اخبار

رادیوفردا: جمعی از اعضای کنگره ایالات متحده با ارسال نامه‌ای به آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا و جنت یلن، وزیر خزانه‌داری این کشور، از دولت جو بایدن خواستند «ابزار نوین آزادی بیان» و امکانات دسترسی ایمن به اطلاعات را برای مردم ایران را فراهم کند.

این گروه از قانون‌گذاران، از هر دو حزب اصلی آمریکا، در این نامه که دوشنبه ۱۹ مهر ارسال شده است، از اخلال در اینترنت در جریان اعتراضات اخیر ایران ابراز نگرانی کرده و از رئیس‌جمهوری آمریکا خواسته‌اند با ایجاد تغییرات لازم، گردش آزاد اطلاعات در ایران را ممکن سازد.

نامه این گروه از قانون‌گذاران می‌گوید که «کارزار نظام‌مند» دولت جمهوری اسلامی برای جلوگیری از دسترسی مردم ایران به اطلاعات بی‌طرف و غیرجانبدارانه احتمالاً در دولت ابراهیم رئیسی سرعت بیشتری پیدا کند زیرا او «کارنامه مستندی از نقض آشکار حقوق بشر دارد.»

نامه این اعضای کنگره به رهبری جری کانلی، نماینده دموکرات ایالت ویرجینیا، و برایان فیتزپاتریک، نماینده جمهوری‌خواه ایالت پنسیلوانیا، تنظیم شده است. اتحادیه روابط عمومی آمریکایی‌های ایرانی‌تبار، «پایا»، نیز از این نامه حمایت کرده است.

در ماه‌های گذشته مجلس ایران به طور جدی پیگیر طرح محدودکننده اینترنت با عنوان طرح «صیانت از حقوق کاربران فضای مجازی» است که یک هدف مهم آن ایجاد محدودیت‌ بیشتر برای پیام‌رسان‌های خارجی است.

این طرح قرار بود تا سال ۹۵ اجرایی شود، ولی به دلایل مختلف به تاخیر افتاد، اما پس از سخنان رهبر جمهوری اسلامی در چند ماه اخیر که فضای مجازی در ایران را «ول و رها» خواند و از محدود نکردن آن توسط نهادهای مسئول انتقاد کرد، طرح «صیانت از فضای مجازی» در دستور کار مجلس ایران قرار گرفت.

قانون‌گذاران آمریکایی در نامه تازه خود به دولت بایدن نوشته‌اند که هدف از طرح «صیانت از حقوق کاربران فضای مجازی» این است که کنترل اینترنت و برنامه‌های شبکه‌های اجتماعی در ایران را تقریباً به‌طور کامل در اختیار سازمان‌های اطلاعاتی و امنیتی قرار دهد و این امر نیاز مردم ایران برای دسترسی به امکانات دور زدن «سانسور فزاینده دولتی و قابلیت‌های رصد» آن را کاملاْ روشن می‌سازد.

مخالفان تصویب این طرح در ماه‌های اخیر هشدار داده‌اند که در صورت تصویب آن، تغییرات بنیادینی در نحوه فعالیت کاربران، پیام‌رسان‌های داخلی و خارجی به ویژه اینستاگرام، نظارت بر اینترنت و پهنای باند ایجاد خواهد شد و هدف از آن اعمال محدودیت شدید در زمینه دسترسی به اینترنت است.

ارسال این نامه قانون‌گذاران آمریکایی همزمان است با اوج‌گیری اختلال در اینترنت ایران و توقف افزایش پهنای باند از سوی دست‌اندرکاران این امر در ایران.

مجوز واردات و افزایش پهنای باند باید توسط شورای عالی فضای مجازی، نهاد بالادستی که به فرمان رهبر جمهوری اسلامی تشکیل شده است، صادر شود و مشخص نیست چرا روند صدور مجوز متوقف شده است.

در روزهای اخیر، برنامه‌ریزی نمایندگان مجلس ایران برای تصویب طرح موسوم به «صیانت فضای مجازی» که هدف اصلی آن اعمال محدودیت شدید بر اینترنت است ادامه دارد و اعضای هیئت رئيسه کمیسیون تعیین شده مجلس انتخاب شده‌اند.

هیئت رئيسه این کمیسیون شش نفر هستند که سوابق نمایندگان تعیین شده نشان می‌دهد که همگی از موافقان محدودسازی اینترنت هستند.

بی‌بی‌سی: ماه گذشته حرف‌های علیرضا پناهیان سخنران نزدیک حکومت ایران در جلسه هیات هنر، حاشیه‌ساز شد. او خطاب به افراد مذهبی و معتقد به انقلاب گفته بود: “گاهی باید به جای تعقیبات نماز، صفحات انقلابی فضای مجازی را لایک، فالو یا فوروارد کنند”.
سه روز پیش نیز به نوشته روزنامه جوان، “آیت‌الله خامنه‌ای به جوانان فرمان جهاد داده بود تا در فضای مجازی فعال شوند و افکار درست و صحیح را منتشر کنند و به مسائل روز پاسخ دهند.”
رهبر ایران به خصوص در ماه‌های پایانی دولت حسن روحانی بارها از “ول” بودن و “ولنگاری” در فضای مجازی انتقاد کرده‌ بود و از افسران جنگ نرم خواسته بود “در مقابل آرایش جنگی دشمن، آنها نیز آرایش مناسب بگیرند.”
او حالا از جوانان خواسته از فضای مجازی برای امیدآفرینی و بصیرت آفرینی استفاده کنند، و اینگونه کارها را “به معنای واقعی کلمه” جهاد می‌خواند. به نظر می رسد به نوعی شاهد فتوای جدید رهبر ایران در این عرصه و ورود هرچه بیشتر احکام فقهی و شرعی در حوزه فضای مجازی هستیم.

توضیح تصویر،علیرضا پناهیان (سمت راست آیت‌الله خامنه‌ای) خطاب به افراد مذهبی و معتقد به انقلاب گفته است:”گاهی باید به جای تعقیبات نماز، صفحات انقلابی فضای مجازی را لایک، فالو یا فوروارد کنند”.

