اخبار

صدای آمریکا: بیست و سوم تیرماه سالروز امضای نهایی توافق‌نامه‌ای بود موسوم به برجام، تفاهمی میان تیم مذاکره کننده ایرانی به ریاست محمدجواد ظریف و کشورهای ۵+۱ به محوریت جان کری، وزرای خارجه وقت ایران و آمریکا.

اصلاح طلبان ایران در سال ۱۳۹۴ امضای برجام را موفقیتی بزرگ دانستند و به مردم وعده گشایش‌های عظیم اقتصادی و سیاسی دادند. مردم هم به خیابان‌ها ریختند و در شادی این موفقیت پایکوبی کردند.

براساس معاهده برجام، جمهوری اسلامی ایران موافقت کرد تا فعالیت‌های هسته‌ای و غنی‌سازی اورانیوم و توسعه سانتریفیوژها را به حداقل کاهش دهد. غرب نیز در مقابل تعهد داد تا تحریم‌های ذیل شورای امنیت و همچنین تحریم‌های آمریکا بر ضد ایران را لغو کند.

اصولگرایان مخالف دولت روحانی اما از ابتدا این توافق را خسارت محض برای کشور دانستند و در راه اثبات حرفشان و در مسیر اجرای برجام، کارشکنی‌های زیادی کردند.

در نخستین گام، درست سه ماه بعد از امضای برجام، سپاه پاسداران با انجام یک آزمایش موشکی خشم آمریکا و دیگر کشورهای امضا کننده برجام را برانگیخت.

سپاه اعلام‌کرد موشك دوربرد «عماد» که نسل جديد موشك‌های بالستيك زمين‌ به‌‌ زمين میان‌برد جمهوري اسلامی است با موفقیت شلیک شد.

حسن فیروزآبادی، رئیس وقت ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، یکسال بعد در پاسخ به انتقادهای مقامات دولتی و اصلاح‌طلبان گفت که زمانبندی شلیک موشک عماد پس از توافق برجام، مصوبه آیت الله علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی بوده‌ است.

۲۹ مهرماه همان سال، سرانجام رهبر جمهوری اسلامی، در نامه‌ای خطاب به رئیس جمهور، حسن روحانی با اجرای برنامه جامع اقدام مشترک برجام موافقت کرد، اما از او خواست که مراقب هزینه‌کرد پول‌های آزاد شده پسابرجامی باشد و به‌خصوص از وارد کردن هرگونه کالا و مواد مصرفی از آمریکا جداً پرهیز شود.

این همان نقطه و فرمانی است که تحلیل‌گران معتقدند باعث خشم دونالد ترامپ و در نهایت خروج او از برجام شد،جایی که که ترامپ معتقد بود منافع اقتصادی ایالات متحده نادیده گرفته‌شده و این معاهده منفعتی برای آمریکا ندارد.

مردم ایران اما درگیر و دار دعواهای سیاسی و لفاظی‌های حاکمانشان، نه تنها منفعتی از برجام و پول‌های آزاد شده نداشتند، بلکه تورم و گرانی کالاهای اساسی و ارز و طلا زندگیشان را متلاطم‌تر کرده‌ بود.

با خروج اوباما از کاخ سفید و ورود ترامپ به اتاق بیضی، جنگ لفظی میان ترامپ و مقامات کابینه‌اش از یک سو و مسئولان جمهوری اسلامی از سوی دیگر بالا گرفت.

ترامپ گفت از برجام خارج می‌شود و شد. علی خامنه‌ای گفت که برجام را آتش می‌زند اما نزد.

خروج ایالات متحده از تعهد برجام، روزگار سختی را بر مقامات جمهوری اسلامی تحمیل‌ کرد: «گسترش تحریم‌ها بر اساس سیاست فشار حداکثری ترامپ و افزایش فشارهای بین‌المللی همزمان با بالا گرفتن نارضایتی‌های اجتماعی و گسترش تظاهرات خیابانی.»

سیاست سران جمهوری اسلامی در این میان، شدت بخشیدن به خشونت در داخل و سکوت و مماشات با خارج بود تا دوران ریاست جمهوری دونالد ترامپ به پایان برسد.

با انتخاب جو بایدن معاون وقت باراک اوباما در زمان امضای برجام مقامات جمهوری اسلامی نفس راحتی کشیدند، چرا که بایدن همانطور که قول داده‌ بود تلاش کرد تا با احیای برجام با جمهوری اسلامی به تفاهمی تازه دست یابد.

چندین دور مذاکرات فشرده ایران و ۴+۱ با حضور نامحسوس ایالات متحده در انتهای دوران ریاست جمهوری حسن روحانی و ماههای آغازین ریاست جمهوری ابراهیم رئیسی در ایران نویدبخش دستیابی به یک تفاهم تازه بود، مذاکراتی که نیمی از آن را معاونان ظریف هدایت کردند و نیم دیگر را معاونین سابق سعید جلیلی که حالا در راس تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای بودند. اما ناگهان در روزهای پایانی سال ۱۴۰۰ به بن‌بست رسید.

پس از چند هفته سکوت، مقامات آمریکا از خواسته‌های فرابرجامی جمهوری اسلامی در مذاکرات وین پرده برداشته و اعلام‌کردند که جمهوری اسلامی، خروج نام سپاه پاسداران از لیست سازمان‌های تروریستی را شرط بازگشت به برجام قرار داده‌ است.

برخی صاحبنظران نیز آغاز جنگ روسیه در اوکراین و همزمانی فشارهای غرب به این کشور و افزایش نفوذ مسکو در تصمیم‌گیریهای برجامی تهران را عامل توقف رو به شکست مذاکرات وین عنوان می‌کنند.

حالا در آخرین تحولات و پس از میانجی‌گری بی‌نتیجه‌ی دوحه برای بازگشت طرفین به گفتگوها، حسین امیر عبداللهیان وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی می‌گوید: منافع اقتصادی جمهوری اسلامی باید در این توافق تامین شود.

ابراهیم رئیسی هم گفته جمهوری اسلامی از مواضع اعلامی خود کوتاه نخواهد آمد.

