اخبار

بی‌بی‌سی: پنتاگون اعلام کرد آمریکا هواپیماهای جنگی بیشتری را برای تقویت نیروهایش به خاورمیانه اعزام کرده است. در همین حال عباس عراقچی وزیر خارجه ایران در شبکه اجتماعی ایکس بر کارایی «تعامل دیپلماتیک» تاکید کرد و نوشت «باید برای همه روشن شود که اصولاً چیزی به نام “گزینه نظامی” وجود ندارد، چه رسد به “راه حل نظامی”.»

پنتاگون دیروز سه‌شنبه در بیانیه‌ای کوتاه اعلام کرد با دستور پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا نیروهای آمریکایی در خاورمیانه تقویت شدند. اما در این بیانیه مشخص نشده است که چه نوع هواپیماهایی به منطقه رفته‌اند و دقیقا کجا مستقر شده‌اند.

در همین حال، عباس عراقچی در پستی در شبکه ایکس نوشت «آمریکا شاید علاقه‌ای به توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ نداشته باشد. اما آن توافق متضمن یک تعهد کلیدی از سوی ایران است که همچنان پابرجاست و حتی آمریکا – که خارج از توافق است – از آن منتفع شده.»

او در این پیام نوشت «ایران بار دیگر تاکید می‌کند که هیچگاه و تحت هیچ شرایطی به دنبال جستجو، تولید و یا به دست آوردن سلاح هسته‌ای نخواهد بود.»

وزیر خارجه ایران در بخش دیگری از این پست در شبکه اجتماعی ایران نوشت «تعامل دیپلماتیک در گذشته کارایی خود را نشان داده و هنوز هم می‌تواند کارساز باشد. اما، باید برای همه روشن شود که اصولاً چیزی به نام “گزینه نظامی” وجود ندارد، چه رسد به “راه حل نظامی”.»

اظهارات آقای عراقچی در حالی بیان می‌شود که رویترز به نقل از مقام‌های آمریکایی که نخواستند نامشان فاش شود، گزارش داد در حدود یک هفته گذشته، شش بمب‌افکن بی-۲ به پایگاه نظامی مشترک آمریکا و بریتانیا در جزیره دیگو گارسیا در اقیانوس هند منتقل شده‌اند.

افزایش توانایی نظامی آمریکا در حالی است که جدل لفظی با ایران در روزهای گذشته تشدید شده است و عملیات این کشور علیه حوثی‌ها در یمن پس از دو هفته همچنان ادامه دارد.

شان پارنل سخنگوی پنتاگون در بیانیه‌ای اعلام کرد: «اگر ایران یا نمایندگان آنها علیه پرسنل و منافع آمریکایی تهدیدی در منطقه ایجاد کنند، ایالات متحده اقدام قاطعانه‌ای برای دفاع از مردم خود انجام خواهد داد.»

فرماندهی راهبردی ارتش آمریکا به رویترز گفت درباره تعداد بمب‌افکن‌های بی-۲ و همچنین تعداد و تمرینات در دیگو گارسیا اظهار نظری نمی‌کند.

این در حالیست که آمریکا توان نظامی زیادی در خاورمیانه مستقر کرده است و گزارش شده به‌زودی دو ناو هواپیمابر به این منطقه اعزام خواهند شد.

دونالد ترامپ روز یکشنبه تهدید کرد اگر ایران با آمریکا به توافق هسته‌ای جدید نرسد «بمباران» خواهد شد و این احتمال هم وجود دارد که «مثل چهار سال پیش تعرفه‌های ثانویه» در نظر بگیرد. این اظهارات با واکنش گسترده‌ای همراه شد.

آیت‌الله خامنه‌ای دو روز پیش در سخنرانی خود به مناسبت نماز عید فطر گفت: «تهدید می‌کنند شرارت خواهند کرد. اما اینکه شرارتی انجام بگیرد، ما خیلی اطمینان نداریم. احتمال زیاد نمی‌دهیم از بیرون شرارتی انجام بگیرد. اما اگر از بیرون شرارتی انجام بگیرد ضربه محکم سختی خواهند خورد.»

