اخبار

رادیوفردا: شماری از کشورهای اروپایی از جمله آلمان در حال فشار آوردن به اتحادیه اروپا برای قرار دادن نام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست سازمان‌های تروریستی این اتحادیه بر پایه حکم یک دادگاه آلمان هستند.

خبرگزاری آلمان روز دوشنبه هفتم خرداد به نقل از دیپلمات‌های اروپایی نوشت آلمان همراه با کشورهای دیگر از مقامات حقوقی اتحادیه اروپا خواسته‌اند تا یک حکم دادگاه دوسلدورف را بررسی کنند که نشان می‌دهد یک نهاد دولتی ایران مسئول آتش‌سوزی در یک کنیسه بوده است.

حکم دادگاه دوسلدورف در دسامبر گذشته به‌دلیل حمله به کنیسه‌ای در بوخوم آلمان صادر شد.

در آن زمان یک آلمانی ایرانی‌تبار به اتهام توطئه و اقدام برای آتش‌سوزی شدید مجموعاً به دو سال و ۹ ماه حبس محکوم شد. دادگاه دوسلدورف می‌گوید این حمله با کمک «سازمان‌های دولتی ایران» طراحی شده بود.

دیپلمات‌های اتحادیه اروپا به خبرگزاری آلمان گفتند خدمات حقوقی اتحادیه اروپا تأیید کرده که این حکم می‌تواند مبنای کافی برای قرار دادن نام سپاه در فهرست سازمان‌های تروریستی باشد.

خبرگزاری آلمان می‌گوید که در حاشیه نشست وزیران خارجه اتحادیه اروپا در بروکسل از این اقدام مطلع شده است.

بر اساس اطلاعات دریافتی، در پی تحلیل سرویس حقوقی اتحادیه اروپا، اکنون چند کشور عضو اتحادیه از ایده آغاز روندهای لازم برای قرار دادن سپاه پاسداران در این فهرست حمایت می‌کنند.

آنالنا بائربوک، وزیر خارجه آلمان، بارها در گذشته گفته بود که با این طبقه‌بندی موافق است.

اسرائیل‌ها مدت‌هاست که از اتحادیه اروپا می‌خواهد تا سپاه را سازمانی تروریستی اعلام کند و به گفته خبرگزاری آلمان، حکم دادگاه دوسلدورف یک گام دشوار و مهم را به انجام رسانده است.

معرفی یک شاخه از نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران به عنوان سازمانی تروریستی ذیل قانون اتحادیه اروپا تاکنون یک چالش بوده است، زیرا سپاه باید ابتدا از سوی کشوری در این اتحادیه به‌دلیل فعالیت‌های تروریستی تحت تعقیب قرار گیرد.

این مشکلات در طبقه‌بندی، پس از حمله مستقیم ایران به اسرائیل با پهپاد و موشک در ماه آوریل بیشتر خود را نشان داد.

تا همین اواخر، سرویس اقدام خارجی اتحادیه اروپا، بازوی دیپلماتیک این اتحادیه، تردید داشت که آیا حکم دادگاه دوسلدورف می‌تواند مبنایی برای این طبقه‌بندی باشد یا نه.

جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، تا کنون از مخالفان قرار دادن نام سپاه در فهرست تروریستی بوده است.

یکی از دلایل این امر، تلاش برای متقاعد کردن ایران به احیای برجام برای محدود کردن برنامه هسته‌ایش است.

دیپلمات‌ها روز دوشنبه تاکید کردند که معرفی سپاه به عنوان سازمانی تروریستی در درجه اول یک گام نمادین خواهد بود، زیرا اتحادیه اروپا از قبل این نیرو را تحریم کرده است.

یی‌وان ری، نماینده مجلس آلمان و کفیل سیاسی توماج صالحی، در توئیتی با استقبال از این اقدام، گفته که این «خبر خوبی» است و افزوده که «این اتفاق به خاطر تلاش‌های خستگی‌ناپذیر» شما بوده است.

او گفته است: «ما مبارزه شما را می‌بینیم، در کنارتان هستیم اما به خاطر داشته باشید: اتحادیه اروپا باید به اتفاق آراء در مورد این موضوع رای دهد».

دویچه‌وله: آیا مواضع غرب و اروپا در برابر جمهوری اسلامی قاطع‌تر شده است؟ مواضع اخیر آنان علیه حکومت ایران چقدر جدی است؟ ایرج مصداقی، تحلیلگر سیاسی، با بررسی این پرسش‌ها، راهکارهایی عملی برای مقابله با جمهوری اسلامی پیشنهاد می‌کند.
اوج‌گيری جنبش اعتراضی در ايران بار ديگر آمريکا و اتحاديه اروپا را واداشته تا در برابر سرکوب بی‌امانی که در ايران جريان دارد واکنش نشان دهند. در روزهای اخير همچنان که چانه‌زنی بر سر برجام ادامه دارد، شاهد صدور بيانيه‌هایی از جانب اينان هستيم که سخن از تشديد فشار بر ايران می‌گويد و تحريم‌های تازه‌ای را پيش می‌نهد. آيا اين اقدامات نشان از قاطع شدن مواضع دولت‌های غربی در برابر جمهوری اسلامی دارد؟ چقدر می‌توان به نتايج سياست‌های کنونی اينان به نفع مبارزه مردم ايران اميدوار بود؟

برای پاسخگویی مشخص در اين باره، ضرورت دارد بر سياست‌های مشخص اين دولت‌ها در تقابل با نقض آشکار و فاحش حقوق بشر در جمهوری اسلامی طی دهه‌های گذشته تأمل کنيم.

چهار دهه اغماض
دهه شصت: از بزرگترین سرکوب سیاسی تاریخ معاصر و جوخه‌‌های اعدام شبانه‌روزی در سال‌های اولیه دهه ۶۰ می‌گذرم که تقریباً با هیچ واکنش جدی در سطح بین‌المللی روبه‌رو نشد.

پس از پذيرش قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت از جانب جمهوری اسلامی، دولت‌های غربی با اميد اينکه اين رويداد سرآغاز تعهد اين نظام به رعایت مقررات جهانی گردد، در پی برقراری رابطه نزديک رفتند و در اين راه چشم‌شان را بر یکی از هولناک‌ترین کشتارهای سیاسی قرن بیستم، قتل‌عام هزاران زندانی سياسی در تابستان ۶۷، بستند. اما این چشم‌‌پوشی باعث شد که اروپا محل تاخت‌و‌تاز جوخه‌های تروریستی رژیم اسلامی قرار گیرد و ده‌ها ایرانی به قتل برسند.

دهه هفتاد: مردم ایران در دوران رفسنجانی و خاتمی ۱۶ سال بهای سیاست “گفتگوی انتقادی” دولت‌های اروپایی را پرداختند، بدون آن‌که این سیاست نتیجه‌ای در بهبود وضعیت حقوق بشر در ایران داشته باشد. جنبش دانشجویی ۷۸ به بی‌رحمانه‌ترین شکل سرکوب شد و غرب همچنان به دنبال سراب خاتمی و “گفتگوی تمدن‌ها”ی او بود.

دهه هشتاد: دوران احمد‌ی‌نژاد با موضوع سیاست هسته‌‌ای نظام اسلامی و تلاش غرب برای محدود‌کردن آن گره خورد. جنبش ۸۸ در این دوران رقم خورد و بیش از شش ماه دوام یافت؛ صدها نفر در مقابل دوربین‌های تلویزیونی به خاک و خون کشیده شدند، بدون آن‌که جمهوری اسلامی در جامعه جهانی مورد پرسش جدی قرار گیرد. مردم فریاد می‌زدند: «اوباما،‌یا با اونا، یا با ما». متأسفانه اوباما «اونا» را انتخاب کرد. به‌روشنی ديديم که فارغ از زمامداری اين يا آن جناح حکومتی، غرب پيرو “سیاست استمالت” است.