جو بایدن رئیس جمهور آمریکا هم که به خاورمیانه سفر کرده در اسرائیل گفت:« آمریکا تا ابد منتظر پاسخ ایران درباره مذاکرات احیای برجام نمی‌ماند، نام سپاه از فهرست سازمان‌های تروریستی خارج نمی‌شود و اگر جمهوری اسلامی به مسیر هسته‌ای خود ادامه دهد گزینه نظامی روی میز خواهد آمد.»

نخست‌وزیر اسرائیل نیز در سخنان خود در ملاقات با جو بایدن گفت:« اسرائیل حق اقدام آزادانه علیه برنامه‌های هسته‌ای ایران را برای خود محفوظ می‌داند.» به گفته یائیر لاپید، تنها راه جلوگیری از ایجاد یک ایران هسته‌ای این است که سران «رژیم» ایران بدانند جهان متوسل به زور خواهد شد.

این در حالی است که براساس آمار رسمی و گزارش‌های داخلی از ایران در طول هفت سال گذشته با برجام یا بی‌برجام زندگی برای مردم ایران تفاوتی نکرده، بلکه سال به سال هم بدتر و بدتر شده‌است که همین عالم مردم شادان و رقصان در خیابان‌های تهران در عصر ۲۳ تیر سال ۹۴ را به مردمی بی‌تفاوت نسبت به احیا، ادامه کما یا حتی مرگ برجام تبدیل کرده‌ است.

بی‌بی‌سی: جو بایدن، رئیس جمهوری آمریکا که به اسرائیل سفر کرده در مصاحبه اختصاصی با شبکه تلویزیونی کانال ۱۲ اسرائیل به صراحت گفته است که نام سپاه پاسداران حتی اگر به شکست برجام منجر شود، از فهرست گرو‌ه‌های تروریستی آمریکا حذف نخواهد شد.

یونیت لوی، مجری خبر کانال ۱۲ از رئیس جمهوری آمریکا پرسید: «آیا شما تعهد می‌دهید که سپاه پاسداران را حتی اگر به معنی شکست معاهده (برجام) باشد، در فهرست گروه‌های خارجی تروریستی حفظ کنید؟» آقای بایدن در پاسخ به این سوال بدون درنگ پاسخ داد: «بله».

مجری این شبکه خبری در ادامه با اشاره به تضمین همیشگی بایدن بر عدم دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای از او پرسید «آیا برای رسیدن به این هدف از زور علیه این کشور استفاده می‌کند؟» رئیس جمهوری آمریکا در پاسخی کوتاه گفت: «اگر این آخرین راه‌حل باشد، بله».

جو بایدن در ادامه اما از پاسخ به سوال درباره «همکاری احتمالی با اسرائیل برای مقابله نظامی با ایران» سرباز زد و گفت در این زمینه «حدس و گمان» نخواهد زد، «اما ایران نمی‌تواند به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند».

آقای بایدن، رئیس‌جمهوری آمریکا پیش‌تر، روز چهارشنبه با استقبال گرم دولت اسرائیل وارد این کشور شد و در سخنانی، روابط نزدیک دو کشور را ستود.

آقای بایدن برای نشان دادن حمایت شخصی‌اش از کشور اسرائیل گفت: «برای صهیونیست بودن، نیازی نیست حتما یهودی باشی.»

رئیس‌جمهور آمریکا که در فرودگان بن‌گوریون با استقبال یائیر لاپید روبه‌رو شد، روابط دو کشور را بسیار عمیق توصیف کرد.

او در عین حال در همان نخستین سخنانش تاکید کرد که از راه‌حل تاسیس دو کشور حمایت می‌کند و چنین کاری را «بهترین امید برای اسرائیل و فلسطینیان» خواند.

این دهمین سفر جو بایدن به اسرائیل و نخستین سفرش در مقام رئیس‌جمهوری به این کشور است.

یائیر لاپید که در حال حاضر به شکل موقت ریاست دولت را در اسرائیل برعهده دارد، در واکنش به سخنان آقای بایدن، او را «یک صهیونیست بزرگ و یکی از بهترین دوستان اسرائیل که تاکنون وجود داشته» توصیف کرد.

علاوه بر یائیر لاپید (نخست وزیر اسرائیل) و اسحاق هرتزوگ (رئیس جمهور)، نفتالی بنت نخست وزیر پیشین این کشور نیز به استقبال جو بایدن رفت

جو بایدن به مدت دو روز در بیت‌المقدس خواهد بود و با مقام‌های اسرائیلی مذاکره خواهد کرد.

او سپس روز جمعه در سرزمین‌های اشغالی کرانه غربی رود اردن، با محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطینی ملاقات می‌کند.

جو بایدن سپس به ریاض خواهد رفت تا در نشست سران کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس به علاوه مصر، اردن و عراق شرکت کند.

او نخستین رئیس‌جمهور آمریکا خواهد بود که در پروازی مستقیم از اسرائیل به عربستان می‌رود.

به گفته مقام‌های آمریکایی، سفر آقای بایدن به خاورمیانه به عمیق‌ترین شدن روند عادی‌سازی روابط اسرائیل و کشورهای عربی – به ویژه عربستان – کمک خواهد کرد.

عربستان تا چند سال پیش یکی از مهم‌ترین مخالفان اسرائیل در منطقه محسوب می‌شد.

در حال حاضر نیز موضع رسمی این کشور، اجرای پیشنهاداتی است که در ابتدای قرن بیستم توسط ریاض ارائه شد و به طرح صلح اعراب معروف است.

بر اساس این طرح، عربستان در شرایطی اسرائیل را به رسمیت خواهد شناخت که این کشور به اشغال فلسطین پایان دهد و به پشت مرزهای ۱۹۶۷ بازگردد، کشور فلسطین به پایتختی بیت‌المقدس تاسیس شود و آوارگان فلسطینی اجازه داشته باشند به موطن خود بازگردند.

در حال حاضر هیچ چشم‌اندازی وجود ندارد که اسرائیل با این شروط موافقت کند.