تعقیبات نماز و مستحبات
حرف‌های علیرضا پناهیان درباره مستحبات نماز تازگی ندارد.
آیت الله خامنه‌ای دست‌کم دوبار در مهرماه سال ۹۱ و آذرماه ۹۵ گفته بود “امروزه ذکر مستحبی بعد از نماز ما، کار فرهنگی و جهادی در فضای مجازی است”.
او فضای مجازی را به اندازه انقلاب اسلامی با اهمیت دانسته و گفته است: ” گاهی با یک کلام، یک جمله می توانیم باعث تقویت روحیه جناح مؤمن انقلابی فعال در فضای مجازی بشویم” و از کسانی که حرفی برای گفتن ندارند، خواسته است “انعکاس کارهای خوب و هنری دیگران در فضای مجازی باشند”.
آقای پناهیان هم‌نظر با آیت‌الله خامنه‌ای به زبان امروزی‌ها از نیروهای انقلابی و ارزشی می‌خواهد سخنان دیگران را لایک و فالو کنند و آن را هم‌سنگ انجام مستحبات، دعا و نیایش قبل و بعد از نمازهای واجب می‌شمرد.
معمولا اعمال مستحب، به نیت “قربه‌ الی‌الله” برای کسب ثواب آخرت انجام می‌شود و احتمالا در نظر حاکمان دینی و نزدیکان و منصوبان نزدیک به رهبر ایران، منظور از این نوع مستحبات، حمایت از کسانی است که در حمایت از حکومت به طور مستقیم یا غیر مستقیم می‌نویسند و در فضای مجازی صحبت از ارتش ۲۰ میلیونی می‌کنند. گروهی نیز موسوم به افسران سایبری و کسانی به قول آیت‌الله خامنه‌ای “آتش به اختیار” در فضای مجازی فعالند و علاوه بر کارهای تبلیغاتی از هک و انتشار مطالب غیر واقعی نیز ابایی ندارند.
مستحب از نماز نافله تا فالو
بنابر روایات و احادیث شیعی و سنی، انجام مستحبات با اینکه واجب نیست اما ثواب دارد و توصیه به انجامش می‌کنند.
فقیهان از گذشته‌ها تا به امروز به عنوان مفسران دین، برای خود شان و جایگاه مرجع تبیین اسلام و روزآمد کردن دین برای مردم قایل بوده‌اند. رسانه‌های ایران پر شده از نظرات فقهی و استفتائات مراجع تقلید درباره مسایل روز. از چند و چون نماز خواندن در کره ماه و سفینه فضایی تا اجازه زن برای ورود به فضای مجازی پرسیده می‌شود و مراجع تقلید پاسخ می‌دهند و برای مقلدان‌شان از حرام بودن یا نبودن مسایل روزانه مثل “چت” کردن با مرد نامحرم می‌گویند.
همچنین کتاب‌های متعددی تحت عنوان فضای مجازی از دیدگاه آیات و روایات، و از دیدگاه اسلام منتشر شده و سمینارها و سخنرانی‌های متعددی در همین رابطه برگزار شده‌ است. حوزه‌های علمیه تلاش دارند به عنوان “فقه پویا” از فضای مجازی غافل نشوند و از آن برای تبلیغ دین استفاده کنند و آیات و احادیث را مطابق فضای جامعه تفسیر و تحلیل کنند. در همین رابطه گاهی در شبکه‌های اجتماعی ویدیوها یا سخنانی از طلبه‌ها و روحانیون دست به دست می‌شود که می‌گویند نظر یا توصیه فلان امام شیعه درباره فعالیت در فضای مجازی و اینترنت چنین است یا چنان، و این گاهی دستمایه طنز و شوخی نیز می‌شود.
منتقدان حکومت می‌گویند حوزه‌های علمیه و حاکمیت از مفاهیمی مثل فقه روزآمد، برای بخشی که به منافع حکومت برمی‌گردد، استفاده می‌کنند و حکم جهاد می‌دهند اما وقتی پای حقوق بشر و احکام زندان، اعدام و مسایلی مانند تساوی حقوق زنان و آزادی‌های اجتماعی است، مقاومت می‌کنند و اجازه نمی‌دهند در آنها ورود شود و حاضر به عقب نشینی نیستند.
در این میان بخشی از بدنه حوزه‌های علمیه وارد بحث‌های روز و رسانه‌ها نمی‌شوند و معمولا سکوت اختیار کرده‌اند و در مقابل نظریاتی که حکومت و بخصوص آیت‌الله خامنه‌ای درباره مسائلی مثل جهاد در فضای مجازی می‌دهد، ورود نمی‌کنند.
حاکمیت نیز نشان داده تحمل مراجعی را که آرای متفاوتی دارند، ندارد و اجازه فعالیت به آنها نمی‌دهد یا از طریق اهرم‌های اقتصادی و سیاسی راه آنها را مسدود می‌کند چنانکه سال گذشته دفاتر آیت‌الله کمال حیدری از مجتهدان نوگرا در قم و تهران و سایر شهرها بسته شد و جامعه مدرسین حوزه علمیه قم که نزدیک به حکومت است، او را از نظر علمی و فقهی انکار کرد.
طرح صیانت
اصطلاح “حکمرانی” از واژه‌های مورد استفاده مسئولان ایران است. عبارت “حکمرانی جمهوری اسلامی در فضای مجازی” نیز در همین راستا کاربرد دارد. طرفداران حکومت می‌گویند با توجه به بیانیه آیت‌الله خامنه‌ای و تاکیدهای او، مدیریت فضای مجازی باید در اختیار حکومت باشد.
طرح صیانت یا همان طرح حمایت از حقوق کاربران و خدمات پایه کاربردی فضای مجازی، نمونه‌ای از اقدامات عملی مجلس ایران در جهت خواسته رهبر ایران است که با انتقادها و مخالفت‌های فراوان رسانه‌ها و کاربران شبکه‌های اجتماعی روبرو شد. این طرح با تائید نمایندگان مجلس به کمیسیون ویژه‌ای سپرده شده تا هم از حاشیه‌ها در امان باشد و هم منویات رهبر را جامعه عمل بپوشاند و هنوز نهایی نشده‌ است.
حکم جهاد از حرف تا عمل
کلمه “جهاد” پس از انقلاب به سر زبان‌ها افتاد و برای هر ماموریت و برنامه‌ای از جهاد سازندگی تا جهاد خودکفایی به کار می‌رفت و بیشتر یک حرکت “سریع، فوری و انقلابی” را در ذهن تداعی می کرد. همان شعاری که ابراهیم رئیسی، رئیس جمهور ایران زیاد تکرار می‌کند و می‌خواهد به نوعی در یک حرکت جهادی مشکلات اقتصادی و معیشتی مردم را حل و فصل کند.
در فرهنگ اسلامی کلمه “جهاد” بار ارزشی دارد و برای آن مراتبی مثل جهاد اکبر و اصغر در نظر گرفته‌ شده. وقتی آیت‌الله خامنه‌ای صحبت از “معنای واقعی کلمه” می‌کند احتمالا آن را در حد جهاد اصغر در نظر دارد که دفاع از انقلاب اسلامی را هم‌سنگ دفاع از دین اسلام قرار داده و برای آن ثوابی مشابه قائل است.
در نگاه فقهی او، ورود به این عرصه‌ها به نوعی “جهادی دفاعی و ابتدایی” است. این اصطلاحات در صدر اسلام رایج بود و اگر جنگی در زمان پیامبر اسلام، به آنها تحمیل می‌شد آن را جهاد دفاعی می‌خواندند و اگر مسلمانان به کشوری حمله می‌کردند آن را جهاد”ابتدایی” می‌نامیدند. از این رو جهاد مورد نظر رهبر حکومت ایران، هم دفاع از آرمان‌های جمهوری اسلامی در مقابل دشمنان است و هم به قول خودش “تببین” است و به مردم دنیا معرفی می‌شود.
با توجه به چنین سابقه تاریخی، وقتی از جوانان خواسته می‌شود در فضای مجازی کار مستحب و جهادی کنند، آیا “فالو یا لایک و فوروارد” سخنان آقای پناهیان به زعم او می‌تواند ثوابی هم‌سنگ خواندن نمازهای مستحبی داشته باشد؟ شماری از کاربران فضای مجازی از آقای پناهیان پرسیده‌اند چرا خودش در توئیتر و اینستاگرام چنین کار مستحبی را انجام نمی‌دهد؟
همچنین پرسیده شده: “اگر نماز مستحبی که قربه الی‌الله است، رها کنی و در فضای مجازی صفحه دیگران را لایک کنی موجب نزدیکی به خدا می‌شود یا نزدیکی و حمایت از حکومت؟ و آیا این نوع تعابیر و تفاسیر حکومتی، مورد تائید علمای دیگر شیعه نیز هست؟”

