اخبار

بی‌بی‌سی: عکس آرشیوی مربوط به دوربین‌های نصب شده از سوی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در تأسیسات فرآوری اورانیوم اصفهان

خبرگزاری رویترز به یکی از اسناد آژانس بین‌المللی انزژی اتمی دست یافته که نشان می‌دهد ایران در تاسیسات هسته‌ای فردو برای استفاده از سانتریفیوژهای پیشرفته آماده می‌شود. این سانتریفیوژها تغییر در سطوح مختلف غنی‌سازی را تسهیل می‌کنند.
بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی روز شنبه تأیید کردند ایران آماده است گاز هگزافلوراید اورانیوم یا «یو اف ۶» را به سانتریفیوژهای آی آر ۶ تزریق کنند.
رویترز می‌گوید اکنون بنابر سند محرمانه آژانس که روز دوشنبه به رؤیت این خبرگزاری رسیده است، ایران به این نهاد اعلام کرده که فرایند «غیرفعال‌سازی» را در پیش خواهد گرفت. «غیرفعال‌سازی» یک مرحله پیش از آغاز غنی‌سازی و فرایندی برای تزریق گاز «یو اف ۶» است.
بنابر این گزارش، آبشار یا خوشه نصب شده در تاسیسات هسته‌ای فردو از ۱۶۶ ماشین تشکیل شده است و دومین آبشار سانتریفیوژ آی‌آر۶ در این مکان است.
آژانس منتظر است تا ایران اعلام کند با آبشارهای نصب‌شده قرار است غنی‌سازی را تا چه سطحی افزایش دهد.
تاسیسات هسته‌ای فردو در عمق زمین در نزدیکی شهر قم احداث شده است.
ایران از مدت‌ها پیش تهدید کرده بود در صورتی که تحریم‌های یکجانبه آمریکا رفع نشود، گام جدیدی برخواهد داشت. کاهش گام به گام همکاری با آژانس از جمله پاسخ‌های ایران به وضع دوباره تحریم علیه این کشور بود.
این خبر در حالی منتشر می‌شود که در ایران، سخنگوی وزارت خارجه گفته است تهران همچنان در مسیر دیپلماسی حرکت می‌کند و این قطار از ریل خود خارج نشده است.
سعید خطیب زاده روز دوشنبه از طرف آمریکایی خواست هر چه زودتر به مسیر امضای توافق برگردد.
سخنگوی وزارت امور خارجه برخی از اظهارنظرهای رئیس آژانس انرژی اتمی سازمان ملل متحد را «خارج از چارچوب وظایف فنی» او خواند و گفت «قطار دیپلماسی در مسیر خود حرکت می‌کند».

در پی توقف مذاکرات بازگشت ایران و آمریکا به معاهده هسته‌ای برجام و ناامیدی از حصول نتیجه، کشورهای اروپایی و آمریکا قطعنامه‌ای را به شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ارائه دادند که با ۳۰ رای مثبت، دو رای منفی چین و روسیه و سه رای ممتنع لیبی، پاکستان و هند به تصویب رسید و از عدم همکاری ایران با آژانس انتقاد کرد.
ایران، پس از صدور این قطعنامه بعضی از اقدامات خود را بر اساس توافق هسته‌ای برجام کاهش داد و از جمله بیش از ۲۰ دوربین نظارتی آژانس را خاموش کرد. بر اساس گزارش‌ها، کنترل آنلاین سطح غنی سازی اورانیوم ایران هم، که آژانس بر اساس توافق برجام با دستگاه‌های جدید انجام می‌داد، متوقف شده است.
روز دوشنبه نیز، آنگونه که خبرگزاری رویترز می‌گوید ایران برای استفاده از سانتریفیوژهای پیشرفته در تاسیسات هسته‌ای فردو آماده می‌شود.
به گفته رافائل گروسی رئیس آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، ۲۷ دوربین نصب شده در مراکز غنی‌سازی ایران قطع می‌شود و ۴۰ دوربین باقی می‌ماند. سازمان انرژی اتمی ایران اعلام کرده دوربین‌هایی که قطع می‌شود، از دوربین‌های نظارتی «فراپادمانی» بوده، به این معنی که در چارچوب تعهدات ایران به ان‌پی‌تی یا پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای نیست و ایران داوطلبانه با نصب آنها موافقت کرده بوده است.
براساس گزارش خبرگزاری رویترز ایران به آژانس گفته است که مرحله منفعل سازی را که یک گام پیش از غنی‌سازی است، آغاز کرده است. با این حال مشخص نیست که در این مرحله ایران به سراغ غنی‌سازی چند درصدی خواهد رفت.

رادیوفردا: رسانه‌های آرژانتینی می‌گویند که دولت این کشور یک هواپیمای باری ونزوئلایی را که در اصل متعلق به شرکت هواپیمایی ماهان بوده، و از جمله چند ایرانی مظنون به همکاری با نیروی قدس در آن بوده‌اند، متوقف کرده است.

بر اساس گزارش رسانه‌های آرژانتینی، این هواپیمای باری که یک بوئینگ ۷۴۷ تحت عملیات شرکت امتراسور است، روز دوشنبه گذشته، ۱۶ خرداد، به‌دلیل هوای مه‌آلود در فرودگاه کوردوبا در بوئنوس آیرس به زمین نشست، اما بعدتر به فرودگاه اسیسا رفت.

گزارش پایگاه خبری اینفوبائه حاکی است که خدمه این هواپیما، از جمله پنج تن که گذرنامه‌های ایرانی داشته‌اند، در حال حاضر در هتلی در اسیسا نگهداری می‌شوند و در صورتی که اجازه خروج از آرژانتین به آنها داده شود، تنها با پروازهای عادی می‌توانند این کشور را ترک کنند.

گرچه دولت‌های آرژانتین، ونزوئلا و ایران رسماً به توقف این هواپیما و خدمه پروازی آن در بوئنوس‌ آیرس واکنشی نشان نداده‌اند، اما وزیر امنیت ملی آرژانتین به‌تازگی گزارش اینفوبائه در این باره را در توئیتی بازتاب داده است.

El Gobierno inmovilizó en Ezeiza un avión venezolano sancionado por Estados Unidos y le retuvo el pasaporte a cinco tripulantes iraníes. https://t.co/1XEkNEt8qo

— Aníbal Fernández (@FernandezAnibal) June 11, 2022

بر اساس این گزارش، محموله هواپیمای باری امتراسور که قطعات خودرو برای یک شرکت خودروسازی است، در اقدام مشترکی توسط مأموران پلیس امنیت فرودگاه‌ها، گمرک آرژانتین، اداره مهاجرت و پلیس فدرال این کشور مورد وارسی قرار گرفته و به‌گفته پلیس امنیت فرودگاه‌ها، پس از چندین بار وارسی، مورد مشکوکی در آن یافت نشده است.

حتی به گفته پلیس امنیت فرودگاه‌های آرژانتین، این هواپیما پس از این وارسی‌ها اجازه خروج یافت، گرچه روز چهارشنبه گذشته و در شرایطی که می‌خواست برای تهیه سوخت به اروگوئه سفر کند، امکان خروج از آن سلب شد.

گزارش شده که هیچ‌یک از شرکت‌های فعال در آرژانتین به‌دلیل نگرانی از تحریم‌های آمریکا علیه شرکت ماهان و شرکت‌های همکار آن، حاضر به تأمین سوخت این هوپیما نشده‌اند.

در عین حال حضور پنج ایرانی در این هواپیما که به‌نوشته اینفوبائه برخی از آن‌ها مشکوک به ارتباط با نیروی قدس سپاه پاسداران هستند، دولت آرژانتین را به توقیف گذرنامه آن‌ها مصمم کرد.

