروگاه‌ها، شهرها و اهداف‌ نظامی پرتاب کرده است.

اوکراین می‌گوید توانسته است تا حد زیادی، تهدید پهپادها را خنثی کند. با این حال، استفاده مداوم روسیه از این پهپادها، پدافند هوایی این کشور را تحت فشار قرار داده است.

دولت جو بایدن ماه گذشته میلادی گفت که روسیه از تهران خواسته است تا پهپادهای بیشتری به آن کشور ارسال کند. پس از آن، کاخ سفید هفته قبل اعلام کرد که ایران به تازگی صدها فروند پهپاد را با کشتی‌ و از طریق دریای خزر به روسیه فرستاده است.

کشف قطعه چینی ساخت سال ۲۰۲۳ میلادی در پهپاد ساخت ایران، چالش‌های آمریکا و متحدانش را در تلاش برای توقف جریان ارسال قطعات از سراسر جهان به کارخانه‌های هواپیماهای بدون سرنشین در ایران، نشان می‌دهد.

این قطعه چینی که در پهپاد «شاهد-۱۳۶» کشف شد، در سیستم ناوبری آن به کار گرفته شده بود.

وال‌استریت‌ژورنال می‌گوید تحریم‌های جهانی که با هدف توقف جریان قطعات به ایران وضع شده، تأثیر به نسبت متوسطی داشته است. بر اساس این گزارش، اعمال محدودیت‌های صادراتی بر مواردی مانند مبدل‌های ولتاژ، که به طور گسترده در صنعت الکترونیک استفاده تجاری دارد، مشکل پیچیده‌ای است.

بر اساس گزارش‌های سازمان ملل متحد که اقدامات جمهوری اسلامی را در تأمین پهپادهای شبه‌نظامیان حوثی در یمن در سال‌های اخیر مستند کرده است، چین و هنگ‌کنگ مدت‌ها به‌عنوان مراکز توزیع برای تولید پهپادهای ایران مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

بر اساس گزارش پروژه کنترل تسلیحات هسته‌ای ویسکانسین، یک سازمان غیرانتفاعی مستقر در واشنگتن، شرکت‌های چینی نقش فزاینده‌ای در کمک به ایران ایفا می‌کنند.

دیمین اسپلیترز، از مرکز «پژوهش تسیلحات جنگ» گفت که بررسی پهپاد سرنگون شده در اوکراین، حاکی از آن بود که حاوی یک موتور تولید ایران است؛ موتوری که توسط شرکتی ساخته شده است که ایالات متحده و متحدانش بارها به دلیل نقش در برنامه پهپادی ایران، آن را تحریم کرده‌اند.

رادیوفردا: یک مقام ارشد کاخ سفید روز دوشنبه ۲۵ اردیبهشت اعلام کرد شواهد بیشتری در مورد «مشارکت بی‌سابقه نظامی» میان ایران و روسیه وجود دارد و مسکو به‌دنبال خرید پهپادهای تهاجمی بیشتر از تهران است. جان کربی، هماهنگ‌کننده شورای امنیت ملی کاخ سفید، در یک نشست خبری گفت روسیه پس از استفاده از اکثر ۴۰۰ پهپاد انتحاری مدل «شاهد» که پیشتر از ایران خریداری کرده بود، اکنون در تلاش برای خرید پهپادهای جدید از تهران است.

به گفته او، دلایل متعددی وجود دارد که باور کنیم روسیه از این پهپادها برای حمله به اهدافی در خاک اوکراین استفاده خواهد کرد.

اظهارات جان کربی تأییدی بر اظهارات دو روز پیش رئیس‌جمهور اوکراین در این زمینه است.

ولودمیر زلنسکی روز ۲۳ اردیبهشت در آغاز اولین سفرش به چند کشور اروپای غربی پس از حمله روسیه به اوکراین، گفت: «به لطف تحریم‌ها، شمار موشک‌هایی که آن‌ها (روس‌ها) تولید می‌کنند، چندین بار کاهش یافته است اما چالش‌هایی مانند ایران وجود دارد که دوباره بیش از یک‌هزار پهپاد و سلاح‌های دیگر را به آن‌ها (روس‌ها) فروخته است».

آقای زلنسکی افزود سخنانش را براساس «اطلاعات دقیق» بیان می‌کند. او تصریح کرد که روسیه از سلاح‎‌های مشابهی که در یک سال اخیر از ایران دریافت کرده، برای کشتن مردم اوکراین و ضربه به زیرساخت‌های کشور استفاده کرده است.

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، روز دوم فروردین امسال در یک سخنرانی در مشهد گفته بود: «ما حمایت از جبهه مقاومت را صریحا اعلام می‌کنیم و حضور در جنگ اوکراین را قاطعانه رد می‎‌کنیم. به‌دروغ ادعا کردند که ایران در جنگ اوکراین مشارکت دادر؛ ابدا چنین چیزی نیست».

روسیه پس از آغاز حمله به اوکراین متوجه شد اهدافش در زمینه تسلط بر این کشور و ساقط کردن دولت حاکم بر کی‌یف سریع به‌دست نخواهد آمد، متوجه نیاز تسلیحاتی خود شد و همکاری‌های نظامی و غیرنظامی روسیه و ایران گسترش یافت.

اما روسیه همزمان تلاش کرده است که از کشورهای دیگری چون هند، چین و متحدین پیشین خود در جمهوری‌های شوروی پیشین تجهیزات نظامی خریداری کند.

هفته گذشته بحث شدیدی در پارلمان آفریقای جنوبی در مورد ارسال کشتی حامل تسلیحات به روسیه درگرفت و آمریکا از دولت آفریقای جنوبی به صراحت انتقاد کرد.

