اخبار

رادیوفردا: سکوی پرتاپ پهپادها در ایران (عکس از آرشیو)
سایت نورنیوز، نزدیک به شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، خبر دریافت مخفیانه پول و تجهیزات نظامی از روسیه در ازای تحویل پهپاد به مسکو را رد کرد و افزود: «انتشار چنین خبری صرفا با هدف درگیر کردن ایران در جنگ اوکراین انجام شده است.»

شبکه تلویزیونی بریتانیایی «اسکای‌نیوز» شامگاه سه‌شنبه ۱۷ آبان به نقل از «یک منبع امنیتی» از تبادل مخفیانه تجهیزات نظامی میان ایران و روسیه گزارش داد.
این شبکه در گزارش خود افزود که روسیه در برابر دریافت ده‌ها پهپاد انتحاری از ایران، ۱۴۰ میلیون یورو پول نقد و مجموعه‌ای از تسلیحات پیشرفته آمریکایی و بریتانیایی که برای اوکراین ارسال شده و به‌دست روسیه افتاده بود، را به ایران تحویل داد.

اسکای‌نیوز، با اشاره به اینکه یک«منبع امنیتی» تصاویر ماهواره‌ای از فرود دو فروند هواپیمای ایلوشین روسی را در ساعت هفت بامداد روز ۲۹ مرداد سال‌جاری در فرودگاه مهرآباد تهران، به این شبکه نشان داده و گفته است که این هواپیماها حامل پول نقد و تجهیزات نظامی آمریکایی و بریتانیایی بوده است.

سایت نورنیوز، نزدیک به شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی اما گزارش شبکه تلویزیونی اسکای‌نیوز را «خبری جعلی» خواند.

این سایت نزدیک به شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی افزود که «کسب اطلاع کرده، این خبر از اساس جعلی و کذب بوده و اساسا چنین پروازی به ایران انجام نشده است.»

سایت نورنیوز همچنین نوشت: «انتشار حجم زیادی از اخبار و گزارش‌های جعلی و دروغ با هدف درگیر کردن ایران در جنگ اوکراین با وجود اعلام سیاست بی‌طرفی مثبت از سوی مقامات ایرانی، مدت‌هاست که به سیاست رسانه‌های غربی و معاند ایران تبدیل شده است.»

این در حالی است که شبکه اسکای نیوز به نقل از «منبع امنیتی» یاد شده گزارش داد که دو فروند هواپیمای ایلوشین روسی ساعت سه بعدازظهر روز ۲۹ مرداد پس از تحویل پول نقد و تسلیحات مزبور، با ۱۶۰ فروند پهپاد، شامل صد فروند از نوع «شاهد ۱۳۶»، به روسیه بازگشتند.

خبر تحویل پهپادهای شاهد از سوی جمهوری اسلامی به روسیه برای استفاده در جنگ علیه اوکراین را ماه‌ها پیش از این، در بیستم تیرماه، جیک سالیوان مشاور امنیت ملی آمریکا، اعلام کرد.

پس از آن مقام‌های دولت و ارتش اوکراین و از جمله ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهور این کشور، اعلام کردند که روسیه استفاده از پهپادهای شاهد ۱۳۶ را علیه مردم غیرنظامی و تاسیسات زیربنایی اوکراین آغاز کرده است.

مقام‌های جمهوری اسلامی تا ماه‌ها تحویل صدها پهپاد به روسیه را تکذیب می‌کردند اما سرانجام حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه دولت ابراهیم رئیسی، در روز چهاردهم آبان ماه رسما به ارسال پهپادهای ایرانی به روسیه اذعان کرد.

امیرعبداللهیان گفت: «اظهارات در مورد بخش موشکی کاملا غلط اما بخش پهپاد درست است. ما تعداد معدودی پهپاد ماه‌های قبل و پیش از جنگ اوکراین در اختیار روسیه قرار دادیم.»

او افزود که اگر مستنداتی در مورد استفاده از پهپادهای ایرانی در جنگ اوکراین توسط روسیه وجود دارد، مقام‌های اوکراین آن را ارائه کنند و در صورت اثبات این موضوع، جمهوری اسلامی نسبت به آن «بی‌تفاوت» نخواهد بود.

ولودیمیر زلنسکی اما در واکنش به اظهارات امیرعبداللهیان گفت که جمهوری اسلامی ایران «دروغ می‌گوید» و مدافعین اوکراینی هر روز دست‌کم ۱۰ پهپاد ایرانی را سرنگون می‌کنند.

از سوی دیگر اطلاعات ارتش اوکراین روز سه‌شنبه، دهم آبان ماه، اعلام کرد که ایران به زودی مجموعه جدیدی از پهپادهای رزمی خود شامل ۲۰۰ پهپاد شاهد ۱۳۶، مهاجر ۶ و آرش ۲ را به روسیه ارسال می‌کند.

سازمان اطلاعات ارتش اوکراین در حساب تلگرام خود اعلام کرد که این پهپادها از طریق دریای خزر در بندر آستاراخان تحویل روس‌ها داده خواهد شد.

رادیوفردا: پس از مدت‌ها انکار مقامات جمهوری اسلامی مبنی بر ارسال پهپاد و سایر تجهیزات نظامی به روسیه در جنگ با اوکراین، وزیر خارجه ایران رسماً به ارسال پهپادهای ایرانی به روسیه اذعان کرد.

به گزارش ایسنا، حسین امیرعبداللهیان روز شنبه، ۱۴ آبان در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره ارسال پهپادها و موشک‌های ایرانی به روسیه گفت: «اظهارات در مورد بخش موشکی کاملاً غلط اما بخش پهپاد درست است. ما تعداد معدودی پهپاد ماه‌های قبل و پیش از جنگ اوکراین در اختیار روسیه قرار دادیم.»

آقای امیرعبداللهیان در ادامه گفت که ایران از مقامات اوکراین خواسته است که «اگر مستنداتی در مورد استفاده از پهپادهای ایرانی در جنگ اوکراین توسط روسیه وجود دارد» در اختیار آن‌ها قرار بدهند و در صورت اثبات این موضوع جمهوری اسلامی نسبت به آن «بی‌تفاوت» نخواهد بود.

موضوع ارسال تسلیحات ساخت ایران به روسیه برای استفاده در جنگ با اوکراین، از ماه‌ها پیش مطرح شده است. ولودیمیر زلنسکی، رئیس جمهور اوکراین روز جمعه، ششم آبان عکسی از خود در کنار لاشه یک فروند پهپاد سرنگون‌شده ساخت ایران از مدل «شاهد ۱۳۶» کرد.

دمیترو کولبا، وزیر امور خارجه اوکراین نیز اخیراً اعلام کرده بود که در نشست وزرای خارجه «گروه ۷» بخشی از یک پهپاد ساخت ایران را که اخیراً کی‌یف را هدف قرار داده است، به آنها نشان داده است.