همچنین وجود بیش از ۱۰ خدمه ونزوئلایی در این هواپیما مقام‌های آرژانتینی را مشکوک کرده، چراکه این تعداد دو برابر تعداد خدمه‌ای است که برای چنین پروازی نیاز است.

اینفوبائه به نقل از یک مقام رسمی آرژانتین نوشته است که توقف سرنشینان این هواپیما موقتی است اما آن‌ها نه با هوایپمای امتراسور که با پرواز عادی می‌توانند کشور را ترک کنند. این مقام رسمی اضافه کرده که همکاری‌های منطقه‌ای با کشورهای شیلی، پاراگوئه و اروگوئه در این باره در جریان است.

این هواپیما باری تا چندی پیش به شرکت هواپیمایی ماهان تعلق داشت و بر اساس اطلاعات موجود از رصد پروازهای بین‌المللی، پس از آن‌که به ناوگان امتراسور پیوست، به حمل بار به مناطق مختلفی از جمله مکزیک، صربستان، روسیه، بلاروس و پاراگوئه پرداخته است.

اما وضعیت این هواپیما اخیراً در پاراگوئه سؤال‌برانگیز شد؛ زمانی که حدود یک ماه پیش، در ۱۳ می، در حالی به سیوداد دل استه در جنوب شرقی این کشور سفر کرد که هفت ایرانی و ۱۱ ونزوئلایی به عنوان خدمه پروازی آن را همراهی می‌کردند.

این تعداد که بیش از تعداد خدمه‌ای است که هواپیماهای باری این شرکت به همراه دارند، برای مقام‌های هواپیمایی کشوری پاراگوئه مورد سؤال بود.

بعدتر کمتر از یک هفته پیش در ششم ماه ژوئن، این هواپیما مکزیک را به مقصد بوئنوس‌آیرس ترک کرد، اما به دلیل شرایط آب و هوایی ابتدا در کوردوبا توقف داشت و سپس به بوئنوس آیرس رفت، اما خاموش کردن فرستنده-گیرنده‌هایش در مسیر کوردوبا به بوئنوس‌آیرس ظن مقام‌های دولتی و سیاسی را در آرژانتین برانگیخت.

امتراسور در بهمن سال گذشته این هواپیمای باری را که تعمیرات اساسی آن به تازگی انجام شده بود، از ماهان‌ایر خریداری کرد و در آن زمان گزارش شد که هواپیما توسط خدمه ایرانی به پرواز در می‌آید و وظیفه تعمیر و نگهداری آن در کاراکاس بر عهده نیروهای فنی ایرانی خواهد بود.

ماهان‌ایر از سال ۲۰۱۱ به اتهام ارائه خدمات به نیروی قدس سپاه، انتقال نیرو و سلاح به سوریه و لبنان تحت تحریم ایالات متحده است و در سال‌های اخیر نیز بر دامنه تحریم‌ها علیه این شرکت و شرکت‌های همکار آن افزوده شده است.
بر اساس گزارش پایگاه‌های خبری اینفوبائه و سیمپلی‌فلائینگ؛ م.ا.

رادیوفردا: یک نهاد غیرانتفاعی به نام «دیده‌بان سازمان ملل» روز پنجشنبه ۲۹ اردیبهشت گفت آلنا دوهان، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور تحریم‌های یکجانبه، در سال ۲۰۲۱ از دولت چین ۲۰۰ هزار دلار کمک مالی دریافت کرده است و او را به «لاپوشانی» سرکوب اقلیت اویغور توسط حکومت چین متهم کرد.

«دیده‌بان سازمان ملل» که دفتر مرکزی آن در ژنو است در بیانیه‌ای گفت اسنادی که در سازمان ملل ثبت شده نشان می‌دهند که خانم دوهان در سال ۲۰۲۱ این کمک مالی را دریافت کرده است.

این نهاد در بخشی از بیانیه خود از خانم دوهان خواست این مبلغ را که همزمان با «لاپوشانی» پاکسازی قومی اویغورها دریافت کرده است به دولت چین بازگرداند.

آلنا دوهان، استاد حقوق بین‌الملل در دانشگاه دولتی بلاروس است و در سال ۲۰۲۰ از سوی شورای حقوق بشر سازمان ملل به عنوان گزارشگر ویژه در امور تحریم‌های یکجانبه تعیین شد که یک مقام تخصصی و مستقل است. نظرات و گزارش‌های او موضع رسمی سازمان ملل نیست.

ماموریت و فعالیت‌های خانم دوهان بحث برانگیز بوده و گروه‌های مدافع حقوق بشر او را متهم کرده‌اند که با مقصر جلوه دادن تحریم‌های غرب به عنوان دلیل مشکلات در کشورهای هدف تحریم، به تبلیغات حکومت‌های خودکامه دامن می‌زند.

او طی دو سال اخیر از کشورهایی نظیر ونزوئلا و زیمبابوه که هدف تحریم‌های غرب هستند دیدار کرده و روز چهارشنبه در پایان سفر خود به ایران گفت: «تحریم‌های یک‌جانبه آمریکا غیرقانونی است و باید لغو شوند».

او تاکید کرد که این تحریم‌ها از نظر حقوق بشری برای جامعه ایران پیامدهای ویرانگری دارند.

حضور در مناسبت‌های تبلیغاتی

«دیده‌بان سازمان ملل» افزود که خانم دوهان در سپتامبر ۲۰۲۱ در یک مناسبت تبلیغاتی و آنلاین تحت عنوان «سین‌کیانگ سرزمین فوق‌العاده‌ای است» که توسط حکومت چین برگزار شده بود شرکت کرده است. استان سین‌کیانگ محل اصلی زندگی اقلیت اویغور در غرب چین است.

تعدادی از دولت‌ها و پارلمان‌های کشورهای غربی از جمله آمریکا سرکوب این اقلیت قومی- مذهبی را «نسل‌کشی» اعلام کرده‌اند.

گروه‌های مدافع حقوق بشر می‌گویند حداقل یک میلیون نفر از مسلمانان چین که اکثر آن‌ها از اقلیت اویغور هستند در مراکزی که شبیه اردوگاه کار اجباری است نگهداری می‌شوند و حقوق اولیه آن‌ها به اشکال مختلف از جمله کار اجباری و عقیم‌سازی اجباری نقض می‌شود.

حکومت چین مدعی است که این اردوگاه‌ها مراکز آموزش‌های حرفه‌ای است و هدف از اجرای مقررات سختگیرانه در این منطقه مبارزه با افراط‌گرایی و تروریسم است.

«دیده‌بان سازمان ملل» می‌گوید در کنفرانس تبلیغاتی سپتامبر گذشته که خانم دوهان در آن شرکت کرد دیپلمات‌ها و مقامات چینی دولت‌های غربی را به راه‌اندازی کارزاری برای بدنام کردن چین متهم کردند.

در یکی از ویدئوهایی که در این کنفرانس پخش شد ادعا می‌شود که «سیاست‌های چین در استان سین‌کیانگ با استانداردهای بین‌المللی حقوق بشر و قوانین کار انطباق دارد و حامی اراده تمامی اقلیت‌های قومی برای یک زندگی بهتر است».

«دیده‌بان سازمان ملل» می‌گوید خانم دوهان پارسال در دو مناسبت دیگر در مورد تحریم‌های غرب شرکت کرده بود که علاوه بر حکومت چین، دولت‌های روسیه، بلاروس، ایران و ونزوئلا از برگزاری آن حمایت کرده بودند.