هماهنگ‌کننده ارتباطات راهبردی شورای امنیت کاخ سفید روز دوشنبه گفت همکاری‌های نظامی ایران و روسیه «برای اوکراین، منطقه و جامعه بین‌المللی زیان‌بار است».

او گفت واشینگتن در پی راه‌هایی برای تحریم بیشتر ایران و روسیه، پس از رایزنی با سازمان ملل و متحدین خود است.

آقای کربی اظهار داشت تعاملات بین تهران و مسکو «دوجانبه» و «تمام عیار» است و ایران نیز به‌دنبال خریدهای نظامی بیشتر از روسیه، شامل بالگرد تهاجمی، رادارها و هواپیماهای آموزشی رزمی از نوع «یاک‌۱۳۰» است.

جان کربی با یادآوری این‌که ایران تلاش برای نهایی کردن قرارداد خرید جنگنده سوخو-‌۳۵ از روسیه را تأیید کرده است، گفت که ارزش این معاملات میلیاردها دلار است.

شماری از رسانه‌های تهران در روزهای گذشته گزارش دادند که نخستین جنگنده‌های روسی سوخو- ۳۵ در روزهای آتی وارد ایران خواهد شد.

شهریار حیدری، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، دو ماه پیش گفته بود که این جنگنده‌ها اوایل سال ۱۴۰۲ وارد کشور می‌شوند.

او افزوده بود ایران سامانه‌های پدافند هوایی، موشکی و بالگردها را نیز از روسیه دریافت خواهد کرد اما در این باره توضیح بیشتری نداد.

براساس خبرگزاری‌های آسوشیتدپرس و رویترز، سایت دِهیل و رادیوفردا /ف.ر/ک.ر

بی‌بی‌سی: جان کربی، سخنگوی شورای امنیت ملی آمریکا، گفته است که اگر خبر همکاری تازه ایران و روسیه در زمینه تجهیزات سایبری و نظامی که روزنامه وال استریت ژورنال آن را گزارش کرده است درست باشد مایه نگرانی است.

آقای کربی همچنین گفت که آمریکا علیرغم حملات اخیر به نیروهای آمریکایی در سوریه از سوی شبه نظامیان تحت حمایت ایران، ماموریت سوریه را رها نخواهد کرد.

وال استریت ژورنال روز دوشنبه، ۲۷ مارس، در گزارشی به نقل از منابع آشنا با موضوع نوشت که روسیه درحال ارائه توانایی‌های دیجیتال تجسسی به ایران است.

این پس از آن است که ایران پهپادهای نظامی در اختیار روسیه گذاشته که به گفته مقام‌های غربی در جنگ اوکراین به کار گرفته می‌شود.

مقام‌های آمریکایی در ماه دسامبر به خبرگزاری‌ها گفتند که مسکو علاوه بر هواپیمای بدون سرنشین خواستار دریافت موشک‌های زمین به زمین از ایران است.

ارونیوز: لوید آستین، وزیر دفاع آمریکا که به اسرائیل سفر کرده ضمن ابراز نگرانی از خشونت‌های جاری در کرانه باختری رود اردن از چنین تنش‌هایی به عنوان عامل انحراف تلاش متحدان برای مقابله با ایران یاد کرد.

آقای آستین ایران را «عامل اصلی بی‌ثباتی در منطقه» خواند و تاکید کرد که ایالات متحده عمیقا نگران «پشتیبانی ایران از تروریسم، نیروهای نیابتی خطرناک آن، پیشرفت‌های هسته‌ای، ستیزه‌جوی دریایی، تهدیدات سایبری و ازدیاد حملات پهپادی و جنگ‌افزار‌های پیشرفته‌» است.
عمیق‌تر شدن همکاری نظامی استراتژیک ایران و روسیه

وی مدعی شد: «اقدامات بی‌ثبات کننده ایران نه تنها تهدیدی برای اسرائیل بلکه چالشی برای منطقه و جهان است. ما به طور خاص نگران همکاری روز‌افزون استراتژیک ایران و روسیه شامل استفاده از پهپادها برای ارعاب و کشتار غیرنظامیان در اوکراین هستیم.»

وزیر دفاع آمریکا با اشاره به این موضوع که «همکاری نظامی روسیه و ایران طی سال‌های گذشته عمیق‌تر شده است» افزود: «این همکاری چالش‌های جدی برای منطقه و شهروندان ایجاد کرده است. ایران درحال کسب تخصص و تجربه‌های مهمی در جنگ اوکراین است که در نهایت این تجربیات را به نیروهای نیابتی خطرناک خود در منطقه منتقل خواهد کرد.»
دیپلماسی بهترین راه مهار هسته‌ای ایران

لوید آستین سپس به پیشرفت‌های حاصل در برنامه هسته‌ای ایران اشاره کرد و یادآور شد که واشنگتن هرگز نخواهد گذاشت تهران به سلاح هسته‌ای دست یابد.

وی در این خصوص تصریح کرد: «ما اکنون همچنان باور داریم که دیپلماسی بهترین راه جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح‌های هسته‌ای است. اما همان‌طور که آقای بایدن مکررا اعلام کرده، آمریکابه ایران اجازه دست‌یابی سلاح هسته‌ای نمی‌دهد.

وزیر دفاع اسرائیل نیز پس از ملاقات با آقای آستین در نزدیکی تل‌آویو نگرانی‌های کشورش نسبت به برنامه هسته‌ای ایران را تکرار کرد و گفت: «امروز در زمان حساسی قرار داریم، به زودی باید تصمیمات عاجل و مهمی بگیریم. ایران قصد دستیابی به سلاح هسته‌ای دارد و این موضوع تهدیدی نه تنها برای اسرائیل که برای همه جهان است.»