رادیوفردا: سازمان حقوق بشری «آرتیکل ۱۹» با انتقاد شدید از واکنش خشن جمهوری اسلامی به اعتراضات خوزستان، خواستار احترام به «حق اعتراض»، آزادی بدون «قید و شرط» بازداشت‌شدگان و پایان اختلال در اینترنت شد.

این بیانیه پس از اعتراضات شهروندان خوزستان به بی‌آبی صادر می‌شود که طی آن بر اساس گزارش سازمان عفو بین‌الملل، دست‌کم هشت نفر کشته و تعداد زیادی بازداشت شدند.

این اعتراضات در دیگر نقاط ایران هم مورد حمایت قرار گرفت و منجر به کشته‌ شدن چند معترض و بازداشت‌های گسترده شد.

در بیانیه این سازمان از این که پاسخ مقام‌های جمهوری اسلامی به اعتراضات مردمی به تشدید بحران بی‌آبی، «استفاده غیرقانونی از زور از جمله شلیک به سمت معترضان، بازداشت‌های خودسرانه و قطع اینترنت» بوده، انتقاد شده است.

سازمان «آرتیکل ۱۹» از حاکمیت ایران خواسته است «بلافاصله به استفاده از نیروی غیرقانونی علیه معترضان پایان دهد، به حق اعتراض احترام بگذارد، بدون قید و شرط همه کسانی را که تنها به دلیل استفاده از حق اعتراض خود بازداشت شده‌اند، آزاد کرده و به اختلالات و قطع اینترنت در دوره‌های اعتراض پایان دهد.»

در این بیانیه آمده که حاکمیت ایران در طول سال‌های اخیر «به طور فزاینده‌ای برای سرکوب آزادی بیان در طول اعتراضات، جلوگیری از بسیج و پنهان کردن استفاده از خشونت وحشیانه» رو به اخلال در اینترنت آورده است.

مدیر این سازمان تاکید کرده که مقام‌های جمهوری اسلامی به «محض بروز نشانه‌های اعتراض» در کشور، از «قوه قهریه مرگبار» علیه معترضان استفاده می‌کنند.

وی اتکای آنها به «نیروی کشنده» در برابر معترضان «غیرمسلح»، بازداشت خودسرانه و اختلال و قطع اینترنت را «نشان‌دهنده بی‌توجهی کامل به حقوق بشر» عنوان کرده است.

او ویدئوها و تصاویری را که در جریان این اعتراضات و به گفته وی «در متن یک محاصره همه‌جانبه آزادی بیان» در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده از جمله «شواهد مهم نقض حقوق بشر» در ایران معرفی کرده است.

آرتیکل ۱۹ به ویژه برخورد خشونت‌آمیز با مردم استان خوزستان را که به گفته او «با تبعیض سیستماتیک و حاشیه‌نشینی» روبرو بوده و برای حق حیاتی آب، اعتراض کرده‌اند، تکان‌دهنده دانسته است.

این سازمان از شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد نیز خواسته اقدامات مشخصی از جمله ایجاد یک «مکانیسم تحقیق و پاسخگویی برای پایان دادن به مصونیت مقامات ایرانی» که با این نوع اعتراضات برخورد خشونت‌آمیز می‌کنند، در نظر بگیرد.

سازمان «آرتیکل ۱۹» در بیانیه خود تاکید کرده که استفاده از «گلوله‌ واقعی» علیه معترضانی که «تهدیدی برای زندگی دیگران» نیستند، نقض آشکار قوانین بین‌المللی است و بر اساس این قوانین «جنایت» محسوب می‌شود.