دقایقی بعد از نشستن هواپیمای رئیس‌جمهور آمریکا در فرودگاه بن‌گوریون، یائیر لاپید در جمع خبرنگاران گفت که دو کشور برای تشکیل یک «ائتلاف جهانی» علیه ایران، مذاکراتی برگزار خواهند کرد.

او گفت‌: «ما درباره ضرورت بازسازی یک ائتلاف جهانی برای متوقف کردن برنامه هسته‌ای ایران، گفت‌وگو خواهیم کرد.»

اسرائیل و آمریکا بر سر توافق هسته‌ای برجام با هم اختلاف نظر دارند.

در حال حاضر اگرچه مذاکرات احیای برجام با بن‌بست روبه‌رو شده اما هنوز طرفین از شکست نهایی آن صحبتی نکرده‌اند و می‌گویند که به حل و فصل دیپلماتیک مساله امیدوارند.

در آستانه سفر آقای بایدن به خاورمیانه، ابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهور ایران این سفر را بی‌نتیجه خواند.

او در جلسه هیات دولت گفت: «اگر رفت‌وآمدهای مقامات آمریکایی به کشورهای منطقه برای تحکیم موقعیت رژیم صهیونیستی و عادی‌سازی روابط این رژیم با برخی کشورهاست، تلاش‌های آنها به هیچ عنوان برای صهیونیست‌ها امنیت‌ساز نخواهد بود.»

انتظار می‌رود علاوه بر اسرائیل در عربستان نیز مساله برنامه هسته‌ای ایران و چگونگی محدود کردن این برنامه در مذاکرات با رئیس‌جمهور آمریکا مطرح شود.

رادیوفرانسه: آمریکا حکومت ایران را مسئول شکست مذاکرات دوحه بر سر برنامۀ اتمی این کشور خواند و جمهوری اسلامی ایران را متهم کرد که از نو با طرح مسائل بی ربط از به نتیجه رسیدن مذاکرات جلوگیری کرده است. یک سخنگوی وزارت امور خارجۀ آمریکا با اظهار این مطلب افزوده است که ظاهراً تهران آمادۀ یک تصمیم گیری اساسی برای احیا یا به گور سپردن برجام نیست و به همین خاطر مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در دوحه بدون پیشرفت خاتمه یافت.

سخنگوی وزارت امور خارجۀ آمریکا همچنین گفته است : “اگر چه ما قدردان اتحادیۀ اروپا و تلاش های آن هستیم، اما، از این نیز سرخورده ایم که ایران یک بار دیگر به طور مثبت به ابتکار اتحادیۀ اروپا پاسخ نداده و هیچ پیشرفتی نیز صورت نگرفته است.”

رابرت مالی، فرستادۀ ویژه آمریکا در امور ایران و مسئول مذاکره اتمی با این کشور و علی باقری کنی مسئول مذاکرات اتمی ایران سه شنبه گفتگوهای غیرمستقیم خود را به واسطۀ نمایندۀ اتحادیۀ اروپا، انریکه مورا، برای خارج کردن مذاکرات از بن بست در دوحه آغاز کردند.

انریکه مورا، هماهنگ کنندۀ اروپایی مذاکرات اتمی با ایران پیشتر گفته بود که دو طرف ایرانی و آمریکایی وارد دو روز مذاکرۀ فشرده در دوحه شدند که البته هنوز به پیشرفت های مورد نظر اتحادیۀ اروپا نرسیده است. مورا سپس تأکید کرده بود که او به تلاش های اضطراری خود برای دستیابی به یک توافق کلیدی برای جلوگیری از تکثیر سلاح اتمی و در صیانت از ثبات منطقه ادامه می‌دهد.

هفتۀ گذشته مشاور امنیت ملی آمریکا جیک سالیوان گفته بود که متن توافق با ایران از ماه مارس آماده است و جمهوری اسلامی نیز حاضر بود آن را بپذیرد و اکنون در دوحه نیز ایران باید بگوید که آیا این توافق را می پذیرد یا نه.

بی‌بی‌سی: ایران و آمریکا تایید کرده‌اند که دور تازه مذاکرات غیرمستقیم دو کشور درباره اختلافات باقی‌مانده برای احیای برجام، در دوحه، پایتخت قطر برگزار می‌شود.

ناصر کنعانی، سخنگوی جدید وزارت امور خارجه ایران گفت که علی باقری کنی، معاون سیاسی وزارت خارجه و مذاکره کننده ارشد جمهوری اسلامی برای «ادامه مذاکرات رفع تحریم‌ها» فردا (سه‌شنبه) به دوحه سفر می‌کند.

هم‌زمان یک سخنگوی وزارت خارجه آمریکا هم گفت که مذاکرات غیرمستقیم با ایران «این هفته» در دوحه قطر از سر گرفته می‌شود.

مذاکراتی که با هدف بازگشت آمریکا به توافق هسته‌ای (برجام) و رفع تحریم‌های ایران در وین پایتخت اتریش در جریان بود، حدود سه ماه پیش به بن‌بست رسید.

آمریکایی‌ها درخواست‌های غیرهسته‌ای ایران از جمله حذف نام سپاه پاسداران از فهرست «سازمان‌های تروریستی خارجی» آمریکا را از دلایل اصلی بن‌بست در مذاکرات وین عنوان کرده‌اند.

به گزارش رویترز سخنگوی وزارت خارجه آمریکا پیش از آغاز مذاکرات دوحه گفته است که جمهوری اسلامی باید «از درخواست‌های اضافه خود که فرای توافق هسته‌ای ۲۰۱۵ است، صرف نظر کند.»

سخنگوی وزارت امور خارجه ایران هم صبح امروز گفت مذاکرات آتی «درباره ابعاد هسته‌ای نیست و تنها درباره بخش‌های اختلافی است که در خصوص چند موضوع باقیمانده در حوزه رفع تحریم‌هاست.» او هشدار داد که «توپ در زمین آمریکا است.»

