اخبار

رادیوفردا: در برخوردی تازه با روشنفکران در ایران، مأموران امنیتی جمهوری اسلامی روز دوشنبه، ۱۲ آبان‌ماه، دست‌کم پنج پژوهشگر، مترجم و نویسنده منتقد را بازداشت کردند.

بر اساس گزارش‌ رسانه‌های مستقل و همین طور اطلاعات منتشرشده از سوی نزدیکان افراد بازداشت‌شده، روز دوشنبه نیروهای امنیتی در تهران به‌ طور همزمان به محل زندگی این افراد یورش برده و ضمن تفتیش خانه‌ها و ضبط وسایل الکترونیکی و کتاب‌ها، آنها را بازداشت کرده‌اند.

هنوز هیچ نهاد رسمی مسئولیت این بازداشت‌ها را برعهده نگرفته است.

شیرین کریمی پس از بازداشت به مکان نامعلومی منتقل شد

شیرین کریمی، مترجم و پژوهشگر، صبح روز دوشنبه در منزل شخصی خود بازداشت شد.

مأموران امنیتی پس از تفتیش منزل و ضبط لپ‌تاپ و کتاب‌های خانم کریمی، او را به مکان نامعلومی منتقل کرده‌اند. خانواده این مترجم و پژوهشگر اعلام کرده‌اند که تاکنون هیچ اطلاع رسمی از نهاد بازداشت‌کننده و علت بازداشت او دریافت نکرده‌اند.

شرین کریمی متولد ۱۳۶۲ است و مدرک کارشناسی‌ ارشد جامعه‌شناسی از دانشگاه تهران دارد.

بازداشت پرویز صداقت و احضار محمد مالجو، دو اقتصاددان

مأموران امنیتی در اقدامی مشابه، روز دوشنبه وارد منزل پرویز صداقت و محمد مالجو، اقتصاددان، روزنامه‌نگار و پژوهشگر ایرانی شده‌اند.

بنا بر گزارش‌ها، وسایل هر دو نفر ضبط شده، اما پس از این اقدام، فقط پرویز صداقت بازداشت و منتقل شده است.

به گفته نزدیکان محمد مالجو، او قرار بوده در همین روز برای «گفت‌وگو با نهادهای امنیتی» مراجعه کند، اما پس از ضبط وسایلش، در سکوت خبری به محل مورد نظر مأموران رفته و از وضعیت فعلی او اطلاعی در دست نیست.

هنوز مشخص نیست بازداشت پرویز صداقت و احضار محمد مالجو بر پایه چه اتهامی صورت گرفته است.

ماموران مهسا اسدالله‌نژاد، جامعه‌شناس سیاسی، را بازداشت کردند

مهسا اسدالله‌نژاد، جامعه‌شناس سیاسی و پژوهشگر، فرد دیگری است که صبح روز دوشنبه توسط نهادهای امنیتی در منزل والدینش بازداشت شد.

مأموران پس از ضبط وسایل شخصی و الکترونیکی، او را بدون ارائه توضیح درباره علت بازداشت با خود برده‌اند. او نیز هنوز هیچ تماسی با خانواده خود نگرفته است.

بر اساس گزارش‌ها، بازداشت‌ها تنها به این افراد محدود نبوده و منابع نزدیک به سایت «نقد اقتصاد سیاسی» اعلام کرده‌اند که چندین نفر دیگر از همکاران این سایت از جمله هیمن رحیمی نیز احضار شده‌اند.

پیشتر خبری هم از بازداشت رسول قنبری، مهندس آی‌تی و کارشناس ارشد اقتصاد، منتشر شده بود، اما رادیوفردا قادر به تأیید این خبر نیست.

بر این اساس، دست‌کم چهار تن از نویسندگان، پژوهشگران و اعضای مرتبط با حلقه‌های فکری چپ و مطالعات انتقادی، ظرف چند ساعت در تهران بازداشت شده‌اند.

یورش امنیتی به روشنفکران چپ در ایران#مهسا_اسداله_نژاد#رسول_قنبری #شیرین_کریمی pic.twitter.com/1zJEea1tNg

— الهام رسولی (@Elham_Rasoulii) November 3, 2025

با این حال هیچ نهادی تاکنون رسماً مسئولیت این بازداشت‌ها را برعهده نگرفته و هیچ‌یک از خانواده‌ها از محل نگهداری بازداشت‌شدگان یا اتهامات احتمالی باخبر نشده‌اند.

این بازداشت‌ها در حالی صورت می‌گیرد که طی ماه‌های گذشته نیز فشار بر پژوهشگران، روزنامه‌نگاران و استادان دانشگاه افزایش یافته و نهادهای امنیتی بدون شفافیت حقوقی، اقدام به احضار و توقیف تجهیزات پژوهشی، کتاب‌ها و لپ‌تاپ‌ها کرده‌اند.

همزمان گزارش‌هایی نیز از فشار امنیتی بر معلمان معترض منتشر شده است.

«شورای هماهنگی فرهنگیان» در اطلاعیه‌ای نوشته است که نیروهای امنیتی در تلاش‌اند گروه‌های سازمان‌دهی اعتصاب سراسری معلمان را هک یا مصادره کنند و با انتشار پیام‌های جعلی، فضای رعب و بی‌اعتمادی میان معلمان ایجاد کنند.

این نهاد صنفی هشدار داده که یکی از «اَبَرگروه‌های تلگرامی» مرتبط با تحصن معلمان اکنون در کنترل نهادهای امنیتی است و با هدف شناسایی و برخورد با معلمان معترض اداره می‌شود.

بی‌بی‌سی: آمریکا سخت می‌کوشد جایگاه پیشتاز خود در حوزه هوش مصنوعی را حفظ کند و نه‌تنها چین را پشت سر خود نگه دارد، بلکه تا حد ممکن شکاف میان دو کشور را افزایش دهد.

اما استراتژی واشنگتن برای دستیابی به این هدف امسال شاهد تغییر شدیدی بود. این تغییر رویکرد در ماه مه، در جریان سفر دونالد ترامپ رئیس‌جمهوری آمریکا به کشورهای خلیج فارس آغاز شد، و پیامدهای آن از چند هفته پیش آشکار شد.

در آن سفر، چندین توافق‌نامه بزرگ بین شرکت‌های آمریکایی با شرکت‌های اماراتی و سعودی امضا شد که بر تامین مالی عربستان و امارات برای ایجاد مراکز داده (دیتا سنتر) عظیم در خلیج فارس و آمریکا، و نیز اجازه صادرات ریزتراشه‌های پیشرفته به این دو کشور تکیه دارد.

شاید مهم‌ترین توافق با امارات صورت گرفت: توسعه یک پروژه هوش مصنوعی در ابوظبی در فضایی با مساحت بیش از ۲۵ کیلومتر مربع همراه با توان تولید ۵ گیگاوات برق برای مراکز داده.

دولت آمریکا تاکید کرده که شرکت‌های آمریکایی مدیریت این مراکز داده و ارائه خدمات ابری (کلاود) در منطقه را بر عهده خواهند داشت.