دهه نود: در دوران دولت روحانی، مذاکرات برجام بار ديگر غربی‌ها را به اين تصور واداشت که جمهوری اسلامی آماده ورود به عصر جدیدی است. دو خیزش بزرگ مردم ایران در سال‌های ۹۶ و ۹۸ به بی‌رحمانه‌ترین شکل سرکوب شد. بزرگترین کشتار و سرکوب جنبش اعتراضی در قرن بیست و یکم در آبان ۹۸ به فاصله چند روز در شهرهای ایران به وقوع پیوست؛ محتاطانه‌ترین آمارها حاکی از چندصد کشته است، اما دولت‌های غربی که همچنان به دنبال بازگشت به مذاکرات برجام‌اند، چشم‌بر جنایت‌های سياسی آشکار و نقض فاحش حقوق بشر در ايران بسته‌اند. شلیک به هواپیمای مسافربری اوکراينی و کشتار صدها تن نیز موجب اعمال مجازات و تنبیه‌های مرسوم بین‌المللی نشده است.

واکنش در قبال جنبش سراسری
سه هفته از به پا‌خاستن ایران می‌گذرد. در روزهایی که کودکان و نوجوانان به خاک و خون کشیده می‌شوند و زنان ابتدایی‌ترین حقوق‌شان را فریاد می‌زنند، رئیسی و هیأت همراهش که تعدادی از آن‌ها فرماندهان سپاه پاسداران هستند، در سازمان ملل حضور می‌یابند.

امانوئل مکرون رئیس جمهوری فرانسه، شارل میشل رئیس شورای اروپا، ایگنازیو کاسیس رئیس جمهوری سوئیس، سائولی نینیسته رئیس جمهوری فنلاند و فومیو کیشیدا نخست‌وزیر ژاپن، به دیدار و گفتگو با رئيسی می‌پردازند بی‌آنکه کمترين توجهی به اين واقعيت داشته باشند که نام اين شخص به‌عنوان یکی از اعضای هیأت کشتار ۶۷ در کیفرخواست دادستان استکهلم در جریان رسیدگی به پرونده حمید نوری، یکی از عوامل این قتل‌عام، آمده است.

پس از سخنرانی در سازمان ملل، رئیسی در بازگشت به ايران پاسخ اعتراضات مردم زاهدان را با گلوله می‌دهد. منابع مطلع خبر از کشتار ۹۵ نفر می‌دهند. اقلیم کردستان و اردوگاه‌های آوارگان کرد هدف حملات موشکی و پهپادی نظام اسلامی قرار می‌گیرند، اما دریغ از یک واکنش جدی بین‌المللی به این کشتارها.

صدها هنرمند و شخصیت بین‌المللی به حمایت از جنبش “زن، زندگی،‌آزادی” می‌پردازند و نمایندگان پارلمان‌ها گیسوی خود را می‌برند، اما هیچ اقدام جدی علیه نظام اسلامی از سوی دولت‌های غربی صورت نمی‌گیرد. وزرای امور خارجه آلمان، کانادا، فرانسه، بلژیک، سوئد، ایتالیا و شیلی، با انتشار يک ویدئو حمايتشان را از حق‌طلبی زنان ایرانی اعلام می‌کنند، اما به هیچ اقدام عملی دست نمی‌يازند.

دولت آمریکا در اقدامی نمایشی هفت دولتمرد ایرانی را تحریم می‌کند و مدعی می‌شود که برای آن‌ها ویزا صادر نخواهد شد و اموالشان در آمریکا توقیف می‌شود، در حالی که نه آن‌ها قصد سفر به آمریکا دارند و نه مایملک ثبت‌شده‌ای در آن کشور.

طی چهار دهه گذشته یک سنت از اموال وابستگان نظام اسلامی در هیچ نقطه‌ای از دنیا توقیف نشده است. در همین حال دولت آمریکا پشت پرده در حال معامله با رژیم اسلامی و مبادله گروگان‌های آمریکایی با آزاد کردن بخشی از پول‌های بلوکه‌شده ایران است.

اطمينان‌بخشی به جمهوری اسلامی
در حالی که ایران در آتش و خون می‌سوزد، رابرت مالی نماینده ویژه آمریکا در امور ایران، به مقامات اسلامی قوت قلب می‌دهد که آمریکا به دنبال تغییر رژیم اسلامی نیست. پرسش اينجاست که اعلام رسمی چندباره این سیاست جز تقویت موضع خطرناکترین جناح‌های نظام اسلامی، چه سودی برای مردم ایران و منطقه دارد؟

در برابر اين استمالت و دلجویی، جمهوری اسلامی نه شهروند بی‌گناه اروپایی را طی روزهای اخیر در ایران دستگیر می‌کند و به پخش تلويزيونی اعترافات اجباری یک زوج فرانسوی دست می‌زند که اردیبهشت‌ماه سال جاری دستگیر شده بودند. دولت‌های اروپایی به جای آن‌که واکنشی جدی نشان دهند، تنها خواهان خروج اتباع‌شان از ایران شده‌اند.

از سوی ديگر شاهديم که دولت بلژيک با جديت به دنبال آزادی اسدالله اسدی دیپلمات تروریست رژیم است که دستگاه قضایی اين کشور پس از چند سال تحقیق و درگیر بودن شش دولت بلژیک، فرانسه، آلمان، اتریش، لوگزامبورگ و اسرائیل، رأی به محکومیت او به جرم تلاش برای بمب‌گذاری در نشستی داده که صدها سیاستمدار غربی در آن شرکت داشته‌اند.

و نمونه ديگر آنکه، دولت کانادا که ده‌ها تن از شهروندانش در شلیک عمدی به هواپیمای مسافربری کشته شدند، هنوز حاضر نیست سپاه پاسداران را در لیست تروریستی خود قرار دهد، اما ادعا می‌کند که از ورود ده‌هزار پاسدار به این کشور جلوگیری می‌کند. این در حالی است که هزاران نفر از عوامل نظام اسلامی و از جمله پاسداران با انتقال میلیاردها دلار سرمایه مردم ایران به کانادا، در آنجا زندگی می‌کنند.

غرب و انتظارات واقع‌بينانه
واقعيت‌هایی که به آن اشاره کردم اين سئوال را پيش روی ما قرار می‌دهد که دولت‌های غربی قدرت انجام چه اقداماتی را برای واکنش در خور به جمهوری اسلامی دارند؟ برای پاسخ به این پرسش لازم است نگاهی هم به سیاست دولت‌های غربی در ارتباط با دولت‌های منطقه بياندازيم و آن را با سياست‌های غرب در مقابل جمهوری اسلامی مقايسه کنيم.

در عراق، آمریکا و متحدانش، به بهانه نابودی سلاح‌های کشتار جمعی، به اين کشور حمله کردند؛ هیچ سلاحی به دست نیامد، اما عراق دیگر روی ثبات و امنیت به خود ندید و به یکی از مهره‌های بازی رژیم در منطقه تبدیل شد. اما نظام اسلامی نه تنها به داشتن سلاح‌های کشتار جمعی افتخار می‌کند، بلکه آن‌ها را در رسانه‌ها به نمایش می‌گذارد و می‌کوشد به سلاح اتمی مجهز شود.

در ليبی، دولت‌های غربی به بهانه دفاع از مردم اين کشور در قبال جنایات معمر قذافی، حمله‌ای را سازمان دادند که نتايج آن پیش روی همه ماست. در سوريه، به مجرد کشتار مردم از سوی بشار اسد، دولت‌های غربی روابط خود را با این کشور قطع کرده و به دنبال به زیر کشیدن حکومت سوریه رفتند. همین دولت‌ها در قبال کشتار مردم ایران حتی از کوچکترین اقدام عملی نیز خودداری می‌کنند.