رئیس این نهاد در بیانیه‌ای گفت: «واقعا شرم‌آور است که یک کارشناس به اصطلاح مستقل حقوق بشر می‌تواند از حکومت‌ها پول دریافت کند و همزمان در مناسبت‌هایی که هدف آن سرپوش گذاشتن بر جنایات است شرکت کند».

کمک مالی چین به خانم دوهان در ماه مارس در گزارش علنی مربوط به فعالیت‌های تمامی کارشناسان مستقل سازمان ملل به مجمع عمومی این سازمان ارائه شده است.

یک سخنگوی سازمان ملل به خبرگزاری فرانسه گفت کارشناسان مستقل «پاداش» نمی‌گیرند و موظف هستند در تمامی فعالیت‌های خود بی‌طرفی، استقلال، صداقت، حسن نیت و اصول درستکاری را رعایت کنند.

او در عین حال یادآوری کرد که هزینه فعالیت‌های این کارشناسان از طریق بودجه عادی سازمان ملل پرداخت می‌شود «ولی این منابع مالی هیچگاه برای انجام ماموریت‌هایی که به آن‌ها سپرده می‌شود کافی نیست» و در نتیجه در برخی موارد کشورهای عضو با پرداخت کمک مالی مشخص از هر یک از این ماموریت‌ها حمایت می‌کنند.

در اسناد سازمان ملل می‌توان دید که تعدادی از کشورهای عضو به ماموریت‌های کارشناسان مستقل و گروه‌های تخصصی زیر نظر سازمان ملل کمک مالی داده‌اند.

کمک مالی چین به خانم دوهان بزرگترین رقمی است که ماموریت او در سال گذشته دریافت کرده است. اسناد سازمان ملل نشان می‌دهند که او ۱۵۰ هزار دلار از روسیه و ۲۵ هزار دلار نیز از قطر دریافت کرده است.
بر اساس گزارش خبرگزاری فرانسه/ش.ر/ک.ر

صدای آمریکا: گزارشگر ویژه سازمان ملل که با موافقت جمهوری اسلامی به ایران سفر کرده، روز چهارشنبه ۲۸ اردیبهشت در یک کنفرانس خبری، کشورهایی که تحریم‌هایی یکجانبه علیه ایران وضع کرده‌اند، به خصوص آمریکا، را ترغیب کرد آنها را لغو کنند.
او گفت: «آمریکا همه بانک‌های ایرانی را تحریم کرده و امکان انتقال پول از ایران به شبکه بانکی بین‌المللی وجود ندارد.»
خانم دوهان در بخش دیگری از سخنانش به دشواری‌های ایجاد شده برای گرفتن وام و کمک‌های بین‌المللی اشاره کرد که بخشی از آن مربوط به حضور پناهجویان افغان است.
او هشدار داد هم ‌اکنون حدود نیم میلیون کودک افغان در ایران زندگی می‌کنند، اما «حتی آژانس‌های سازمان ملل نمی‌توانند تعهداتشان را برای کمک به ایران انجام بدهند.»

اما فعالان مدنی و حقوق بشر واکنش‌های مختلفی نسبت به حضور دوهان در ایران و گزارش او داشتند:
کیوان صمیمی، صدرا عبداللهی، جعفر عظیم‌زاده، گیتی‌ پورفاضل و احمدرضا حائری نیز پیش از سفر دوهان به ایران در نامه‌ای به او نوشتند: «جمهوری اسلامی و نمایندگان آن که با شما گفتگو می‌کنند، نمایندگان اکثریت مردم ایران نیستند زیرا جایگاه کنونی ایشان برآمده از سازوکاری دموکراتیک نیست. ساختار غیردموکراتیک، فساد سیستماتیک و همچنین ناکارآمدی حکومت، موجب شده‌ است که بیش و پیش از تحریم‌های قهری یک‌جانبه ، این خود حکومت جمهوری اسلامی و نهادهای آن است که موجبات فشار اقتصادی بر مردم و نقض آشکار و فاحش حقوق بشر در ایران را به وجود آورده‌اند.»
این کنشگران مدنی به خانم دوهان هشدار دادند که اگر در این سفر «فقط در پی ملاقات با کارگزاران جمهوری اسلامی و دیدار با نهادهای به ظاهر مدنی ولی حکومت‌ساخته» باشد، اعتبار او و سازمان ملل «خدشه‌دار» خواهد شد «و این رویکرد ناشفاف» در حافظه تاریخی مردم و فعالان مدنی ایران خواهد ماند.
واکنش در این مورد بین کاربران شبکه های اجتماعی هم زیاد بوده، از جمله یک کاربر توئیتر نیز با انتشار رشته توئیتی نوشته است: «گزارشگر ویژه سازمان حقوق بشر سازمان ملل در زمینه اقدامات سرکوبگرانه‌ی یکجانبه، از چین مبلغ ۲۰۰ هزار دلار دریافت کرده تا به رژیم در سفیدشویی پاکسازی نژادی قوم اویغور کمک کند.»

پیش‌تر شاهزاده رضا پهلوی در واکنش به این سفر، با یادآوری وضعیت نقض حقوق بشر در کشور، نوشت، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد به جای این که برای کسب امتیاز سیاسی برای سفر به ایران آماده شود، باید جمهوری اسلامی را تحت فشار بگذارد تا فورا فعالانی را که در زندان اعتصاب غذا کرده‌اند و وضعیت سلامت آنها رو به وخامت است، از جمله منوچهر بختیاری، بهنام موسیوند، و معلمان بازداشت‌شده را آزاد کند.

حسین رونقی، فعال حقوق بشر نیز در یادداشتی که همزمان با حضور دوهان در ایران در وال ‌استریت ژورنال منتشر شد نوشت: «اگر آمریکا سپاه پاسداران را از فهرست سازمان‌های تروریستی حذف کند، هم امنیت ملی خود را قربانی کرده و هم به مردم ایران خیانت می‌کند.» او همچنین در توئیتی نوشت: «این پیام ماست از داخل ایران: شکنجه‌گران ما را تقویت نکنید، تسلیم کسانی که ما را به اسارت گرفته‌اند نشوید. در غیر این صورت، در عین قربانی کردن امنیت ملی خود، به مردم ایران هم خیانت می‌کنید.»

سفر دوهان به ایران در حالی انجام شد که جمهوری اسلامی همواره درخواست‌های “گزارشگر ویژه سازمان ملل درباره وضعیت حقوق بشر در ایران” را برای سفری مشابه رد کرده است.
آخرین باری که گزارشگران ویژه حقوق بشر پیش از خانم دوهان موفق شدند به ایران سفر کنند، سال ۲۰۰۵ بود که گزارشگر ویژه خشونت علیه زنان و گزارشگر ویژه مسکن به تهران سفر کردند.

رادیوفردا: وب‌سایت خبری تحلیلی اکسیوس روز پنج‌شنبه، ۱۵ اردیبهشت، به نقل از یک مقام ارشد اسرائیلی گزارش داد که مشاوران امنیت ملی آمریکا و اسرائیل چگونگی اعمال فشار بر ایران با این هدف را بررسی کرده‌اند که برای حکومت جمهوری اسلامی روشن شود ایران به احیای برجام «نیاز دارد».

بر اساس این گزارش، در همین حال، دو مقام ارشد آمریکایی و اسرائیلی این امر را بررسی کردند که در صورت از سرگیری مذاکرات وین، ایران در شرایطی به میز مذاکرات بازگردد که آمریکا دست بالاتری برای دستیابی به یک «توافق بهتر» را داشته باشد.

اشاره اکسیوس به جزئیات مذاکراتی است که هفته گذشته در زمان سفر ایال خولاطا، مشاور امنیت ملی اسرائیل، میان او و تیم اسرائیلی با جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی کاخ سفید، انجام شده است.