رئیس جمهور اوکراین دو هفته پیش هم‌ اعلام کرده بود که روسیه دوهزار فروند پهپاد به ایران سفارش داده است. گمانه‌زنی‌ها حاکی است که از این تعداد، حدود هزار پهپاد پیشاپیش به روسیه رسیده است.

شبکه سی‌ان‌ان نیز دهم آبان خبر داده بود که آخرین محموله ایرانی ارسالی به روسیه، شامل ۴۵۰ فروند پهپاد است.

اطلاعات ارتش اوکراین هم همان روز اعلام کرد که ایران به‌زودی مجموعه جدیدی از پهپادهای رزمی خود شامل ۲۰۰ پهپاد شاهد ۱۳۶، مهاجر ۶ و آرش ۲ را به روسیه ارسال می‌کند.

بنا بر این گزارش، پهپهادها «به‌طور قطعه‌های جداگانه حمل و پس از ورود به خاک روسیه به‌هم وصل و دوباره رنگ‌آمیزی می‌شوند و علامت روسی روی آنها زده خواهد شد.»

با وجود انکار مقامات جمهوری اسلامی ایران و روسیه مبنی بر استفاده از پهپادهای ایرانی در جنگ با اوکراین، روسیه هفته گذشته از سازمان ملل خواست در این‌باره تحقیق نکند زیرا به گفته مسکو، این امر «ناقض منشور سازمان ملل متحد است». سفیر ایران در سازمان ملل نیز تحقیق در این‌باره را «غیر قانونی» خوانده بود.

هم‌زمان با افزایش فشارهای بین‌المللی وزیر خارجه ایران برای چندمین بار روز پنج‌شنبه، ۱۴ آبان اعلام کرد که «اگر ثابت شود که روسیه از پهپادهای ایرانی در جنگ اوکراین استفاده کرده است» جمهوری اسلامی نسبت به این مسئله «بی‌تفاوت» نخواهیم بود.

به گفته حسین امیرعبداللهیان دو هفته پیش هیات دفاعی ایران برای برگزاری یک نشست مشترک با اوکراینی‌ها درباره پهپادهای ایرانی به یک کشور اروپایی رفته بود، اما «طرف‌های اوکراینی در دقیقه ۹۰ در جلسه حضور پیدا نکردند و علت آن را فشار آمریکا و برخی کشورهای اروپایی به خصوص آلمان» اعلام کردند.

به گفته آقای امیرعبداللهیان این کشورها به طرف اوکراینی گفته بودند: «ما می‌خواهیم ایران را به خاطر موضوع پهپادها تحریم کنیم و حالا شما می‌خواهید در یک نشست مشترک با آنها قهوه بخورید.»

افزایش فشارهای بین‌المللی در مورد استفاده از پهپادهای ایرانی در حالی ادامه دارد که ینس استولتنبرگ، دبیرکل سازمان پیمان آتلانیتک شمالی، ناتو روز پنج‌شنبه ۱۲ آبان اعلام کرد که ایران علاوه بر ارائه پهپاد به مسکو، در حال بررسی تحویل موشک‌های بالستیک به روسیه جهت استفاده در جنگ اوکراین است. او این اقدام ایران را «غیر قابل قبول» عنوان کرده بود.

کشورهای غربی از جمله «گروه ۷» تاکنون تحریم‌های مشخصی علیه ایران به دلیل کمک‌های تسلیحاتی به روسیه اعلام نکرده‌اند. اما وزرای خارجه این کشورها در بیانیه پایانی نشست اخیر خود از جمهوری اسلامی به دلیل ادامه «فعالیت‌های بی‌ثبات‌کننده در خاورمیانه و کشورهای پیرامون» مانند انتقال تسلیحات پیشرفته از جمله پهپادها به حکومت‌ها و گروه‌های شبه نظامی به‌شدت انتقاد کرده بودند.

صدای آمریکا: جان کربی، هماهنگ کننده ارتباطات راهبردی شورای امنیت ملی کاخ سفید، پنجشنبه در کنفرانس خبری تلفنی اعلام کرد که دولت جو بایدن از فروش موشک‌های ایرانی به روسیه نگران است و در حال رصد آن است.

کربی گفت: ما نگران این هستیم که روسیه ممکن است به دنبال دستیابی به تسلیحات متعارف پیشرفته از ایران باشد از جمله موشک‌های سطح به سطح، که البته تقریباً به طور قطع در جنگ آنها در اوکراین استفاده خواهد شد.

او با اشاره به همکاری بیش از پیش تهران و مسکو در زمینه‌های نظامی گفت: «مستشاران نظامی پشتیبانی فنی و مربیان ایرانی در شبه جزیره کریمه هستند و ما این را می‌دانیم و از آن مطمئن هستیم.»

این مقام رسانه‌ای شورای امنیت ملی آمریکا ادامه داد که ایران اکنون در صحنه جنگ درگیر و به تلاش‌های روسیه برای کشتن مردم بی گناه اوکراین کمک می‌کند.

آمریکا، در کنار فرانسه و بریتانیا خواستار انجام تحقیقات سازمان ملل متحد در مورد این است که آیا فروش پهپاد توسط جمهوری اسلامی ایران ناقض قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت ملل متحد است که پیشتر در تایید برجام صادر شده‌است.

بی‌بی‌سی: پهپاد مهاجر-۶
روزنامه واشنگتن پست به نقل از مقام‌های امنیتی آمریکا و متحدانش گفته ایران تعهدات خود در زمینه ارسال تسلیحات به روسیه در جنگ اوکراین را افزایش داده است.

بر همین اساس گفته شده این دو کشور «مخفیانه» توافق کرده‌اند که تهران به غیر از پهپادهای نظامی، تسلیحات دیگری هم به مسکو ارسال کند؛ بعضی مقام‌ها به موشک‌های «زمین به زمین» ساخت ایران اشاره کرده‌اند که قرار است روسیه در جنگ اوکراین از آن استفاده کند.

منابع اطلاعاتی آمریکا و همچنین مقام‌های روسیه و ایران به این گزارش واشنگتن پست واکنشی نشان نداده‌اند.

منابع مستقل خبری در روزهای اخیر تصاویری را منتشر کردند که به بقایای پهپادهای ایرانی که در حمله به اوکراین استفاده شده بود منتسب شده بود وتکذیب مکرر جمهوری اسلامی در ارسال تسلیحات به روسیه را به چالش کشیده است.

مقام‌های پنتاگون استفاده روسیه از پهپادهای ایرانی در حملات هوایی این کشور به اوکراین را تائید کرده‌اند که البته بعضی از آنها را پدافند اوکراین منهدم کرد.

واشنگتن پست در گزارش خود به سفر هیئت ایرانی به مسکو در ماه سپتامبر «برای نهایی کردن ارسال بیشتر محموله‌های تسلیحاتی» به روسیه اشاره کرده و آن را «ظاهرا» گسترش نقش ایران در تامین تسلیحات روسیه توصیف کرده است.

به نقل از بعضی مقامهای غربی که فعالیت‌های تسلیحاتی ایران را به دقت رصد می‌کنند گفته شده ارسال دو نوع موشک زمین به زمین از موضاع‌های بحث بوده.