برخورد خشونت‌آمیز با اعتراضات خوزستان و دیگر شهرهای ایران در شرایطی صورت گرفت که رهبر جمهوری اسلامی چند روز پس از اعتراضات گفت: «مردم ناراحتی خود را بروز دادند اما هیچ گله‌ای از آنها نمی‌توان داشت چراکه مسئله آب آن‌ هم در آن آب‌ و هوای گرم خوزستان مسئله کوچکی نیست.»

با این حال وی و دیگر مقام‌های کشور از جمله حسن روحانی به معترضان درباره هشدار دادند که مراقب «بهانه» دادن به دست «دشمن» باشند.

در هفته‌های اخیر، قطع مکرر برق، سقوط ارزش پول ملی، تورم شدید، تشدید سرکوب منتقدان و مخالفان و همچنین انسداد سیاسی باعث افزایش و گسترش نارضایتی‌ها در ایران شده است.
با استفاده از گزارش وب‌سایت «آرتیکل ۱۹» و رادیوفردا/ ب. ب./ ف. دو.

رادیوفردا: کارشناسان حوزه ضد اطلاعات و اخبار جعلی می‌گویند مأموران حکومت جمهوری اسلامی در چندین ماه اخیر «با هدف ایجاد چنددستگی»، به گروه‌های کوچک واتس‌اپ، کانال‌های تلگرامی و برنامه‌های پیام‌رسان دیگر نفوذ کرده و به‌ویژه فعالان اسرائیلی را هدف گرفته‌اند.

در گزارش مربوط به این خبر که روز چهارشنبه، نهم تیر، در روزنامه نیویورک‌ تایمز منتشر شده آمده است که این «مأموران ایرانی» با ارسال تصاویر و متن‌های تفرقه‌انگیز به دنبال ایجاد دردسر در این گروه‌ها و بدبین کردن کاربران به همدیگر در این جوامع آنلاین بوده‌اند.

در این گزارش، هدف دیگر این «مأموران» برانگیختن احساسات ضد دولتی در اسرائیل و گردآوری اطلاعات مربوط به اعتراضات و سازماندهی فعالان برشمرده شده است.

بنا بر این گزارش، اولین کشف در مورد «این کارزار جمهوری اسلامی ایران» توسط شرکت «فیک‌ریپورتر» (FakeReporter)، یک گروه ناظر اطلاعاتی اسرائیلی، صورت گرفته است.

نیویورک‌ تایمز می‌نویسد این امر نشان می‌دهد که دولت‌هایی مثل جمهوری اسلامی برای اقدامات ضداطلاعاتی خود به مقیاس کوچک‌تر روی آورده‌اند تا از این طریق اقداماتشان از دید شرکت‌های بزرگ فناوری دور بماند.

به نوشته این روزنامه، از آنجا که در بسترهایی نظیر واتس‌اپ و تلگرام، فقط فرستندگان و گیرنده‌ها می‌توانند آنچه را در مورد آن بحث شده ببینند، کمپین‌های اشاعه اطلاعات نادرست از سوی ایران تاکنون از نظر شرکت‌های فناوری و مقامات پنهان مانده بود.

شرکت‌های بزرگ فناوری از چندی پیش اقدامات وسیعی برای برخورد با کارزارهای پخش اطلاعات غلط از طریق مجراهایی چون توئیتر و فیس‌بوک انجام داده‌اند و به نوشته نیویورک‌ تایمز همین امر باعث شده است که دولت‌هایی چون جمهوری اسلامی برای برنامه‌های خود به سمت ارتباطات کوچک‌تر و خصوصی‌ترِ رمزگذاری‌شده سوق داده شوند.

در یکی از نمونه‌هایی که در این گزارش ذکر شده، «مأموران مخفی ایران» با حضور در یکی از کانال‌های تلگرامی معترض به سیاست‌های بنیامین نتانیاهو، در لحظه اعلام پایان دوره نخست‌وزیری او، تصویری فتوشاپ‌شده را در این گروه منتشر کردند با این مضمون که «نتانیاهو باید زندانی شود». این تصویر سپس توسط هفت هزار دنبال‌کننده کانال به‌سرعت در فضای مجازی پخش شد.

به گفته کارشناسان، در نمونه‌هایی دیگر، «مأموران ایرانی» تصاویر و متونی در گروه‌های اسرائیلی منتشر کرده‌اند که نخست‌وزیر اسرائیل را با «هیتلر» مقایسه می‌کند و این امر باعث افراطی شدن برخی اعضای گروه و زدگی برخی دیگر از این گروه‌ها شده است.

شرکت فیس‌بوک که واتس‌اپ نیز متعلق به آن است به تازگی اعلام کرد که ایران و روسیه در صدر انتشار اطلاعات غلط در شبکه فیس‌بوک طی چهار سال گذشته هستند.

بر اساس این گزارش که روز چهارشنبه ۵ خرداد منتشر شد، فیس‌بوک از سال ۲۰۱۷ تا پایان پارسال ۱۵۰ شبکه از کاربرهای جعلی را شناسایی و مسدود کرده که بسیاری از آنها مشغول انتشار اطلاعات گمراه‌کننده از خارج برای نفوذ در میان شهروندان آمریکایی بوده‌ و برخی نیز از طرف افراطیون در خود آمریکا راه‌اندازی شده بودند.

فیس‌بوک می‌گوید ۲۷ شبکه از کاربران جعلی روسیه و ۲۳ شبکه از کاربران جعلی ایران را که کارزار انتشار اطلاعات غلط و گمره‌کننده به راه انداخته بودند، از بین برده است.
با استفاده از نیویورک‌ تایمز و رادیوفردا/ پ. پ./ ف. دو.

دویچه‌وله: شبکه ماهواره‌ای استارلینک ایلان ماسک در آستانه‌ی پخش اینترنت پرسرعت در همه جای دنیا به‌جز مناطق قطبی است. ایلان ماسک وعده داد که استارلینک تا حدود یک ماه دیگر در اختیار نقاط مختلف جهان قرار بگیرد.

ایلان ماسک، مدیرعامل شرکت اسپیس ایکس در کنگره جهانی موبایل ۲۰۲۱ در بارسلون گفت انتظار می‌رود که پوشش جهانی و پایدار برای سرویس اینترنت پرسرعت ماهواره‌ای این شرکت حدود یک ماه دیگر میسر شود.