مقام ارشد اسرائیلی به اکسیوس گفته است که اسرائیل با پیش‌نویسی که در جریان مذاکرات ماه‌های اخیر در وین تنظیم شده، در خصوص احیای برجام، مخالف است اما با این حال، در دیدار مشاوران امنیت ملی آمریکا و اسرائیل، این امر بررسی شد که برای حاکمیت تهران روشن شود که ایران به بازگشت به برجام نیاز دارد.

اکسیوس افزوده است که مشاوران امنیت ملی در این باره بحث کردند که وارد کردن فشار بر ایران، باید به گونه‌ای باشد که در همین حال، تهران را به تشدید برنامه هسته‌ای و از جمله غنی‌سازی اورانیوم با غلظت ۹۰ درصدی نکشاند.

ایران در یکی از گام‌های مهم عقب‌نشینی از برجام، که بخشی از سلسله واکنشش به خروج آمریکا از برجام بود، از سال گذشته اورانیوم را با خلوص ۶۰ درصد غنی می‌کند و هم اکنون میزان زیادی از آن را در اختیار دارد.

با این حال، برای تولید بمب اتمی، اورانیوم غنی شده با خلوص ۹۰ درصد مورد نیاز است.

ایجاد وقفه حدودا دو ماهه در مذاکرات وین، در حالی که تا پیش از آن گفته شده بود پیش‌نویس توافق احیای برجام آماده است و تنها نیاز به تصمیم‌گیری نهایی در تهران و واشینگتن دارد، این احتمال را تقویت کرده که مذاکرات به دستیابی به توافق منجر نشود و در آن صورت، ایران برنامه اتمی خود را با شتاب بیشتری گسترش دهد.

مقام ارشد اسرائیلی به اکسیوس گفت که اسرائیل در مذاکرات هفته گذشته کاخ سفید چند راه را برای افزایش فشار بر تهران پیشنهاد کرده است؛ تصویب قطعنامه نکوهش ایران در نشست ماه آینده در شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و همزمان، افزایش بازدارندگی نظامی آمریکا در خاورمیانه.

به اعتقاد مقام اسرائیلی، این گام‌ها برای این است که به مقامات ایران نشان داده شود که «هیچ ‌کس منتظر آنها نیست و زمان به نفع آنها به پیش نمی‌رود».

به نوشته اکسیوس، بعد از مذاکرات تلفنی اخیر نفتالی بنت و جو بایدن و سپس نشست مشاوران امنیت ملی اسرائیل و آمریکا در کاخ سفید، تنها یک رویداد شگرف باید اتفاق بیفتد تا واشینگتن با حذف نام سپاه پاسداران از فهرست سیاه آمریکایی در مورد سازمان‌های تروریستی خارجی موافقت کند.

اصرار جمهوری اسلامی ایران بر حذف نام سپاه از این فهرست، ظاهرا یک خواسته کلیدی تهران است که مذاکرات هسته‌ای را به نقطه بن‌بست کشانده است.

فشار اسرائیل بر آمریکا برای تغییر متن پیش‌نویس به دست آمده در مذاکرات وین در حالی ادامه دارد که سنای آمریکا نیز روز پنج‌شنبه دو طرح را با هدف گسترش موضوع‌های مورد مذاکره با ایران تصویب کرد.

یک مصوبه جدید سنا که دولت بایدن را از خارج کردن نام سپاه از فهرست سیاه منع می‌کند، در شرایطی که الزام‌آور نیست اما در صورت ازسرگیری مذاکرات وین، آن را پیچیده‌تر خواهد کرد.

بر اساس یک طرح، تحریم‌های مرتبط با تروریسم علیه سپاه باید ادامه یابد. طرح دوم سنا دولت آمریکا را ملزم می‌کند که اقدامات مخرب منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران را نیز در مذاکرات مطرح کند.

جمهوری اسلامی ایران کماکان اصرار دارد که غیر از تجدید مفاد توافق هسته‌ای سال ۱۳۹۴، هیچ موضوع دیگری را در مذاکرات با کشورهای حاضر در برجام به بحث نخواهد گذاشت.

با وجود این، حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، این هفته گفت که مذاکرات با آمریکا از طریق مکتوب ادامه دارد.

اتحادیه اروپا احتمال اعزام جوزپ بورل، رئیس سیاست خارجی اتحادیه، به تهران را با امید تجدید مذاکرات وین بررسی کرده و او از سران ایران خواهد خواست که توافق به دست آمده را پذیرفته و موضوع خارج کردن نام سپاه از فهرست آمریکایی را به بعد موکول کنند.

از یک‌ سو شرایط جهانی با ادامه جنگ روسیه در اوکراین نسبت به دورهای پیشین مذاکرات وین کاملا تغییر کرده و از سوی دیگر، در صحنه داخلی آمریکا نزدیک شدن به موعد انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در آبان امسال، دولت بایدن و دموکرات‌های حامی احیای برجام را زیر فشار شدیدتر داخلی قرار داده تا از این کار دوری کنند.

مجموعه شرایط جدیدی که در هفته‌های اخیر بر آمریکا و صحنه جهانی حاکم شده این احتمال را تقویت کرده که ایران آخرین فرصت برای احیای برجام را که باعث گشایش اندکی در اقتصادش شود، از دست داده و در پرتگاه سقوط اقتصادی ایستاده است.

در حالی که هنوز شکست مذاکرات وین اعلام نشده، در روزهای اخیر شرایط اقتصادی ایران به‌شدت وخیم شده، نان، برنج، ماکارونی و روغن نباتی و ده‌ها قلم از کالاهای حیاتی و مصرفی از سفره ایرانیان پر کشیده و نظر به تمامی شاخص‌های دیگر اقتصاد، فلاکت بسیار بیشتری در هفته‌ها و ماه‌های آینده در انتظار ایرانیان است.

رادیوفرانسه: پس از آنکه حسین شریعتمداری از دولت ایران خواست که برای آزاد کردن هفت میلیارد دلار دارایی مسدود شدۀ این کشور در کره، تنگه هرمز را به روی کشتی های تجاری کره جنوبی ببندد، دولت سئول سفیر جمهوری اسلامی را به نشانۀ اعتراض احضار کرد و خواستار توضیح شد.

احضار سفیر جمهوری اسلامی ایران در سئول، سعید بادامچی، توسط معاون وزیر امور خارجۀ کره صورت گرفت. در توضیح سعید بادامچی گفته است که موضع سرمقاله نویس روزنامۀ کیهان با موضع رسمی جمهوری اسلامی سازگاری ندارد.

حسین شریعتمداری در یادداشت روز شنبه بیست و هفت فروردین خود در روزنامۀ کیهان از جمهوری اسلامی ایران خواست که به جای آزاد کردن چهار زندانی دوتابعیتی آمریکا در ازای آزاد شدن هفت میلیارد دلار از پول های توقیف شدۀ ایران در کره جنوبی، به کشتی های تجاری این کشوراجازۀ عبور از تنگۀ هرمز را ندهد.

در روزهای گذشته حکومت ایران مدعی شد که توافق اولیه‌ای برای آزاد شدن منابع مسدود شده آن در کره در ازای آزادی زندانیان دو تابعیتی آمریکا در ایران صورت گرفته است. اما، به محض آن که دولت آمریکا این ادعا را بی اساس و کذب محض خواند، حسین شریعتمداری مبادلۀ زندانیان دوتابعیتی در ازای آزاد شدن پول های ایران در کره را “ارزانفروشی” خواند و خواستار بسته شدن تنگه هرمز به روی کشتی های کره ای شد.