در این گزارش به ارزیابی اطلاعاتی که در روزهای اخیر در اختیار مقام‌های اوکراین و آمریکایی قرار گرفته اشاره شده و گفته شده ایران در حال آماده سازی ارسال اولین محموله موشک‌های فاتح-۱۱۰ و ذوالفقار است؛ این موشک‌ها به ترتیب بردی معادل ۳۰۰ و ۷۰۰ کیلومتر را دارند.

روزنامه واشنگتن پست به دلیل حساسیت بالای موضوع به نام و ملیت منابعی که از آنها نقل قول کرده اشاره نکرده است؛ در ماه اوت همین مقام‌ها پهپادهای ایرانی شاهد و مهاجر-۶ را شناسایی کرده بودند که به تازگی در اختیار روسیه قرار گرفته بود؛ بقایای این دو مدل پهپاد در هفته‌های گذشته توسط نیروهای اوکراینی یافت شد.

بنظر می‌رسد که روسیه این تسلیحات را رنگ‌آمیزی کرده و نام روسی را جایگزین کرده است.

به نقل از این مقام‌ها گفته شده که ایران در حال تدارک ارسال محموله جدیدی از پهپادهای نظامی به روسیه است که شامل دهها پهپاد مهاجر-۶ و تعداد بیشتری از پهپادهای شاهد-۱۳۶ است؛ بگفته آنها مشاوران فنی ایران برای ارائه دستورالعمل نحوه عملکرد این پهپادها، اخیرا از مناطق تحت کنترل روسیه بازدید کرده‌اند.

بقایای یک پهپاد در خارکیف که به گفته مقام‌های اوکراین از نوع شاهد-۱۳۶ ساخت ایران است

تکذیب ارسال سلاح به روسیه
اخیرا حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه جمهوری اسلامی گفته: «علیرغم کمک‌های نظامی برخی کشور‌ها به اوکراین، ما هیچ گونه تسلیحاتی به روسیه برای استفاده در جنگ علیه اوکراین ارسال نکرده و نخواهیم کرد، چرا که معتقدیم راه حل این بحران سیاسی است و هرگونه حمایت تسلیحاتی از طرفین، فرصت صلح را به تأخیر می‌اندازد.»

اما اوکراین ارزیابی کرده بیشتر پهپادهایی که روسیه در جنوب اوکراین مستقر کرده، ساخت ایران بوده‌اند.

اوکراین اخیرا سطح روابط دیپلماتیک خود با جمهوری اسلامی را کاهش داد.

همزمان وزارت دفاع بریتانیا اخیرا در گزارشی گفته به نظر نمی‌رسد که پهپادهای شاهد ایران برای حمله به اهدافی که روسیه در عمق خاک اوکراین در نظر دارد، چندان کارآمد باشد.

در گزارش تازه وزارت دفاع بریتانیا گفته شده که این پهپادها سرعت بالایی ندارد و در ارتفاع پایین پرواز می‌کنند، به همین دلیل هدف قرار دادن «پهپاد تنها» با پدافند هوایی آسان است.

با این توضیح گفته شده است که به احتمال زیاد روسیه با پرتاب همزمان تعداد زیادی از این پهپادها توانسته موفقیتی نسبی در زدن اهدافی در اوکراین کسب کند.

به نوشته بولتن اطلاعاتی وزارت دفاع بریتانیا پهپادهای شاهد-۱۳۶، قدرت و ظرفیت انفجاری پایینی دارند.

بر اساس این گزارش بعید است که این پهپادها کاربردی را که روسیه در نظر داشته، یعنی حملات عمیق در خاک اوکراین را برآورده کند.

رادیوفرانسه: بیستم ماه اوت برابر با ۲۹ امرداد ۱۴۰۱ «داریا دوگینا»، دختر «الکساندر دوگین»، فیلسوف و نظریه پرداز سیاسیِ روس، بر اثر انفجار بُمبی در اتومبیل پدرش در حومۀ مسکو کشته شد. گفته می‌شود هدف اصلی این ترور الکساندر دوگین بود، اما او در آخرین لحظه اتومبیلش را در اختیار دخترش قرار داده بود و خود با اتومبیل دیگری پشت سر او حرکت می‌کرد. داریا دوگینا روزنامه ‌نگار و تحلیل‌گر سیاسی بود.

و اما الکساندر دوگین کیست و چرا قصد جان او را کرده بودند؟ «دوگین» زادۀ روسیه است و اکنون ۶۰ سال دارد. او را نام‌آورترین و بانفوذترین ایدئولوگِ ناسیونالیسم افراطی در میان روس‌ها می‌دانند. به همین سبب، سرآمدانِ سیاسیِ روسیه در سی سال گذشته کوشیده‌اند رابطۀ نزدیک با او نداشته باشند. اما دوگین مدعی است که در این مدت کرملین راهی را پیموده که ایده‌های او گشوده است. «یهودستیزی»، «روی‌گردانی از غرب» و «توسعۀ سرزمینی روسیه» از مهم‌ترین ایده‌های او هستند.

دوگین ادعاهای دیگر نیز دارد. از جمله اینکه سال‌هاست مشاور یکی از اعضایِ حلقۀ نزدیک پوتین است و ارتش روسیه از کتابچه‌ای که او در زمینۀ ژئوپُلیتیک فراهم آورده، استفاده می‌کند. اما دوگین تاکنون مقامی رسمی در دستگاه دولتی روسیه نداشته است. تنها در سال ۲۰۱۴ برای مدتی به ریاست دانشکدۀ «جامعه شناسیِ روابط بین‌الملل» دانشگاه دولتی مسکو منصوب شد، اما پس از چند ماه هنگامی که خواهان قتل عام اوکراینی‌های مخالف روسیه شد، دانشگاه عذر او را خواست و این نشان می‌دهد که در آن زمان کسی در رأس قدرتِ اجرایی پشتیبان او نبود.

دوگین از همان فردای فروپاشیِ اتحاد جماهیر شوروی و در سال‌های دهۀ ۹۰ میلادی جریانی فکری بر پایۀ یهودستیزی، «رقابتِ تمدنی» و برتری «اوُراسیا» بر تمدن مدرن غربی به راه انداخت که امروز از آن زیر عنوانِ «نوُاوُراسیایی» یاد ‌می‌کنند. در مرکز اوُراسیای دوگین روسیه قرار دارد. اوُراسیا، چنان که از نامش پیداست، دوقارۀ اروپا و آسیا را در بر می‌گیرد. این «اَبَرقاره» دربرگیرندۀ مساحتی است نزدیک به ۵۵ میلیون کیلومترمربع میان اقیانوس اطلس در غرب و اقیانوس آرام در شرق.