بلومبرگ روز ۹ اکتبر به نقل از منبعی که نامش را ذکر نکرده بود، گزارش داد که واشنگتن با صادرات نخستین محموله ریزتراشه‌های پیشرفته شرکت انویدیا به امارات موافقت کرده و وزارت بازرگانی نیز مجوزهای لازم را صادر کرده است؛ اقدامی اولیه در مسیر اجرای توافقی بزرگ.

صادرات تراشه‌ها به خلیج فارس، محور تغییرات در استراتژی آمریکا است. در دوره جو بایدن، رئیس‌جمهوری پیشین آمریکا، محدودیت شدیدی بر صادرات این تراشه‌ها به بیشتر کشورهای جهان از جمله کشورهای خلیج فارس اعمال شد. علت اصلی این سیاست، نگرانی از دستیابی چین به این تراشه‌های پیشرفته بود.

دونالد ترامپ از به رخ کشیدن معاملاتی که انجام می‌دهد و پول‌ها و سرمایه‌گذاری‌هایی که به آمریکا می‌آورد لذت می‌برد و هم‌زمان از لغو سیاست‌های باراک اوباما و جو بایدن، روسای جمهور پیشین نیز خشنود است. در همین چارچوب رفتار او در خلیج فارس نیز کاملا با شیوه کلی عملکردش همخوانی دارد.

اما شاید عوامل دیگری نیز آمریکا را وادار به تغییر رویکرد در حوزه هوش مصنوعی کرده باشد؛ از سیاست‌های سخت‌گیرانه در زمینه صادرات تراشه‌ها تا سیاست شتاب‌بخشی به توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی در خلیج فارس.

یکی از این عوامل مسئله تولید برق است.

هوش مصنوعی؛ ولع بی‌پایان برای برق

آژانس بین‌المللی انرژی در مارس امسال اعلام کرد که تقاضای جهانی برق در سال ۲۰۲۴ نسبت به سال قبل از آن ۴/۳ درصد افزایش یافت؛ در حالی که افزایش مصرف انرژی به‌طور کلی تنها ۲/۵ درصد بوده است.

این آژانس متوسط نرخ رشد تقاضای برق را از سال ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۳ دو برابر رشد کل اشکال انرژی در همان بازه زمانی اعلام کرد،‌ به این معنا که تقاضا برای برق به طور خاص و نه انرژی به طور عام، به سرعت در حال افزایش است.

دلایل متعددی برای این افزایش وجود دارد از جمله افزایش خودروهای برقی، اما هوش مصنوعی نقش عمده‌ای در این رشد تقاضا ایفا می‌کند. کلید ماجرا مدل‌های زبانی بزرگ هستند که به سرعت به بخشی از زندگی روزمره ما تبدیل شده‌اند، و مراکز داده عظیمی که آن مدل‌های زبانی نمی‌توانند بدون آنها توسعه یابند.

پرسش‌های پرهزینه

کارشناسان در سراسر جهان سخت مشغول یافتن پاسخ برای پرسشی هستند که معمولا این طور مطرح می‌شود: یک مدل زبانی برای پاسخ دادن به سوال شما به چه میزان انرژی الکتریکی نیاز دارد؟

پاسخی قطعی به این سوال وجود ندارد، بلکه مطالعاتی در جریان است که می‌کوشد به این موضوع نزدیک شود و به ارقام تقریبی برسد، آن هم در شرایطی که شرکت‌های بزرگ ارقام و اسرار خود را پنهان می‌کنند و عوامل موثر در این زمینه بسیار متنوع‌اند.

روزنامه گاردین، بر اساس تحقیقات متخصصان دانشگاه رود آیلند، برآورد کرده است که مصرف برق «چت‌جی‌پی‌تی ۵» ممکن است به اندازه تقاضای روزانه برق ۱/۵ میلیون خانه در آمریکا برسد.

همچنین تصور می‌شود هرچه اندازه مدل زبانی بزرگ‌تر باشد، مصرف برق آن نیز بیشتر می‌شود و باور بر این است که مدل‌ها به طور مداوم در حال رشدند، هرچند انجام اندازه‌گیری‌های دقیق و رسمی در بیشتر موارد ممکن نیست.

ارتباط این موضوع با مراکز داده چیست؟

مدل‌های زبانی بزرگ را نمی‌توان روی دستگاه‌هایی مانند رایانه شخصی یا تلفن همراه اجرا کرد، زیرا آن‌ها عملیات محاسباتی خود را در مراکز داده انجام می‌دهند. در آن‌جا، این مدل‌ها روی سرورهایی بارگذاری می‌شوند که مجهز به ریزتراشه‌های پیشرفته هستند و هر آنچه لازم است انجام می‌دهند تا به پرسش‌های شما پاسخ‌های مفید بدهند.

گفته می‌شود هرچه این مدل‌ها بزرگ‌تر و پیچیده‌تر شوند و توانایی بیشتری در شناسایی الگوها پیدا کنند، نیازشان به آن تراشه‌ها و همچنین مصرفشان از انرژی الکتریکی افزایش می‌یابد.

آژانس بین‌المللی انرژی در گزارشی در ماه آوریل پیش‌بینی کرد که تقاضای برق برای تامین انرژی مراکز داده در سراسر جهان تا سال ۲۰۳۰ بیش از دو برابر شود و به حدود ۹۴۵ تراوات ساعت برسد. این رقم از کل مصرف برق ژاپن بیشتر است.

طبق همان گزارش، هوش مصنوعی مهم‌ترین محرک این افزایش خواهد بود؛ چرا که انتظار می‌رود تقاضای برق از سوی مراکز داده مجهز به هوش مصنوعی تا سال ۲۰۳۰ بیش از چهار برابر شود.

به طور خلاصه مراکز داده‌ای که مدل‌های زبانی بزرگ را به‌کار می‌گیرند – همان‌هایی که شرکت‌های فعال در هوش مصنوعی از آن استفاده می‌کنند – با ولع حیرت‌انگیزی انرژی مصرف می‌کنند و این امر پرسش‌هایی درباره توان شبکه‌های برق برای پاسخگویی به این نیاز فزاینده ایجاد کرده است.

و نشانه‌های این فشار اکنون در آمریکا نمایان شده است.

بحران واشنگتن و راه حل خلیج فارس

بر اساس گزارش وزارت انرژی ایالات متحده، در سال ۲۰۲۳، مراکز داده تقریبا ۱۷۶ تراوات ساعت انرژی مصرف کردند که معادل حدود ۴/۴ درصد از کل مصرف انرژی آمریکا و بیش از دو برابر مصرف سال ۲۰۱۴ یعنی ۵۸ تراوات ساعت است.

این سهم بسیار بزرگی است، اما آنچه در راه است می‌تواند بزرگ‌تر باشد، زیرا پژوهشگران «موسسه تحقیقات انرژی الکتریکی» پیش‌بینی می‌کنند که مصرف این مراکز تا سال ۲۰۳۰ به حدود ۹ درصد از کل مصرف برق آمریکا برسد.