یوآو گالانت سپس خطاب به لوید آستین گفت: «آقای وزیر، این وظیفه ما است تا در جهت جلوگیری از دست‌یابی ایران به سلاح هسته‌ای اقدامات لازم را انجام دهیم. توانایی‌ و همکاری ما در این زمین از معنا و قدرت بسزایی برخوردار است. ما بخش بزرگی از جلسه امروز خود را به بحث در مورد زمینه های همکاری دفاعی اختصاص دادیم. تهدید ایران ایجاب می کند که ما برای هرگونه اقدامی آماده باشیم. باز هم تاکید می کنم، باید برای هرگونه اقدامی آماده باشیم.»

واشنگتن نگران خشونت‌های شهرک‌نشینان در کرانه باختری است

وزیر امور خارجه آمریکا که در جریان یک کنفرانس خبری مشترک با یوآو گالانت، همتای اسرائیلی خود سخن می‌گفت همچنین بر نگرانی ایالات متحده از تنش‌ها جاری در کرانه باختری تاکید کرد و گفت که کشورش به شدت نگران اقدامات خشونت‌باری است که از سوی شهرک‌نشینان یهودی صورت می‌گیرد.

وی در این خصوص تصریح کرد: «ما به ویژه نگران خشونت شهرک‌نشینان علیه فلسطینی‌ها هستیم و همچنان با اقداماتی که می تواند راه حل دو کشور برای مناقشه اسرائیل و فلسطین را پیچیده‌تر کند، مخالفیم.»

مناقشه اسرائیل و فلسطین از زمان روی کار آمدن یکی از راست‌گراترین دولت‌های اسرائیل، به رهبری بنیامین نتانیاهو در اواخر دسامبر با اوج‌گیری دوباره موج خشونت‌ها همراه شده است.

به گزارش فرانس‌پرس، این تنش‌ها و درگیری‌های خشونت‌آمیز از ابتدای سال جاری تا کنون جان ۷۵ نفر را در میان فلسطینیان گرفته و ۱۳ اسرائیلی را نیز به کشتن داده است.

پس از حمله روز ۲۶ فوریه که منجر به کشته شدن دو جوان اسرائیلی ساکن در یک شهرک یهودی‌نشین در بخش اشغالی شمال کرانه باختری شد، ده ها شهرک‌نشین اسرائیلی به شهر فلسطینی حواره واقع در استان نابلس یورش بردند و ساختمان‌ها و خودروهای زیادی را به آتش کشیدند.

دویچه‌وله: جمهوری اسلامی صنایع هوایی را در خدمت جنگ روسیه علیه اوکراین قرار داده و نیروهای مسلح آن در ماجراجویی‌های خود از سپر انسانی استفاده می‌کنند. از نظر حامد محمدی، تحلیلگر امور نظامی، اروپا اینک تصمیم به واکنش گرفته است.

شرکت هواپیمایی لوفت‌هانزا اعلام کرده که پروازهای خود به مقصد تهران را موقتا به دلیل وضعیت نامشخص امنیت حریم هوایی ایران و به طور مشخص اطراف فرودگاه تهران به حال تعلیق درآورده است. در بیانیه لوفت‌هانزا تأکید شده است که گروه امنیتی این شرکت به ارزیابی وضعیت امنیتی پروازها از فرودگاه تهران و تمام حریم هوایی ایران ادامه می‌دهد.

همچنین اتحادیه اروپا شرکت صنایع هواپیماسازی ایران (هسا) را، به اتهام دست داشتن در ساخت و تأمین قطعات پهپادهای نظامی به‌کار گرفته‌شده برای ارتش روسیه علیه اوکراین، در فهرست تحریم‌های خود قرار داد.

توقف پروازهای لوفت‌هانزا، بزرگترین شرکت هواپیمایی آلمان، به ایران و تحریم “هسا” تصمیماتی بود که پس از عملیات ریزپرنده‌ها در آسمان ایران و هدف‌گیری یکی از تأسیسات نظامی اصفهان گرفته شد. میخایلو پودولیاک، مشاور رئیس جمهوری اوکراین، در توییتی تلویحاً سهم کشورش در عملیات هدف‌گیری تأسیسات نظامی اصفهان و یک پالایشگاه نفت را همچون واکنشی به همدستی جمهوری اسلامی و ارتش روسیه پذیرفت.

War logic is inexorable & murderous. It bills the authors & accomplices strictly.
Panic in RF – endless mobilization, missile defense in Moscow, trenches 1000 km away, bomb shelters preparation.
Explosive night in Iran – drone & missile production, oil refineries.
did warn you

— Михайло Подоляк (@Podolyak_M) January 29, 2023

هرچند سطح توان اوکراینی‌ها در چنین اقداماتی جای بحث دارد، اما دست‌کم این پیام به تهران فرستاده شد که حتی به‌رغم جنگ با روسیه، اوکراین در کنار شرکای خود برای پاسخ به تهدیدات جمهوری اسلامی دست‌بسته نیست.

مقامات جمهوری اسلامی منکر ارسال پهپاد به روسیه هستند، همچنان که در سال‌های آغازین جنگ سوریه نیز حضور نظامی خود در این کشور برای حمایت از رژیم بشار اسد را رد می‌کردند. پشتوانه حکومت ایران همواره برای انکار نقش خود در عملیات نظامی “اقدامات پوششی” و “گروه‌های نیابتی” بوده است.

لجستیک نظامی با هواپیماهای تجاری
سال‌هاست سپاه پاسداران در پوشش هواپیماهای مسافربری و تجاری، نیرو و تسلیحات نظامی به سوریه و عراق و سایر کشورها حمل می‌کند؛ مأموریتی که از دوران فرماندهی قاسم سلیمانی بر سپاه قدس به یک روال عادی تبدیل شده است.