دوگین در سال ۱۹۹۳ با «ادوارد لیموُنوُف»، نویسندۀ روس، حزب ناسیونال- بُلشویک را بنیان گذاشت که اتحادی بود میان فاشیست‌ها و کمونیست‌ها با هدف برانداختن قدرت بوُریس یلتسین. اما آن حزب نتوانست کاری از پیش ببرد. به همین سبب، الکساندر دوگین در سال ۱۹۹۸ راهش را از هم‌پیمان کمونیستش جدا کرد و جریان فکری «اوُراسیایی» را به امید پیروزی در عرصۀ ایده‌ها به راه انداخت و از ارجاع‌هایش به رایش سوم، موسوُلینی و کیش‌های پیش از مسیحیت کاست.

دوگین این بار به منظور نشان دادن سازگاری‌اش با نگرشِ رسمیِ کرملین به کلیسای اُرتُدکس پیوست. با این حال، در سال ۲۰۰۸ رئیس جمهور روسیه را به سبب آنکه در جنگ با گرجستان تمامی خاک آن جمهوری را اشغال نکرد، به باد انتقاد گرفت. اما از سال ۲۰۱۲ پس از جنبش اعتراضی گستردۀ مردم برضد بازگشت پوتین برای سومین بار به قدرت، انتقاد از قدرت حاکم را فروگذاشت و به سرزنشِ «ستون پنجم لیبرال» در دستگاه دولت پرداخت.

جریان لیبرالی در بطن قدرت در روسیه پس از نخستین حملۀ آن کشور به اوکراین و الحاق کریمه در سال ۲۰۱۴ رفته رفته از میان رفت. دوگین این بار به منظور یاری رساندن به پوتین کوشید شبکه‌ای جهانی از غرب‌ستیز‌ها و ضد لیبرال‌ها در کشورهای گوناگون ایجاد کند. در این شبکۀ جهانی از راست‌گرایان نزدیک به ترامپ تا اسلام‌گرایانی مانند اردوغان جای دارند. در «اوُراسیا»ی الکساندر دوگین، روسیه متحد دنیای اسلام و حتی چین است.

دوگین همۀ نیروهایی را که می‌توانند برضد جهان مدرن وارد کارزار شوند، متحد خود می‌‌داند. در فرانسه شاخه‌ای از راست افراطی روابط نزدیکی با دوگین دارد. پس از درگذشت دختر او تنی چند از سیاستمداران راست افراطی پیام تسلیت فرستادند. «الن دوُ بُنوا» و «الن سوُرال»، از شناخته ترین نظریه پردازان راست افراطی فرانسه، دیدارها و گفت و گوهایی با دوگین داشته‌اند.

دوگین بارها به ایران سفر کرده و در نشست‌های گوناگونی که دانشگاهیان و نظریه پردازان حکومتی ترتیب داده‌اند شرکت کرده است. او ایران را شریک روسیه در سیاست «اوُراسیایی» و بازگشت «عظمت دوران شوروی» می‌داند. دوگین چند روز پس از کشته شدن قاسم سلیمانی در یک سخنرانی در دانشگاه تهران، سلیمانی را قهرمان ایدۀ «اوراسیا» خواند.

او در ژانویۀ ۲۰۱۶ در چهارمین «شب علوم انسانی» با موضوع «تئوری چهارم سیاست» که در فرهنگسرای اندیشه برگزار شد، سخنرانی کرد و گفت: نگاه ایرانیان و روس‌ها هستی‌شناختی و مشترک است. ایرانیان منتظر امام مهدی و روس‌هایِ ارتدوکس در انتظار بازگشتِ مسیح اند و این مفهومی است مشترک در میان آن‌ها. در آن همایشِ حکومتی، دوگین هم‌چنین دلایل ضدیت‌اش را با غرب و اهمیت همگامیِ ایران را با ایدۀ «اوُراسیا» توضیح داد.

دوگین در ۲۱ بهمن ۱۳۹۵ در شب سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی در سفری به قم با آیت‌الله محمدمهدی میرباقری، رئیس فرهنگستان علوم اسلامی قم، دیدار کرد و با او از لزوم دینی کردن علوم طبیعی سخن گفت. در آن دیدار دوگین در پاسخ به پرسش آیت‌الله میرباقری مذهب پوتین را «اُرتدُکس روسی» اعلام کرد و گفت پوتین سخت زیر تأثیر روحانیان سنت‌گرای روسیه است.گفته می‌شود فلسفۀ دوگین الهام بخش رهبر جمهوری اسلامی است. دوگین راهی را که ایران با انقلاب اسلامی گشوده، مدلی برای روسیه می‌داند و معتقد است که مسیحیان اُرتُدکس روسی با سرمشق قرار دادن این مدل می‌توانند پیروز شوند.

اما در میان کارگزاران جمهوری اسلامی دیرباورانی از خود می‌پرسند: چرا در ایران این‌همه به اندیشه‌های یک اندیشه‌گر روسی اهمیت داده می‌شود؟ دوگین بارها در صدا و سیما ظاهر شده و به توضیح اندیشه‌های خود پرداخته است. آیا در این نبرد هویتی میان مسیحیتِ اُرتُدکس و کاتولیک و جنگ برتری جویانه میان روسیه و غرب سهمی نیز برای ایران در نظر گرفته‌اند؟ آیا ممکن است ایران ناخواسته وارد جنگی شود که ربطی به آن ندارد؟

رادیوفردا: نمونه‌‌ای از پهپاد نظامی شاهد
مقامات دولت جو بایدن می‌گویند که روسیه برای استفاده از پهپادهای ساخت ایران در جنگ خود علیه اوکراین به مشکلات فنی برخورده است.

خبرگزاری آسوشیتدپرس شامگاه دوشنبه به نقل از این مقامات بدون اشاره به هویت آنها نوشت که پهپادهای ایرانی «نقایص بسیاری» دارند.

مقامات آمریکایی یادشده توضیحی درباره این «نقایص» نداده‌اند و تنها گفته‌اند ارزیابی واشینگتن این است که پهپادهای مهاجر ۶ و سری شاهد که طی چندین روز به روسیه تحویل داده شده‌اند، احتمالا نمونه‌هایی از صدها هواپیمای بدون سرنشین ساخت ایران هستند که مسکو می‌خواهد آنها را از تهران تحویل بگیرد.

آسوشیتدپرس هفته گذشته گزارش داده بود، روسیه از ایران صدها پهپاد دریافت کرده است که می‌تواند از آنها در جنگ علیه اوکراین استفاده کند و این علی‌رغم هشدارهای ایالات متحده است که از تهران خواسته بود از ارسال این پهپادها به روسیه خودداری کند.

نخستین رسانه‌ای که گزارش داد روسیه برای استفاده از پهپادهای ایرانی به مشکل فنی برخورده است، روزنامه واشینگتن‌پست بود.

آسوشیتدپرس در ادامه گزارش خود به نقل از مقامات دولت ایالات متحده می‌نویسد اپراتورهای روسی همچنان در ایران در حال آموزش استفاده از این سیستم‌ها هستند که می‌توانند در حملات هوا به زمین و جنگ الکترونیکی به کار گرفته شوند.

دولت بایدن ماه گذشته تصاویری ماهواره‌ای منتشر کرد که نشان می‌داد مقامات روسیه از یک پایگاه هوایی در کاشان بازدید کرده‌اند تا پهپادهای ایرانی را بررسی کنند.