بلومبرگ تحقیقی منتشر کرده که تاثیر گسترش هوش مصنوعی بر زندگی مردم را نشان می‌دهد. بر این اساس در برخی مناطق آمریکا که مراکز داده در آن‌ها متمرکز است، هزینه ماهانه برق خانوارها در پنج سال گذشته تا ۲۶۷ درصد افزایش یافته است.

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی موضوع را به شکلی ساده و در عین حال شگفت‌انگیز توضیح می‌دهد: انتظار می‌رود تا سال ۲۰۳۰ میزان برقی که آمریکا برای پردازش داده‌ها مصرف می‌کند، از کل برق مورد استفاده در تولید موادی مانند آلومینیوم، فولاد، سیمان، مواد شیمیایی و سایر محصولات پرمصرف فراتر رود. بخش قابل‌توجهی از این افزایش به هوش مصنوعی نسبت داده می‌شود.

مشکل واشنگتن این است که نمی‌تواند زیرساخت‌های مورد نیازش را آنقدر سریع نوسازی کند که توسعه هوش مصنوعی بدون کندی و وقفه ادامه یابد.

فریال سعید، دیپلمات پیشین آمریکایی و کارشناس سیاست خارجی و امنیت ملی، می‌نویسد که ایالات متحده به دلیل محدودیت‌های مربوط به منابع و قوانین ناظر نمی‌تواند با سرعت لازم در خاک خود مراکز داده بسازد، در حالی که چین می‌تواند به سرعت در این حوزه با پروژه‌های زیرساختی مورد حمایت دولت پیشروی کند. به گفته سعید، همین موضوع دولت ترامپ را به چرخش به سوی خلیج فارس ترغیب کرده است.

مزیت خلیج فارس

کشورهای خلیج فارس، به ویژه امارات و عربستان، مزایایی دارند که به راحتی می‌تواند توجه و علاقه آمریکا را جلب کند.

هزینه «زمین صنعتی» در عربستان بین ۱۰ تا ۵۰ دلار در هر متر مربع است؛ در حالی که در مناطقی مانند ویرجینیای شمالی، جایی که بسیاری از مراکز داده آمریکا در آن قرار دارند، این رقم حدود ۱۵۰ تا ۶۰۰ دلار است.

تعرفه برق نیز در عربستان سعودی و امارات متحده عربی حدود ۰/۰۵ تا ۰/۰۶ دلار برای هر کیلووات ساعت است، در حالی که متوسط این هزینه در آمریکا بین ۰/۰۹ تا ۰/۱۵ دلار برای هر کیلووات ساعت قرار دارد.

این داده‌ها که از گزارش شرکت «پرایس واترهاوس کوپرز» به دست آمده، نشان می‌دهد هزینه ساخت و بهره‌برداری از مراکز داده عظیم در خلیج فارس، به میزان قابل توجهی کمتر از ایالات متحده است.

به این موارد باید وجود سرمایه فراوان در صندوق‌های حاکمیتی و امکان اجرای سریع پروژه‌ها در صورت وجود اراده سیاسی را نیز اضافه کرد.

انتقادها به سیاست دولت ترامپ

برخی در آمریکا نگران‌اند که کشورهای خلیج فارس به تدریج به رقیب ایالات متحده تبدیل شوند. استدلال آن‌ها این است که کشورهای حوزه خلیج فارس رابطه خود با چین، روسیه و ایران را حفظ کرده‌اند و ممکن است این کشورها به طور غیرمستقیم از فناوری آمریکایی که به خلیج فارس منتقل می‌شود، بهره‌مند شوند.

چنین نگرانی‌هایی یکی از دلایل اصلی سیاست دولت بایدن بود که محدودیت‌های سخت‌گیرانه‌ای را بر صادرات تراشه‌های پیشرفته، از جمله به کشورهای خلیج فارس، وضع کرده بود.

استراتژی بایدن مبتنی بر این دیدگاه بود که این تراشه‌ها مهم‌ترین دارایی آمریکا در رقابت برای تسلط بر آینده هوش مصنوعی هستند.

اما اکنون این نگاه در حال تغییر است. شماری از مقام‌های ارشد دولت ترامپ بر این باورند که موضوع محوری دیگر تراشه‌های پیشرفته نیست، بلکه تامین انرژی برق است. محمد سلیمان، پژوهشگر موسسه خاورمیانه، در نشریه فارین پالیسی می‌نویسد همین نگاه – همراه با ارزیابی اینکه فاصله تکنولوژیک میان آمریکا و چین آن‌قدرها که حامیان محدودیت‌های صادرات تراشه ادعا می‌کنند زیاد نیست – باعث شده دولت ترامپ برای پیشبرد اهدافش در حوزه هوش مصنوعی به خلیج فارس روی آورد.

در همین حال برخی ناظران احتمال تبدیل شدن کشورهای خلیج فارس به رقیبی برای آمریکا را جدی نمی‌دانند.

فریال سعید می‌نویسد کشورهای خلیج فارس بدون حمایت آمریکا نمی‌توانند مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی و زیرساخت‌های مرتبط با آن را ایجاد کنند و می‌افزاید هرگونه جهش فعلی در این حوزه همچنان نیازمند شراکت با ایالات متحده است. به باور او توافق با عربستان و امارات به معنای واگذاری قدرت به آن‌ها نیست، بلکه گسترش حساب‌شده نفوذ آمریکا است.

وب‌سایت تخصصی سِمی‌آنالیسس نیز می‌گوید اگر آمریکا شرایط امنیتی این توافق‌ها را به صورت دقیق اجرا کند، این قراردادها وابستگی عربستان و امارات به تجهیزات و نرم‌افزارهای آمریکایی را بیشتر خواهد کرد، به طوری که آن‌ها را «هرچه بیشتر در مدار ایالات متحده نگه می‌دارد».

اما یک انتقاد دیگر هم در زمینه‌های امنیتی به سیاست‌های دونالد ترامپ وارد شده که کریستوفر چیِوز و سام وینترلِوی در واشنگتن‌پست مطرح کرده‌اند. به گفته آن‌ها، پروژه‌های ترامپ زیرساخت‌های راهبردی حیاتی را در منطقه‌ای آسیب‌پذیر قرار می‌دهد، آن هم «در زمانی که تهدید پهپادهای ارزان‌قیمت رو به افزایش است».

این دو نویسنده با یادآوری حمله به تاسیسات نفتی آرامکو در عربستان در سال ۲۰۱۹، این پرسش را مطرح می‌کنند که چگونه می‌توان از مراکز داده در خلیج فارس محافظت کرد؟

به باور آن‌ها، ایجاد چنین مراکزی که مستقیما با سامانه‌ هوش مصنوعی آمریکا پیوند دارند، نوعی ضرورت امنیت ملی برای ایالات متحده ایجاد می‌کنند و آن حفاظت از این زیرساخت‌ها در دوره‌ای است که واشنگتن تلاش می‌کند تعهدات مستقیم خود را در منطقه کاهش دهد.