کاپیتان امیر اسداللهی، خلبان هواپیمای ایرباس شرکت هواپیمایی “ماهان ایر”، ۲۹ خرداد ۱۳۹۹ در مصاحبه با “باشگاه خبرنگاران جوان” روایت می‌کند: «خرداد سال ۹۲ قرار بود با هفت تن بار ممنوعه به سمت دمشق پرواز کنیم. علاوه بر بار، تقریباً ۲۰۰ مسافر هم داشتیم که حاج قاسم یکی‌شان بود».

در موردی دیگر سردار نصرت‌الله حسینی‌‌پور، از فرماندهان نیروی قدس سپاه در سوریه، در یک سخنرانی در استان فارس گفته بود: «این را بدانید که در جابجایی نیروها به سوریه فقط هواپیمای غول‌پیکر ماهان بود که به داد ما می‌‌رسید، زیرا زیر رگبار دشمن وارد فرودگاه دمشق می‌‌شد و نیروها را پیاده می‌‌کردند».

بر اساس قوانین سازمان بین‌المللی هوانوردی (ایکائو) مندرج در انکس ۱۸ و پیوست‌های آن، حمل انواع و اقسام مهمات از مین، راکت، موشک و چاشنی‌های انفجاری تا موتور موشک، خازن‌های الکترونیک و کلاهک توسط خطوط هوایی مسافری و هواپیماهای غیرنظامی ممنوع است. در واقع سپاه از هواپیماهای تجاری و مسافربری به عنوان “سپر انسانی” استفاده می‌کند.

استفاده از “سپر انسانی”
در جریان سرنگونی پرواز “PS 752” نیز نیروهای مسلح جمهوری اسلامی از “سپر انسانی” استفاده کردند. فرماندهان بلندپایه نظامی جمهوری اسلامی به “وضعیت جنگی” هنگام پرواز هواپیمای بوئینگ اوکراینی اعتراف کرده بودند.

بر اساس قوانین ایکائو “پیوست ۱۰۰۸۴” دولت‌‌ها مسئول تامین امنیت حریم هوایی ملی و تضمین امنیت خطوط هوایی هستند و پروازهای غیرنظامی باید در مواردی مثل درگیری مسلحانه، ابرهای ناشی از آتشفشان‌‌ها، آزمایشهای موشکی و پرتاب راکت‌‌ها و موشک‌‌ها متوقف شوند.

ایکائو به روشنی می‌‌گوید، دولتها و شرکت‌‌های هواپیمایی و نهادهای مسئول (تمام کشورهای امضاکننده کنوانسیون شیکاگو و کشورهای عضو ایکائو) موظفند برای کاهش ریسک و خطرات پرواز، از ایمنی پروازهای غیرنظامی اطمینان حاصل کنند و در شرایط جنگی پروازهای غیرنظامی را متوقف کنند.

در مورد سرنگونی هواپیمای “اوکراین اینترنشنال” امیرعلی حاجی‌زاده، فرمانده نیروی هوافضای سپاه، اعتراف می‌کند: «هر خطایی بود در مجموعه نیروهای مسلح است».

طراحی عملیات اخیر ریزپرنده‌ها در آسمان ایران برای هدف‌گیری تأسیساتی استراتژیک، با رشته‌عملیات‌مشابه در گذشته یک تفاوت عمده داشت و آن هدف‌گیری مراکزی بود که جلوی چشم مردم قرار داشتند. به این ترتیب هم انکار آن از سوی مقامات حکومت ممکن نبود و مهم‌تر از آن اینکه نشان داد کارگاه‌ها و مراکز تسلیحاتی در پوشش صنایع غیرنظامی در بطن مناطق شهری فعال‌اند.

شماری از کارخانجات و شرکت‌های غیرنظامی از جمله شرکت “اوج پرواز ما دو نفر” یا “شرکت پرآور پارس” نیز، به دلیل همکاری با نیروهای مسلح جمهوری اسلامی در ساخت پهپاد و موشک، مورد تحریم قرار گرفته‌اند.

این اقدامات واقعیت‌هایی است که از سالیان پیش در جریان بوده، اما دولت‌های اروپایی تازه تصمیم به تمرکز بر آنها گرفته‌اند.

ممنوعیت استفاده از “سپر انسانی”
استفاده از سپر انسانی با هدف جلوگیری از حمله به نیروها و اموال نظامی بر اساس مقررات ۱۹۰۷ لاهه، بند ۲ ماده ۲۳ کنوانسیون سوم و ماده ۲۸ کنوانسیون چهارم ۱۹۴۹ ژنو، “بند ۴ ماده ۱۲” و “بند ۷ ماده ۵۱” پروتکل اول الحاقی به کنوانسیون‌های ۱۹۴۹ ژنو ممنوع است.

اساسنامه دیوان کیفری بین‌المللی نیز استفاده از سپر انسانی را ممنوع اعلام کرده است و این احتمال که در ردیف جنایات جنگی قرار بگیرد وجود دارد.

آنچه در بیانیه شرکت هواپیمایی لوفت‌هانزا زیر عنوان ناامنی اطراف فرودگاه “امام خمینی” تهران مطرح شده، احتمالاً مربوط به استقرار تأسیسات نظامی از جمله لانچرهای موشکی و سامانه‌های پدافندی در آن حوالی است. اداره هوانوردی فدرال آمریکا یک سال پیش از این درباره پرواز هواپیماهای مسافری بر فراز ایران هشدار داده بود.

آن گونه که از شواهد پیداست، سپر انسانی به بخشی از راهبرد دفاعی جمهوری اسلامی تبدیل شده است. روزنامه “کیهان” چاپ تهران در سرمقاله شماره ۱۳ مرداد ۱۴۰۰ خود تهدید می‌کند: «اینبار اگر پرنده متجاوزی هدف قرار گیرد، هواپیمای بدون سرنشین نخواهد بود».