مذاکره ایران و آمریکا از راه دور؛ پاسخ به چند پرسش کلیدی
بورل: مذاکرات ایران و آمریکا در چارچوب ۴+۱ نیست و در وین نخواهد بود
سفر مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به تهران؛ فرانسه: جمهوری اسلامی از این فرصت استفاده کند

سعید خطیب‌زاده صبح روز دوشنبه در آخرین نشست خبری خود به عنوان سخنگوی وزارت خارجه با اشاره به سفر اخیر رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا به تهران گفت که «جوزپ بورل به ایران اعلام کرد آمریکا تعهد داده است که به آنچه در برجام و قطعنامه ۲۲۳۱ متعهدشده عمل کند و نغع اقتصادی ایران (از احیای برجام) را تضمین کند.»

جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا روز شنبه به تهران سفر کرد و با وزیر خارجه ایران و دبیر شورای عالی امنیت ملی و برخی مقامات ایرانی دیدار کرد.

پیش از سفر آقای بورل به تهران عکسی از او همراه معاونش، انریکه مورا، و رابرت مالی، مسئول ایران در وزارت خارجه آمریکا، منتشر شده بود و پس از انتشار این عکس اعلام شد که او با هدف رفع بن‌بست در مذاکرات احیای برجام عازم تهران می‌شود.

Dinner in Brussels with EU High Representative ⁦@JosepBorrellF⁩ and US Special Envoy for Iran ⁦@Rob_Malley⁩ . In depth conversation about #JCPOA and regional perspectives in the wider Middle East. Malley reiterated firm US commitment to come back to the deal. pic.twitter.com/vsdezTRQjM

— Enrique Mora (@enriquemora_) June 23, 2022

به گفته آقای خطیب‌زاده «هیچ چیزی به توافقات انجام شده در وین افزوده نخواهد شد و چیزی هم کاسته نخواهد شد. این مذاکرات صرفاً درباره موضوعات اختلافی است که در آخرین جلسه وین باقیمانده بود.»

او گفت: «آنچه در مذاکرات در چند روز آینده انجام می‌دهیم درباره ابعاد هسته‌ای نیست و تنها درباره بخش‌های اختلافی است که در خصوص چند موضوع باقیمانده در حوزه رفع تحریم‌هاست».

سخنگوی وزارت خارجه ایران همچنین گفت که «تا درباره همه چیز توافق نشود درباره هیچ چیز توافق نمی‌شود. آنچه ایران انجام داده همه برگشت‌پذیر است به شرطی که طرف مقابل به همه تعهداتش عمل کند».

مذاکرات وین بین ایران و کشورهای ۴+۱ از بهار سال گذشته خورشیدی آغاز شد و هدف اصلی آن بازگرداندن ایران و آمریکا به معاهده برجام است. آمریکا در هم به طور غیرمستقیم در این مذاکرات حضور داشت.

بعد از اینکه هشتم اسفند پارسال علی باقری کنی، نماینده ایران، «با دستورکار مشخص» به وین رفت، گفته شد پیش‌نویس توافقنامه توافق هسته‌ای جدید تقریبا کامل شده است.

پس از آماده شدن پیش‌نویس توافق جدید، روشن شد که ایران از آمریکا خواسته سپاه پاسداران را از فهرست سازمان‌های “تروریستی” خود خارج کند.

این موضوع باعث توقف مذاکرات در بیستم اسفند شد و از آن زمان مذاکرات متوقف مانده و ایران و آمریکا هر یک دیگری را مقصر معرفی می‌کنند.
بورل: مذاکرات ایران و آمریکا در چارچوب ۴+۱ نیست

جوزپ بورل به همراه مترجم و انریکه مورا، نماینده اتحادیه اروپا در مذاکرات در کنفرانس خبری دومی که در تهران برگزار کرد

جوزپ بورل روز شنبه به تهران سفر کرد و پس از دیدار با مقامات ارشد ایران گفت که دور جدید مذاکرات هسته‌ای در وین برگزار نخواهد شد، چرا که این مذاکرات در چارچوب برجام و گروه چهار به علاوه یک برگزار نمی‌شود.

تا پیش از جنگ اوکراین، روسیه نقش میانجی میان ایران و آمریکا را در مذاکرات احیای برجام در وین ایفا می‌کرد که به نظر می‌رسد اکنون وظیفه این میانجیگری را مسئولان سیاست خارجی اتحادیه اروپا برعهده گرفته‌اند.

این نخستین سفر جوزپ بورل به تهران پس از روی کار آمدن دولت ابراهیم رئیسی است. پیش از این انریکه مورا، معاون بورل و نماینده ارشد اتحادیه اروپا در مذاکرات وین ۲ بار به تهران سفر کرده بود.

آقای بورل بعد از مذاکره با آقای امیرعبداللهیان در توییتی نوشت: «مذاکرات ایران و آمریکا در روزهای آینده از سرگرفته شود» و اعضای گروه او به عنوان مذاکره‌کنندگان اتحادیه اروپا «تسهیلگر حل آخرین اختلافات باشند».

بی‌بی‌سی: عکس آرشیوی مربوط به دوربین‌های نصب شده از سوی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در تأسیسات فرآوری اورانیوم اصفهان