اما این نگرانی امنیتی تا الان سهم اندکی از بحث‌ها را به خود اختصاص داده و تمرکز اصلی همچنان بر تراشه‌های پیشرفته و مسئله تامین برق باقی مانده است.

رادیوفردا: برنامه «پاداش برای عدالت» وابسته به وزارت خارجهٔ ایالات متحده اعلام کرد تا سقف ۱۵ میلیون دلار برای دریافت اطلاعات دربارهٔ دو فرد به نام‌های مجید نیلی و مهدی فرشچی و فعالیت‌های شرکت بازرگانی «به ژول پارس»، پاداش در نظر گرفته است.

به گفتهٔ این نهاد، این افراد از طریق شرکت یادشده تلاش کرده‌اند فناوری‌ها و تجهیزات حساس مورد نیاز صنایع نظامی ایران، از جمله سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، را به‌صورت غیرقانونی تهیه و تأمین کنند.

ایالات متحده، سپاه پاسداران را در فهرست سازمان‌های تروریستی خارجی قرار داده است.

حساب فارسی این برنامه در شبکهٔ اجتماعی ایکس از افراد خواسته است در صورت در اختیار داشتن اطلاعاتی دربارهٔ نیلی، فرشچی یا فعالیت‌های مالی شرکت «به ژول پارس» با آن‌ها تماس بگیرند.

این افراد از طریق شرکت بازرگانی «به ژول پارس» می‌کوشند تا به شکل غیرقانونی تکنولوژی حساس مورد نیاز صنایع نظامی ایران، از جمله سپاه تروریستی پاسداران را تهیه و تأمین کنند.

اگر درباره نیلی، فرشچی، به ژول پارس،همکاران و یا فعالیتهای مالی آنان اطلاعات دارید، با ما تماس بگیرید. pic.twitter.com/gwoZIjOstn

— Rewards for Justice فارسی (@RFJ_Persian) October 10, 2025

بی‌بی‌سی: یک روز پس از تصمیم شورای امنیت سازمان ملل متحد برای بازگشت قطعنامه‌های پیشین و اعمال مجدد تحریم‌ها علیه برنامه هسته‌ای ایران، ارزش ریال، واحد پول ملی ایران، بار دیگر کاهش یافت و هر دلار آمریکا ۱۱۰ هزار تومان معامله شد. همزمان، قوه قضائیه ایران در واکنش به این تحولات تهدید کرد که «با برهم‌زنندگان امنیت روانی جامعه» برخورد خواهد کرد. تحریم‌های شورای امنیت قرار است از بامداد یکشنبه شش مهر/۲۸ سپتامبر از سر گرفته شود.

سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه در سخنرانی خود در مجمع عمومی سازمان ملل، اقدام دولت‌های غربی را برای بازگرداندن تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران «غیرقانونی» خواند.

آقای لاوروف گفت: «رد درخواست روسیه برای تمدید مهلت بازگشت تحریم‌ها «تخریب دیپلماسی» و تمایل آنها «برای گرفتن امتیازات یک‌جانبه از تهران از طریق باج‌گیری و فشار را آشکار کرد.»

روسیه و چین دیروز پیش نویس قطعنامه پیشنهادی خود برای تعویق شش ماهه بازگشت تحریم‌های شورای امنیت علیه ایران را به رای گذاشتند اما هر سه کشور بریتانیا، فرانسه و آمریکا این پیش‌نویس را وتو کردند.

تحریم‌های سازمان ملل متحد ساعاتی دیگر و در اوایل بامداد یکشنبه به وقت ایران دوباره و پس از یک دهه توقف، علیه جمهوری اسلامی ایران به اجرا گذاشته خواهد شد.

ایران گفت که به محض بازگشت قطعنامه‌ها، توافق تازه‌ای که بر سر شیوه اجرای قراردادهایش با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به میانجیگری مصر امضا کرده بود را متوقف می‌کند اما مسعود پزشکیان گفته ایران از معاهده منع گسترش سلاح های هسته‌ای خارج نمی شود.
افزایش مجدد قیمت دلار در پایان معاملات امروز در تهران

بر اساس گزارش‌ها از ایران هر دلار آمریکا در بازار غیررسمی ارز تهران و در پایان معاملات امروز بیش از ۱۱۰هزار تومان به فروش رفته است.

قیمت هر دلار آمریکا که ارز شاخص در بازارهای تهران است نسبت به نرخ آن در شروع امروز حدود دوهزار تومان افزایش نشان می‌دهد.

رسانه‌های ایران می‌گویند هر دلار آمریکا پیش از این با قیمت ۱۰۸هزار تومان معامله می‌شد.

این در حالی است که رسانه‌های ایران می‌گویند بازار غیررسمی خرید و فروش ارز امروز کم رونق بوده است.

خبرگزاری ایسنا گزارش داده است که بازار آزاد ارز «بسیار کم‌رنگ‌تر از روزهای گذشته سپری شد، به‌گونه‌ای که فقط واسطه‌ها در بازار حضور داشتند و بازار خالی از متقاضی بود.»

بر اساس این گزارش، طی هفته‌های اخیر و با نزدیک شدن به پایان مهلت زمانی برای بازگشت تحریم‌های شورای امنیت، بازار ارز شاهد افزایش قیمت و نوسانات افزایشی بود به طوریکه طی یک ماهه گذشته قیمت دلار در بازار آزاد با رشد ۱۰ هزار تومانی و قیمت یورو نیز با جهشی ۱۴ هزار تومانی روبرو شد.

ساعاتی مانده به اجرایی شدن بازگشت تحریم‌های سازمان ملل متحد، مقام‌های دولتی تلاش می‌کنند آن را کم اهمیت جلوه دهند.

به غیر از مسعود پزشکیان که درباره بازگشت تحریم‌ها گفت: «با وجود آن تمام مشکلات خود را حل خواهیم کرد»، فرزانه صادق مالواجرد، وزیر راه و شهرسازی می‌گوید: «مدت‌هاست ما داریم با تحریم زندگی می‌کنیم.»

او ابراز امیدواری کرده که «با وجود تحریم‌های ظالمانه بتوانیم با درایتی که در این سال‌ها داشتیم کارها را پیش ببریم.»

سعید رسولی، مدیرعامل سازمان بنادر و دریانوردی هم گفته است که «بنادر ایران بدون وقفه در حال تخلیه و بارگیری انواع کالا بوده و اسنپ‌بک تاثیری بر فعالیت‌ها ندارد.»

آقای رسولی گفت: «در زمان حاضر تخلیه و بارگیری انواع محموله‌ها شامل کالاهای اساسی، محموله‌های نفتی، کالاهای کانتینری، صادراتی و وارداتی به‌طور کامل در حال انجام است.»

ابراهیم رضایی سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران گفته است که بازگشت قطعنامه‌های پیشین شورای امنیت تاثیری بر ایران نخواهد داشت.

آقای رضایی گفت: «منهای تاثیر روانی، تحریم‌های شورای امنیت چیز جدیدی به تحریم‌های حداکثری فعلی اضافه نمی‌کند، بانیان و حامیان برجام مردم را هراسان نکنند.»