او در ادامه اعلام زمان‌بندی عرضه اینترنت جهانی استارلینک گفت که هم‌اکنون ۶۹۰۰۰ کاربر از استارلینک به عنوان آزمایشی استفاده می‌کنند. ماسک امیدوار است که شمار کاربران سال آینده به تقریبا نیم میلیون نفر برسد. او معتقد است که پتانسیل زیادی در این حوزه وجود دارد: شرکت اسپیس‌ اکس انتظار دارد که با گسترش مداوم شبکه‌ی ماهواره‌ای  در ماه اوت سال جاری بخش اعظم جهان را با اینترنت ماهواره‌ای تأمین کند.

پوششی از قطب تا قطب، البته با مجوز

ماسک می‌گوید به زودی ارتباطات جهانی  در همه جا جز قطب‌های کره زمین برقرار خواهد بود. برای رسیدن به این هدف به تا کنون اسپیس ایکس بیش از ۱۵۰۰ ماهواره مستقر کرده و در بیش از ۱۰ کشور فعال است که البته برای دیگر کشورها، پس از راه‌اندازی، به دریافت مجوز فعالیت در آن کشورها نیازمند است.

به کانال تلگرام دویچه وله بپیوندید

ایلان ماسک یکی از ثروتمندترین افراد جهان و یکی از چهره‌های تأثیرگذار در عرصه فناوری است. او بنیان‌گذار شرکت‌هایی همچون تسلا موتورز و اسپیس‌ ایکس است و هم‌اکنون مدیرعامل و مدیرفنی اسپیس‌ اکس است. اسپیس‌ اکس ( شرکت فناوری‌های اکتشاف فضایی) در سال ۲۰۰۲ در کالیفرنیا پایه‌گذاری شد.

استارلینک جبرانی برای کمبودهای 5G

او در کنگره جهانی موبایل موبایل ۲۰۲۱ تأکید کرد که نباید استارلینک را به عنوان رقیبی برای خدمات مشابه موجود دانست. ماسک تأکید کرد، استارلینک را به عنوان سرویسی در نظربگیرید که می‌تواند تأمین نیاز مشتری‌ در مناطقی دورافتاده را به عهده بگیرد و کمبودهای ۵ جی  و فیبر نوری را در این نقاط پوشش دهد.

با تأخیری برابر با ۲۰ میلی‌ثانیه، استارلینک به آن چیزی نزدیک است که نسل پنجم شبکه تلفن همراه 5G ارائه می‌کند. تأخیر یا نهفتگی به بازه‌ی زمانی بین محرک و پاسخ گفته می‌شود.

۵ تا ۱۰ میلیارد سرمایه‌گذاری اولیه برای رسیدن به سودآوری

ماسک هزینه لازم برای گسترش سیستم استارلینک را در مجموع تقریبا ۲۰ تا ۳۰ میلیارد دلار برآورد می‌کند.

به گفته این کارآفرین برای رساندن استارلینک به مرحله سودآوری در ابتدا نیاز به سرمایه‌گذاری ۵ تا ۱۰ میلیارد دلاری است. ماسک می‌گوید، سود به دست آمده باید برای تکمیل ساخت استارشیپ (پرتابگر فوق‌سنگین) صرف شود.

فضاپیمای اسپیس‌ ایکس استارشیپ و پرتابگر فوق سنگین که در مجموع استارشیپ خوانده می‌شود  یک سامانه حمل انسان و محموله به مدار زمین، ماه، مریخ و حتی فراتر از آن است.

۹۹ دلار در ماه برای حداکثر سرعت ۱۰۰ مگابیت بر ثانیه

استارلینک هم اکنون به کاربران سرعت دانلود تا حداکثر ۱۰۰ مگابیت بر ثانیه و سرعت بارگذاری تا حداکثر ۲۰ مگابیت در ثانیه ارائه می‌دهد.

دویچه وله را در اینستاگرام دنبال کنید

خدمات استارلینک برای نخستین مشتریان ۹۹ دلار در ماه است (بعلاوه هزینه‌ای که یک‌بار برای تهیه دیش به بهای ۴۹۹ دلار می‌خرند). به گفته‌ی ماسک خود اسپیس‌ ایکس برای این دیش‌ها ۱۰۰۰ دلار هزینه کرده است. اسپیس‌ اکس می‌خواهد به مرور زمان بهای آن را برای مشتری چندین برابر کاهش دهد.

ایلان ماسک، موفق‌ترین کارآفرین دو دهه گذشته

طی دو دهه گذشته، ایلان ماسک به عنوان یکی از معروف‌ترین شخصیت‌های سیلیکون ولی شناخته شد. در سال ۲۰۰۲، او با تاسیس سامانه انتقال وجه الکترونیکی پی‌پل به شهرت رسید. ماسک پس از آن، راه و روش تازه‌ای در پیش گرفت: عرضه ارزان‌تر فناوری‌های پیچیده و محصولات گران‌قیمت.

رادیوفردا: شبکه اجتماعی اینستاگرام صفحه احمد علم‌الهدی، امام جمعه مشهد، را پس از انتشار چند پست در روز چهارشنبه، ۱۹ خرداد، مسدود کرد.

بنا بر اعلام روابط عمومی دفتر امام جمعه مشهد، این اقدام اینستاگرام در پی انتشار چند مطلب مربوط به «درگذشت مصباح یزدی و چند پست دیگر که ارتباطی با موضوعات مقاومت نداشته» انجام گرفته است.

روابط عمومی دفتر آقای علم‌الهدی توضیح بیشتری درباره پست‌های منتشرشده نداده و تنها اعلام کرده که اینستاگرام ابتدا اقدام به حذف این پست‌ها و سپس مسدود کردن صفحه او کرده است.

پیشتر نیز اینستاگرام چند پست منتشرشده درباره قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه را از صفحه امام جمعه مشهد حذف کرده بود.

این اولین بار نیست که اینستاگرام اقدام به مسدود کردن حساب کاربری مقامات ایران می‌کند.

این شبکه اجتماعی پیشتر حساب‌های کاربری علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران به دو زبان انگلیسی و فرانسوی را مسدود کرده بود.

اینستاگرام در صورتی که پست‌های منتشرشده در صفحات کاربری افراد را مغایر با پروتکل‌های خود تشخیص دهد، اقدام به حذف این پست‌ها یا بستن موقت یا دائم این صفحات می‌کند.