همان زمان جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی کاخ سفید، تصریح کرد که دولت ایالات متحده باخبر شده حکومت ایران خود را آماده ارسال صدها هواپیمای بدون سرنشین به روسیه می‌کند.

روسیه که به خاطر تهاجم نظامی خود به اوکراین با تحریم‌های اقتصادی و محدودیت منابع مواجه است، برای تامین تسلیحات خود به ایران روی آورده که از متحدان کلیدی آن محسوب می‌شود.

مقامات آمریکایی می‌گویند که هواپیماهای روسی طی چندین روز از یک پایگاه هوایی در ایران این پهپادها را به روسیه منتقل کرده‌اند.

پیش از این حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه ایران، گفته بود که تهران همکاری‌های مختلفی با روسیه دارد، از جمله در بخش دفاعی. او اما تاکید کرده بود که ایران در جنگ اوکراین جانب هیچ کسی را نمی‌گیرد چرا که معتقد است این جنگ باید متوقف شود.
با استفاده از گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس؛ س.ن

رادیوفرانسه: با تداوم جنگ اوکراین و افزایش تلفات روسیه در این جنگ نشانه‌های قیام علیه سیاست ولادیمیر پوتین هر روز بیشتر آشکار می‌شود. شبکه دوم تلویزیون آلمان به نقل از منابع روسی گزارش می‌دهد در حالی که هرنوع تظاهراتی علیه جنگ در روسیه ممنوع شده است، مخالفان به خرابکاری و عملیات زیرزمینی متوسل شده‌اند.

بر پایه این گزارش، در چهارماه نخست پس از آغاز جنگ اوکراین، بیش از ۶۰ قطار باربری در نتیجه دستکاری در خطوط راه آهن از مسیر خود خارج شده‌اند و دست کم در ۲۳ مورد مراکز سربازگیری با کوکتل مولوتوف به آتش کشیده شده‌اند.

گزارش شبکه دوم تلویزیون آلمان دو روز پس از انتشار مصاحبه «رودیگر فون فریچ» سفیر پیشین آلمان در مسکو منتشر شده که طول ۵ سال مأموریت خود بارها با پوتین دیدار داشته و به بررسی روند تبدیل پوتین به یک دیکتاتور تمام عیار پرداخته است.
پوتین خود را در خطر می‌بیند

رودیگر فون فریچ درست پس از الحاق شبه جزیره کریمه به روسیه مأموریت خود را در مقام سفیر آلمان در مسکو آغاز کرد و تا سال ۲۰۱۹ که به سن بازنشستگی رسید، این مأموریت را ادامه داد. او به روزنامه مرکور آلمان گفته است: «پوتین قدم به قدم از پذیرش هرنوع مشاوره‌ای فاصله گرفت، نگاه او به جهان تیره شد و به این احساس رسید که همواره تهدید می‌شود.»

فریچ به تازگی کتابی با عنوان «چرخش زمانه» منتشر کرده که در آن به مناسبات اروپا با روسیه می‌پردازد و راه‌حل‌هائی را برای پایان دادن به جنگ اوکراین پیشنهاد می‌دهد.

بر پایه گزارش شبکه دوم تلویزیون آلمان، گرایش بیشتر مخالفان جنگ به عملیات زیرزمینی و خرابکاری، برآیند محدودیت‌های شدیدی است که با آغاز جنگ برای همایش‌های اعتراضی مردم ایجاد شده است. در ماه مارس امسال قانون مجازات عمومی در جهت جلوگیری از تظاهرات مسالمت‌آمیز تشدید شد و اکنون حتی «جنگ» نامیدن تجاوز نظامی روسیه قابل مجازات است و مردم مجبورند از اصطلاح «عملیات ویژه» نام ببرند.
انحراف قطارهای باربری

۶۰ مورد انحراف قطارهای باربری که برخی از آن‌ها حامل تجهیزات نظامی برای جبهه اوکراین بوده‌اند و به آتش کشیده شدن دست کم ۲۳ مرکز سربازگیری ارتش به وسیله کوکتل مولوتوف‌های دست‌ساز، ترازنامه عملیات زیرزمینی ماه‌های اخیر است که در پایگاه خبری آنلاین روسیه موسوم به «اینسایدر» به اطلاع همگان رسیده است.

به گزارش تحریریه اینسایدر روسیه، چنین عملیاتی تا پیش از جنگ اوکراین هرگز مشاهده نشده است و به همین دلیل مردم تمام این خرابکاری‌ها را زائیده جنگ و تشدید قوانین مجازات عمومی می‌دانند.

درباره انگیزه‌ها و نتایج این عملیات، تلویزیون آلمان با یک روزنامه نگار افشاگر روس گفت و گو کرده است. این روزنامه‌نگار که به دلایل امنیتی با نام مستعار آلیسا زملیانسکایا معرفی شده، می‌گوید: «اظهار نظر آشکار در باره جنگ در اوکراین در روسیه به شدت خطرناک است، حتی نام بردن از تجاوز نظامی روسیه به عنوان جنگ ایجاد گرفتاری می‌کند، با این همه مخالفان جنگ به هر شکلی که بتوانند علیه پوتین و جنگ اعتراض می‌کنند و خطر چند سال زندان را به جان می‌خرند.»

ماکس دگوئف هنرمند روسی در همین زمینه به شبکه دوم تلویزیون آلمان گفته است: «پیش ما، آدم‌ها حتی اگر یک ورق سفید به دست بگیرند و در خیابان بایستند، به اتهام بی‌اعتبار کردن ارتش دستگیر می‌شوند.»

مخالفانی که در چنین شرایطی راهی جز خرابکاری نیافته‌اند، بیش از همه با خطر مجازات‌های سنگین روبرو هستند، به همین دلیل به گفته منابع روسی به شدت مراقب هستند که هویتشان فاش نشود. در نتیجه، در حالی که هفته به هفته بر تعداد خرابکاری‌ها افزوده می‌شود، دولت از تعقیب و مجازات آن‌ها ناتوان مانده است.

دولت روسیه تاکنون کوشیده است یا جلوی انتشار عمومی خبرهای مربوط به خرابکاری‌ها را بگیرد و یا این عملیات را به گردن جاسوسان خارجی بیاندازد، چیزی که به نظر گرهارد مانکوت استاد دانشگاه اینستابروک در شمال آلمان نه قابل پی گیری است و نه قابل اثبات.

بی‌بی‌سی: علی خامنه‌ای، رهبر ایران، از توجیه رهبر روسیه برای حمله به اوکراین حمایت کرد
این صحبت‌های ولادیمیر پوتین است در مورد سوریه پس از گفتگو با رهبران ترکیه و ایران. به زبان او در تهران توجه کنید.

« بحران سوریه تنها با ابزارهای سیاسی و دیپلماتیک قابل حل است… با رعایت دقیق اصول اساسی احترام به حاکمیت، استقلال، وحدت و تمامیت ارضی.»