بخشی از فعالیت اتمی جمهوری اسلامی نیز در کنار مناطق مسکونی و بافت شهری مستقر شده است یا در پوشش فعالیت‌های غیرنظامی پیگیری می‌شود؛ هرچند که مقام‌های ایران آن را انکار می‌کنند. یکی از مراکز هسته‌ای مشکوک که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی روی آن دست گذاشته، در پوشش “گاوداری” بوده، اما رئیس سازمان انرژی اتمی جمهوری اسلامی آن را انکار می‌کند؛ همچنان که در مورد قالی‌شویی “تورقوزآباد” انکار شد.

نیروهای مسلح جمهوری اسلامی واحدهای صنعتی غیرنظامی را شریک خود در ساخت تسلیحات نظامی، از جمله موشک و پهپاد، کرده‌اند. پیش از واحدهای غیرنظامی داخلی، این شرکت‌های غربی بودند که خدمات و قطعات را به ایران عرضه می‌کردند؛ یکی از آنها شرکت اتریشی “روتاکس” که موتور پهپاد به ایران می‌فروخت، اما زیر فشارهای بین‌المللی همکاری خود با جمهوری اسلامی را متوقف کرد.

روزنامه “وال استریت ژورنال” ۲۶ آبان ۱۴۰۱ با استناد به اسناد کمیسیون مستقل مبارزه با فساد (NAKO) گزارش داد، بخش عمده‌ای از قطعات پهپادهای ایرانی که روسیه در اوکراین استفاده کرده، ساخت آمریکا و کشورهای اروپایی یا غربی بوده‌اند.

فعالیت‌های ویرانگر نظامی جمهوری اسلامی تازگی ندارد، اما چون عمق آن اینک به مرزهای شرقی اروپا رسیده و به اقدامات فراسطحی تبدیل شده، دولت‌های اروپایی را وادار به واکنش کرده است. توقف پروازهای بین‌المللی در آینده می‌تواند، در صورت تعمیق بحران میان جمهوری اسلامی و غرب، مقدمه‌ای برای اعلام منطقه پرواز ممنوع در آسمان ایران باشد.

بیش از دو سوم هواپیماهای تجاری و مسافربری ایران زمین‌گیر هستند. لری اودنر، مشاور سیاست خارجی دولت رونالد ریگان، در مقاله‌ای که ۱۵ شهریور ۱۳۹۷ در پایگاه خبری “واشنگتن اگزمینر” منتشر شد، پیش‌بینی کرده بود که “تحریم هوایی” جمهوری اسلامی را به سقوط خواهد کشاند. او گفته بود، اگر دونالد ترامپ بخواهد کار رژیم ایران را تمام کند، باید پرواز خطوط بین‌المللی به ایران را متوقف کند.

تصمیم اروپایی‌ها برای زیر فشار گذاشتن صنایع هوایی جمهوری اسلامی اساس امنیتی دارد و مقدمه گام‌های سرسختانه بعدی علیه حکومت ایران است. این اقدامات احتمالاً مسیر شورای حکام تا شورای امنیت را طی خواهند کرد؛ روندی که می‌توان آن را از پیامدهای شراکت ایران در جنگ روسیه علیه اوکراین و سرکوب خشن خیزش مردمی ۱۴۰۱ توسط حکومت محسوب کرد.

* این یادداشت نظر نویسنده را منعکس می‌کند و الزاما بازتاب‌دهنده نظر دویچه‌وله فارسی نیست.

ایران اینترنشنال: وزارت دفاع بریتانیا اعلام کرد احتمال می‌رود روسیه ذخایر کنونی تسلیحات ساخت ایران خود را تمام کرده باشد. بر این اساس، مسکو به دنبال تامین مجدد این نوع تسلیحات خواهد بود.

وزارت دفاع بریتانیا روز چهارشنبه دوم آذر در گزارش روزانه خود که در توییتر منتشر شد، اعلام کرد که روسیه در چند روز گذشته از پهپادهای انتحاری ایرانی در حمله به اوکراین استفاده نکرده، احتمالا این پهپادها تمام شده‌اند و روسیه به دنبال تامین دوباره آنهاست.

وزارت دفاع بریتانیا: روسیه به احتمال قوی از ماه سپتامبر تا کنون از صدها پهپاد ساخت ایران، در جنگ با اوکراین استفاده کرده است

ارزیابی افشین شاهی، استاد روابط بین‌الملل از اهمیت مطرح کردن مسئله استفاده روسیه از پهپادهای ساخت ایران در جنگ با اوکراین از سوی وزارت بریتانیا pic.twitter.com/Q9EJ1pbgQ7

— ايران اينترنشنال (@IranIntl) November 23, 2022

وزارت دفاع بریتانیا اضافه کرد که روسیه احتمالا از ماه سپتامبر صدها پهپاد ساخت ایران را در اوکراین به کار گرفته و به سوی اهداف مورد نظرش پرتاب کرده است.

همچنین وزارت دفاع بریتانیا اعلام کرد پهپادهای ایرانی در اوکراین پیش از این مراکز نظامی و مراکز تولید برق را هدف قرار می‌دادند اما اخیرا روسیه از آنها برای حمله به مراکز پزشکی نیز استفاده کرده است.

این وزارت‌خانه در ادامه تاکید کرد: «حملات روسیه با استفاده ترکیبی از پهپادها و سیستم‌های تسلیحاتی قابل استفاده مجدد سنتی است.»

گزارش اخیر وزارت دفاع بریتانیا در حالی است که پیشتر واشینگتن پست به نقل از منابع امنیتی آمریکایی و غربی خبر داد که روسیه و جمهوری اسلامی برای تولید صدها پهپاد در خاک روسیه به صورت مخفیانه به توافق رسیده‌اند.