خبرگزاری رویترز به یکی از اسناد آژانس بین‌المللی انزژی اتمی دست یافته که نشان می‌دهد ایران در تاسیسات هسته‌ای فردو برای استفاده از سانتریفیوژهای پیشرفته آماده می‌شود. این سانتریفیوژها تغییر در سطوح مختلف غنی‌سازی را تسهیل می‌کنند.
بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی روز شنبه تأیید کردند ایران آماده است گاز هگزافلوراید اورانیوم یا «یو اف ۶» را به سانتریفیوژهای آی آر ۶ تزریق کنند.
رویترز می‌گوید اکنون بنابر سند محرمانه آژانس که روز دوشنبه به رؤیت این خبرگزاری رسیده است، ایران به این نهاد اعلام کرده که فرایند «غیرفعال‌سازی» را در پیش خواهد گرفت. «غیرفعال‌سازی» یک مرحله پیش از آغاز غنی‌سازی و فرایندی برای تزریق گاز «یو اف ۶» است.
بنابر این گزارش، آبشار یا خوشه نصب شده در تاسیسات هسته‌ای فردو از ۱۶۶ ماشین تشکیل شده است و دومین آبشار سانتریفیوژ آی‌آر۶ در این مکان است.
آژانس منتظر است تا ایران اعلام کند با آبشارهای نصب‌شده قرار است غنی‌سازی را تا چه سطحی افزایش دهد.
تاسیسات هسته‌ای فردو در عمق زمین در نزدیکی شهر قم احداث شده است.
ایران از مدت‌ها پیش تهدید کرده بود در صورتی که تحریم‌های یکجانبه آمریکا رفع نشود، گام جدیدی برخواهد داشت. کاهش گام به گام همکاری با آژانس از جمله پاسخ‌های ایران به وضع دوباره تحریم علیه این کشور بود.
این خبر در حالی منتشر می‌شود که در ایران، سخنگوی وزارت خارجه گفته است تهران همچنان در مسیر دیپلماسی حرکت می‌کند و این قطار از ریل خود خارج نشده است.
سعید خطیب زاده روز دوشنبه از طرف آمریکایی خواست هر چه زودتر به مسیر امضای توافق برگردد.
سخنگوی وزارت امور خارجه برخی از اظهارنظرهای رئیس آژانس انرژی اتمی سازمان ملل متحد را «خارج از چارچوب وظایف فنی» او خواند و گفت «قطار دیپلماسی در مسیر خود حرکت می‌کند».

در پی توقف مذاکرات بازگشت ایران و آمریکا به معاهده هسته‌ای برجام و ناامیدی از حصول نتیجه، کشورهای اروپایی و آمریکا قطعنامه‌ای را به شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ارائه دادند که با ۳۰ رای مثبت، دو رای منفی چین و روسیه و سه رای ممتنع لیبی، پاکستان و هند به تصویب رسید و از عدم همکاری ایران با آژانس انتقاد کرد.
ایران، پس از صدور این قطعنامه بعضی از اقدامات خود را بر اساس توافق هسته‌ای برجام کاهش داد و از جمله بیش از ۲۰ دوربین نظارتی آژانس را خاموش کرد. بر اساس گزارش‌ها، کنترل آنلاین سطح غنی سازی اورانیوم ایران هم، که آژانس بر اساس توافق برجام با دستگاه‌های جدید انجام می‌داد، متوقف شده است.
روز دوشنبه نیز، آنگونه که خبرگزاری رویترز می‌گوید ایران برای استفاده از سانتریفیوژهای پیشرفته در تاسیسات هسته‌ای فردو آماده می‌شود.
به گفته رافائل گروسی رئیس آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، ۲۷ دوربین نصب شده در مراکز غنی‌سازی ایران قطع می‌شود و ۴۰ دوربین باقی می‌ماند. سازمان انرژی اتمی ایران اعلام کرده دوربین‌هایی که قطع می‌شود، از دوربین‌های نظارتی «فراپادمانی» بوده، به این معنی که در چارچوب تعهدات ایران به ان‌پی‌تی یا پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای نیست و ایران داوطلبانه با نصب آنها موافقت کرده بوده است.
براساس گزارش خبرگزاری رویترز ایران به آژانس گفته است که مرحله منفعل سازی را که یک گام پیش از غنی‌سازی است، آغاز کرده است. با این حال مشخص نیست که در این مرحله ایران به سراغ غنی‌سازی چند درصدی خواهد رفت.

رادیوفردا: روزنامه نیویورک تایمز روز پنج‌شنبه، ۲۶ خرداد، از ساخت تونل‌های جدیدِ وسیع و زیرزمینی در سایت هسته‌ای نطنز خبر داده، اما نوشت که مقامات آمریکا و اسرائیل در مورد اهداف ایران از این اقدام اختلاف نظر دارند.

بر اساس این گزارش، سرویس‌های اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل در یک ‌سال اخیر برنامه‌های ایران در حفاری شبکه‌ای از تونل‌های بزرگ در بخش جنوبی سایت نطنز را رصد کرده‌اند.

به نوشته نیویورک تایمز ارزیابی می‌شود که با تکمیل این رشته تونل‌ها، ایران سایت اصلی غنی‌سازی اورانیوم خود را به دل زمین در اعماق کوه منتقل کند تا از اصابت احتمالی بمب‌های سنگرشکن و حملات سایبری در امان باشد.

بنی گانتز، وزیر دفاع اسرائیل، ماه گذشته در یک سخنرانی که رادیوفردا نیز آن را پوشش داد به وجود این تونل‌ها اشاره‌ای گذرا کرد.

به گفته آقای گانتز در این سخنرانی، ایران به کار ساخت و نصب سانتریفیوژهای پیشرفته در اعماق زمین ادامه داده و «در حال حاضر در تلاش برای تکمیل تولید و نصب یک‌هزار سانتریفیوژ پیشرفته آی‌آر ۶ از جمله در تاسیسات زیرزمینی در نزدیکی نطنز است».

سایت نطنز در سال‌های اخیر هدف یک رشته انفجار و خرابکاری‌های منتسب به اسرائیل بوده است. سالن‌های سانتریفیوژهای سایت نطنز ابتدا در تیر سال ۱۳۹۹ منفجر شد. یک سال بعد، انفجار دیگری در این سایت رخ داد.

یوسی کوهن، رئیس وقت موساد، به طور تلویحی مسئولیت اسرائیل در انفجار تیر ۹۹ را تایید و جزئیاتی نیز درباره شکل انجام این خرابکاری و سال‌ها رصد آن از سوی اسرائیل ارائه کرد.

بهروز کمالوندی، سخنگوی سازمان انرژی اتمی ایران، که خود در انفجار دوم سایت زخمی شد، گفته بود که این رویداد ممکن است روند غنی‌سازی اورانیوم را مدتی آهسته کند.

اما اقدامات ایران در چارچوب کاهش تعهدات هسته‌ای، به عنوان مقابله به مثل در پی خروج آمریکا از برجام و در واکنش به «ناکارآمدی کشورهای اروپایی در برقراری سازوکار مالی اینستکس»، تهران را در مسیر سریع احیای توانمندی غنی‌سازی اورانیوم قرار داد.