این همان ولادیمیر پوتین است که پنج ماه پیش به اوکراین حمله کرد. پس هیچ صحبتی در مورد لزوم احترام به حاکمیت، استقلال، وحدت و تمامیت ارضی کشور نیست.

تفاوت در چیست؟ سوریه یک رهبر طرفدار روسیه یعنی بشار اسد دارد که کرملین مصمم به حفظ او در قدرت بود. نه از طریق «ابزارهای سیاسی و دیپلماتیک»، بلکه با اعزام ارتش روسیه برای کمک به او برای بازپس‌گیری سرزمین‌های از دست رفته.

اما اوکراین یک رهبری طرفدار غرب دارد که به دنبال عضویت در اتحادیه اروپا است و می‌خواهد اطمینان حاصل کند که اوکراین هرگز به مدار روسیه باز نخواهد گشت.

ارتش روسیه به بهانه نادرست مبارزه با “نازی‌ها”، مقابله با گسترش ناتو و “آزادسازی” روس ها و روس زبان‌ها وارد شرق اوکراین وارد شد. از زمان این تهاجم، هزاران غیرنظامی در اوکراین کشته شده‌اند.

تهاجم روسیه باعث محکومیت بین‌المللی و سونامی تحریم‌ها علیه مسکو شد. در غرب، روسیه به سرعت در حال نزدیک شدن به وضعیت عنصر نامطلوب و منفور است.

برای کرملین، اجلاس تهران فرصتی بود تا نشان دهد که با وجود تلاش‌های (غرب) برای منزوی کردن روسیه، این کشور متحدان قدرتمند و نفوذ ژئوپلیتیک خود را حفظ کرده است. جاهای زیادی در جهان وجود ندارد که پرزیدنت پوتین بتواند برای گرفتن حمایت آشکار از “عملیات نظامی ویژه” خود در اوکراین برود. اما تهران یکی از آنهاست.

بر اساس گزارش‌ها علی خامنه‌ای، رهبر ایران به ولادیمیر پوتین گفته است: «در مورد اوکراین، اگر شما ابتکار عمل را به دست نمی‌گرفتید، طرف مقابل ابتکار عمل را به دست می‌گرفت و باعث جنگ می‌شد. اگر راه باز باشد ناتو هیچ مرزی برای خود نمی‌شناسد و اگر در اوکراین متوقف نمی‌شد، مدتی بعد با استفاده از کریمه به عنوان بهانه، همان جنگ را آغاز می‌کرد.»

بنابراین، آیا روسیه در تهران حرف خود را ثابت کرد که می تواند با کمک دوستان (باقیمانده) خود از پس آن بربیاید؟ واشنگتن تحت تأثیر قرار نگرفته است.
علی خامنه‌ای، رهبر ایران، از توجیه رهبر روسیه برای حمله به اوکراین حمایت کرد
جان کربی، سخنگوی ارشد شورای امنیت ملی کاخ سفید، گفت: “[این سفر] میزان انزوای فزاینده پوتین و روسیه را نشان می‌دهد. اکنون آنها باید برای کمک به ایران مراجعه کنند.”

علاوه بر این، در حاشیه اجلاس سران، ولادیمیر پوتین و رجب طیب اردوغان، رئیس جمهوری ترکیه دقیقاً به عنوان رفقای صمیمی برخورد نکردند. رهبر کرملین در حالی که منتظر حضور همتای ترک خود بود، به طرز ناخوشایندی جلوی دوربین‌های تلویزیون ایستاد.

اما مسکو پیام خود را ادامه خواهد داد: -وقتی صحبت از متحدان به میان می‌آید، تعداد زیادی ماهی دیگر در دریا وجود دارد، اگر نه در غرب، پس در شرق. روسیه اصرار دارد که منزوی نخواهد ماند.

-این که شما می‌توانید روسیه را تحریم کنید، اما نمی‌توانید آن را به حاشیه برانید. شما نمی‌توانید مسائل کلیدی بین‌المللی از بحران غذایی گرفته تا توافق هسته‌ای ایران را بدون کمک روسیه حل کنید.

“عملیات ویژه” مسکو طبق برنامه پیش نرفت. اما به نظر می‌رسد ولادیمیر پوتین هنوز مطمئن است که هم در اوکراین و هم در رویارویی با غرب به نوعی پیروزی دست خواهد یافت.

رادیوفردا: ریچارد نفیو نامی آشنا در محافل سیاسی ایران است و از او به عنوان «معمار تحریم‌ها» یاد می‌شود؛ نویسنده کتاب «هنر تحریم» که تا دو ماه پیش عضو تیم مذاکره‌کننده آمریکا برای احیای برجام بود و بنا بر گزارش‌ها به دلیل اختلاف‌نظر این تیم و دولت آمریکا را ترک کرد.

آقای نفیو، از آن زمان به فعالیت خود در دانشگاه کلمبیا بازگشته است. او که هم‌اکنون در واشنیگتن دی‌سی ساکن است، محقق ارشد در مرکز سیاست انرژی جهانی در دانشگاه کلمبیاست.

در گفت‌وگوی پیش‌رو با رادیوفردا، آقای نفیو نه درباره ایران، بلکه درباره رژیم تحریم‌های روسیه سخن می‌گوید و مشخصاً موضوع تحریم احتمالی شرکت روس‌اتم را می‌شکافد. شرکتی که همکاری‌های زیادی نیز با ایران دارد و نمایندگانش، به گفته سفیر روسیه در تهران، هفته پیش با مقام‌های جمهوری اسلامی درباره ادامه همکاری‌ها مذاکراتی انجام داده بودند.

آقای نفیو، ممنونم از وقتی که در اختیار رادیوفردا قرار دادید. موضوع این گفت‌وگو پیرامون مطلبی است که شما اخیرا در نشریه اینترنتی war on the rocks نوشتید، اما پیش از آن با توجه به اینکه ما در سه هفته اخیر شاهد یک کارزار تحریمی از سوی ایالات متحده علیه روسیه، به دلیل تهاجم این کشور به اوکراین هستیم. با توجه به تجربه شما در این زمینه، ممکن است توضیح دهید که این روند چگونه شکل می‌گیرد؟ آیا مثلاً دولت پوشه آماده‌ای دارد که آن را باز می‌کند و یک به یک به عنوان تحریم اعمال می‌کند؟

بله ببینید، این بسیار بستگی به میزان آماده‌سازی شرایط دارد، و فکر می‌کنم در مورد روسیه آماده‌سازی بسیار زیادی برایش انجام شده بود. تحریم‌های زیادی پیشتر اعمال شده بود و افراد بسیاری هستند که در این زمینه کار می‌کنند. و این منجر به این شد که نه اینکه یک پوشه آماده باشد، بلکه یک گروهی از افراد باشند که نقاط ضعف اقتصاد روسیه را بدانند و همچنین از نقاط ضعف ایالات متحده، اروپایی‌ها و بقیه متحدان را در مقابل چنین تحریم‌هایی آگاه باشند.