بر اساس گزارش واشینگتن پست، در اوایل نوامبر تیمی از کارشناسان صنایع نظامی روسیه به تهران سفر کرده و جزییات توافق برای ایجاد خط تولید پهپادهای ایران در روسیه را نهایی کردند.

در روزهای گذشته، دان بیکن، عضو جمهوری‌خواه مجلس نمایندگان آمریکا اعلام کرد: «نمی‌توانیم بی‌تفاوت بایستیم تا رژیم تهران به روسیه پهپاد و موشک بدهد تا با آنها اوکراین را ویران کند. رهبران دموکرات باید سیاست‌های حزبی را کنار گذاشته و طرح من برای مقابله با انتقال تسلیحات ایران را به صحن مجلس نمایندگان بیاورند.»

همچنین به تازگی دمیترو کولبا، وزیر امور خارجه اوکراین، از اتحادیه اروپا خواست با اعمال تحریم‌های سنگین، صنعت موشکی روسیه را زمین‌گیر کند.

رادیوفردا: سکوی پرتاپ پهپادها در ایران (عکس از آرشیو)
سایت نورنیوز، نزدیک به شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، خبر دریافت مخفیانه پول و تجهیزات نظامی از روسیه در ازای تحویل پهپاد به مسکو را رد کرد و افزود: «انتشار چنین خبری صرفا با هدف درگیر کردن ایران در جنگ اوکراین انجام شده است.»

شبکه تلویزیونی بریتانیایی «اسکای‌نیوز» شامگاه سه‌شنبه ۱۷ آبان به نقل از «یک منبع امنیتی» از تبادل مخفیانه تجهیزات نظامی میان ایران و روسیه گزارش داد.
این شبکه در گزارش خود افزود که روسیه در برابر دریافت ده‌ها پهپاد انتحاری از ایران، ۱۴۰ میلیون یورو پول نقد و مجموعه‌ای از تسلیحات پیشرفته آمریکایی و بریتانیایی که برای اوکراین ارسال شده و به‌دست روسیه افتاده بود، را به ایران تحویل داد.

اسکای‌نیوز، با اشاره به اینکه یک«منبع امنیتی» تصاویر ماهواره‌ای از فرود دو فروند هواپیمای ایلوشین روسی را در ساعت هفت بامداد روز ۲۹ مرداد سال‌جاری در فرودگاه مهرآباد تهران، به این شبکه نشان داده و گفته است که این هواپیماها حامل پول نقد و تجهیزات نظامی آمریکایی و بریتانیایی بوده است.

سایت نورنیوز، نزدیک به شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی اما گزارش شبکه تلویزیونی اسکای‌نیوز را «خبری جعلی» خواند.

این سایت نزدیک به شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی افزود که «کسب اطلاع کرده، این خبر از اساس جعلی و کذب بوده و اساسا چنین پروازی به ایران انجام نشده است.»

سایت نورنیوز همچنین نوشت: «انتشار حجم زیادی از اخبار و گزارش‌های جعلی و دروغ با هدف درگیر کردن ایران در جنگ اوکراین با وجود اعلام سیاست بی‌طرفی مثبت از سوی مقامات ایرانی، مدت‌هاست که به سیاست رسانه‌های غربی و معاند ایران تبدیل شده است.»

این در حالی است که شبکه اسکای نیوز به نقل از «منبع امنیتی» یاد شده گزارش داد که دو فروند هواپیمای ایلوشین روسی ساعت سه بعدازظهر روز ۲۹ مرداد پس از تحویل پول نقد و تسلیحات مزبور، با ۱۶۰ فروند پهپاد، شامل صد فروند از نوع «شاهد ۱۳۶»، به روسیه بازگشتند.

خبر تحویل پهپادهای شاهد از سوی جمهوری اسلامی به روسیه برای استفاده در جنگ علیه اوکراین را ماه‌ها پیش از این، در بیستم تیرماه، جیک سالیوان مشاور امنیت ملی آمریکا، اعلام کرد.

پس از آن مقام‌های دولت و ارتش اوکراین و از جمله ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهور این کشور، اعلام کردند که روسیه استفاده از پهپادهای شاهد ۱۳۶ را علیه مردم غیرنظامی و تاسیسات زیربنایی اوکراین آغاز کرده است.

مقام‌های جمهوری اسلامی تا ماه‌ها تحویل صدها پهپاد به روسیه را تکذیب می‌کردند اما سرانجام حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه دولت ابراهیم رئیسی، در روز چهاردهم آبان ماه رسما به ارسال پهپادهای ایرانی به روسیه اذعان کرد.

امیرعبداللهیان گفت: «اظهارات در مورد بخش موشکی کاملا غلط اما بخش پهپاد درست است. ما تعداد معدودی پهپاد ماه‌های قبل و پیش از جنگ اوکراین در اختیار روسیه قرار دادیم.»

او افزود که اگر مستنداتی در مورد استفاده از پهپادهای ایرانی در جنگ اوکراین توسط روسیه وجود دارد، مقام‌های اوکراین آن را ارائه کنند و در صورت اثبات این موضوع، جمهوری اسلامی نسبت به آن «بی‌تفاوت» نخواهد بود.

ولودیمیر زلنسکی اما در واکنش به اظهارات امیرعبداللهیان گفت که جمهوری اسلامی ایران «دروغ می‌گوید» و مدافعین اوکراینی هر روز دست‌کم ۱۰ پهپاد ایرانی را سرنگون می‌کنند.

از سوی دیگر اطلاعات ارتش اوکراین روز سه‌شنبه، دهم آبان ماه، اعلام کرد که ایران به زودی مجموعه جدیدی از پهپادهای رزمی خود شامل ۲۰۰ پهپاد شاهد ۱۳۶، مهاجر ۶ و آرش ۲ را به روسیه ارسال می‌کند.