با طرح اين انتقادها طبعاً اين پرسش مطرح می‌شود که اين دولت‌ها به لحاظ سیاسی چه کار جدی می‌توانند انجام دهند؟

پاسخ مشخص و عملی اين است که اينان می‌توانند حداقل برای اعمال فشار جدی بر جمهوری اسلامی مذاکرات برجام را متوقف و شکست رسمی آن را اعلام کنند. دولت‌‌های اروپایی و متحدانشان سفرایشان را فرا بخوانند و خواهان کاهش سطح روابط شوند و مراکز اسلامی وابسته به نظام اسلامی را تعطیل کنند.

چشم‌انداز عملی برای اقدام حقوقی
در اينجا نمونه‌هایی از تجربه‌های موجود را پيش می‌نهم که می‌تواند به پیگيری حقوقی در تقابل با جنايات جمهوری اسلامی ياری کند.

دادستان دادگاه کیفری بین‌المللی عمرالبشیر را به دلیل جنایاتی که در جنوب سودان انجام داده بود مورد پیگرد حقوقی قرار داد و دستور دستگیری‌اش را داد. در ژوئن ۲۰۱۱ دیوان کیفری بین‌المللی قرار جلبی علیه سیف‌الاسلام قذافی، به اتهام ارتکاب جنایات جنگی علیه مردم لیبی، صادر کرد. در تیرماه ۱۳۹۹ اعلام شد که دیوان کیفری بین‌المللی به پرونده گور‌های جمعی در لیبی ورود کرده است.

در سپتامبر ۲۰۲۰ دولت هلند علیه بشار اسد، به دلیل نقض حقوق بشر، اعمال شکنجه و استفاده از سلاح شیمیایی در جنگ، به دیوان بین‌المللی لاهه شکایت کرد. آلمان و فرانسه از این اقدام پشتیبانی کردند. وزیر خارجه هلند اعلام کرد، دادگاه ممکن است سال‌ها به طول بیانجامد، اما این دادگاه “گامی مهم علیه مصونیت از مجازات در سوریه” خواهد بود. نخست‌وزیر هلند شکایت علیه بشار اسد را “پیام مهمی به دیگر دیکتاتور‌های جهان” دانست. هلند تصمیم شکایت علیه بشار اسد را پس از آن اتخاذ کرد که تلاش این کشور برای قراردادن رهبری سوریه در برابر دیوان بین‌المللی لاهه، در شورای امنیت سازمان ملل، به دلیل وتوی روسیه، ناکام مانده بود.

در مقايسه، جالب است توجه کنيم که با وجود شواهد و اسناد بسیار از جنایات سپاه قدس و نیروهای تحت امر جمهوری اسلامی در سوریه، به جز تلاش شماری از وکلای مدافع حقوق بشر که با طرح شکایتی در دیوان کیفری بین‌المللی خواستار رسیدگی به نقش جمهوری اسلامی و نیروهای وابسته به آن در جریان جنگ سوریه شدند، هیچ دولت غربی نسبت به این جنایات واکنشی نشان نداده است.

برای تأمل در راهکارها لازم است اين نکته را در مد نظر قرار دهيم که دادگاه کیفری به‌طور معمول پرونده‌هایی را بررسی می‌کند که توسط کشورهای عضو سند بین‌المللی منجر به تشکیل این دادگاه، به آن ارجاع شده یا جرم در این کشورها به وقوع پیوسته باشد. در موارد دیگر، این دادگاه تنها به پرونده‌های ارسال‌شده از سوی شورای امنیت رسیدگی می‌کند.

در نهایت، با توجه به نکاتی که بدان پرداخته شد، می‌توان به اين پرسش پرداخت که آيا اصولا امکان عملی باز کردن پرونده علیه جمهوری اسلامی در دیوان کیفری بین‌المللی وجود دارد؟‌

چنانچه اراده سیاسی قاطعی وجود داشته باشد، امکان پیگیری حقوقی جنایات صورت‌گرفته از سوی رئیسی و نظام اسلامی هست. اگر چه دیوان کیفری بین‌المللی به جنایات صورت گرفته قبل از ۲۰۰۱ نمی‌پردازد، اما همیشه راه‌های حقوقی برای پیگیری جنایتکاران علیه بشریت وجود دارد.

باید توجه داشت که یکی از دستیاران رئیسی به دلیل مشارکت در کشتار ۶۷ در زندان گوهردشت در سوئد به حبس ابد محکوم شده است. بر اساس ماده ۲۷ اساسنامه رم، مصونیت سران دولت‌ها تحت هیچ شرایطی مسئولیت کیفری آنها در خصوص جنایات تحت صلاحیت دیوان را منتفی نمی‌کند.

ماده ۲۸ این اساسنامه نیز تأکید دارد که یک فرمانده نظامی یا شخصی كه عملاً در مقام یک فرمانده نظامی عمل می‌كند، برای جنایاتی كه در حوزه صلاحیت دادگاه قرار دارد، چه جنایاتی که توسط نیروهای تحت كنترل و فرماندهی مؤثر وی انجام گرفته باشد و چه جنایاتی که در نتیجه عدم توانایی وی بر اعمال كنترل لازم بر چنین نیروهایی صورت گرفته باشد، از جهت كیفری مسئول است.

ابراهیم رئیسی نه تنها مسئول اعمالی است که یکی از افراد تحت امرش در زندان گوهردشت انجام داده، بلکه شخصاً در هیأت مرگ زندان‌های گوهردشت و اوین شرکت داشته است.

* این یادداشت نظر نویسنده را منعکس می‌کند و الزاما بازتاب‌دهنده نظر دویچه‌وله فارسی نیست.

رادیوفردا: ند پرایس، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، روز دوشنبه ۲۶ مهر گفت ایالات متحده فکر نمی‌کند گفت‌وگوهای اضافی در بروکسل قبل از آغاز مجدد مذاکرات غیرمستقیم با ایران در وین برای بازگشت به برجام ضرورتی داشته باشد.

رسانه‌های ایران روز یکشنبه به نقل از نماینده تبریز و پس از حضور وزیر خارجه ایران در جلسه غیرعلنی مجلس گزارش دادند که نمایندگان ایران و اتحادیه اروپا قرار است روز پنجشنبه ۲۹ مهر در بروکسل با هم دیدار و مذاکره کنند، ولی مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا احتمال برگزاری مذاکره، خارج از چارچوب گفت‌وگوهای وین، را ضعیف دانست.

جوزپ بورل تصریح کرد مذاکرات برجامی با ایران در وین انجام خواهد شد و مذاکراتی بین اتحادیه اروپا و دیپلمات‌های ایرانی در بروکسل برای روز پنج‌شنبه در نظر گرفته نشده است.

ایران و کشورهای عضو برجام تاکنون شش دور گفت‌وگو برای احیای توافق هسته‌ای سال ۹۴ برگزار کرده‌اند که آمریکا غیرمستقیم در آن شرکت داشته است ولی به نتایج مشخصی که مورد توافق طرف‌ها قرار بگیرد، نرسیده است.
بر اساس گزارش رویترز و سایت رادیو فردا/ک.ر

رادیوفردا: جوزپ بورل (چپ) در کنار مایک پومپئو

جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، در اولین سفر رسمی خود در این مقام به پایتخت ایالات متحده روز جمعه، ۱۸ بهمن‌ماه، با مایک پومپئو، وزیر امور خارجه، دیدار و از جمله درباره ایران گفت‌وگو کرد.

آقای بورل خود گفت که در این دیدار با همتای آمریکایی‌اش «درباره همه چیز» گفت‌وگو کرده است.

در بیانیه وزارت خارجه آمریکا در این باره نیز که روز جمعه در حساب توییتری سخنگوی این وزارتخانه منتشر شد آمده است که این دو مقام درباره «صلح در خاورمیانه و روابط بازرگانی و تجاری اروپا و آمریکا» و همین طور سیاست‌های جمهوری اسلامی مذاکره کرده‌اند.