در نتیجه یک برآیندی از اینکه چه کاری ممکن است، و فواید و ضررهای آن چه خواهد بود، در دست داشتند، و وقتی کاخ سفید گفت حالا ما احتیاج به گزینه‌های تحریمی داریم، افرادی بودند که پیگیر این کار بودند. تحلیل‌هایی وجود داشتند که چگونه این گزینه‌ می‌تواند اجرا شود و چه اقداماتی باید برای قدم‌های احتمالی روسیه در مقابل آن‌ها انجام شود.

اما سؤالی که در این هفته‌ها بسیار درباره آن شنیده‌ می‌شود این است که نقطه پایان این روند کجاست؟ منظورم این است که مثلاً در این مورد خاص روسیه، هدف چیست؟ اینکه آیا کرملین می‌داند که مثلاً چه اقدامی بکند، در مقابلش چه تحریمی رفع می‌شود؟ به نظرتان آیا این جنبه رژیم تحریم‌های روسیه روشن است؟

بله این موضوعی است که به نظرم دولت آمریکا و متحدانش به اندازه کافی در فضای عمومی روشن صحبت نکرده‌اند که پایان این داستان کجاست، و به نظرم باید در این زمینه کمی بیشتر تلاش کنند. آن‌ها روشن گفته‌اند که هدفشان اعمال فشار بر روسیه است تا به تهاجم خود پایان دهد و امنیت و ثبات در شرق اروپا برقرار شود و این‌گونه تصویر کلی را ارائه داده‌اند و به نظرم این مفید است. چون مشخص کرده‌اند که این یک رژیم تحریمی است که تا ابد ادامه نخواهد داشت. یا اینکه هدف آن مشخصاً تغییر رژیم یا چیزی شبیه آن نیست.

ببینید این موضوع یک محدودیت‌ها و ابعادی دارد. آنچه دولت دقیق و با جزییات از آن صحبت نکرده این است که روسیه دقیقاً چه کار باید بکند تا تحریم‌ها رفع شوند و پیامد آن کارها چه خواهد بود. و اینکه ایالات متحده چقدر آمادگی یک توافق مرحله‌ای دارد یا مسیری برای اجرا.

این‌ها موضوعاتی است که هنوز به آن نپرداخته‌اند و توضیحشان در این زمینه این بوده که هنوز مراحل اولیه بحران است. این کاملاً منطقی به نظر می‌رسد. شما نباید دقیقاً اول بحران یک نقشه داشته باشید که چه زمانی چه کار می‌کنید، خصوصاً که نمی‌دانید این روند تا کی ادامه خواهد داشت.

اما فکر می‌کنم به مرور زمان، همانطور که گفتید آن‌ها باید دقیق‌تر توضیح دهند که روسیه برای رفع تحریم‌ها چه کاری باید انجام دهد. و ابعاد یک توافق که برای واشینگتن، برای کی‌یف و سایر اعضای این ائتلاف قابل قبول باشد چیست؟

فکر نمی‌کنید که روشن نبودنِ این موضوع، هدف نهایی رژیم تحریم‌ها علیه روسیه را تحت ‌الشعاع قرار خواهد داد؟

در ادامه در یک مقطعی، اینطور خواهد بود. من در کتابم که در سال ۲۰۱۸ منتشر کردم، خیلی روشن این را توضیح دادم و همچنان به شدت به آن معتقدم که توضیح دقیق درباره اینکه چگونه تحریمی برداشته می‌شود، یک عنصر بسیار مهم برای این است که تحریم کارایی داشته باشد. در نتیجه فکر می‌کنم که هر چه زودتر (و نه دیرتر) باید یک توضیحی در این زمینه داده شود.

اما به هر حال تازه سه هفته گذشته است و به نظرم باید کمی صبر داشته باشیم و درک کنیم که این شرایطی است که نسبتاً پویاست. اما فکر می‌کنم در هفته‌های پیش رو، و نه طولانی‌تر از آن، نوعی از پیام‌رسانی عمومی را شاهد خواهیم بود که دولت آمریکا توضیح دهد که رفع تحریم‌ها چه ابعادی دارد و چگونه می‌تواند محقق شود.

می‌خواهم برگردم به مطلبی که هفته پیش نوشته بودید درباره مسئله هسته‌ای، عدم اشاعه و رابطه آن با رژیم تحریم‌های روسیه. شما در آن مطلب مشخصاً به موضوع شرکت روس‌اتم اشاره می‌کنید. در روزهای اخیر برخی پیشنهاد تحریم این شرکت دولتی روسیه را مطرح کرده‌اند. ممکن است درباره ریسک‌ها و چالش‌های چنین تحریمی صحبت کنید؟ و آیا با برشمردن این چالش‌ها فکر می کنید روس‌اتم نباید تحریم شود؟

خیر. اینگونه نیست. راستش من فکر می‌کنم که روس‌اتم یک هدف مشروع برای تحت تحریم قرارگرفتن است. ببینید به نظر من روس‌اتم یکی از مراکز مهم در روسیه برای درآمدزایی از طریق صادرات است، چه از طریق ساخت رآکتورهای تازه، و چه سایر خدماتی که ارائه می‌دهد. فکر کنم در زمینه رآکتورهای تازه، رقمی حدود ۱۳۰ میلیارد دلار است.

در نتیجه باید به صورت بالقوه یک هدف باشد. اما تفاوت در اینجاست که مثلاً تأسیساتی ساخته شده‌اند که هم اکنون از روس‌اتم سوخت هسته‌ای و خدمات دریافت می‌کنند. و برخلاف نفت، گاز و اینطور چیزها، فقط مولکول مهم است. بلکه صحبت از طراحی سوخت هسته‌ای است، تخصص در زمینه نوع خاصی از رآکتورها و اینگونه مسایل است. در نتیجه کار جایگزین کردنِ ذخایر بسیار دشوار است البته نشدنی نیست.

دیگرانی هستند که سوخت هسته‌ای مشابه دارند. کسانی هستند که می‌توانند در کار عملیاتی رآکتورها کمک کنند. اما حتی بدون اینکه وارد پروژه‌های خاصی بشویم، همین برجام و اجرای آن را در نظر بگیرید. کارهایی هست که فقط روس‌اتم می‌تواند انجام دهد یا به صورت مؤثر انجام دهد. در نتیجه خللی جدی یا تهدیدی مهم برای این‌گونه روندها و عملیات هسته‌ای در دور دنیا ایجاد می‌شود. برای همین کاری که ما باید انجام دهیم این است که تحریم‌ها را از هم جدا کنیم و آن بخش از فعالیت‌ها که مثلاً مربوط به تأسیساتی که هنوز ساخته نشده را هدف بگیریم.