پست‌های مربوط به قاسم سلیمانی از جمله مواردی است که با واکنش اینستاگرام مواجه می‌شود.

فارنت: همگی خاطره تلخ قطع اینترنت در آبان ۹۸ را به‌ خاطر داریم. اخیراً نام شرکت فناوری ابر آروان با توجه به حضور در پروژه ابر ایران و راه‌اندازی اینترنت ملی به عنوان ابزار یا حتی مجری قطع اینترنت در ایران داغ شده است. اما داستان از چه قرار است و نقش ابر آروان در تسهیل قطعی اینترنت در ایران چیست؟
آبان ماه سال ۹۸ و در میان اعتراضات گسترده، دولت تصمیم به قطع اینترنت گرفت. برای اولین‌بار بود که کاربران متوجه شدند تنها بخش بین‌الملل اینترنت قطع شده و دسترسی به برخی سایت‌های داخلی کماکان امکان‌پذیر است. در واقع این اولین مواجهه مردم با چیزی بود که اینترنت ملی نامیده شد.
ابر آروان و قطع اینترنت ایران در آبان ۹۸

ترس از این‌که قطعی اینترنت ادامه‌دار باشد در آن زمان بسیاری از ما را فرا گرفت اما آن‌جا بود که ضعف سرویس‌های داخلی بیش از پیش مشخص شد. در واقع از موتور جستجو گرفته تا پیام‌رسان هیچ‌کدام نمی‌توانستند حتی جوابگوی نیازهای اولیه و ساده کاربران «اینترنت» باشند و شاید همین موضوع بود که عدم آمادگی آنچه که اینترنت ملی نامیده می‌شد بیش از پیش نمایان شد.

فارغ از این‌که عبارت اینترنت ملی از پایه اشتباه است زیرساخت‌های انجام چنین کاری را چه کسی فراهم کرده بود؟ برخی اعتقاد دارند ابر آروان یکی از بازوهای اصلی برای اعمال چنین فشاری بوده است.
نقض بی‌طرفی شبکه؛ گام نخست اینترنت ملی

حدود ۴ سال پیش سرویس‌دهندگان اینترنت موظف شدند تا ترافیک داخلی و بین‌الملل را تفکیک کنند. به این ترتیب قیمت اینترنت داخلی (اینترانت) نیم‌بها محاسبه می‌شد. شاید هم بهتر باشد بگوییم ترافیک بین‌الملل دوبرابر گران شد. این موضوع در واقع طبق تعاریف موجود، نقض بی‌طرفی شبکه است که اپراتور برای کاربر تصمیم بگیرد از چه سایت‌هایی بازدید کند و کدام گران‌تر از دیگری باشد.

با توسعه شبکه ملی اطلاعات و وجود شبکه‌ای به نام اینترنت ملی، بسیاری از سازمان‌ها حتی در نبود اینترنت می توانند ارتباط خود را با یکدیگر حفظ کنند. این موضوع به‌تنهایی خبر خوبی است و می‌تواند آسیب‌پذیری سازمان‌ها در مقابل قطعی اینترنت را کم کند. با این‌حال اگر اهرمی برای قطع اینترنت از داخل باشد چندان دلنشین نیست.

پروژه ابر ایران؛ آغاز ماجرا
شاید بپرسید خب نقش ابر آروان در این میان چیست؟ ماجرا از جایی شروع شد که شرکت ابر آروان در مزایده پروژه ابرایران به عنوان اصلی‌ترین شرکت‌ اجرایی در توسعه شبکه ملی اطلاعات انتخاب شد. یکی از اهداف این پروژه به وضوح کاهش وابستگی به اینترنت بین‌الملل عنوان شده است. وقتی شرکتی کمک کند تا صدمه‌های قطعی اینترنت کمتر شود و هزینه‌های این‌کار برای دولت کمتر شود آیا کابوس قطع اینترنت را محتمل‌‌تر نکرده است؟

جالب است بدانید در شرایط تحریم هزاران میلیارد تومان بودجه صرف اجرای این پروژه شده است. به گفته وزیر ارتباطات مدت بازگشت سرمایه برای شرکت‌های این طرح هم چیزی حدود ۲.۵ سال تخمین زده شده است.
ابر آروان و اینترنت ملی

ظاهراً شرکت‌هایی که در پروژه ابر ایران با هدف توسعه اینترنت ملی شرکت می‌کردند مزایایی هم دریافت می‌کردند. از جمله این مزایای می‌توان به تخفیف‌های ۹۰ درصدی پهنای باند اشاره کرد که خود مصداق نقض بی‌طرفی شبکه است.

سال گذشته متن قرارداد ابرایران منتشر شد و این آغاز جنجال و هیاهو پیرامون این شرکت بود. برخی از بندهای جنجال‌برانگیز در قرارداد سازمان فناوری اطلاعات ایران (طرف اول) و ابر آروان (طرف دوم) به شرح زیر است:

فراهم کردن امکان شنود قانونی (LI) کلیه تجهیزات و سرویس‌ها در صورت نیاز
مدیریت «قطع» یا وصل و یا ایجاد محدودیت و اعمال سیاست‌های کوتاه مدت و بلندمدت
فراهم آوردن موارد فوق در هر نقطه‌ای که طرف اول تعیین کند
اجرای دستور طرف اول یا سایر مراجع ذیصلاح در مورد قطع یا تغییر ارائه خدمات پروژه

دسترسی سلسله‌مراتبی و VPN قانونی
یکی دیگر از وجهه‌های ترسناک نقض بی‌طرفی شبکه دسترسی سلسله‌مراتبی است. هدف این است که کاربران اینترنت طبقه‌بندی شوند و هرکدام به تشخیص «مراجع ذیصلاح» به بخشی از اینترنت دسترسی داشته باشند. اجرای این موضوع هم با VPN «قانونی» امکان‌پذیر خواهد شد. یکی از اتهامات دیگر ابر آروان کمک در تحقق بخشیدن به این دو موضوع است.