.@SecPompeo welcomed #EU High Representative @JosepBorrellF to the @StateDept today. We were honored to celebrate the 30th anniversary of the U.S-EU #Fulbright-Schuman Program with one of our most distinguished alumni. pic.twitter.com/uoNuR7ojEw

— Morgan Ortagus (@statedeptspox) February 7, 2020

در این بیانیه همچنین تنها اشاره شده است که توضیح خواستن «از ایران و روسیه درباره اقدامات بی‌ثبات‌کننده‌شان» از جمله دیگر موضوعات مورد بحث بوده است.

با این همه درباره این موضوع هنوز جزئیات دیگری منتشر نشده است.

در حساب توییتری رسمی مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز تنها بر روابط دوجانبه اروپا و آمریکا و اهمیت این روابط تاکید شده است.

Transatlantic bond remains vital for global stability. Full agreement with @SecPompeo that agenda built on mutual trust with strong EU and US is crucial. On core challenges we always sit on same side of the table, even if we don't agree on everything. pic.twitter.com/sI7Nb582Br

— Josep Borrell Fontelles (@JosepBorrellF) February 7, 2020

در همین حال در توییت جوزپ بورل به نکته‌ای اشاره شده که شاید نشان می‌دهد گفت‌وگوی این دو مقام عالی‌رتبه بدون فراز و نشیب نیز نبوده است: «در زمینه چالش‌های بنیادی، ما همیشه در یک سوی میز نشسته‌ایم، حتی زمانی که درباره همه چیز با هم توافق نداریم.»

جوزپ بورل، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، هفته گذشته در سفر به تهران به مقامات جمهوری اسلامی اطمینان داد که این اتحادیه مهلت حل اختلافات برجامی با ایران را تا اطلاع ثانوی تمدید می‌کند تا نیازی به ارجاع این موضوع به شورای امنیت سازمان ملل یا وضع تحریم‌های جدید علیه ایران نباشد.

این نخستین سفر آقای بورل به ایران به عنوان جانشین فدریکا موگرینی بود.

دویچه‌وله: شش کشور اروپایی‌ در بیانیه‌‌ای خواهان بازگشت ایران به تعهدات برجامی شده‌ و از گام‌های اخیر تهران ابراز نگرانی کرده‌اند. هم‌زمان رویترز از توافق تروئیکای اروپا برای “ساز و کار حل اختلافات” در ژانویه ۲۰۲۰ خبر داد.

خبرگزاری رویترز با استناد به گفته‌ دیپلمات‌های غربی، اعلام کرده که شرکای اروپایی توافق اتمی، ژانویه سال ۲۰۲۰ به مکانیسم حل اختلافات برجام رجوع خواهند کرد. این خبرگزاری روز جمعه ۲۰ دسامبر نوشت، آلمان، فرانسه و بریتانیا توافق کرده‌اند که این روند را شروع کنند اما در عین حال منتظر بمانند تا ببینند پیش از رفتن پرونده به شورای امنیت، گام‌های ایران در راستای بازگشت از تعهدات برجامی‌اش چه خواهد بود.

طبق ساز و کار پیش‌بینی شده در بند ۳۷ برجام که به “مکانیسم بازگشت خودکار” یا “مکانیسم ماشه” موسوم است، چنانچه ایران توافق هسته‌ای را نقض کند، تحریم‌های بین‌المللی که پیش از آن وجود داشتند، با ارجاع پرونده به سازمان ملل، مجددا به جریان خواهند افتاد.

اروپایی‌ها پیش‌تر گفته‌‌ بودند تا زمانی که تعهدات ایران از خط قرمز عبور نکرده باشد، ایران را به رعایت برجام و تنش‌زدایی ترغیب خواهند کرد.

رویترز خبر یاد شده را از قول شش منبع دیپلماتیک منتشر کرده که نام‌شان محفوظ مانده است. پیش‌تر نیز آسوشیتدپرس به نقل از یک مقام اروپایی نوشته بود که اگر چیزی تغییر نکند نمی‌توان جلوی کلید خوردن مکانیسم ماشه را گرفت.

یک منبع اروپایی قبلا گفته که هدف از فرایند مکانیسم ماشه، حفظ توافق و حل مشکلات است؛ وگرنه اگر اروپا در صدد احیای تحریم‌های سازمان ملل باشد، میخ آخر به تابوت برجام کوبیده می‌شود.

رویترز می‌نویسد یک مقام ارشد ایرانی در واکنش به تصمیم تروئیکای اروپا برای فعال کردن مکانیسم ماشه گفته است: «اگر چنین شود، ایران هم اقدام متناسب را انجام خواهد داد… اگر آنها قصد حفظ توافق اتمی را دارند باید به وعده‌هایشان عمل کنند وگرنه تهران گام‌های بعدی را بر می‌دارد.»

گزارش رویترز در حالی منتشر شده که دو هفته قبل، نشست کمیسیون مشترک کشورهای باقیمانده در توافق هسته‌ای بدون تصمیم‌گیری درباره فعال شدن مکانیسم حل اختلاف خاتمه یافته بود.

بیانیه مشترک خطاب به ایران

هم‌زمان، شش کشور اروپایی در بیانیه مشترکی از گام‌های جدید ایران ابراز نگرانی کرده و خواستار حفظ برجام شدند.

در بیانیه صادره از سوی لهستان، بلژیک، استونی، فرانسه، آلمان و بریتانیا آمده است: «ما از گام‌های نگران کننده‌ای که ایران در ماه‌های اخیر برای کاستن از تعهدات هسته‌ای خود ذیل توافق برداشته نگرانیم… از ایران می‌خواهیم بدون فوت وقت این گام‌ها رابه عقب برگرداند و از اقدام‌های تنش آمیز بیشتر خودداری کند.»

طرح‌های موشکی و آزمایش موشک‌‌های بالستیک از جمله نکاتی است که این بیانیه به آن اشاره کرده است.

ایران تا کنون در چهار مرحله، تعهدات خود در توافق هسته‌ای را کاهش داده است. در نخستین گام که ماه مه ۲۰۱۹ و در اولین سالگرد خروج یک جانبه آمریکا از برجام صورت گرفت، ایران خبر داد که فروش اورانیوم غنی‌شده و آب سنگین را متوقف می‌کند. دو ماه بعد، ایران از مرز تعیین شده ۳/۶۷درصد برای غنی‌سازی اورانیوم فراتر رفت و در سومین گام، تحقیق و توسعه انواع سانتریفوژه را شروع کرد. در آخرین گام، تهران اعلام کرد که تزریق گاز به سانریفوژهای نصب شده در تاسیسات زیرزمینی فردو را شروع می‌کند. قرار بود طبق برجام، این تاسیسات به مرکز تحقیق و توسعه و تولید ایزوتوپ‌های پایدار مبدل شوند.

یک ماه قبل، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به شورای حکام گزارش داد که ایران یکی دیگر از محدودیت‌های مندرج در برجام را زیر پا گذاشته و ذخایر آب سنگین این کشور از ۱۳۰ تن عبور کرده است.

صدای آمریکا: معاون دبیر کل فدراسیون بین المللی روزنامه نگاران در نشستی برای بررسی فشارها و تهدیدهای امنیتی حکومت جمهوری اسلامی علیه روزنامه نگاران ایرانی خارج از ایران، از افزایش تلاش های این سازمان برای مقابله با این فشارها خبر داد.

فدراسیون بین‌المللی روزنامه‌نگاران (IFJ) روز سه‌شنبه ۲۶ آذر میزبان یک نشست ویژه با تعدادی از روزنامه‌نگاران ایرانی مشغول به کار در رسانه‌های فارسی زبان خارج از ایران، با هدف تهیه برنامه‌ای برای مقابله با تهدیدات و آزار و اذیت حکومت ایران علیه آن‌ها بود.