بهروز محبی‌ نجم‌آبادی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس هم درباره بازگشت قطعنامه‌های شورای امنیت گفت: «در این تهدید فرصتی است که تا کنون سابقه نداشته است. همیشه رفتار غربی‌ها مبتنی بر زیاده‌خواهی و رفتارهای ناشایست و قلدرمابانه بوده است. ملت ایران کمر دشمنان خود را خواهد شکست.»

آقای رضایی گفت: «پیمان‌های گسترده با چین و روسیه و هند و آمریکای لاتین باید از فردا کلید بخورد.»

محسن زنگنه دیگر نماینده مجلس هم گفته روز بازگشت تحریم‌ها «به روز ملی قطع کامل امید از آمریکا و غرب تبدیل و سرآغاز تحول اقتصادی با تکیه بر ظرفیت‌های درونی و تعمیق پیوندهای اقتصادی با کشورهای شرق، همسایه و دوست خواهد شد.»

بی‌بی‌سی: شورای امنیت سازمان ملل متحد لحظاتی پیش به قطعنامه پیشنهادی چین و روسیه برای تمدید مهلت بازگشت تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران رای نداد.

پیش نویس قطعنامه چین و روسیه با ۴ موافق، ۹مخالف و ۲ رای ممتنع تصویب نشد.

چین و روسیه پیشنهاد کرده‌ بودند که بازگشت تحریم‌های پیشین شورای امنیت درباره ایران تا اوایل بهار سال آینده به تعویق انداخته شود.

عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران پیشتر گفته بود رای‌گیری امروز شورای امنیت سازمان ملل برای تمدید قطعنامه ۲۲۳۱ «فرصتی کوتاه برای شورای امنیت است تا به رویارویی “نه” و به همکاری “آری” بگوید.»

ارونیوز: فرانس‌پرس در گزارشی به نقل ازمنابع دیپلماتیک اعلام کرد که شورای امنیت سازمان ملل متحد قرار است روز جمعه قطعنامه‌ای را در باره بازگشت تحریم‌های هسته‌ای ایران به رای بگذارد.

این اقدام شورای امنیت در حالی رقم می‌خورد که بریتانیا، فرانسه و آلمان پیش‌تر با فعال کردن مکانیسم ماشه، زمینه بازگشت تحریم‌های سازمان ملل متحد علیه ایران را فراهم کرده‌اند.

به ادعای تروئیکای اروپایی که از امضاکنندگان برجام یا «برنامه جامع اقدام مشترک» هستند، ایران تعهدات خود را ذیل توافق سال ۲۰۱۵ که با هدف جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح‌های هسته‌ای تدارک دیده شده بود، نقض کرده است.

منابع دیپلماتیک پیش‌بینی می‌کنند که این قطعنامه نتواند ۹ رأی مثبت لازم برای حفظ وضع موجود که به ادامه لغو تحریم‌ها منجر می‌شود را کسب کند و در نتیجه، تحریم‌های سازمان ملل بار دیگر علیه ایران اعمال خواهند شد.

ریاست دوره‌ای شورا برگزاری این نشست در روز جمعه را که از ساعت ۱۰ صبح (۱۴:۰۰ به وقت گرینویچ) آغاز خواهد شد، تأیید کرده است.

فرانس‌پرس در گزارشی به نقل ازمنابع دیپلماتیک اعلام کرد که شورای امنیت سازمان ملل متحد قرار است روز جمعه قطعنامه‌ای را در باره بازگشت تحریم‌های هسته‌ای ایران به رای بگذارد.

این اقدام شورای امنیت در حالی رقم می‌خورد که بریتانیا، فرانسه و آلمان پیش‌تر با فعال کردن مکانیسم ماشه، زمینه بازگشت تحریم‌های سازمان ملل متحد علیه ایران را فراهم کرده‌اند.

به ادعای تروئیکای اروپایی که از امضاکنندگان برجام یا «برنامه جامع اقدام مشترک» هستند، ایران تعهدات خود را ذیل توافق سال ۲۰۱۵ که با هدف جلوگیری از دستیابی تهران به سلاح‌های هسته‌ای تدارک دیده شده بود، نقض کرده است.

منابع دیپلماتیک پیش‌بینی می‌کنند که این قطعنامه نتواند ۹ رأی مثبت لازم برای حفظ وضع موجود که به ادامه لغو تحریم‌ها منجر می‌شود را کسب کند و در نتیجه، تحریم‌های سازمان ملل بار دیگر علیه ایران اعمال خواهند شد.

ریاست دوره‌ای شورا برگزاری این نشست در روز جمعه را که از ساعت ۱۰ صبح (۱۴:۰۰ به وقت گرینویچ) آغاز خواهد شد، تأیید کرده است.

سه کشور اروپایی اواسط ماه اوت در نامه‌ای به سازمان ملل از ایران به دلیل نقض برخی تعهدات برجامی، از جمله افزایش ذخایر اورانیوم خود به بیش از ۴۰ برابر سطح مجاز، به شدت انتقاد کردند.

این توافق که سال ۲۰۱۵ به سختی به دست آمده بود، سه سال بعد پس از روی کار آمدن دونالد ترامپ در ایالات متحده در آستانه فروپاشی کامل قرار گرفت.

رئیس جمهوری وقت آمریکا در سال ۲۰۱۸ ضمن خروج کشورش از این توافق، تحریم‌های حداکثری را مجدداً علیه ایران اعمال کرد.

به دنبال خروج آمریکا، تهران نیز به تدریج تعهدات خود ذیل این توافق را کنار گذاشت و فعالیت‌های هسته‌ای خود را افزایش داد.

تروئیکای اروپایی در حالی روند فعال سازی مکانیسم ماشه را استارت زده‌اند که که تنش‌ها از زمان جنگ ۱۲ روزه میان ایران و اسرائیل در ماه ژوئن نیز بالا گرفته است.

این جنگ همچنین مذاکرات هسته‌ای تهران با ایالات متحده را از مسیر خود خارج کرد و باعث شد ایران همکاری خود با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را به حالت تعلیق درآورد.

رادیوفردا: رئیس سازمان انرژی اتمی ایران می‌گوید با توجه به تهدیدات مربوط به حمله احتمالی مجدد اسرائیل، وضعیت ایران همچنان «مشابه شرایط جنگی» است.

محمد اسلامی در گفت‌وگو با یک رسانه ژاپنی که متن آن روز چهارشنبه ۲۶ شهریور در رسانه‌های ایران منتشر شد، گفت با توجه به این وضعیت، «اعتماد میان ایران و آژانس باید بازسازی شود. تهدیدات دشمنان ما همچنان ادامه دارد.»

اشاره او به هدف قرار گرفتن تأسیسات هسته‌ای ایران توسط اسرائیل و آمریکا در جریان جنگ ۱۲ روزه در خرداد و تیر ماه امسال است. رئیس‌جمهور آمریکا بعد از حملات هوایی این کشور به سه سایت فردو، نطنز و اصفهان اعلام کرد برنامه هسته‌ای ایران به شکل کامل نابود شده است.