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و اسرائیل تایید می‌کنند که ایران دیگر به مقطعی ارتقا یافته که تمامی مواد لازم برای داشتن بمب هسته‌ای، در صورت اراده سیاسی برای ساخت آن، را در اختیار دارد.

تصاویر ماهواره‌ای که آذر ۹۹ از سایت نطنز منتشر شد، این احتمال را عنوان کرد که ایران حفر تونل‌هایی در اطراف سایت را برای زیرزمینی کردن پروژه خود آغاز کرده است. برخی مقامات ایران به صراحت نیز به چنین هدفی اشاره کرده‌اند.

مقامات اسرائیل به نیویورک‌ تایمز گفتند که ساخت سایت جدید نطنز همزمان با کشته شدن محسن فخری‌زاده، دانشمند ارشد هسته‌ای و معاون وزیر دفاع ایران، آغاز شده است.

کشتن محسن فخری‌زاده نیز در هفتم آذر سال ۹۹ که اسرائیل او را «پدر بمب هسته‌ای ایران» نامیده بود، به اسرائیل نسبت داده شد. رئیس وقت موساد این امر را تلویحا تایید و جزئیاتی درباره آن ارائه کرده بود.

حال مقامات اسرائیلی، که نام‌شان برده نشده، به نیویورک تایمز گفته‌اند که سالن جدید در نطنز، بسیار وسیع و با مقاومت بالا ساخته شده است.

با این حال، مقامات آمریکا به نیویورک تایمز گفتند که حرف اسرائیل را در مورد تجهیزات جدید نطنز رد نمی‌کنند اما قطعیتی در مورد آن وجود ندارد.

مقامات آمریکایی که این روزنامه با آن‌ها گفت‌وگو کرده، تصریح کرده‌اند که در هر حال، تصمیم ایران در زیرزمینی کردن سایت نطنز، واشینگتن را نگران نمی‌کند به‌ویژه آن‌که هنوز به سال‌ها وقت تا تکمیل این تونل‌ها نیاز هست.

این منابع افزودند که تقابل با این هدف ایران نیز هنوز سال‌های زیادی به کار نیاز دارد؛ چه از راه مذاکرات و چه از راه زور، و در صورت احیای برجام، چنین تقابلی تا سال ۲۰۳۰ به تعویق خواهد افتاد.

مقامات آمریکایی استدلال کرده‌اند که زیرزمینی شدن پروژه غنی‌سازی اورانیوم ایران نقشی در سرعت برنامه هسته‌ای تهران ندارد و جمهوری اسلامی ایران پیشاپیش به توانمندی زیادی دست یافته است.

در این میان، محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، روز پنج‌شنبه، ۲۶ خرداد، گفت که کشورش کماکان به همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی «ادامه داده» اما افزود که آژانس با توسل به «مدارک ادعایی اسرائیل، به ایران اتهام زده است».

ایران از سفر اخیر رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، به اسرائیل، که بنا به دعوت نفتالی بنت، نخست ‌وزیر اسرائیل، انجام شده بود، ابراز ناخرسندی عمیق کرده و گفته است که آقای گروسی خود را در معرض «بازی سیاسی» اسرائیل علیه ایران قرار داده است.

بنی گانتز، وزیر دفاع اسرائیل، فاش کرده بود که نفتالی بنت «اسنادی» را درباره ایران به آقای گروسی داد.

چند روز پس از سفر رافائل گروسی به اسرائیل، شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، با تصویب قطعنامه‌ای از عدم همکاری ایران در پاسخ‌گویی به پرسش‌های آژانس در مورد یافتن ذرات اورانیوم در سه مکان در ایران، ابراز ناخشنودی کرد.

ایران به تازگی گفته که شاید انتقال این ذرات به سه مکان مورد مناقشه ایران با آژانس، کار اسرائیل بوده است.

نیویورک تایمز در روزهای گذشته نوشته بود که ایران اسرائیل را عامل مسموم کردن و کشتن کامران آقامولایی و ایوب انتظاری می‌داند. این ‌دو جوان نخبه علمی ایرانی، به فاصله چند روز از یکدیگر، در اثر «مسمومیت» جان باختند.

در چارچوب رشته اقدامات منتسب به اسرائیل در برنامه‌ای که نخست وزیر اسرائیل آن را «زدن سر اختاپوس» با «هزار دشنه» نامیده، و در آستانه سفر ماه آینده جو بایدن، رئیس جمهور آمریکا، به اسرائیل، دولت اسرائیل کماکان برنامه اتمی ایران و راهکارهای مقابله با آن را در صدر دستور روز خود در ارتباط با آمریکا و کشورهای متحد در منطقه قرار داده است.
منابع: جروزالم پست، نیویورک تایمز، رادیوفردا/ ف. ر./ ف. دو.

رادیوفردا: آمریکا و سه قدرت اروپایی عضو برجام شامل فرانسه، بریتانیا و آلمان در حال فشار آوردن به شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی هستند تا با صدور قطعنامه‌ای، ایران را به‌دلیل پاسخ ندادن به پرسش‌های این نهاد در مورد منشاء ذرات اورانیوم یافت شده در سایت‌های اعلام‌نشده «توبیخ کند».

بر اساس متن پیش‌نویس ارسالی به ۳۵ کشور عضو شورای حکام آژانس، قطعنامه یاد شده از ایران می‌خواهد که «فورا به اجرای تعهدات قانونی خود عمل کند و پیشنهاد مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مبنی‌بر تعامل بیشتر با هدف شفاف‌سازی و حل و فصل کلیه مسائل پادمانی باقی‌مانده را بی‌درنگ بپذیرد».

خبرگزاری رویترز که پیش‌نویس این قطعنامه را مشاهده کرده است، روز چهارشنبه ۱۱ خرداد گزارش داد که قدرت‌های غربی در نشست پیشین شورای حکام،صرفا به این دلیل که مذاکرات احیای برجام به شکست نیانجامد، از تصویب قطعنامه علیه خودداری کرده بودند.