پیش از آن نیز محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران هشتم فروردین پیش از برگزاری نماز جمعه گفت در صورتیکه آمریکا به خاطر عدم دستیابی به توافق هسته‌ای جدید، تهدید نظامی‌اش را علیه ایران اجرایی کند، پایگاه‌های آمریکا و متحدانشان در منطقه «در امان» نخواهند بود: «اگر آمریکایی‌ها به حریم ایران تعرض کنند مثل جرقه‌ای در انبار باروت است که کل منطقه را منفجر می‌کند.»

صدای آمریکا: ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده از حمله حوثی‌های مورد حمایت جمهوری اسلامی به دو کشتی تجاری در دریای سرخ و اقدام متقابل نیروهای آمریکا در انهدام پهپادهای این گروه شورشی در روز ۲۵ تیر خبر داد.

سنتکام اعلام کرد که شورشیان حوثی یمن در روز دوشنبه با استفاده از یک شناور سطحی بدون سرنشین (شهپاد) و دو قایق کوچک، حملات متعددی را علیه کشتی «ام‌تی بنتلی» در دریای سرخ انجام دادند.

براساس گزارش‌ها، این کشتی نفت‌کش که تحت پرچم پاناما و متعلق به اسرائیل روغن نباتی از روسیه به چین حمل می‌کرد، یک بار هم جداگانه با یک موشک بالستیک ضدکشتی که از منطقه تحت کنترل حوثی‌ها در یمن شلیک شده بود، مورد هدف قرار گرفت.

به گزارش سنتکام، فعلا خسارت یا تلفاتی از این حمله گزارش نشده است.

ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده همچنین اعلام کرد نیروهای این گروه مورد حمایت حکومت ایران به‌طور جداگانه با یک شهپاد به یک نفتکش دیگر به نام «ام‌تی چیوز لیون» متعلق به جزایر مارشال حمله کردند که خساراتی به آن وارد شد، اما کشتی بدون درخواست کمک یا گزارش آسیب به مسیر خود ادامه داد.

به گزارش سنتکام نیروهای ارتش آمریکا در روز ۲۵ تیرماه در مقابل، پنج هواپیمای بدون سرنشین حوثی‌ها (پهپاد) را منهدم کردند که سه فروند آنها بر فراز دریای سرخ و دو فروند در مناطق تحت کنترل حوثی‌ها در یمن هدف قرار گرفته شد.

ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده این رفتار «بی‌ملاحظه» حوثی‌های مورد حمایت حکومت ایران را تهدیدی علیه ثبات منطقه و جان دریانوردان در سراسر دریای سرخ و خلیج عدن دانست و تاکید کرد به همکاری با متحدان خود ادامه خواهد داد تا توانایی‌های نظامی حوثی‌ها را کاهش دهد و آنها را پاسخگو کند.

شورشیان حوثی‌ یمن که تحت حمایت جمهوری اسلامی «جان اتباع کشورهای ثالث را که هیچ ارتباطی با درگیری‌های غزه ندارند، تهدید می‌کنند» مدعی هستند که این اقدامات در حمایت از فلسطینی‌ها در غزه انجام می‌دهند.

رادیوفردا: مقام‌های نیروی دریایی آمریکا روز سه‌شنبه ۳۱ خرداد اعلام کردند یک ناو جنگی این کشور در تنگه هرمز با قایق‌های تندرو سپاه پاسداران «که مستقیماً به سمت ناو آمریکایی می‌آمدند»، برخورد تنش‌آمیز داشته است.

به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، نیروی دریایی ایالات متحده می‌گوید ناو گشت‌زنی «سیروکو» هنگام عبور از تنگه هرمز برای ورود به خلیج فارس، با سه قایق تندرو سپاه پاسداران مواجه شد که «تا ۴۵ متری» ناو سیروکو آمدند و تنها پس از بوق‌های هشدار و شلیک منور توسط ناو آمریکایی جهت حرکت خود را تغییر دادند.