با این حال، سعید خطیب زاده، سخنگوی وزارت أمور خارجۀ ایران، امروز بار دیگر مدعی شد که “توافق اولیه” همچنان به قوت خود باقی است اما نه با آمریکا که وی از آن به عنوان کشور ثالث یاد کرد. خطیب زاده نگفت که کشور “ثانی” که توافق ایران با آن همچنان به قوت خود باقی است کدام است. سخنگوی وزارت امور خارجۀ جمهوری اسلامی تنها گفت که در هر حال آزاد شدن پول های ایران به آمریکا ربطی ندارد، هر چند او نگفت که این موضوع به چه کسی ربط دارد.

رادیو فردا: یک منبع آگاه نزدیک به مذاکرات احیای برجام در وین به رادیو فردا گفت تعهد حکومت جمهوری اسلامی برای توقف پیگیری عملیاتی پرونده کشته‌شدن قاسم سلیمانی، یکی از شروط اصلی خارج‌ کردن سپاه از فهرست تروریستی دولت آمریکا است.

این منبع با اشاره به تاکید ایران برای خارج کردن سپاه از این فهرست که به آخرین مانع در مذاکرات هسته‌ای تبدیل شده است، گفت نهادهای امنیتی آمریکا اطلاعات دقیقی درباره برنامه‌ریزی تهران برای اقدام علیه برخی مقام‌های دولت سابق آمریکا دارند که متهم به دخالت در کشته شدن قاسم سلیمانی هستند، و در چنین شرایطی امکان موافقت با درخواست حکومت جمهوری اسلامی از سوی واشینگتن وجود ندارد.

مقام‌های جمهوری اسلامی ایران خروج سپاه را به عنوان درخواست دقایق آخر در جریان مذاکرات مطرح کرده‌اند. جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، روز هشتم فروردین گفت این موضوع «ربطی به برجام» ندارد و ایران را متهم کرد که با درخواست «تضمین‌هایی در مورد سپاه پاسداران»، مذاکرات احیای برجام را با مشکل مواجه کرده است.

در ماه‌های اخیر گزارش‌های متعددی از افزایش تهدیدها علیه مایک پومپئو، وزیر خارجه دولت ترامپ، و برایان هوک، نماینده ویژه سابق آمریکا در امور ایران، منتشر شده بود و دولت بایدن تدابیر حفاظتی به ویژه برای آقای پومپئو را افزایش داده است.

خبرگزاری آسوشیتدپرس روز ۲۱ اسفند پارسال گزارش داد به اسنادی دست یافته که‌ نشان می‌دهد دولت آمریکا برای محافظت ۲۴ ساعته از جان مایک پومپئو و برایان هوک ماهانه «دو میلیون دلار» هزینه می‌کند.

پیش از این گزارش شده بود که دولت آمریکا از جمهوری اسلامی خواسته است که متعهد شود سطح تنش را در منطقه کاهش خواهد داد ولی منبع آگاه نزدیک به مذاکرات به رادیو فردا گفت شرط آمریکا محورهای مشخصی دارد و شامل عدم حمله و آسیب‌زدن به آمریکایی‌ها و تاسیسات ایالات متحده در منطقه‌ و همچنین عدم آسیب‌ رساندن به مقامات سابق آمریکا می‌شود.

او با اشاره به مصاحبه اخیر حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه ایران، با تلویزیون جمهوری اسلامی که بر لزوم خروج سپاه از فهرست تروریستی آمریکا تاکید کرده بود، گفت وزیر خارجه ایران در این مصاحبه گفت «وقتی می‌گوییم سپاه، یعنی سردار حاج قاسم سلیمانی»، که اشاره او به شرط دولت آمریکا برای متوقف کردن پیگیری عملیاتی پرونده کشته شدن قاسم سلیمانی بود.

وب‌سایت آمریکایی «اکسیوس» نیز روز سوم فروردین به نقل از «دو منبع مطلع آمریکایی» و یک مقام رسمی اسرائیلی خبر داد که جمهوری اسلامی ایران شرط آمریکا برای حذف نام سپاه پاسداران از فهرست سازمان‌های تروریستی را نپذیرفته است.

بر اساس این گزارش، مقامات ایران به جای دادن تعهد علنی، پیشنهاد کرده‌‌اند که یک نامه ضمنی غیرعلنی در این مورد به دولت آمریکا ارائه کنند.

کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه پاسداران، و همچنین ابومهدی المهندس، معاون پیشین فرمانده گروه حشد الشعبی، در جریان حملات پهپادی ۱۳ دی‌ماه ۹۸ آمریکا در نزدیکی فرودگاه بغداد، در کشاکش تنش سیاسی و نظامی بین ایران و ایالات متحده رخ داد.

مقام‌های حکومت ایران طی دو سال گذشته بارها بر لزوم پیگیری این پرونده، محاکمه عوامل دخیل در عملیات منجر به کشته شدن قاسم سلیمانی و همچنین گرفتن «انتقام‌ سخت» تاکید کرده‌اند.

رسانه‌های آمریکایی در روزهای اخیر در گزارش‌های متعددی نوشته‌ بودند که ناکامی در دستیابی به سازش با ایران بر سر سپاه، ممکن است مذاکرات وین را دچار فروپاشی کند.

دونالد ترامپ در سال ۱۳۹۸ با این استدلال، کلیت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار داد که این نیروی نظامی «فعالانه در تامین مالی و ترغیب تروریسم به عنوان ابزاری برای کشورداری مشارکت دارد» و «ابزار اصلی حکومت ایران در راستای هدایت و اجرای کارزار بین‌المللی تروریسم است».

با این حال، مقام‌های دولت بایدن می‌گویند «وضعیت موجود، در هیچ زمینه‌ای، باعث امن‌تر شدن آمریکا نشده» و برعکس در طول این مدت سپاه پاسداران «تقویت هم شده است».

در روزهای گذشته، موج مخالفت‌های داخلی در آمریکا نسبت به دستیابی به توافق احیای برجام به قیمت حذف نام سپاه از فهرست سازمان‌های تروریستی بالا گرفته است.

بیش از ۴۰ نماینده جمهوری‌خواه کنگره در نامه به وزارت خارجه کشورشان نسبت به عواقب پاک کردن نام سپاه از این فهرست هشدار دادند.

نفتالی بنت، نخست‌وزیر، و یائیر لاپید، وزیر خارجه اسرائیل، نیز آشکارا علیه تصمیم احتمالی دولت بایدن در مورد سپاه هستند.

این احتمال نزد ایرانیان نیز بازتاب‌هایی داشته است و دو نفر از اعضای خانواده‌های جان‌باختگان سرنگونی هواپیمای اوکراینی به دست سپاه در نامه‌ای خطاب به رئیس‌جمهوری آمریکا از او خواستند که این نهاد نظامی جمهوری اسلامی را از فهرست تروریستی خارج نکند.

منبع: مصاحبه اختصاصی، آرشیو رادیو فردا/ر.ح/ک.ر

بی‌بی‌سی: جوزپ بورل، مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا می‌گوید ”به رغم برطرف شدن مانع‌تراشی روسیه ‘ ‘، مانع ایجاد شده به وسیله ایران پیشرفت در مذاکرات احیای برجام را متوقف کرده است.