جمهوری اسلامی ایران در اسفند پارسال تعهد کرده بود که در یک بازه زمانی سه‌ماهه به سوالات آژانس درباره منشاء اورانیوم در سایت‌های اعلام نشده خود پاسخ شفاف بدهد. اما گزارش جدید آژانس نشان می‌دهد که ایران به تعهد خود عمل نکرده و مذاکرات احیای برجام نیز از همان زمان متوقف مانده است.

تاریخ درج‌شده در متن پیش‌نویس روز سه‌شنبه ۱۰ خرداد را نشان می‌دهد.

خبرگزاری رویترز به نقل از دو دیپلمات که نام‌شان فاش نشده است، می‌گوید که آمریکا و تروئیکای اروپایی این پیش‌نویس را ثبت کرده‌اند.

سخنگوی وزارت خارجه ایران در واکنش به تصویب احتمالی قطعنامه شورای حکام علیه تهران تهدید کرد که هر اقدام «غیر سازنده» از سوی شورای حکام، با «پاسخ محکم و متناسب» روبه‌رو خواهد شد.

سعید خطیب‌زاده مسئولیت پیامدهای چنین اقدامی را متوجه آن‌هایی دانست که به گفته وی، «به شورای حکام و گزارش مدیرکل به عنوان اهرم فشار علیه ایران نگاه می‌کنند».

ارائه رسمی این پیش‌نویس ابتدا باید هفته آینده در نشست شورای حکام آژانس انجام گیرد و سپس یا بدون مخالفت به تصویب برسد یا به رای‌گیری گذاشته شود.

پیشتر در گزارش‌ها آمده بود که بازرسان آژانس چهار محل «مشکوک» را در ایران شناسایی کرده‌اند که یک مورد آن در تورقوزآباد، حومه تهران، و یک مورد دیگر در اصفهان است که هر دو آن‌ها «در سال‌های ۲۰۰۳ و ۲۰۰۴ احتمالا با هدف از بین بردن رد اورانیوم تخریب شده‌اند».

آژانس بین‌المللی انرژی اتمی روز دوشنبه در گزارش جدید خود به شورای حکام این سازمان اعلام کرد که ذخایر اورانیوم غنی‌‌شده ایران به بیش از ۱۸ برابر حد مجازِ مشخص‌شده در توافق اتمی موسوم به برجام رسیده است.

قدرت‌های غربی نگران هستند که ایران با نزدیک شدن به اورانیوم غنی‌‌شده در سطح ۹۰ درصد، مواد لازم برای ساخت بمب اتمی را به‌دست بیاورد. ایران هرگونه تلاش در این زمینه را رد می‌کند.

در واکنش به این گزارش آژانس، آقای خطیب‌زاده روز سه‌شنبه آن را «غیرمنصفانه» خواند و اسرائیل را به مداخله در امور آژانس متهم کرد.
با استفاده از گزارش خبرگزاری رویترز و وب‌سایت رادیو فردا/ آ.ت/ ک.ر

رادیوفردا: وب‌سایت خبری تحلیلی اکسیوس روز پنج‌شنبه، ۱۵ اردیبهشت، به نقل از یک مقام ارشد اسرائیلی گزارش داد که مشاوران امنیت ملی آمریکا و اسرائیل چگونگی اعمال فشار بر ایران با این هدف را بررسی کرده‌اند که برای حکومت جمهوری اسلامی روشن شود ایران به احیای برجام «نیاز دارد».

بر اساس این گزارش، در همین حال، دو مقام ارشد آمریکایی و اسرائیلی این امر را بررسی کردند که در صورت از سرگیری مذاکرات وین، ایران در شرایطی به میز مذاکرات بازگردد که آمریکا دست بالاتری برای دستیابی به یک «توافق بهتر» را داشته باشد.

اشاره اکسیوس به جزئیات مذاکراتی است که هفته گذشته در زمان سفر ایال خولاطا، مشاور امنیت ملی اسرائیل، میان او و تیم اسرائیلی با جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی کاخ سفید، انجام شده است.

مقام ارشد اسرائیلی به اکسیوس گفته است که اسرائیل با پیش‌نویسی که در جریان مذاکرات ماه‌های اخیر در وین تنظیم شده، در خصوص احیای برجام، مخالف است اما با این حال، در دیدار مشاوران امنیت ملی آمریکا و اسرائیل، این امر بررسی شد که برای حاکمیت تهران روشن شود که ایران به بازگشت به برجام نیاز دارد.

اکسیوس افزوده است که مشاوران امنیت ملی در این باره بحث کردند که وارد کردن فشار بر ایران، باید به گونه‌ای باشد که در همین حال، تهران را به تشدید برنامه هسته‌ای و از جمله غنی‌سازی اورانیوم با غلظت ۹۰ درصدی نکشاند.

ایران در یکی از گام‌های مهم عقب‌نشینی از برجام، که بخشی از سلسله واکنشش به خروج آمریکا از برجام بود، از سال گذشته اورانیوم را با خلوص ۶۰ درصد غنی می‌کند و هم اکنون میزان زیادی از آن را در اختیار دارد.

با این حال، برای تولید بمب اتمی، اورانیوم غنی شده با خلوص ۹۰ درصد مورد نیاز است.

ایجاد وقفه حدودا دو ماهه در مذاکرات وین، در حالی که تا پیش از آن گفته شده بود پیش‌نویس توافق احیای برجام آماده است و تنها نیاز به تصمیم‌گیری نهایی در تهران و واشینگتن دارد، این احتمال را تقویت کرده که مذاکرات به دستیابی به توافق منجر نشود و در آن صورت، ایران برنامه اتمی خود را با شتاب بیشتری گسترش دهد.

مقام ارشد اسرائیلی به اکسیوس گفت که اسرائیل در مذاکرات هفته گذشته کاخ سفید چند راه را برای افزایش فشار بر تهران پیشنهاد کرده است؛ تصویب قطعنامه نکوهش ایران در نشست ماه آینده در شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و همزمان، افزایش بازدارندگی نظامی آمریکا در خاورمیانه.