یکی از راه‌هایی که شما در مقاله‌تان به آن اشاره کردید، این است که به جای فهرست «افراد و نام‌های تحت تحریم»، از «دستور» استفاده شود. ممکن است تفاوت این دو را توضیح دهید و اینکه به نظرتان چگونه از نقطه نظر عدم اشاعه این اقدامی امن‌تر خواهد بود؟

همانطور که می‌دانید در مورد فهرست یا SDN، به دلیل ساختاری که تحریم‌ها دارند، اجرای آن در همه جای دنیا دنبال می‌شود. وقتی کسی را به این فهرست اضافه می‌کنید، یک چرخه گسترده‌ای آغاز به کار می‌کند که بانک‌ها و شرکت‌ها در سراسر دنیا آن نام را در فهرست نهاد‌ها و افرادی قرار می‌دهند که اصلاً به سراغ کار با آن‌ها نمی‌روند. اگرچه که بعدتر ممکن است مجوزها و چیزهایی از این دست صادر شود، اما حقیقت این است که شرکت‌ها و بانک‌‌ها و بقیه، بیشتر بهSDN توجه می‌کنند تا آن مجوزها. پس اگر از لحاظ عملی نگاه کنیم، اضافه شدنِ نام یک فرد یا شرکت به این فهرست بسیار دراماتیک‌تر و شدیدتر است و راه فرار آنچنانی هم برای استفاده در چنین موقعیتی وجود ندارد.

در نتیجه پیشنهاد من این است -و صادقانه بگویم در راستای کاری است که دولت بایدن هم‌اکنون در حال انجام آن است– که از رویکردی «دستور»محور برای اعمال تحریم‌ها استفاده شود که یک سایه روشن‌هایی دارد. در تعدادی از فرمان‌های اجرایی که این دولت و همچنین دولت‌های ترامپ و اوباما صادر‌کردند، هم از «دستور» استفاده شده که اسنادی است که وزارت خزانه‌داری آن‌ها را منتشر می‌کند و مشخص می‌کند که آن تحریم‌های فرمان اجرایی چگونه باید اجرا شوند و مثلاً بانک مرکزی روسیه با چنین رویکردی تحریم شده اما در فهرستSDN قرار نگرفته است. چنین رویکردی اجازه می‌دهد که انعطاف بیشتری وجود داشته باشد و اجرای تحریم با سایه‌روشن‌هایی همراه باشد. به نظرم نباید مستقیم به سراغ فهرست SDN رفت و بعد شروع کرد برایش استثنائاتی قائل شد.

شما می‌گویید سایه روشن، اما مثلاً در مورد ایران در یکی دو دهه اخیر می‌دانیم که حتی اگر مدل‌های مختلف تحریم وجود داشت، اما اسم ایران چنین علامت هشداری است که کسی حاضر به کار کردن با شرکت‌های ایرانی نیست، حال چه بخش خصوصی و چه دولتی. در نتیجه فکر نمی‌کنید اگر اسم شرکت روس‌اتم با هر نوعی از تحریم گره بخورد، این خود تبدیل به یک برچسب هشدار بر پیشانی این شرکت خواهد شد؟

امکان این موضوع هست اما باید دو موضوع مهم را در نظر داشت. این اتفاق برای همه تحریم‌ها نمی‌افتد. مثلاً آمریکا تحریم‌هایی را در ارتباط با سودان، ونزوئلا یا لیبی وضع کرده است. اما چون اسم این کشورها آمده، به این معنا نیست که تجار هیچ رابطه اقتصادی با این کشورها ندارند. فعالیت‌های اقتصادی با این کشورها همچنان جریان دارد.

راستش موضوع ایران این بود که تحریم‌ها آنچنان جامع شدند که فضاهای تحریم‌ نشده برای پیشبرد تجارت بسیار اندک شدند. در نتیجه رویکرد پیروی از تحریم‌ها از سوی بانک‌ها، آن‌ها را بر آن داشت که با خود بگویند: «اصلاً قید وارد شدن به هرگونه مبادله با این کشور را می‌زنیم».

به نظر من روسیه همچنان در رده کشورهایی چون ونزوئلا و لیبی است و نه ایران. هنوز بخش‌هایی هست که از حوزه‌های مختلف، از تحریم‌ بیرون نگه داشته شدند.

یعنی حتی اگر امروز روسیه به عنوان کشوری شناخته شود که از ایران پیشی گرفته و بیشترین تحریم‌ها بر آن اعمال شده باشد؟

به نظرم من این حرفی که می‌زنند که «کشوری که بیشترین تحریم بر آن اعمال شده»‌ حرف چرندی است. تعداد افرادی که در یک فهرست تحریمی قرار می‌گیرند، خیلی مرتبط با میزان جامع و فراگیر بودنِ یک رژیم تحریمی نیست.

ما می‌توانیم فراگیرترین رژیم تحریمی بر یک کشور را داشته باشیم بدون اینکه حتی یک اسم تحریم شده باشد. این اضافه کردن اسامی برای این است که مسیر تحریم‌ها را راحت‌تر مشخص کند. و این درباره روسیه هم بوده‌است، بیشتر تحریم‌های هدفمند بوده تا اینکه رویکرد تحریم فراگیر باشد. مثلاً ببینید برای اینکه ممنوعیت تجارت با کره شمالی اعمال شود، شما احتیاج به یک به یک تحریم کردن ندارید. یا همین‌طور در زمینه ایران؛ همه آن اضافه شدن‌ها به فهرست، برای این بوده که اجرای تحریم توسط سایرین راحت‌تر شود.

در مجموع به نظر من، اینکه روسیه اسامی تحریم‌شده بیشتر دارد، به معنی اینکه تحت یک رژیم تحریمی فراگیرتر است، نیست. امروز تحریم‌ها علیه ایران به مراتب فراگیرتر از تحریم‌ها علیه روسیه است.

سؤال آخرم درباره پیشنهادی است که مطرح کردید که برای کاهش چالش و خطرها در حوزه عدم اشاعه، تحریم‌ها، پروژه‌های آتی را هدف بگیرند. آیا این خود نوعی از تهدید را ایجاد نمی‌کند؟

خب، بسیار کمتر. ببینید اگر این تحریم‌ها در زمینه پروژه‌های تأسیساتی باشد که هنوز ساخته نشده‌اند، خب می‌توان کاربری آن را تغییر داد، یا اینکه توسط شرکت دیگری ساخته شود. دیگرانی هستند که توانایی ساخت رآکتورهای هسته‌ای را داند، حتما نباید روسیه و یا روس‌اتم باشد. در نتیجه به نظرم چندان مهم نیست که برای این پروژه‌های رآکتورها چه کسی جایگزین شود.

این‌ها روسیه را انتخاب کرده بودند چون مثلا از لحاظ اقتصادی به صرفه‌تر بود، نه به خاطر اینکه الزاما ارائه‌دهنده بهترین محصول، بود یا بالاترین سطح امنیت را ارائه می‌داد یا در حوزه عدم اشاعه سابقه خیلی خوبی داشت. در نتیجه دلیلی نمی‌بینم که بقیه نتوانند وارد چنین پروژه‌هایی شوند. برای من مهم‌ترین جنبه این موضوع این خواهد بود که آیا پروژه‌ها تکمیل شده‌اند یا خیر، و اگر تکمیل شده باشند آنوقت رسیدگی، خدمات و یا سوخت‌رسانی انجام می‌شود که این باید حفظ شود.