کمک به سانسور مختص شرکت‌های ایرانی نیست
حالا که به ابعاد ناراحت‌کننده این موضوع پی بردید خوب است بدانید این مسائل مختص ایران نیست. به‌تازگی توییتر به خاطر فشار از سوی دولت هند روی کارمندانش، توییت‌های انتقادی به وضع کرونا را سانسور کرده است. شرکت زوم هم با فشار دولت کمونیست چین جلسات مرتبط با کشتار میدان تیان‌آن‌من و بحران هنگ کنگ را در پلتفرم خود بسته و مسدود کرده بود. همچنین شرکت اوراکل نیز به چین در سرکوب اعتراضات خود کمک شایانی کرد.

در واقع اتهام اصلی ابر آروان این نیست که به دلخواه خود اینترنت را قطع کرده باشد. در واقع برخی ابر آروان را متهم می‌کنند که اقدامات این شرکت، مشکلات ناشی از قطع اینترنت برای بسیاری از سازمان‌ها را کمتر کرده و به این ترتیب راه برای قطع کردن اینترنت توسط طرفداران برقراری کامل اینترنت ملی بدون دسترسی به اینترنت جهانی را هموارتر شده است.

تردیدی نیست که ابر آروان مانند بسیاری از دیگر شرکت‌های فعال در این حوزه نقش مستقیمی در قطع اینترنت ندارد. این شرکت تنها به‌شکل غیرمستقیم ابزار و امکان آن را فراهم می‌کند. با این‌حال یکی از کاربران توییتر و کارشناسان فناوری تعبیر جالبی دارد. تصور کنید شما یک چاقوفروشی دارید؛ فروش چاقو در حالت عادی جرم یا ناپسند نیست. حالا تصور کنید که فردی در حالی که یقه فرد دیگری را گرفته وارد مغازه شما شود. آیا فروختن چاقو در این شرایط صحیح است؟

ابر آروان چه می‌گوید؟
ابرآروان در پاسخ به این اتهامات می‌گوید قطعی اینترنت در سال ۸۸ و ۹۸ برای این شرکت نیز تلخ بوده است. به گفته این شرکت در چنین موقعیت‌هایی بهتر است مطالبه‌گری از نهادهای حاکمیتی و قانون‌گذاری انجام شود؛ نه شرکت‌هایی مثل ابر آروان که نقشی در این تصمیم‌گیری‌ها ندارد.

ابر آروان می‌گوید: در شرایطی که تمامی سایت‌های دولتی و سامانه‌های حساس، همچنین اکثریت کسب‌وکارهای بزرگ خصوصی سال‌هاست که با الزام شورای عالی فضای مجازی در دیتاسنترهای داخلی میزبانی می‌شوند، هیچ‌کدام از شرکت‌های ابری نمی‌توانند نقشی مستقیم یا حتی غیرمستقیم در محدودیت‌های اینترنت داشته باشند.

سامانه رادار
ابر آروان می‌گوید این شرکت حتی در راستای شفافیت از زمستان ۹۸ سامانه رادار را برای رصد اختلالات اینترنت منتشر کرده است. در این سامانه می‌توانید وضعیت اینترنت ایران براساس اطلاعات زیرساخت ابرآروان را در لحظه برای سرویس‌های محبوبی مثل اینستاگرام، گوگل و ویکی‌پدیا و همچنین سرویس‌های داخلی مثل دیجی‌کالا و آپارات رصد کنید. این رصد براساس اپراتورهایی مثل همراه اول، ایرانسل، مبین‌نت و افرانت و در کلان‌شهرها در این سامانه مشخص است.
ابر آروان همچنین برای پاسخ به نگرانی‌ها در زمینه پروژه ابر ایران یک صفحه از وب‌سایت خود را به پرسش‌های رایج در این زمینه اختصاص داده است. در این صفحه به وضوح ادعا شده:

بر این اساس ابر آروان به عنوان یکی از طرفین قرارداد ابر ایران هیچ اقدام و تلاشی برای مشارکت یا ورود به پروژه‌هایی که هدف آن‌ها قطع دسترسی مردم ایران به اینترنت است نداشته و نخواهد داشت و همواره از طریق اقداماتی مانند راه‌اندازی سامانه‌ی رادار و صفحه‌ی گزارش شفافیت از دسترسی بدون محدودیت همه‌ی مردم ایران به اینترنت و حفظ حریم خصوصی کاربران حمایت کرده و می‌کند.

در یکی از پرسش‌های رایج این صفحه در پاسخ به این‌که آیا ابر ایران به محدودسازی و قطع اینترنت کمک می‌کند آمده است:

تمام اینترنت ایران به‌شکل انحصاری به‌وسیله‌ی شرکت ارتباطات زیرساخت و در لایه‌ی بعدی اپراتورهای موبایل و FCP تهیه می‌شود. دیتاسنترها و شرکت‌های ارایه‌دهنده‌ی خدمات ابری مانند ابر آروان دریافت‌کننده‌ی خدمات از این شرکت‌ها هستند و از نظر فنی نمی‌توانند هیچ نقشی در قطعی اینترنت ایفا کنند.

در مورد برخی از بندهای جنجال‌برانگیز قرار داد هم گفته شده که در صورت صدور دستور قطع، قطعی تنها در دسترسی مشتریان به خدمات ابری در دیتاسنترهای در مالکیت سازمان فناوری اطلاعات ایران انجام می‌گیرد. به ادعای ابر آروان این موضوع ارتباطی با قطع اینترنت نخواهد داشت.
پاسخ به بند الزام به امکان شنود قانونی

رضا آزند کارشناس شبکه در توضیح این بند از قرارداد ابر آروان توضیح داده است که امکان شنود قانونی یا LI یا Lawful Intercept امکانی است که به نهادهای امنیتی و قضایی امکان شنود دیتای عبوری از شبکه سرویس‌دهنده اینترنت را می‌دهد. این امکان البته مختص ایران نیست و در تمام دنیا حتی در بزرگ‌ترین اپراتورها مثل AT&T نیز مرسوم است.

شنود قانونی LI چگونه کار می‌کند؟
در واقع LI سرویس‌دهنده را ملزم می‌کند که یک سری تجهیزات خاص را نصب کند. این تجهیزات ترافیک عبوری از سرویس‌دهنده را به سرورهای خاصی ارسال می‌کند. خود اپراتورهای دسترسی به تجهیزات ندارند اما نهادهای قضایی و امنیتی می‌توانند با دریافت حکم اطلاعات را بررسی کنند. گفتنی است این تجهیزات از تجهیزات فیلترینگ مجزاست. اطلاعات و دیتا صرفاً توسط این تجهیزات کپی‌برداری می‌شود و LI نقشی در دستکاری دیتا نخواهد داشت.