بعد از ۱۲ روز حملات متقابل هوایی میان ایران و اسرائیل، آتش‌بس با اعلام دونالد ترامپ میان طرفین برقرار شد.

بازرسان آژانس از زمان آغاز این جنگ نتوانسته‌اند به مراکز هسته‌ای ایران دسترسی پیدا کنند. ماه گذشته، تیمی از بازرسان آژانس تنها برای نظارت بر تعویض سوخت نیروگاه بوشهر به ایران بازگشتند و سپس کشور را ترک کردند، بدون آنکه اجازه دسترسی به سایت‌های کلیدی از جمله فردو و نطنز که در جریان درگیری آسیب دیده بودند، داده شود.

رئیس سازمان انرژی اتمی همچنین اعلام کرد که ازسرگیری بازرسی‌ها از تأسیسات هسته‌ای ایران توسط آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مشروط به «تدابیر ویژه» است.

آقای اسلامی گفت به دلیل آن که آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هسته‌ای ایران حمله کرده‌اند،«پیش از آنکه بازرسی‌ها به حالت عادی بازگردد، باید تدابیر ویژه‌ای اتخاذ شود.»

او درباره این تدابیر توضیح بیشتری نداد.

ایران و آژانس هفته گذشته با میانجی‌گری مصر به توافقی دست یافتند که به موجب آن به این نهاد ناظر سازمان ملل اجازه دسترسی به تمام تأسیسات هسته‌ای ایران داده می‌شد و تهران می‌توانست در مورد محل نگهداری تمام مواد هسته‌ای خود گزارش دهد.

هنوز مشخص نیست که ایران چه زمانی این گزارش را ارائه خواهد کرد. اما شورای عالی امنیت ملی ایران روز ۲۳ شهریور اعلام کرد توافق با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی «در مجموع» همان متنی است که در کمیته هسته‌ای این شورا تصویب شده است.

این شورا و وزارت خارجه ایران تهدید کرده‌اند که اگر تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران بر اثر «مکانیسم ماشه» احیا شوند، همکاری تهران و آژانس متوقف خواهد شد.

این در حالی است که در پی تماس تلفنی روز چهارشنبه عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، با نمایندگان فرانسه، آلمان و بریتانیا و همچنین کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، مقام‌های اروپایی به ایران هشدار دادند که هنوز اقدامات لازم را برای جلوگیری از اجرای سازوکار ماشه انجام نداده است.

دو دیپلمات اروپایی و یک دیپلمات ایرانی به خبرگزاری رویترز گفتند وزرای ایرانی و اروپایی در مذاکره تلفنی روز چهارشنبه پیشرفت چندانی نداشتند.

چهار دیپلمات اروپایی و یک مقام ایرانی پیش از تماس به همین خبرگزاری گفته بودند که محتمل‌ترین سناریو این است که فرانسه، بریتانیا و آٖلمان اجرای دوباره تحریم‌ها را پیش ببرند.

یک دیپلمات ایرانی گفت تهران بار دیگر تأکید کرده که اگر تصمیم به بازگرداندن تحریم‌های سازمان ملل گرفته شود، واکنش نشان خواهد داد.

یکی از مقامات ایرانی در این زمینه اعلام کرد: «برداشت در تهران این است که تحریم‌های سازمان ملل دوباره اعمال خواهند شد. به همین دلیل تهران از دادن امتیاز خودداری می‌کند.»

این در حالی است که وزارت خارجه ایران در موضع رسمی خود درباره تماس تلفنی روز چهارشنبه گفت عباس عراقچی به همتایان اروپایی خود گفته است ایران برای رسیدن به یک «راه حل منصفانه و متوازن که متضمن منافع متقابل باشد» آمادگی دارد.

صدای‌آمریکا: همزمان با فشار جمهوری اسلامی بر رسانه‌ها برای سانسور اثرات مخرب سیاسی، اجتماعی و اقتصادی فعال شدن مکانیسم ماشه و بازگشت تحریم‌های هسته‌ای علیه جمهوری اسلامی، یک نهاد اقتصادی مجبور به تکذیب گزارش خود درباره احتمال دلار ۱۶۵ هزار تومانی شد.

همزمان با فعال‌شدن مکانیسم ماشه از سوی کشورهای اروپایی در شورای امنیت، هرچند مقامات جمهوری اسلامی تلاش دارند که وضعیت را عادی جلوه دهند اما برخی نهادهای تخصصی اقتصادی می‌گویند بازگشت تحریم‌ها به سقوط بیشتر اقتصادی در ایران منجر می‌شود. مرکز پژوهش‌های اتاق بازرگانی گزارش جدیدی درباره «آثار اقتصادی بازگشت تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل بر اقتصاد ایران» منتشر کرد که در آن از احتمال افزایش نرخ دلار به ۱۶۵ هزار تومان و تورم ۹۰ درصدی در صورت فعال‌ شدن مکانیسم ماشه خبر داده بود. این نهاد روز جمعه گزارش خود را تکذیب کرد.

این تکذیب بعد از صدور دستورالعمل محرمانه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی جمهوری اسلامی ایران خطاب به مدیران و سردبیران رسانه‌ها، خواستار اعمال محدودیت جدی بر نحوه پوشش خبری فعال‌سازی مکانیسم ماشه صورت گرفت.

دولت پزشکیان از رسانه‌ها خواسته که با آنچه «حفظ آرامش روانی جامعه» نامیده، از انتشار هرگونه تیتر یا تحلیل «هیجانی»، «بحران‌زا» یا «تحریک‌آمیز» در پوشش خبرهای مربوط به اسنپ‌بک خودداری کنند. به رسانه‌ها تاکید شده که تیترهای آن‌ها باید «آرام» باشد و از «القا و برجسته‌سازی مشکلات اقتصادی» نیز بپرهیزند، زیرا ممکن است موجب «افزایش انتظارات تورمی» یا «افزایش قیمت ارز، طلا و سکه» شود.

در این دستور به رسانه‌ها حتی دستور داده شده با بهره‌گیری از کارشناسان منطقه‌ای و تحلیل‌هایی که حاکی از «ضعف اروپا» و «وابستگی آن به آمریکا» است، فضای رسانه‌ای را به‌گونه‌ای مدیریت کنند که «قدرت ایران در مقابله با تحریم‌ها» برجسته شود.

با وجود سانسور حکومت جمهوری اسلامی، مردم در ایران به شرایط اقتصادی موجود معترضند. این روزها در ایران به خاطر ناکارآمدی مقامات قطع برق، مشکلات آلودگی و زیست محیطی گسترده شده است. روز پنجشنبه وزارت امور خارجه آمریکا افزایش هفت برابری قیمت برق با وجود قطعی مکرر آن در ایران را «نمونه دیگری از استثمار بی‌امان مردم» توسط جمهوری اسلامی دانست.

در بیانیه کوتاه وزارت امور خارجه ایالات متحده که در حساب رسمی «یو.اس.ای. به فارسی» در ایکس منتشر شده آمده است: «[بهای] قبوض برق در ایران به شدت افزایش یافته و نسبت به سال گذشته نزدیک به هفت برابر شده است.»