جرمی دیر، معاون دبیرکل فدراسیون بین‌المللی روزنامه‌نگاران با اشاره به رفتار حکومت ایران با روزنامه نگاران در این نشست گفت: «این رفتار نشان دهنده نقض حقوق بشر و مجازات جمعی صدها روزنامه‌نگار و خانواده‌های آن‌ها است.»

او با تاکید بر لزوم اعتراض روزنامه نگاران به اقدامات تهدیدآمیز جمهوری اسلامی در حرکتی جمعی اضافه کرد: «جامعه جهانی نمی‌تواند در مقابل چنین سوءاستفاده‌هایی از قدرت ساکت باشد. روزنامه نگاران باید از اعتراض و حرکت جمعی خود برای پایان دادن به این فشارها استفاده کنند.»

آقای دیر اضافه کرد: «ما با ایستادن در کنار همکاران، صدای خود را بلند می‌کنیم و کارزار خود در این زمینه را بیشتر می‌کنیم.»

در این نشست تعدادی از روزنامه‌نگاران رسانه‌های فارسی‌زبان خارج از ایران که تحت فشار و تهدید نهادهای امنیتی قرار گرفته‌ بودند به بیان تجربه خود پرداختند.

نیروهای امنیتی و قضایی جمهوری اسلامی ایران به تازگی تهدید و ارعاب روزنامه‌نگاران ایرانی را که در خارج ایران برای رسانه‌های فارسی زبان بین‌المللی کار می‌کنند، از سر گرفته است.

علاوه بر توقیف اموال و ممنوع‌المعامله شدن برخی از این روزنامه‌نگاران و بستگان نسبی، برخی دیگر تهدید شده بودند که ربوده شده و به زور به ایران باز گردانده می‌شوند.

برخی دیگر گزارش دادند که بستگان بیمار آن‌ها از دسترسی به مراقبت‌های پزشکی به دلیل ممنوع المعامله بودن ناتوان هستند و از لحاظ مالی تحت فشار قرار گرفته‌اند.

شرکت‌کنندگان در این نشست، تهدیدات و آزار و اذیت اعضای خانواده خود را که در ایران زندگی می‌کنند یکی از متداول‌ترین اقدامات حکومت ایران برای مجبور کردن آن‌ها به متوقف کردن حرفه روزنامه نگاری و فعالیت در رسانه‌های فارسی زبان خارج از ایران معرفی کردند.

فدراسیون بین‌المللی روزنامه‌نگاران در این نشست خود را پایبند به حمایت از روزنامه‌نگاران ایرانی و همکاری با نهادهای مرتبط و رسانه‌های همکار برای محافظت از حقوق حرفه ای روزنامه‌نگاران و آزادی گردش اخبار و اطلاعات اعلام کرد.

در هفته‌های گذشته، در پی افزایش تهدیدها علیه روزنامه نگاران خارج از ایران و آزار خانواده های آنها، نماینده ویژه وزارت خارجه آمریکا در امور ایران اعلام کرد که آمریکا هدف گرفتن خبرنگاران و خانواده هایشان را از سوی رژیم ایران محکوم می کند.

صفحه فارسی وزارت خارجه آمریکا در توئیتر به نقل از برایان هوک نوشت: «رژیم ایران خبرنگاران بخش فارسی صدای آمریکا، رادیو فردا، بی بی سی را هدف حمله قرار داده است.»

آقای هوک در ادامه افزود که «آمریکا هدف گرفتن خبرنگاران و خانواده هایشان را محکوم می کند و به برداشتن گام‌های قاطع برای حمایت از آزادی بیان و مطبوعات ادامه می دهد.»

پیش از این نیز تد کروز، سناتور جمهوریخواه آمریکا، نسبت به اقدامات جمهوری اسلامی علیه روزنامه نگاران رسانه‌های فارسی خارج از ایران واکنش نشان داد و در توئیتر خود نوشت که «رژیم ایران برای ارعاب و ساکت کردن روزنامه‌نگاران رسانه های فارسی زبان تلاش می‌کند چرا که می‌داند حقیقت، بزرگترین تهدید تداوم حکومت آنها است.»

در هفته های گذشته اعلام شده بود که دولت و دستگاه قضایی جمهوری اسلامی علیه خبرنگاران مشغول به کار در برخی از رسانه‌های فارسی زبان خارج از ایران بار دیگر محدودیت‌هایی، از جمله ممنوع المعامله کردن، اعمال کرد.

سازمان گزارشگران بدون مرز نیز اعلام کرد که در ۱۱ ماه گذشته ۲۵ مورد آزار خانواده‌های روزنامه‌نگاران ایرانی خارج از کشور گزارش شده است.

این گزارش با واکنش آماندا بنت، رئیس صدای آمریکا همراه شد و خانم بنت برخورد نهادهای اطلاعاتی جمهوری اسلامی با خبرنگاران رسانه های فارسی زبان خارج از کشور، از جمله صدای آمریکا، و تهدید و ارعاب خانواده های آنها را به شدت محکوم کرد.

وزیر خارجه آمریکا نیز تهدید روزنامه‌نگاران ایرانی مشغول به کار در رسانه‌های خارج از ایران توسط رژیم ایران را محکوم کرد و آن را نمونه‌ای از رفتار شریرانه ایران دانست که پیش از آن پرزیدنت ترامپ درباره آن هشدار داده بود.

رادیوفردا: سباستین کورتس (چپ) در کنار هانس کریستین اشتراخه، رهبر حزب آزادی ارتش
زلزله سیاسی در اتریش که با انتشار یک ویدئو به جریان افتاد پیامدهایی ورای مرزهای این کشور دارد و می‌تواند بر انتخابات پارلمان اروپا و برآمد بیشتر یا افول احزاب پوپولیست را به دنبال داشته باشد. این سؤال مطرح است که چه کسی یا کشوری ویدئو را تهیه کرده و کدام رویکرد در برابر احزاب پوپولیست جواب می‌دهد.

انتشار ویدیویی از صحبت‌های رهبر حزب راستگرای پوپولیست «آزادی» اتریش و رئیس فراکسیون این حزب در مجلس با «زنی زیبا» که ظاهراً دختربردار یا دخترخواهر یکی از الیگارش‌های روس بوده، سبب فروپاشی دولت ائتلاف حاکم بر اتریش، مرکب از این حزب و حزب محافظه‌کار مردم شد. رهبران حزب آزادی در ویدئو به زن روس قول می‌دهند که اگر با کمک‌های مالی و رسانه‌ای قدرت‌گیری حزب را تسهیل کند، بعداً این اقدام با امتیازها و قراردادهایی آبدار از سوی دولت اتریش جبران خواهد شد.

حزب آزادی اتریش چند ماه پس از ضبط این ویدئو در انتخابات به نتایج خوبی دست یافت و به عنوان مؤتلف حزب محافظه‌کار مردم اتریش به دولت راه یافت.

از عزت و احترام در ایران تا چرخش به سوی اسرائیل

قبلاً هم چنین ائتلافی در اتریش به قدرت رسیده بود، از جمله دو بار در سال‌های ۲۰۰ تا ۲۰۰۴. آن زمان منتهی حزب آزادی به رهبری یورگ هایدر، بیشتر به یهودی‌ستیز و گرایش‌های غلیظ به ایدئولوژی نازی‌ها متهم بود و شرکتش در دولت به اعتراض‌های گسترده و حتی به تحریم‌هایی از سوی اتحادیه اروپا علیه دولت اتریش منجر شد. اسرائیلی‌ها هم سفیر خود را از اتریش فراخواندند و … در عوض یورگ هایدر در محافل سیاسی ایران با استقبال روبه‌رو بود و سال ۱۳۸۰ که به ایران رفت حتی «شیخ اصلاحات» هم به گرمی از او استقبال کرد و مخالفت در اروپا با حزب آزادی را به «موضع محکم آن در قبال صهیونیسم و امپریالیسم» ربط داد.