سازمان اطلاعات ارتش اوکراین در حساب تلگرام خود اعلام کرد که این پهپادها از طریق دریای خزر در بندر آستاراخان تحویل روس‌ها داده خواهد شد.

رادیوفردا: پس از مدت‌ها انکار مقامات جمهوری اسلامی مبنی بر ارسال پهپاد و سایر تجهیزات نظامی به روسیه در جنگ با اوکراین، وزیر خارجه ایران رسماً به ارسال پهپادهای ایرانی به روسیه اذعان کرد.

به گزارش ایسنا، حسین امیرعبداللهیان روز شنبه، ۱۴ آبان در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره ارسال پهپادها و موشک‌های ایرانی به روسیه گفت: «اظهارات در مورد بخش موشکی کاملاً غلط اما بخش پهپاد درست است. ما تعداد معدودی پهپاد ماه‌های قبل و پیش از جنگ اوکراین در اختیار روسیه قرار دادیم.»

آقای امیرعبداللهیان در ادامه گفت که ایران از مقامات اوکراین خواسته است که «اگر مستنداتی در مورد استفاده از پهپادهای ایرانی در جنگ اوکراین توسط روسیه وجود دارد» در اختیار آن‌ها قرار بدهند و در صورت اثبات این موضوع جمهوری اسلامی نسبت به آن «بی‌تفاوت» نخواهد بود.

موضوع ارسال تسلیحات ساخت ایران به روسیه برای استفاده در جنگ با اوکراین، از ماه‌ها پیش مطرح شده است. ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین روز جمعه، ششم آبان عکسی از خود در کنار لاشه یک فروند پهپاد سرنگون‌شده ساخت ایران از مدل «شاهد ۱۳۶» کرد.

دمیترو کولبا، وزیر امور خارجه اوکراین نیز اخیراً اعلام کرده بود که در نشست وزرای خارجه «گروه ۷» بخشی از یک پهپاد ساخت ایران را که اخیراً کی‌یف را هدف قرار داده است، به آنها نشان داده است.

رئیس جمهور اوکراین دو هفته پیش هم‌ اعلام کرده بود که روسیه دوهزار فروند پهپاد به ایران سفارش داده است. گمانه‌زنی‌ها حاکی است که از این تعداد، حدود هزار پهپاد پیشاپیش به روسیه رسیده است.

شبکه سی‌ان‌ان نیز دهم آبان خبر داده بود که آخرین محموله ایرانی ارسالی به روسیه، شامل ۴۵۰ فروند پهپاد است.

اطلاعات ارتش اوکراین هم همان روز اعلام کرد که ایران به‌زودی مجموعه جدیدی از پهپادهای رزمی خود شامل ۲۰۰ پهپاد شاهد ۱۳۶، مهاجر ۶ و آرش ۲ را به روسیه ارسال می‌کند.

بنا بر این گزارش، پهپهادها «به‌طور قطعه‌های جداگانه حمل و پس از ورود به خاک روسیه به‌هم وصل و دوباره رنگ‌آمیزی می‌شوند و علامت روسی روی آنها زده خواهد شد.»

با وجود انکار مقامات جمهوری اسلامی ایران و روسیه مبنی بر استفاده از پهپادهای ایرانی در جنگ با اوکراین، روسیه هفته گذشته از سازمان ملل خواست در این‌باره تحقیق نکند زیرا به گفته مسکو، این امر «ناقض منشور سازمان ملل متحد است». سفیر ایران در سازمان ملل نیز تحقیق در این‌باره را «غیر قانونی» خوانده بود.

هم‌زمان با افزایش فشارهای بین‌المللی وزیر خارجه ایران برای چندمین بار روز پنج‌شنبه، ۱۴ آبان اعلام کرد که «اگر ثابت شود که روسیه از پهپادهای ایرانی در جنگ اوکراین استفاده کرده است» جمهوری اسلامی نسبت به این مسئله «بی‌تفاوت» نخواهیم بود.

به گفته حسین امیرعبداللهیان دو هفته پیش هیات دفاعی ایران برای برگزاری یک نشست مشترک با اوکراینی‌ها درباره پهپادهای ایرانی به یک کشور اروپایی رفته بود، اما «طرف‌های اوکراینی در دقیقه ۹۰ در جلسه حضور پیدا نکردند و علت آن را فشار آمریکا و برخی کشورهای اروپایی به خصوص آلمان» اعلام کردند.

به گفته آقای امیرعبداللهیان این کشورها به طرف اوکراینی گفته بودند: «ما می‌خواهیم ایران را به خاطر موضوع پهپادها تحریم کنیم و حالا شما می‌خواهید در یک نشست مشترک با آنها قهوه بخورید.»

افزایش فشارهای بین‌المللی در مورد استفاده از پهپادهای ایرانی در حالی ادامه دارد که ینس استولتنبرگ، دبیرکل سازمان پیمان آتلانیتک شمالی، ناتو روز پنج‌شنبه ۱۲ آبان اعلام کرد که ایران علاوه بر ارائه پهپاد به مسکو، در حال بررسی تحویل موشک‌های بالستیک به روسیه جهت استفاده در جنگ اوکراین است. او این اقدام ایران را «غیر قابل قبول» عنوان کرده بود.

کشورهای غربی از جمله «گروه ۷» تاکنون تحریم‌های مشخصی علیه ایران به دلیل کمک‌های تسلیحاتی به روسیه اعلام نکرده‌اند. اما وزرای خارجه این کشورها در بیانیه پایانی نشست اخیر خود از جمهوری اسلامی به دلیل ادامه «فعالیت‌های بی‌ثبات‌کننده در خاورمیانه و کشورهای پیرامون» مانند انتقال تسلیحات پیشرفته از جمله پهپادها به حکومت‌ها و گروه‌های شبه نظامی به‌شدت انتقاد کرده بودند.