در این بیانیه همچنین شرح داده شده است: «ایرانیان که پیش از این نیز با قطعی مکرر برق مواجه بودند، اکنون مجبورند با وجود مصرف کمتر برق، نرخ‌های بسیار بالاتری را بپردازند.»

وزارت امور خارجه آمریکا تأکید کرده است: «این نمونه دیگری از استثمار بی‌امان مردم توسط این رژیم است.»

هم‌زمان، گزارش‌های شهروندی حاکی از این است که روز پنج‌شنبه ششم شهریور، گروه قابل توجهی از شهروندان در محله باغ فیض تهران در اعتراض به «قطعی مکرر و طولانی‌مدت برق» تجمع کردند.

با وجود مشکلات روزافزون معیشتی در ایران و ناتوانی مقامات حکومتی در مهار بحران‌های متعدد، از جمله تأمین آب، برق، و سوخت برای شهروندان، جمهوری اسلامی ثروت ملی ایران را برای گسترش تروریسم و تجهیز نیروهای نیابتی‌اش در منطقه هزینه می‌کند، موضوعی که پیش از این مورد تأکید مقامات آمریکا قرار گرفته است.

این اعتراض‌ها با تشدید سقوط ارزش پول ملی ایران و افزایش قیمت دلار هم‌زمان است.

در لحظه تنظیم این گزارش، قیمت هر یک دلار آمریکا در بازار آزاد ایران ۱۰۳ هزار و ۳۳۰ تومان است.

در روزهای گذشته اعتراضات مردمی در تهران، شیراز، کازرون، شهریار، سبزوار، نیشابور، آمل، و رشت با شعارهای ضدحکومتی از جمله «نه غزه نه لبنان، فقط مردم ایران»، «مرگ بر خامنه‌ای»، «مرگ بر دیکتاتور»، و «آب برق زندگی، حق مسلم ماست» جریان داشته است.

رادیوفردا: گزارش‌های تازه از رسانه‌های داخلی ایران حاکی است که فرسودگی باتری دکل‌های مخابراتی در ایران، به‌اضافۀ قطع مکرر برق، شبکۀ تلفن همراه و استفادۀ کاربران از خدمات ارتباطی و اینترنتی را هم با مشکل بزرگی مواجه کرده است.

خبرگزاری ایسنا روز چهارشنبه ۲۹ مرداد در گزارشی از قول کارشناسان این حوزه خبر داد که شبکه تلفن همراه ایران این روزها با بحرانی روبه‌رو است که ریشۀ آن نه فقط در کمبود برق بلکه در سوءمدیریت نگهداری از باتری‌های پشتیبان دکل‌های بی‌تی‌اس (ایستگاه پایه فرستنده/گیرنده) است.

این باتری‌ها وظیفه دارند در زمان قطع برق، اتصال شبکه را حفظ کنند، اما در بسیاری از نقاط عمرشان به پایان رسیده و فرسوده‌اند. نتیجه این است که تنها دقایقی پس از آغاز خاموشی، دکل‌ها از مدار خارج می‌شوند.

بنابر این گزارش، در نتیجۀ قطعی‌های مکرر برق و خارج شدن دکل‌های مخابراتی از مدار، کاربران در بسیاری از مناطق کشور با نداشتن سیگنال و کاهش شدید سرعت اینترنت مواجه شده‌اند؛ وضعیتی که نه‌تنها استفاده از پیام‌رسان‌ها و تماس‌های اضطراری را مختل می‌کند، بلکه حتی خدمات ساده‌ای مانند کارت به کارت پول یا خرید اعتبار سیم‌کارت را برای ساعت‌ها غیرممکن می‌سازد.

خبرگزاری ایسنا می‌نویسد که با این روند، دسترسی به تماس صوتی، پیامک و اینترنت با قطع دکل‌های مخابراتی دچار اختلال شده «و نمی‌دانیم تا چه زمانی این روند ادامه خواهد داشت».

ستار هاشمی، وزیر ارتباطات، خود نیز اخیراً تأکید کرده است که «باتری‌ها برای جبران ناترازی برق طراحی نشده‌اند و استاندارد جهانی حداکثر نیم ساعت پشتیبانی است. اگر قطعی‌ها دو ساعته ادامه یابد، دکل‌ها یکی پس از دیگری خاموش می‌شوند و کیفیت ارتباط به‌شدت افت می‌کند.»

مقام‌های جمهوری اسلامی برای اشاره به کمبود شدید برق، آب و گاز در کشور فقط از واژۀ «ناترازی» استفاده می‌کنند و از به‌کاربردن واژه‌های «کسری و کمبود» خودداری می‌کنند.

کارشناسان اما ریشه مشکل را در غفلت ساختاری می‌دانند. کیوان نقره‌کار، کارشناس فناوری اطلاعات، گفته است: «اینترنت فقط فضای مجازی نیست؛ بسیاری از زیرساخت‌های بانکی، سلامت و آموزش به آن وابسته‌اند. اگر اپراتورها پیش‌بینی لازم را برای تأمین انرژی و نگهداری باتری‌ها انجام ندهند، اختلال‌ها می‌تواند آسیب‌های جبران‌ناپذیری ایجاد کند.»

محمد جعفرپور، مدیرعامل شرکت مخابرات ایران، نیز صریح‌تر سخن گفته است که «نوسازی باتری‌ها نیازمند سرمایه‌گذاری کلان است و هیچ‌یک از اپراتورها در شرایط فعلی توان مالی آن را ندارند».

به‌گفتۀ او، در مراکز اصلی شهری ژنراتورهای دیزلی از گذشته فعال‌اند، اما سایت‌های موبایل به‌طور مستقیم تحت تأثیر قطعی برق قرار می‌گیرند.

قطع برق تنها مشکل نیست. به‌گفتۀ مسئولان «تحریم‌ها نیز مانع واردات تجهیزات جدید شده» و اپراتورها ناچارند یا از باتری‌های بی‌کیفیت استفاده کنند یا باتری‌های قدیمی را بارها تعمیر کنند؛ راهکاری که خود موجب کاهش بیشتر کیفیت و عمر تجهیزات می‌شود.

به‌گفتۀ کارشناسان، پیامدهای این وضعیت،‌ یعنی «وضعیت باتری فرسوده در دکل‌ها»، فراتر از زندگی روزمرۀ کاربران است: اختلال در خدمات بانکی آنلاین، دشواری در دسترسی به اورژانس و امداد، توقف جلسات و آموزش‌های مجازی و کاهش اعتماد عمومی به شبکه‌های داخلی.

کاربران شبکه‌های اجتماعی نوشته‌اند در روزهای اخیر برخی مناطق تهران با دو نوبت قطع برق مواجه شده‌اند.

مصرف برق در ایران سالانه حدود هفت درصد (معادل پنج هزار مگاوات) افزایش می‌یابد و چشم‌اندازی برای توانایی وزارت نیرو جهت تأمین این مصارف دیده نمی‌شود. مسئولان حکومتی بیشتر بر «مسئولیت شهروندان» در کاهش مصرف تأکید دارند.