دیدار یورگ هایدر و مهدی کروبی در سال ۸۳

حالا ولی زمانه عوض شده است، و حزب آزادی در این سال‌ها در ظاهر و البته به گونه‌ای اعوجاج‌گونه کوشیده که دامن خود را از یهودستزی و اسرائیل‌ستیزی مبرا نشان دهد و در عوض اسلام‌ستیزی را جایگزین آن کند، که قسماً با توجه به اقدامات افراطی و تروریستی گروه‌هایی مانند داعش و … دامن‌خوردن فضای منفی سیاسی در رابطه با مسائل مربوط به پناهجویان و … در اروپا با اقبال بخش‌هایی از جوامع روبه‌رو است.

با این همه، و با وجود برخی بندهای اسرائیل‌پسند در منشور ائتلافی که یک سال و نیم در اتریش به قدرت رسید و حالا فروپاشیده است و نیز با وجود اینکه وزارت خارجه تحت کنترل حزب آزادی در جریان انتقال بحث‌انگیز سفارت آمریکا به بیت‌المقدس به سفیر اتریش دستور داد که آشکارا در این مراسم شرکت و از آن استقبال کند، ولی باز هم اسرائیلی‌ها دلشان با حزب آزادی صاف نشده است. از جمله در دیدار صدراعظم اتریش در تابستان گذشته آنها اجازه ندادند که وزیر خارجه نزدیک به حزب آزادی او را همراهی کند.

کدام کشور از تهیه و افشای ویدئو بیشتر از همه سود می‌برد؟

حضور یک «زن زیبای روسی وابسته به یک الیگارش روس» برای «معامله با رهبران حزب آزادی» البته رد گم‌کننده است و کمتر می‌توان دلیلی یافت که روسیه در این ماجرا درگیر باشد، به‌خصوص که رهبران حزب آزادی رابطه دوستانه‌ای با روسیه داشته‌اند. از الحاق کریمه به روسیه حمایت کرده‌اند، با تحریم این کشور توسط اتحادیه اروپا مخالف بوده‌اند و حتی سرپل ارتباط حزب حاکم در دولت روسیه با احزاب راست پوپولیست اروپا بوده است.

اشتراخه در این ویدئو با یکی از نزدیکان یک الیگارش روس دیده می‌شود

دولت شدیداً هوادار اسرائیل ترامپ هم به رغم خروج استیو بنن از آن، همچنان (به گونه‌ای تناقض‌آمیز) نظر نامساعدی نسبت به احزاب راست پوپولیست اروپا ندارد و همچنان این شائبه وجود دارد که فعالیت استیو بنن در اروپا و نیز سفیر آمریکا در برلین به سود این احزاب امری هماهنگ‌شده با واشینگتن است.

خود احزاب متعارف اتحادیه اروپا هم البته می‌توانسته‌اند بالقوه پس پشت تهیه چنین ویدیویی باشند، ولی با توجه به محدودیت‌های حقوقی در اکثر کشورهای اروپا و نیز بی‌سابقه‌بودن این گونه اقدامات در سطح اتحادیه اروپا، همچنان نظرها با توجه به تنش و خصومت سابق و فعلی میان اسرائیل و راست پوپولیست اروپا، متوجه این کشور است، به خصوص که موساد در این زمینه بی‌تجربه هم نیست.

زمان انتشار ویدئویی که نزدیک به دو سال از تهیه آن می‌گذرد هم، خیلی حساب‌شده بوده است، یک هفته پیش از انتخابات پارلمان اروپا در روزهای پیش رو، انتخاباتی که قدرت‌گیری بی‌سابقه احزاب راست پوپولیست در آن و تشکیل فراکسیونی بزرگ از این احزاب که معادلات تا کنونی درون اتحادیه اروپا را به این یا آن میزان متغیر و بی‌ثبات کند هم از جمله چشم‌اندازهای آن است. برای اسرائیل موضع مثبت یا خنثای بخشی از راست پوپولیست اروپا نسبت به جمهوری اسلامی به رغم اسلام‌ستیزیشان هم امر غیرمهمی تلقی نمی‌شود.

اینکه البته فضاحت پیش آمده برای حزب پوپولیست آزادی اتریش به وجهه و اعتبار سایر احزاب «خواهر» آن در سطح اروپا صدمه بزند، امری مسلم و قطعی نیست، و شاید هم انتظار منتشرکنندگان ویدئو در این مورد کاملاً تحقق نیابد.

ضربه‌ای‌ کاری به پوپولیسم در اروپا؟

در پی فضاحت سیاسی در اتریش این نگرانی هم تا حدودی بالا گرفته که در این کشور و حتی در خارج از آن احزاب محافظه‌کار برای جلب آرای سرخوردگان از احزاب پوپولیست هم‌سنخ حزب آزادی اتریش، بیش از پیش شعارهای آنها را از آن خود کنند و رویکردها و سیاست‌های این احزاب بدون آنکه خود لزوماً در قدرت باشند عملیاتی شود.

از اوایل این دهه که ستاره اقبال راست‌های پوپولیست و به این یا آن میزان دارای گرایش‌های نژادپرستانه در اروپا تابیدن گرفته است این سؤال در محافل سیاسی و احزاب متعارف مطرح بوده که کدام رویکرد در برابر آنها و کاستن از قدرت و نفوذشان مؤثر است.

یکی از تجمعات مخالفان ائتلاف حاکم بر اتریش

یک گزینه بی‌‌اعتنایی و برخورد بی‌انعطاف نسبت به این احزاب و افشاگری تمام عیار در مورد برنامه‌ها و رویکردهای آن بوده است. گزینه دیگر هم از گفت‌وگو و دیالوگ به خصوص با بدنه اجتماعی این احزاب تا ادغام آنها در دولت برای «تقدس‌زدایی» از آنها و بیرون آوردنشان از موضع «معصومیت و اپوزیسیونی» تا «مصادره به مطلوب» اجزایی از برنامه و سیاست‌های آنها به وسیله احزاب راست یا حتی سوسیال‌دمکرات بوده است، مثلاً سخت‌گیری‌های بیشتر در مورد پناهجویان و بستن مرزها و …

همه این گزینه‌ها هنوز نتیجه مطلوب را به بار نیاورده‌اند و نشانه‌ای در دست نیست که ستاره اقبال راست پوپولیست که بر بستر بحران‌های معینی، مانند نگرانی‌های بخش‌های مختلف جامعه از چشم‌اندازهای مبهمی که جهانی‌شدن و دیجیتالی‌شدن اقتصاد دامن می‌زند، بحران کاهش قدرت و اختیارات دولت‌های ملی، بحران هویت فرهنگی ناشی از شناور شدن مرزها، جابه‌جایی‌های گسترده در سطح جهان و تشدید پدیده مهاجرت و پناهجویی، بحران دموکراسی مبتنی بر نظام نمایندگی و کاهش تفاوت‌ها میان احزاب متعارف که باز هم بی‌ارتباط با جنبه‌های منفی جهانی‌شدن و کاهش اختیارات دولت‌های ملی نیست، بحران تغییر و تحولات اقلیمی و …

افتضاح سیاسی در اتریش شاید که ضربه‌ای بزرگ به احزاب پوپولیست اروپا باشد، ولی مبانی قدرت‌گیری آنها چندان تفاوتی با سال‌های گذشته نکرده است. نتیجه انتخابات پارلمانی اروپا در روز ۲۶ مه، شاید که متأثر از افتضاح اتریش نشانه‌ای از مهار و کاهش نفوذ احزاب پوپولیست از کار دربیاید، ولی نمی‌تواند لزوماً نقطه‌ پایانی بر بحران‌ها و معضلات کنونی تلقی شود.

نظرات طرح شده در این یادداشت، الزاماً بازتاب دیدگاه رادیوفردا نیست.