به اعتقاد مقام اسرائیلی، این گام‌ها برای این است که به مقامات ایران نشان داده شود که «هیچ ‌کس منتظر آنها نیست و زمان به نفع آنها به پیش نمی‌رود».

به نوشته اکسیوس، بعد از مذاکرات تلفنی اخیر نفتالی بنت و جو بایدن و سپس نشست مشاوران امنیت ملی اسرائیل و آمریکا در کاخ سفید، تنها یک رویداد شگرف باید اتفاق بیفتد تا واشینگتن با حذف نام سپاه پاسداران از فهرست سیاه آمریکایی در مورد سازمان‌های تروریستی خارجی موافقت کند.

اصرار جمهوری اسلامی ایران بر حذف نام سپاه از این فهرست، ظاهرا یک خواسته کلیدی تهران است که مذاکرات هسته‌ای را به نقطه بن‌بست کشانده است.

فشار اسرائیل بر آمریکا برای تغییر متن پیش‌نویس به دست آمده در مذاکرات وین در حالی ادامه دارد که سنای آمریکا نیز روز پنج‌شنبه دو طرح را با هدف گسترش موضوع‌های مورد مذاکره با ایران تصویب کرد.

یک مصوبه جدید سنا که دولت بایدن را از خارج کردن نام سپاه از فهرست سیاه منع می‌کند، در شرایطی که الزام‌آور نیست اما در صورت ازسرگیری مذاکرات وین، آن را پیچیده‌تر خواهد کرد.

بر اساس یک طرح، تحریم‌های مرتبط با تروریسم علیه سپاه باید ادامه یابد. طرح دوم سنا دولت آمریکا را ملزم می‌کند که اقدامات مخرب منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران را نیز در مذاکرات مطرح کند.

جمهوری اسلامی ایران کماکان اصرار دارد که غیر از تجدید مفاد توافق هسته‌ای سال ۱۳۹۴، هیچ موضوع دیگری را در مذاکرات با کشورهای حاضر در برجام به بحث نخواهد گذاشت.

با وجود این، حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، این هفته گفت که مذاکرات با آمریکا از طریق مکتوب ادامه دارد.

اتحادیه اروپا احتمال اعزام جوزپ بورل، رئیس سیاست خارجی اتحادیه، به تهران را با امید تجدید مذاکرات وین بررسی کرده و او از سران ایران خواهد خواست که توافق به دست آمده را پذیرفته و موضوع خارج کردن نام سپاه از فهرست آمریکایی را به بعد موکول کنند.

از یک‌ سو شرایط جهانی با ادامه جنگ روسیه در اوکراین نسبت به دورهای پیشین مذاکرات وین کاملا تغییر کرده و از سوی دیگر، در صحنه داخلی آمریکا نزدیک شدن به موعد انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در آبان امسال، دولت بایدن و دموکرات‌های حامی احیای برجام را زیر فشار شدیدتر داخلی قرار داده تا از این کار دوری کنند.

مجموعه شرایط جدیدی که در هفته‌های اخیر بر آمریکا و صحنه جهانی حاکم شده این احتمال را تقویت کرده که ایران آخرین فرصت برای احیای برجام را که باعث گشایش اندکی در اقتصادش شود، از دست داده و در پرتگاه سقوط اقتصادی ایستاده است.

در حالی که هنوز شکست مذاکرات وین اعلام نشده، در روزهای اخیر شرایط اقتصادی ایران به‌شدت وخیم شده، نان، برنج، ماکارونی و روغن نباتی و ده‌ها قلم از کالاهای حیاتی و مصرفی از سفره ایرانیان پر کشیده و نظر به تمامی شاخص‌های دیگر اقتصاد، فلاکت بسیار بیشتری در هفته‌ها و ماه‌های آینده در انتظار ایرانیان است.

رادیوفرانسه: پس از آنکه حسین شریعتمداری از دولت ایران خواست که برای آزاد کردن هفت میلیارد دلار دارایی مسدود شدۀ این کشور در کره، تنگه هرمز را به روی کشتی های تجاری کره جنوبی ببندد، دولت سئول سفیر جمهوری اسلامی را به نشانۀ اعتراض احضار کرد و خواستار توضیح شد.

احضار سفیر جمهوری اسلامی ایران در سئول، سعید بادامچی، توسط معاون وزیر امور خارجۀ کره صورت گرفت. در توضیح سعید بادامچی گفته است که موضع سرمقاله نویس روزنامۀ کیهان با موضع رسمی جمهوری اسلامی سازگاری ندارد.

حسین شریعتمداری در یادداشت روز شنبه بیست و هفت فروردین خود در روزنامۀ کیهان از جمهوری اسلامی ایران خواست که به جای آزاد کردن چهار زندانی دوتابعیتی آمریکا در ازای آزاد شدن هفت میلیارد دلار از پول های توقیف شدۀ ایران در کره جنوبی، به کشتی های تجاری این کشوراجازۀ عبور از تنگۀ هرمز را ندهد.

در روزهای گذشته حکومت ایران مدعی شد که توافق اولیه‌ای برای آزاد شدن منابع مسدود شده آن در کره در ازای آزادی زندانیان دو تابعیتی آمریکا در ایران صورت گرفته است. اما، به محض آن که دولت آمریکا این ادعا را بی اساس و کذب محض خواند، حسین شریعتمداری مبادلۀ زندانیان دوتابعیتی در ازای آزاد شدن پول های ایران در کره را “ارزانفروشی” خواند و خواستار بسته شدن تنگه هرمز به روی کشتی های کره ای شد.

با این حال، سعید خطیب زاده، سخنگوی وزارت أمور خارجۀ ایران، امروز بار دیگر مدعی شد که “توافق اولیه” همچنان به قوت خود باقی است اما نه با آمریکا که وی از آن به عنوان کشور ثالث یاد کرد. خطیب زاده نگفت که کشور “ثانی” که توافق ایران با آن همچنان به قوت خود باقی است کدام است. سخنگوی وزارت امور خارجۀ جمهوری اسلامی تنها گفت که در هر حال آزاد شدن پول های ایران به آمریکا ربطی ندارد، هر چند او نگفت که این موضوع به چه کسی ربط دارد.