آقای بورل که دوشنبه پس از بازگشت از سفر به کشورهای حوزه خلیج فارس در پارلمان اروپا صحبت می‌کرد، گفت: ”در حالی که به حصول توافق این قدر نزدیک شده ایم، باعث تاسف است که به توافق دست پیدا نکنیم. نمی توانم تضمین دهم که توافقی وجود خواهد داشت. ”

او در ادامه گفت:‌ ”دو هفته پیش به نظر می‌آمد که در حال رسیدن به توافق هستیم. اما بعد با مانع تراشی روسیه مواجه شدیم. ”

به گفته آقای بورل روسیه قصد داشت از توافق بر سر احیای برجام به عنوان اهرم فشاری علیه غرب در جنگ با اوکراین استفاده کند و مانع از لغو تحریم های مربوط به صادرات نفت ایران شود.

آقای بورل گفت: ”اگر ایران تولید نفت را از سر بگیرد،‌ عرضه بیشتری در بازارهای جهانی وجود خواهد داشت و این به نفع روسیه نیست. ”

جوزپ بورل در ادامه گفت روسیه با دریافت تضمین‌های لازم از مخالفت دست کشید اما بروز اختلاف های دیگر از جمله تاکید ایران بر خروج نام سپاه پاسداران از فهرست سازمان‌های تروریستی آمریکا باعث توقف در پیشرفت مذاکرات شده است.

آقای بورل پیش‌تر در حاشیه اجلاس دوحه در قطر از بالا بودن احتمال توافق ابراز اطمینان کرده بود.

این خوشبینی پیش از سفر انریکه مورا، مذاکره کننده ارشد اتحادیه اروپا به ایران و دیدار با مقام های این کشور عنوان شده بود.

رابرت ملی، فرستاده ویژه ایالات متحده در امور ایران روز گذشته در سخنانی در دوحه قریب الوقوع بودن توافق در مذاکرات احیای برجام را رد کرده بود.

ایران در یازده ماه گذشته در حال مذاکره با گروه ۱+۴ به رهبری اتحادیه اروپاست تا زمینه احیای برجام فراهم شود.

آمریکا که به طور غیرمستقیم در این مذاکرات شرکت می‌کند.

رادیوفردا: ریچارد نفیو نامی آشنا در محافل سیاسی ایران است و از او به عنوان «معمار تحریم‌ها» یاد می‌شود؛ نویسنده کتاب «هنر تحریم» که تا دو ماه پیش عضو تیم مذاکره‌کننده آمریکا برای احیای برجام بود و بنا بر گزارش‌ها به دلیل اختلاف‌نظر این تیم و دولت آمریکا را ترک کرد.

آقای نفیو، از آن زمان به فعالیت خود در دانشگاه کلمبیا بازگشته است. او که هم‌اکنون در واشنیگتن دی‌سی ساکن است، محقق ارشد در مرکز سیاست انرژی جهانی در دانشگاه کلمبیاست.

در گفت‌وگوی پیش‌رو با رادیوفردا، آقای نفیو نه درباره ایران، بلکه درباره رژیم تحریم‌های روسیه سخن می‌گوید و مشخصاً موضوع تحریم احتمالی شرکت روس‌اتم را می‌شکافد. شرکتی که همکاری‌های زیادی نیز با ایران دارد و نمایندگانش، به گفته سفیر روسیه در تهران، هفته پیش با مقام‌های جمهوری اسلامی درباره ادامه همکاری‌ها مذاکراتی انجام داده بودند.

آقای نفیو، ممنونم از وقتی که در اختیار رادیوفردا قرار دادید. موضوع این گفت‌وگو پیرامون مطلبی است که شما اخیرا در نشریه اینترنتی war on the rocks نوشتید، اما پیش از آن با توجه به اینکه ما در سه هفته اخیر شاهد یک کارزار تحریمی از سوی ایالات متحده علیه روسیه، به دلیل تهاجم این کشور به اوکراین هستیم. با توجه به تجربه شما در این زمینه، ممکن است توضیح دهید که این روند چگونه شکل می‌گیرد؟ آیا مثلاً دولت پوشه آماده‌ای دارد که آن را باز می‌کند و یک به یک به عنوان تحریم اعمال می‌کند؟

بله ببینید، این بسیار بستگی به میزان آماده‌سازی شرایط دارد، و فکر می‌کنم در مورد روسیه آماده‌سازی بسیار زیادی برایش انجام شده بود. تحریم‌های زیادی پیشتر اعمال شده بود و افراد بسیاری هستند که در این زمینه کار می‌کنند. و این منجر به این شد که نه اینکه یک پوشه آماده باشد، بلکه یک گروهی از افراد باشند که نقاط ضعف اقتصاد روسیه را بدانند و همچنین از نقاط ضعف ایالات متحده، اروپایی‌ها و بقیه متحدان را در مقابل چنین تحریم‌هایی آگاه باشند.

در نتیجه یک برآیندی از اینکه چه کاری ممکن است، و فواید و ضررهای آن چه خواهد بود، در دست داشتند، و وقتی کاخ سفید گفت حالا ما احتیاج به گزینه‌های تحریمی داریم، افرادی بودند که پیگیر این کار بودند. تحلیل‌هایی وجود داشتند که چگونه این گزینه‌ می‌تواند اجرا شود و چه اقداماتی باید برای قدم‌های احتمالی روسیه در مقابل آن‌ها انجام شود.

اما سؤالی که در این هفته‌ها بسیار درباره آن شنیده‌ می‌شود این است که نقطه پایان این روند کجاست؟ منظورم این است که مثلاً در این مورد خاص روسیه، هدف چیست؟ اینکه آیا کرملین می‌داند که مثلاً چه اقدامی بکند، در مقابلش چه تحریمی رفع می‌شود؟ به نظرتان آیا این جنبه رژیم تحریم‌های روسیه روشن است؟

بله این موضوعی است که به نظرم دولت آمریکا و متحدانش به اندازه کافی در فضای عمومی روشن صحبت نکرده‌اند که پایان این داستان کجاست، و به نظرم باید در این زمینه کمی بیشتر تلاش کنند. آن‌ها روشن گفته‌اند که هدفشان اعمال فشار بر روسیه است تا به تهاجم خود پایان دهد و امنیت و ثبات در شرق اروپا برقرار شود و این‌گونه تصویر کلی را ارائه داده‌اند و به نظرم این مفید است. چون مشخص کرده‌اند که این یک رژیم تحریمی است که تا ابد ادامه نخواهد داشت. یا اینکه هدف آن مشخصاً تغییر رژیم یا چیزی شبیه آن نیست.

ببینید این موضوع یک محدودیت‌ها و ابعادی دارد. آنچه دولت دقیق و با جزییات از آن صحبت نکرده این است که روسیه دقیقاً چه کار باید بکند تا تحریم‌ها رفع شوند و پیامد آن کارها چه خواهد بود. و اینکه ایالات متحده چقدر آمادگی یک توافق مرحله‌ای دارد یا مسیری برای اجرا.

این‌ها موضوعاتی است که هنوز به آن نپرداخته‌اند و توضیحشان در این زمینه این بوده که هنوز مراحل اولیه بحران است. این کاملاً منطقی به نظر می‌رسد. شما نباید دقیقاً اول بحران یک نقشه داشته باشید که چه زمانی چه کار می‌کنید، خصوصاً که نمی‌دانید این روند تا کی ادامه خواهد داشت.

اما فکر می‌کنم به مرور زمان، همانطور که گفتید آن‌ها باید دقیق‌تر توضیح دهند که روسیه برای رفع تحریم‌ها چه کاری باید انجام دهد. و ابعاد یک توافق که برای واشینگتن، برای کی‌یف و سایر اعضای این ائتلاف قابل قبول باشد چیست؟

فکر نمی‌کنید که روشن نبودنِ این موضوع، هدف نهایی رژیم تحریم‌ها علیه روسیه را تحت ‌الشعاع قرار خواهد داد؟

در ادامه در یک مقطعی، اینطور خواهد بود. من در کتابم که در سال ۲۰۱۸ منتشر کردم، خیلی روشن این را توضیح دادم و همچنان به شدت به آن معتقدم که توضیح دقیق درباره اینکه چگونه تحریمی برداشته می‌شود، یک عنصر بسیار مهم برای این است که تحریم کارایی داشته باشد. در نتیجه فکر می‌کنم که هر چه زودتر (و نه دیرتر) باید یک توضیحی در این زمینه داده شود.