خُسن آقا: من هم مخالف جنگ هستم ولی! حالا خودمانیم‌ها این دوتا قراره نماینده پارلمان اروپا بشوند یا ایران!؟ نگاهی به ریخت آقایان به نظر می‌آید که ایشان از ترس شورای نگهبان هیچکدامشان کراوات نزده و ته ریش هم گذاشته‌اند مبادا جنتی صلاحیتشان را تایید نکند!
دویچه‌وله:
نامزدهای شاخص دو جریان اصلی اروپایی برای انتخابات پارلمان اروپا، بر ضرورت یافتن “راه‌حلی صلح‌آمیز” جهت پایان بخشیدن به تنش ایران و آمریکا تأکید کردند. وزیر خارجه ایران نیز خواستار اقدام جامعه جهانی برای “نجات برجام” شد.

در پی بالا گرفتن تنش میان آمریکا و ایران و در حالی که محمدجواد ظریف، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، امروز جمعه ۲۷ اردیبهشت (۱۷ ماه مه) خواستار اقدام جامعه جهانی برای “نجات برجام” شد، نامزدهای شاخص پارلمان اروپا نیز بر لزوم حفظ توافق هسته‌ای و موضع واحد اروپا در قبال آن تأکید کرده‌اند.

نامزدهای برتر دو جناح محافظه‌کار و سوسیال دمکرات شامگاه پنجشنبه در مناظره‌ای تلویزیونی بر سر انتخابات پارلمان اروپا در شبکه دوم سراسری آلمان (ZDF) مؤکدا خواستار یافتن راهی صلح‌آمیز برای حل مناقشه با جمهوری اسلامی به خاطر برنامه اتمی این کشور شدند.

فرانس تیمرمانز، سرلیست نامزدهای سوسیال دمکرات‌ها برای انتخابات در پیش پارلمان اروپا، گفت که برای مناقشه اتمی ایران «هیچ راه حل نظامی وجود ندارد.»

به گفته تیمرمانز، تلاش اروپایی‌ها بایستی در راستای حفظ توافق هسته‌ای با ایران موسوم به برجام باشد. این سیاستمدار هلندی با تأکید بر اینکه “تنها می‌توان با ایران به راه حلی صلح‌آمیز رسید”، گفت که آمریکا “اشتباه” خواهد کرد، اگر فکر کند که می‌تواند با عربستان سعودی به چنین راه حلی برسد.

این نامزد شاخص سوسیال دمکرات‌ها برای انتخابات پارلمان اروپا افزود، اروپا بایستی در این خصوص موضعی واحد داشته باشد.

اروپا همچون “قدرت صلح”

مانفرد وبر، سرلیست نامزدهای حزب مردم اروپا (EVP) نیز گفت، اتحادیه اروپا بایستی “قدرت صلح” باشد. او افزود، اروپا از تاریخ آموخته است که مناقشه‌ها را به شکل صلح‌آمیز حل کند. به گفته وبر اما، اتحادیه اروپا در شرایط کنونی تنها زمانی می‌تواند قدرت عمل داشته باشد که تمامی ۲۸ کشور عضو این اتحادیه موضعی “واحد” داشته باشند. این سیاستمدار محافظه‌کار آلمانی از حزب سوسیال مسیحی افزود که او دقیقا به همین خاطر طرفدار تصمیم‌گیری در اتحادیه اروپا بر مبنای رأی اکثریت است.

فرانس تیمرمانز نیز گفت که مخالف تصمیم‌گیری واحد در اتحادیه اروپا بر مبنای رأی اکثریت نیست، اما “مشکل” را در این می‌بیند که کشورهای عضو از یک‌سو می‌خواهند به سیاست خارجی اتحادیه اروپا عمل کنند و از دیگر سو سیاست خارجی کشور خود را پیش ببرند.

وبر و تیمرمانز سرلیست‌های فهرست نامزدهای قوی‌ترین فراکسیون‌های کنونی پارلمان اروپا هستند. هر دوی این سیاستمداران در نظر دارند پس از انتخابات پارلمان اروپا که قرار است روز پنجم خرداد (۲۶ ماه مه) برگزار شود، جانشین ژان کلود یونکر، رئیس کمیسیون اتحادیه اروپا شوند.

تنش میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده در سالگرد اعلام خروج آمریکا از برجام توسط دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، اوجی تازه گرفت. واشنگتن تحریم‌های دیگری را علیه صنایع فلزی و معدنی ایران وضع کرد و تهران نیز اعلام کرد که دیگر به برخی تعهدات خود در قبال برجام پایبند نخواهد بود.

وزیر خارجه ایران امروز جمعه در بدو ورود خود به پکن، جامعه جهانی را در رابطه با توافق هسته‌ای مورد انتقاد قرار داد و گفت: «تاکنون جامعه بین‌المللی به جای اقدام عملی برای حفظ برجام بیش‌تر اظهارنظر و صدور بیانیه داشته است». محمدجواد ظریف از “جامعه جهانی” خواست که اگر «احساس می‌کند برجام یک دستاورد مهم است، باید همانند ایران برای حفظ آن اقدام عملی انجام دهد.»

جمهوری اسلامی ایران روز ۱۸ اردیبهشت‌ماه گذشته با اشاره به اینکه خود را دیگر ملزم به رعایت محدودیت‌های ناظر بر میزان نگهداری ذخائر اورانیوم غنی‌شده و ذخائر آب سنگین نمی‌بیند، به اروپا مهلتی ۶۰ روزه برای “عملیاتی کردن تعهدات خود به ویژه در حوزه‌های بانکی و نفتی” داد. اتحادیه اروپا اما ضرب‌الاجل تهران را رد کرد و ضمن تأکید بر اجرای تعهدات خود از جمله در راستای رفع تحریم‌های ایران، تأکید کرد که پایبندی جمهوری اسلامی به تعهداتش در توافق اتمی را رصد خواهد کرد.

دویچه‌وله: نشریه اشپیگل آلمان نظر گروهی از سیاستمداران مطرح آلمان و اروپا را منعکس کرده است که معتقدند استراتژی آمریکا در خاورمیانه و در قبال ایران می‌تواند به جنگ منتهی شود و پیامدهای آن دامن اروپا را بگیرد.

“اشپیگل” در گزارشی که روز جمعه ۲۰ اردیبهشت (۱۰ مه) منتشر کرده نوشته است که لغو سفر مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا به آلمان و ورود او به بغداد هم‌زمان با گسیل ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن به خلیج فارس برای سیاستمداران اروپا و آلمان خبری نگران کننده است.

به نوشته اشپیگل استراتژی واشنگتن در قبال تهران می‌تواند بحران میان دو کشور را تا مرحله جنگ بکشاند و پیامدهای غیرقابل پیش‌بینی برای متحدان اروپایی ایالات متحده داشته باشد.

این سایت اظهارنظر برخی از نمایندگان مطرح احزاب آلمانی و کارشناسان امور سیاسی را در این رابطه منعکس کرده است. هایکو ماس، وزیر خارجه آلمان در این رابطه گفته است: «ما روی یک طناب نشسته‌ایم و این طناب دائم در حال نازک شدن است».

«آمریکا آشکارا دنبال بهانه‌ای برای تشدید بحران است»

یورگن تریتین، از چهره‌های پر نفوذ حزب سبزها گفته است: «آمریکایی‌ها آشکارا دنبال بهانه‌ای برای تشدید بحران هستند». به باور او این ادعای آمریکا که ایران می‌خواهد دست به حمله علیه نیروهای آمریکایی در عراق بزند برای ایجاد یک درگیری کافی است.

فولکر پترس، مدیر انجمن علوم و سیاست آلمان درباره «مجموعه‌ای از بحران‌های موازی با یکدیگر، بازیگرانی که حاضرند ریسک کنند و با یکدیگر وارد گفت‌وگو نمی‌شوند»، هشدار داده است.

اشپیگل نوشته است آمریکا با ملغمه‌ای از جنگ اقتصادی و تهدیدهای نظامی تلاش می‌کند ایران را به زانو در آورد و برای این کشور تقریبا بی اهمیت است که آیا در این مسیر به هدف تغییر رژیم در ایران می‌رسد یا نه. کسی که در انبار باروت یک جرقه می‌زند «تا ببیند چه می‌شود» خطر جنگ را می‌پذیرد.