بی‌بی‌سی: پهپاد مهاجر-۶
روزنامه واشنگتن پست به نقل از مقام‌های امنیتی آمریکا و متحدانش گفته ایران تعهدات خود در زمینه ارسال تسلیحات به روسیه در جنگ اوکراین را افزایش داده است.

بر همین اساس گفته شده این دو کشور «مخفیانه» توافق کرده‌اند که تهران به غیر از پهپادهای نظامی، تسلیحات دیگری هم به مسکو ارسال کند؛ بعضی مقام‌ها به موشک‌های «زمین به زمین» ساخت ایران اشاره کرده‌اند که قرار است روسیه در جنگ اوکراین از آن استفاده کند.

منابع اطلاعاتی آمریکا و همچنین مقام‌های روسیه و ایران به این گزارش واشنگتن پست واکنشی نشان نداده‌اند.

منابع مستقل خبری در روزهای اخیر تصاویری را منتشر کردند که به بقایای پهپادهای ایرانی که در حمله به اوکراین استفاده شده بود منتسب شده بود وتکذیب مکرر جمهوری اسلامی در ارسال تسلیحات به روسیه را به چالش کشیده است.

مقام‌های پنتاگون استفاده روسیه از پهپادهای ایرانی در حملات هوایی این کشور به اوکراین را تائید کرده‌اند که البته بعضی از آنها را پدافند اوکراین منهدم کرد.

واشنگتن پست در گزارش خود به سفر هیئت ایرانی به مسکو در ماه سپتامبر «برای نهایی کردن ارسال بیشتر محموله‌های تسلیحاتی» به روسیه اشاره کرده و آن را «ظاهرا» گسترش نقش ایران در تامین تسلیحات روسیه توصیف کرده است.

به نقل از بعضی مقامهای غربی که فعالیت‌های تسلیحاتی ایران را به دقت رصد می‌کنند گفته شده ارسال دو نوع موشک زمین به زمین از موضاع‌های بحث بوده.

در این گزارش به ارزیابی اطلاعاتی که در روزهای اخیر در اختیار مقام‌های اوکراین و آمریکایی قرار گرفته اشاره شده و گفته شده ایران در حال آماده سازی ارسال اولین محموله موشک‌های فاتح-۱۱۰ و ذوالفقار است؛ این موشک‌ها به ترتیب بردی معادل ۳۰۰ و ۷۰۰ کیلومتر را دارند.

روزنامه واشنگتن پست به دلیل حساسیت بالای موضوع به نام و ملیت منابعی که از آنها نقل قول کرده اشاره نکرده است؛ در ماه اوت همین مقام‌ها پهپادهای ایرانی شاهد و مهاجر-۶ را شناسایی کرده بودند که به تازگی در اختیار روسیه قرار گرفته بود؛ بقایای این دو مدل پهپاد در هفته‌های گذشته توسط نیروهای اوکراینی یافت شد.

بنظر می‌رسد که روسیه این تسلیحات را رنگ‌آمیزی کرده و نام روسی را جایگزین کرده است.

به نقل از این مقام‌ها گفته شده که ایران در حال تدارک ارسال محموله جدیدی از پهپادهای نظامی به روسیه است که شامل دهها پهپاد مهاجر-۶ و تعداد بیشتری از پهپادهای شاهد-۱۳۶ است؛ بگفته آنها مشاوران فنی ایران برای ارائه دستورالعمل نحوه عملکرد این پهپادها، اخیرا از مناطق تحت کنترل روسیه بازدید کرده‌اند.

بقایای یک پهپاد در خارکیف که به گفته مقام‌های اوکراین از نوع شاهد-۱۳۶ ساخت ایران است

تکذیب ارسال سلاح به روسیه
اخیرا حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه جمهوری اسلامی گفته: «علیرغم کمک‌های نظامی برخی کشور‌ها به اوکراین، ما هیچ گونه تسلیحاتی به روسیه برای استفاده در جنگ علیه اوکراین ارسال نکرده و نخواهیم کرد، چرا که معتقدیم راه حل این بحران سیاسی است و هرگونه حمایت تسلیحاتی از طرفین، فرصت صلح را به تأخیر می‌اندازد.»

اما اوکراین ارزیابی کرده بیشتر پهپادهایی که روسیه در جنوب اوکراین مستقر کرده، ساخت ایران بوده‌اند.

اوکراین اخیرا سطح روابط دیپلماتیک خود با جمهوری اسلامی را کاهش داد.

همزمان وزارت دفاع بریتانیا اخیرا در گزارشی گفته به نظر نمی‌رسد که پهپادهای شاهد ایران برای حمله به اهدافی که روسیه در عمق خاک اوکراین در نظر دارد، چندان کارآمد باشد.

در گزارش تازه وزارت دفاع بریتانیا گفته شده که این پهپادها سرعت بالایی ندارد و در ارتفاع پایین پرواز می‌کنند، به همین دلیل هدف قرار دادن «پهپاد تنها» با پدافند هوایی آسان است.

با این توضیح گفته شده است که به احتمال زیاد روسیه با پرتاب همزمان تعداد زیادی از این پهپادها توانسته موفقیتی نسبی در زدن اهدافی در اوکراین کسب کند.

به نوشته بولتن اطلاعاتی وزارت دفاع بریتانیا پهپادهای شاهد-۱۳۶، قدرت و ظرفیت انفجاری پایینی دارند.

بر اساس این گزارش بعید است که این پهپادها کاربردی را که روسیه در نظر داشته، یعنی حملات عمیق در خاک اوکراین را برآورده کند.