دولت به دلیل کمبود آب و برق در روزهای اخیر بارها استان‌های متعددی از ایران را تعطیل اعلام کرده است. راه‌حل اعلام تعطیلی‌ها برای کاهش مصرف آب و برق در حالی است که ایران با معضل سیاست‌گذاری برای مدیریت بحران انرژی روبه‌رو است.

به‌گفتۀ کارشناسان اقتصادی، هر روز تعطیلی برای مواردی چون بحران انرژی و آلودگی هوا می‌تواند دست‌کم تا حدود پنج هزار میلیارد تومان زیان اقتصادی به همراه داشته باشد.

رادیوفردا: شورای سردبیری روزنامه وال‌استریت جورنال می‌گوید ایران با تعلل در بازرسی‌ها و مواد هسته‌ای، از «مکانیسم ماشه» استقبال می‌کند. از سوی دیگر، چین اعلام کرد که با اعمال تحریم‌ها علیه ایران به دلیل برنامه هسته‌ایش مخالف است.

روزنامه وال‌استریت جورنال روز جمعه ۲۴ مرداد در یادداشتی با اشاره به جنگ ۱۲ روزه بین ایران و اسرائیل، نوشته که این درگیری «چهره خاورمیانه را تغییر داده و و حتی اروپا اکنون مایل است فشار بر ملاهای حاکم در تهران را افزایش دهد».

فرانسه، بریتانیا و آلمان روز چهارشنبه در نامه‌ای به سازمان ملل متحد، آمادگی خود را برای فعال کردن «مکانیسم ماشه» و بازگرداندن تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران که با برجام لغو شده بود، اعلام کردند. آن‌ها می‌گویند این کار را تا پایان ماه انجام خواهند داد، مگر این‌که ایران مذاکرات را برای توافقی در زمینه برنامه هسته‌ای خود از سر گیرد.

وال‌استریت جورنال می‌نویسد که مکانیسم ماشه «بخش مهمی از کارزار فشار مورد نیاز برای گرفتن امتیازات هسته‌ای از تهران است. این می‌تواند به اقتصاد ایران آسیب برساند و تحریم جهانی صادرات تسلیحات به و از ایران، ممنوعیت برنامه موشکی ایران، ممنوعیت آزمایش و توسعه موشک‌های دارای قابلیت هسته‌ای و غنی‌سازی صفر را بازگرداند».

ایران بارها گفته که غنی‌سازی اورانیوم را حق خود می‌داند و حاضر به دست کشیدن از آن نیست. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، این اصرار ایران را رد کرده است.

ایالات متحده روز اول تیرماه امسال سه مرکز هسته‌ای مهم ایران را در جریان جنگ ۱۲ روزه بمباران کرد. عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، شامگاه پنجشنبه در یک گفت‌وگوی تلویزیونی گفت که هیچ پروتکلی برای بازرسی آژانس از تأسیسات هسته‌ای بمباران‌شده وجود ندارد.

به نوشته وال‌استریت جورنال، فرانسه و بریتانیا به عنوان طرف‌های توافق هسته‌ای ۲۰۱۵ ایران و عضو دائم شورای امنیت، می‌توانند تحریم‌های سازمان ملل را به دلیل «تخلفات گستردهٔ ایران»، که جزئیات آن را شرح می‌دهند، دوباره اعمال کنند. آن‌ها می‌توانند هرگونه قطعنامهٔ روسیه یا چین را برای حفظ لغو تحریم‌ها وتو کنند.

این روزنامه می‌افزاید: شورای امنیت می‌تواند تاریخ انقضای مکانیسم ماشه را که در ۱۸ اکتبر منقضی می‌شود، تمدید کند و فوریت اقدام اروپا را به تعویق بیندازد. «اما این امر مستلزم اقدام واقعی ایران است، نه حرف زدن، و تاکنون ایران حاضر به انجام هیچ یک از این دو کار نبوده است».

شورای سردبیری وال‌استریت جورنال گفته که «عاقلانه است مکانیسم ماشه را به آخرین لحظه موکول نکنیم، زمانی که ایران می‌تواند با یک ژست دیپلماتیک مهلت را به پایان برساند و سپس از آن عدول کند».

به نوشتهٔ این روزنامه، «اجرای مکانیسم ماشه به ایران می‌گوید که توافق اوباما مرده و از بین رفته است. این توافق پس از آقای ترامپ دوام نخواهد آورد و روی میز باقی خواهد ماند؛ حتی اروپا هم در حال حرکت به سمت آن است».

وال‌استریت جورنال تأکید کرده که «این فرصت رئیس‌جمهور است تا توافق اوباما را برای همیشه دفن کند و جهان را پشت سر شرایط بسیار بهتر خود- بدون غنی‌سازی، بدون بند غروب – قرار دهد. اروپا می‌تواند به ایران بفهماند که تنها گزینه‌های دیگرش بدتر هستند».

موضع چین دربارهٔ مکانیسم ماشه

در همین حال چین روز جمعه اعلام کرد که با اعمال تحریم‌های سازمان ملل علیه ایران «مخالف است» و «بر این باور است که این کار به ایجاد اعتماد میان طرف‌ها کمکی نمی‌کند».

لین جیان، سخنگوی وزارت خارجه، در بیانیه‌ای گفت که بازگرداندن تحریم‌ها «به تلاش‌های دیپلماتیک برای ازسرگیری سریع مذاکرات کمکی نمی‌کند».

عباس عراقچی روز پنجشنبه مدعی شد که دربارهٔ فعال کردن مکانیسم ماشه «چین و روسیه با ما مواضع یکسانی دارند».

او همچنین گفت که تهران با این دو کشور «در حال همکاری» است تا مانع از اعمال دوبارهٔ تحریم‌ها و بازگرداندن ایران به «فصل هفتم منشور سازمان ملل» شود.

ایران پیشتر گفته بود که سه کشور اروپایی هیچ‌گونه «حق قانونی یا اخلاقی» برای فعال‌سازی مکانیسم ماشه ندارند.

آلمان، فرانسه و بریتانیا به عنوان اعضای اروپایی برجام این ادعا را رد می‌کنند.

سخنگوی وزارت خارجه ایران روز ۲۰ مرداد در مورد مذاکرات با این سه کشور گفت این تماس‌ها قطع نشده و در حال گفت‌وگو برای تعیین و زمان مذاکرات بعدی هستیم.

معاونان وزارت خارجه ایران سوم مرداد با همتایان خود از کشورهای بریتانیا، فرانسه و آلمان در استانبول دیدار و گفت‌وگو کردند.

در پی این نشست، کشورهای اروپایی طرف برجام اعلام کردند که «ما پیشنهاد تمدید مکانیسم ماشه را در صورت پایبندی ایران به تعهدات قانونی خود و انجام ضوابط خاص ارائه دادیم. ما از ایران می‌خواهیم که مسیر دیپلماسی را انتخاب کند».