بالاخره ابر آروان مقصر است یا بی‌گناه؟
شاید بتوان گفت اگر ابر آروان در مزایده ابرایران برنده نمی‌شد احتمالاً شرکت دیگری این زیرساخت‌های شبکه ملی اطلاعات را راه‌اندازی می‌کرد. با این‌حال منتقدین این شرکت اعتقاد دارند حتی ضرورت‌های قانونی توجیهی برای تن دادن به چنین قراردادهایی ایجاد نمی‌کند. ضمن این‌که ذی‌نفع بودن از توسعه‌های شبکه ملی اطلاعات با هدف احتمالی قطع اینترنت به خودی خود یک انگیزه ایجاد می‌کند.

ابر آوران می‌گوید اتهامات اخیر باعث ایجاد سایبربولی (قلدری فضای مجازی) و توهین و تهدید کارمندان آروان شده است. چنین رفتار و برخوردی فارغ از نقش احتمالی این شرکت در قطع اینترنت به هیچ‌وجه پذیرفته نیست. بسیاری از مهندسین جوان و برنامه‌نویسان باانگیزه‌ای که در این شرکت کار می‌کنند اصلاً از مفاد این قرارداد اطلاعی هم نداشته‌اند. به این ترتیب از شما دعوت می‌کنیم طرفدار هر کدام از طرفین این جنجال که هستید با دید کمی بازتری به موضوع نگاه کنید.

در این مطلب ترجیح دادیم تمام موضوع مطرح شده در اتهامات وارد شده به ابر آروان رو بدون قضاوت روایت کنیم. مانند همیشه نتیجه‌گیری به عهده شماست. نظر شما چیست؟ آیا فعالیت‌های ابر آروان زمینه را برای قطع اینترنت جهانی فراهم کرده است؟

توجه: فارنت دادگاه نیست. ما در فارنت هیچ شخص، گروه یا شرکتی را متهم یا محکوم نمی‌کنیم. در اینجا صرفاً روایت می‌کنیم و قضاوت برعهده خواننده خواهد بود.

رادیوفردا: نشریه «دِ هیل» آمریکا گزارش داده است هکرهای ایرانی مرتبط با جمهوری اسلامی ایران ده‌ها محقق ارشد آمریکایی و اسرائیلی را چهار ماه پیش هدف قرار داده‌اند.

این گزارش که روز چهارشنبه ۱۱ فرودین منتشر شد می‌افزاید تحقیقات گروه امنیت سایبری «پروف پوئینت» نشان می‌دهد دو گروه از هکرهای ایرانی که با نام «فسفری» و «بچه‌ گربه ملوس» مشهور هستند، ۲۵ محقق ارشد و حرفه‌ای از کشورهای آمریکا و اسرائیل در زمینه‌های ژنتیک، اعصاب و غده‌شناسی را در ماه دسامبر پارسال مورد هدف قرار داده‌اند.

این گروه‌های هکری تلاش کرده‌اند از طریق فرستادن ای‌میلی گمراه‌کننده که محققان را به یک سایت تقلبی با ظاهر تارنمای مایکروسافت هدایت می‌کند، به اسناد شخصی آن‌ها دسترسی پیدا کنند.

این گزارش مشخص نکرده است آیا هکرهای ایرانی در عملیات خود موفق بوده‌اند یا نه، اما می‌نویسد حملات برای دستیابی به اطلاعات پزشکی موضوع جدیدی نیست و قبلا نیز گروه امنیت سایبری «پروف پوئینت» از تلاش‌های هکرهای مرتبط با سپاه پاسداران و برخی دیگر از کشورها مانند چین برای هدف قرار دادن محققان، بیمارستان‌ها و غیره در میانه بحران کرونا خبر داده بود.

خبرگزاری رویترز و سه محقق امنیت سایبری نیز اردیبهشت پارسال گزارش داده بودند، آرشیوهای اینترنتی قابل دسترس برای عموم نشان می‌دهند که هکرهای مرتبط با ایران کوشیده‌اند تا به حساب‌های کارکنان شرکت داروسازی آمریکایی گیلیاد رخنه کنند.

شرکت آمریکایی گیلیاد تولیدکننده دارویی به نام رمدسیویر است. مقام‌های بهداشتی آمریکا گفته بودند این دارو «شواهد روشنی» از تاثیر بر بهبود بیماران مبتلا به کووید ۱۹ نشان داده است.

نشریه «دِ هیل» می‌نویسد گروه «فسفری» یکی از هکرهای بسیار حرفه‌ای مورد حمایت جمهوری اسلامی است که طی سال‌های گذشته آغاز به فعالیت کرده است.

شرکت مایکروسافت پارسال گزارش داده بود که این گروه حدود صد مهمان عالی‌رتبه کنفرانس امنیتی مونیخ را مورد حمله سایبری قرار داده است.

مایکروسافت سال ۲۰۱۹ نیز از حمله اینترنتی به صدها کاربر این شرکت توسط گروه «فسفری» خبر داده بود.

شرکت رایانه‌ای مایکروسافت مهرماه ۹۸ اعلام کرده بود گروه «فسفری حملاتی علیه یک کارزار انتخابات ریاست جمهوری آمریکا (در سال ۲۰۱۶) انجام داده‌اند.

مایکروسافت گفته بود این شرکت فعالیت‌های سایبری «گسترده» این هکرها را کشف کرده است که علاوه بر کارزار انتخاباتی، مقامات فعلی و سابق دولت آمریکا، روزنامه‌نگاران فعال در زمینه سیاست بین‌المللی و ایرانیان سرشناس ساکن خارج از کشور را هدف حملات خود قرار داده‌اند.

قبل از آن خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی از تلاش گروه «بچه‌گربه ملوس» برای رخنه به ای‌میل شخصی «چند مقام مسئول» در وزارت خزانه‌داری آمریکا خبر داده بود.

با استفاده از گزارش‌ «دِ هیل» و سایت رادیو فردا/ف.ق/ک.ر