اما به هر حال تازه سه هفته گذشته است و به نظرم باید کمی صبر داشته باشیم و درک کنیم که این شرایطی است که نسبتاً پویاست. اما فکر می‌کنم در هفته‌های پیش رو، و نه طولانی‌تر از آن، نوعی از پیام‌رسانی عمومی را شاهد خواهیم بود که دولت آمریکا توضیح دهد که رفع تحریم‌ها چه ابعادی دارد و چگونه می‌تواند محقق شود.

می‌خواهم برگردم به مطلبی که هفته پیش نوشته بودید درباره مسئله هسته‌ای، عدم اشاعه و رابطه آن با رژیم تحریم‌های روسیه. شما در آن مطلب مشخصاً به موضوع شرکت روس‌اتم اشاره می‌کنید. در روزهای اخیر برخی پیشنهاد تحریم این شرکت دولتی روسیه را مطرح کرده‌اند. ممکن است درباره ریسک‌ها و چالش‌های چنین تحریمی صحبت کنید؟ و آیا با برشمردن این چالش‌ها فکر می کنید روس‌اتم نباید تحریم شود؟

خیر. اینگونه نیست. راستش من فکر می‌کنم که روس‌اتم یک هدف مشروع برای تحت تحریم قرارگرفتن است. ببینید به نظر من روس‌اتم یکی از مراکز مهم در روسیه برای درآمدزایی از طریق صادرات است، چه از طریق ساخت رآکتورهای تازه، و چه سایر خدماتی که ارائه می‌دهد. فکر کنم در زمینه رآکتورهای تازه، رقمی حدود ۱۳۰ میلیارد دلار است.

در نتیجه باید به صورت بالقوه یک هدف باشد. اما تفاوت در اینجاست که مثلاً تأسیساتی ساخته شده‌اند که هم اکنون از روس‌اتم سوخت هسته‌ای و خدمات دریافت می‌کنند. و برخلاف نفت، گاز و اینطور چیزها، فقط مولکول مهم است. بلکه صحبت از طراحی سوخت هسته‌ای است، تخصص در زمینه نوع خاصی از رآکتورها و اینگونه مسایل است. در نتیجه کار جایگزین کردنِ ذخایر بسیار دشوار است البته نشدنی نیست.

دیگرانی هستند که سوخت هسته‌ای مشابه دارند. کسانی هستند که می‌توانند در کار عملیاتی رآکتورها کمک کنند. اما حتی بدون اینکه وارد پروژه‌های خاصی بشویم، همین برجام و اجرای آن را در نظر بگیرید. کارهایی هست که فقط روس‌اتم می‌تواند انجام دهد یا به صورت مؤثر انجام دهد. در نتیجه خللی جدی یا تهدیدی مهم برای این‌گونه روندها و عملیات هسته‌ای در دور دنیا ایجاد می‌شود. برای همین کاری که ما باید انجام دهیم این است که تحریم‌ها را از هم جدا کنیم و آن بخش از فعالیت‌ها که مثلاً مربوط به تأسیساتی که هنوز ساخته نشده را هدف بگیریم.

یکی از راه‌هایی که شما در مقاله‌تان به آن اشاره کردید، این است که به جای فهرست «افراد و نام‌های تحت تحریم»، از «دستور» استفاده شود. ممکن است تفاوت این دو را توضیح دهید و اینکه به نظرتان چگونه از نقطه نظر عدم اشاعه این اقدامی امن‌تر خواهد بود؟

همانطور که می‌دانید در مورد فهرست یا SDN، به دلیل ساختاری که تحریم‌ها دارند، اجرای آن در همه جای دنیا دنبال می‌شود. وقتی کسی را به این فهرست اضافه می‌کنید، یک چرخه گسترده‌ای آغاز به کار می‌کند که بانک‌ها و شرکت‌ها در سراسر دنیا آن نام را در فهرست نهاد‌ها و افرادی قرار می‌دهند که اصلاً به سراغ کار با آن‌ها نمی‌روند. اگرچه که بعدتر ممکن است مجوزها و چیزهایی از این دست صادر شود، اما حقیقت این است که شرکت‌ها و بانک‌‌ها و بقیه، بیشتر بهSDN توجه می‌کنند تا آن مجوزها. پس اگر از لحاظ عملی نگاه کنیم، اضافه شدنِ نام یک فرد یا شرکت به این فهرست بسیار دراماتیک‌تر و شدیدتر است و راه فرار آنچنانی هم برای استفاده در چنین موقعیتی وجود ندارد.

در نتیجه پیشنهاد من این است -و صادقانه بگویم در راستای کاری است که دولت بایدن هم‌اکنون در حال انجام آن است– که از رویکردی «دستور»محور برای اعمال تحریم‌ها استفاده شود که یک سایه روشن‌هایی دارد. در تعدادی از فرمان‌های اجرایی که این دولت و همچنین دولت‌های ترامپ و اوباما صادر‌کردند، هم از «دستور» استفاده شده که اسنادی است که وزارت خزانه‌داری آن‌ها را منتشر می‌کند و مشخص می‌کند که آن تحریم‌های فرمان اجرایی چگونه باید اجرا شوند و مثلاً بانک مرکزی روسیه با چنین رویکردی تحریم شده اما در فهرستSDN قرار نگرفته است. چنین رویکردی اجازه می‌دهد که انعطاف بیشتری وجود داشته باشد و اجرای تحریم با سایه‌روشن‌هایی همراه باشد. به نظرم نباید مستقیم به سراغ فهرست SDN رفت و بعد شروع کرد برایش استثنائاتی قائل شد.

شما می‌گویید سایه روشن، اما مثلاً در مورد ایران در یکی دو دهه اخیر می‌دانیم که حتی اگر مدل‌های مختلف تحریم وجود داشت، اما اسم ایران چنین علامت هشداری است که کسی حاضر به کار کردن با شرکت‌های ایرانی نیست، حال چه بخش خصوصی و چه دولتی. در نتیجه فکر نمی‌کنید اگر اسم شرکت روس‌اتم با هر نوعی از تحریم گره بخورد، این خود تبدیل به یک برچسب هشدار بر پیشانی این شرکت خواهد شد؟

امکان این موضوع هست اما باید دو موضوع مهم را در نظر داشت. این اتفاق برای همه تحریم‌ها نمی‌افتد. مثلاً آمریکا تحریم‌هایی را در ارتباط با سودان، ونزوئلا یا لیبی وضع کرده است. اما چون اسم این کشورها آمده، به این معنا نیست که تجار هیچ رابطه اقتصادی با این کشورها ندارند. فعالیت‌های اقتصادی با این کشورها همچنان جریان دارد.

راستش موضوع ایران این بود که تحریم‌ها آنچنان جامع شدند که فضاهای تحریم‌ نشده برای پیشبرد تجارت بسیار اندک شدند. در نتیجه رویکرد پیروی از تحریم‌ها از سوی بانک‌ها، آن‌ها را بر آن داشت که با خود بگویند: «اصلاً قید وارد شدن به هرگونه مبادله با این کشور را می‌زنیم».