اشپیگل نوشته که پس از پایان جنگ ایران وعراق در سال ۱۹۸۸ هیچگاه خطر جنگ تا این حد جدی نبوده است. به گزارش این سایت سیاست آمریکا میان این کشور و متحدان اروپایی‌اش فاصله عمیقی انداخته است. زیرا بر خلاف مورد ونزوئلا، تنش در خاورمیانه امنیت اروپا را به خطر می‌اندازد و عواقب آن دامن این قاره را می‌گیرد.

به گزارش اشپیگل ترامپ آلمان را نه متحد که مخل سیاست‌های خود می‌داند؛ با تاکید روی گفت‌وگو با ایران، ایجاد مناسبات نزدیک با آن و تلاش برای دور زدن تحریم‌های آمریکا علیه این کشور و اخلال در سیاست خشن آمریکا در قبال ایران.

اشپیگل از قول نیلز آنن، یکی از معاونان وزارت خارجه آلمان نوشته است: «سیاست ایالات متحده فشار حداکثری بر ایران و تنش‌های منطقه‌ایست». ژان آسلبورن، وزیر خارجه لوگزامبورگ از سیاست خاورمیانه ترامپ به عنوان «سیاستی به شدت خطرناک» یاد کرده و گفته است: «ترامپ قرارداد بین‌المللی با ایران را لغو و در بحران اسرائیل و فلسطینی طرح ایجاد دو دولت را به کلی ناممکن کرده است.»

«کارشناسانی که ارتباط شرکت‌های ایرانی با سپاه را خبر دهند»

نگاه بروکسل و آلمان به سیاستی که ایران در برابر “تحریکات و فشارهای آمریکا” اتخاذ کرده مثبت است. آنها این سیاست را با “احتیاط و مناسب” ارزیابی می‌کنند. دولت آلمان معتقد است این که ایران اعلام کرده که از مرز تعیین شده برای ذخیره اورانیوم و آب سنگین در برجام عبور خواهد کرد، در شرایط فعلی اهمیت درجه یک ندارد زیرا این میزان تا پاییز امسال برای ایران قابل دسترسی نیست و هنوز می‌توان به یک راه‌حل سیاسی امید داشت. اگرچه ایران از متحدان اروپایی خود به شدت مایوس شده است.

اشپیگل نوشته است آلمان، فرانسه و بریتانیا وعده داده بودند که برای حفظ برجام در مقابل تحریم‌های آمریکا ساز و کاری ایجاد کنند. اما حالا دست‌اندرکاران اینستکس نیز نگران‌اند که با تحریم‌های آمریکا برخورد کنند. این سایت نوشته که شرکت‌های اروپایی با یاری شرکت مشاوره “ارنست و یانگ” (Ernst & Young) دنبال یافتن کارشناسانی هستند که از وضع شرکت‌های ایرانی اطلاع دقیق داشته باشند و بتوانند هرگونه ارتباط آنها با سپاه پاسداران را پیدا کنند تا اگر چنین ارتباطی وجود داشته باشد، از مبادلات تجاری و اقتصادی با این شرکت‌ها خودداری کنند.

البته حتی اگر اینستکس هم بتواند به فعالیت خود ادامه دهد، دولت آلمان تردید دارد که حجم مبادلات از این کانال بتواند وضع اقتصادی ایران را به شکل قابل ملاحظه‌ای تغییر دهد.

تا دو هفته دیگر گزارش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در مورد فعالیت‌های هسته‌ای ایران منتشر می‌شود و بروکسل امیدوار است که این بار نیز گزارش مانند ۱۴ بار قبلی مثبت باشد.

رادیوفرانسه: فلورانس پارلی وزیر دفاع فرانسه، در برنامه صبح ‌چهارشنبه‌ ١۸ اردیبهشت/ ۸ مه ٢٠۱٩ شبکه تلویزیونی “BFM TV “، ایران را در صورت زیر پا گذاشتن برجام، تهدید به ازسرگیری تحریم‌های اتحادیه اروپا نمود.

در واکنش به تصمیم ایران مبنی بر کاهش تعهداتش در قبال توافق اتمی، روسیه صریحاً از تهران حمایت کرد، چینی‌ها همچنان “بی‌طرف” ماندند و اسرائیل نیز مثل گذشته تکرار کرد که هیچگاه امکان ساخت سلاح اتمی را به ایران نخواهد داد. در فرانسه، وزیر دفاع با تهدید به ازسرگیری تحریم‌ها در عین حال گفت که هیچ چیز بدتر از آن نیست که اقتصاد ایران فرو ریزد.

روز چهارشنبه ٨ مه/ ١٨ اردیبهشت، ساعتی بعد از اینکه حسن روحانی تصمیم‌های جدید ایران را رسماً اعلام کرد، بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل که در مراسم یادبود سربازان کشته شده در جنگ شرکت داشت تأکید کرد که «ما اجازه نخواهیم داد که ایران سلاح اتمی تولید کند».

مسکو با پشتیبانی از ایران اعلام کرد که اقدام اخیر تهران «نتیجۀ تصمیم‌های فکر نشدۀ آمریکاست». “دیمیتری پسکوف”، سخنگوی کاخ کرملین گفت: «رئیس جمهوری ولادیمیر پوتین بارها دربارۀ پیامدهای اقدامات فکر نشدۀ آمریکا سخن گفته است. اینک می‌بینیم که این پیامدها کم‌کم شکل می‌گیرد».
“سرگئی لاوروف”، وزیر امور خارجۀ روسیه نیز که با همتای ایرانی خود دیدار داشت از رفتار غیرمسئولانۀ آمریکا انتقاد کرد.

چینی‌ها واکنشی معتدل‌تر داشتند و از همۀ کشورهای امضاکنندۀ توافق اتمی خواستند که این توافق را رعایت کنند. سخنگوی وزارت خارجۀ چین گفت: «حفظ و اجرای توافق اتمی مسئولیت همۀ امضاکنندگان است». او از همۀ این کشورها خواست که «با خودداری، گفتگو را تقویت و از افزایش تنش پرهیز کنند».

فرانسه که یک روز قبل از اعلام تصمیم رسمی ایران هشدار داده بود که در صورت زیر پا گذاشتن برجام از سوی تهران، اتحادیۀ اروپا تحریم‌ها را علیه ایران از سرخواهد گرفت، امروز (چهارشنبه ٨ مه) از زبان وزیر دفاع خود این تهدید را تکرار کرد.
“فلورانس پارلی” گفت که اگر ایران به تعهدات خود عمل نکند، «طبیعتاً مسئلۀ ازسرگیری تحریم‌های اروپایی مطرح خواهد شد». خانم پارلی در عین حال تأکید کرد که فرانسه و اتحادیۀ اروپا خواهان تداوم برجام هستند. او با اشاره به ساز و کار ویژۀ مالی برای تجارت با ایران گفت: «ما اقداماتی انجام داده‌ایم تا مبادلات بازرگانی با ایران به رغم تحریم‌های آمریکایی ادامه یابد»؛ وزیر دفاع فرانسه گفت: «هیچ چیز بدتر از فرو ریختن اقتصاد ایران نیست. این، هدف ما نیست».

اما به عقیدۀ “رابرت کلی” کارشناس انستیتوی صلح سوئد و بازرس پیشین آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، تصمیم اخیر ایران «فاقد بُرد استراتژیک است»؛ او می‌گوید: «تولید مواد هسته‌ای و ذخیره کردن آن بیش از مقدار مجاز، به معنای ساختن سلاح اتمی نیست». به گفتۀ وی «ایران فقط سعی می‌کند بازنده نباشد زیرا توافقی را امضا کرده که طرف مقابل آن را نفی کرده است».