به نظر من روسیه همچنان در رده کشورهایی چون ونزوئلا و لیبی است و نه ایران. هنوز بخش‌هایی هست که از حوزه‌های مختلف، از تحریم‌ بیرون نگه داشته شدند.

یعنی حتی اگر امروز روسیه به عنوان کشوری شناخته شود که از ایران پیشی گرفته و بیشترین تحریم‌ها بر آن اعمال شده باشد؟

به نظرم من این حرفی که می‌زنند که «کشوری که بیشترین تحریم بر آن اعمال شده»‌ حرف چرندی است. تعداد افرادی که در یک فهرست تحریمی قرار می‌گیرند، خیلی مرتبط با میزان جامع و فراگیر بودنِ یک رژیم تحریمی نیست.

ما می‌توانیم فراگیرترین رژیم تحریمی بر یک کشور را داشته باشیم بدون اینکه حتی یک اسم تحریم شده باشد. این اضافه کردن اسامی برای این است که مسیر تحریم‌ها را راحت‌تر مشخص کند. و این درباره روسیه هم بوده‌است، بیشتر تحریم‌های هدفمند بوده تا اینکه رویکرد تحریم فراگیر باشد. مثلاً ببینید برای اینکه ممنوعیت تجارت با کره شمالی اعمال شود، شما احتیاج به یک به یک تحریم کردن ندارید. یا همین‌طور در زمینه ایران؛ همه آن اضافه شدن‌ها به فهرست، برای این بوده که اجرای تحریم توسط سایرین راحت‌تر شود.

در مجموع به نظر من، اینکه روسیه اسامی تحریم‌شده بیشتر دارد، به معنی اینکه تحت یک رژیم تحریمی فراگیرتر است، نیست. امروز تحریم‌ها علیه ایران به مراتب فراگیرتر از تحریم‌ها علیه روسیه است.

سؤال آخرم درباره پیشنهادی است که مطرح کردید که برای کاهش چالش و خطرها در حوزه عدم اشاعه، تحریم‌ها، پروژه‌های آتی را هدف بگیرند. آیا این خود نوعی از تهدید را ایجاد نمی‌کند؟

خب، بسیار کمتر. ببینید اگر این تحریم‌ها در زمینه پروژه‌های تأسیساتی باشد که هنوز ساخته نشده‌اند، خب می‌توان کاربری آن را تغییر داد، یا اینکه توسط شرکت دیگری ساخته شود. دیگرانی هستند که توانایی ساخت رآکتورهای هسته‌ای را داند، حتما نباید روسیه و یا روس‌اتم باشد. در نتیجه به نظرم چندان مهم نیست که برای این پروژه‌های رآکتورها چه کسی جایگزین شود.

این‌ها روسیه را انتخاب کرده بودند چون مثلا از لحاظ اقتصادی به صرفه‌تر بود، نه به خاطر اینکه الزاما ارائه‌دهنده بهترین محصول، بود یا بالاترین سطح امنیت را ارائه می‌داد یا در حوزه عدم اشاعه سابقه خیلی خوبی داشت. در نتیجه دلیلی نمی‌بینم که بقیه نتوانند وارد چنین پروژه‌هایی شوند. برای من مهم‌ترین جنبه این موضوع این خواهد بود که آیا پروژه‌ها تکمیل شده‌اند یا خیر، و اگر تکمیل شده باشند آنوقت رسیدگی، خدمات و یا سوخت‌رسانی انجام می‌شود که این باید حفظ شود.

رادیوفردا: شماری از نمایندگان جمهوری‌خواه در کنگره آمریکا با ارسال نامه‌ای به آنتونی بلینکن، وزیر خارجه این کشور، خواستار باقی‌ ماندن نام سپاه پاسداران در فهرست گروه‌های تروریستی آمریکا شدند.

این نامه که اسکات فرانکلین، نماینده فلوریدا در مجلس نمایندگان، جمع‌آوری امضا برای آن را بر عهده داشته است پس از آن به نگارش درآمده که اخباری مبنی بر تصمیم احتمالی دولت جو بایدن برای حذف نام سپاه پاسداران از گروه‌های تروریستی آمریکا منتشر شد.

آقای فرانکلین در واکنش به این تصمیم دولت بایدن اشاره می‌کند که «سپاه پاسداران، در حال حاضر یکی از خطرناک‌ترین گروه‌های تروریستی جهان است.»

وی اضافه کرد که سپاه پاسداران از طریق «حمایت از تروریسم، مسئول کشته شدن تعداد بی‌شماری از مردم بی‌گناه و حداقل ۶۰۰ نیروی آمریکایی است.»

این عضو کنگره آمریکا می‌گوید که سپاه «همواره به دنبال نابودی شرکا و متحدان ما در منطقه، به ویژه اسرائیل بوده و به مدت چندین دهه مانعی بر سر راه صلح در خاورمیانه بوده است.»

دونالد ترامپ در سال ۱۳۹۸ با این استدلال کلیت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در فهرست سازمان‌های تروریستی قرار داد که این گروه نظامی ایرانی «فعالانه در تامین مالی و ترغیب تروریسم به عنوان ابزاری برای کشورداری مشارکت دارد» و «ابزار اصلی حکومت ایران در راستای هدایت و اجرای کارزار بین‌المللی تروریسم است».

آقای فرانکلین خطاب به دولت بایدن گفت که «به هیچ عنوان» حق ندارد که «به این رژیم تروریستی مشروعیت بدهد».

در این نامه، امضاکنندگان خطاب به آنتونی بلینکن نوشته‌اند: «بسیار مهم است که در کنار متحدان و کشورهای شریک خود بایستیم و اطمینان حاصل کنیم که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از مزایای لغو تحریم‌ها برخوردار نخواهد شد. خروج از فهرست گروه‌های تروریستی، به آنها آزادی بیشتری برای افزایش فعالیت‌های بدخواهانه‌شان می‌دهد.»

این نمایندگان کنگره اضافه کرده‌اند: «مخالف هر تصمیمی هستند که به سپاه مشروعیت بخشد و به آنها اجازه دهد دموکراسی و آزادی را در سراسر جهان بیشتر تهدید کنند.»

جن ساکی، سخنگوی کاخ سفید، در روزهای آخر سال ۱۴۰۰ در یک نشست خبری با دفاع تلویحی از ایده خارج کردن سپاه پاسداران از فهرست تروریستی آمریکا گفته بود که وضعیت کنونی آمریکا را امن‌تر نکرده است.

خانم ساکی در پاسخ به پرسش خبرنگاران در زمینه احتمال حذف نام سپاه پاسداران از سیاهه سازمان‌های تروریستی از نگاه دولت آمریکا، گفت مذاکره هم‌اکنون در جریان است.

او بدون آن که به جزئیات بررسی این موضوع توسط دولت بایدن اشاره کند اضافه کرد که باید توجه کرد «وضعیت موجود، در هیچ زمینه‌ای، باعث امن‌تر شدن آمریکا نشده» و برعکس سپاه پاسداران «تقویت هم شده است».

وب‌سایت اکسیوس و خبرگزاری رویترز هفته گذشته خبر دادند که آمریکا احتمال خارج کردن نام سپاه از سیاهه تروریستی را در ازای دریافت تعهد ایران به کاهش تنش در منطقه بررسی می‌کند.

پاک کردن نام سپاه از سیاهه تروریستی آمریکایی، یکی از دو شرط اکید دولت‌های حسن روحانی و ابراهیم رئیسی، روسای جمهوری اسلامی ایران، در جریان مذاکرات ۱۱ ماهه وین بوده است.
با استفاده از وب‌سایت کنگره آمریکا و رادیوفردا/ ب. ب./ ف. دو.