نیروی دریایی آمریکا افزوده که این رویارویی حدود یک ساعت به‌طول انجامید و ویدئوی مربوط به این حادثه را نیز منتشر کرده است.

نیروی دریایی ایالات متحده در این باره گفته است که «اقدامات سپاه پاسداران مطابق با استانداردهای بین‌المللی رفتار حرفه‌ای یا ایمنی دریانوردی نبوده و خطر اشتباه محاسباتی و برخورد را افزایش می‌دهد».

Video below of #Iran IRGC-N operating in an unsafe and unprofessional manner in close proximity to USS Sirocco & USNS Choctaw County in the Strait of Hormuz. The U.S. Navy also revealed this was the second such incident in recent months. 1/ pic.twitter.com/eqst4mqxIB

— Jason Brodsky (@JasonMBrodsky) June 21, 2022

مقام‌های نیروی دریایی آمریکا همچنین به آسوشیتدپرس گفتند که این دومین حادثه مشابه در ماه‌های اخیر است و روز چهارم مارس سال جاری میلادی (۱۳ اسفند ۱۴۰۰) نیز یک قایق سپاه به نام «شهید ناظری» تا ۲۲ متری ناو آمریکایی «رابرت گلدمن» آمده بود که تنها پس از هشدارهای متعدد رادیویی و شلیک منور تغییر جهت داد.

بنابر این گزارش، نیروی دریایی آمریکا در مورد این‌که چرا حادثه قبلی را تاکنون اعلام نکرده بود توضیحی نداده است.

آسوشیتدپرس می‌نویسد که رویارویی قبلی در اسفند گذشته درست در شرایطی رخ داده بود که توافق در وین بین ایران و قدرت‌های جهانی بر سر احیای توافق هسته‌ای ممکن به نظر می‌رسید.

پیش از این، همزمان با افزایش تنش بر سر برنامه هسته‌ای ایران، فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) از پرواز دو بمب‌افکن بی۵۲ آمریکا بر فراز خلیج فارس در روز ۱۸ خرداد خبر داد و گفته بود که این بمب‌افکن‌ها در راه بازگشت از سوی جنگنده‌های اف۱۶ اسرائیل اسکورت شدند.

بنی گانتز، وزیر دفاع اسرائیل، روز ۳۰ خرداد خبر داد که کشورش در حال ایجاد یک ائتلاف دفاع هوایی منطقه‌ای تحت حمایت ایالات متحده برای مقابله با تهدیدات ایران است.

او گفت این مجموعه دفاعی پیش از این هم حملات ایران را خنثی کرده است و ممکن است با سفر جو بایدن، رئیس‌جمهوری آمریکا، به اسرائیل طی ماه آینده، تقویت هم بشود.
با استفاده از آسوشیتدپرس، واشینگتن‌پست و گزارش‌های رادیو فردا/پ.پ/ک.ر

رادیوفردا: دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، می‌گوید اجازه داده است که رند پال سناتور جمهوری‌خواه با مقام‌های ایران وارد گفت‌وگو شود.

بر اساس برخی گزارش‌های رسانه‌های آمریکایی، سناتور رند پال پیشنهاد داده بود که با محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، دیدار کند.

آقای ظریف هفته گذشته در نیویورک بود و بنا به گزارش نشریه اینترنتی المانیتور او در ساعات پایانی حضورش در آمریکا با این قانونگذار آمریکایی دیدار کرده است.

مقام‌های ایرانی هنوز این خبر را تأیید یا تکذیب نکرده‌اند.

بی‌بی‌سی: وزیر خارجه ایران از تهران با تلویزیون آمریکایی سی ان ان گفت و گو کرده است

محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران گفته است که آمریکا با افزایش حضور نظامی در منطقه “بازی بسیار بسیار خطرناکی به راه انداخته است”.

آقای ظریف در گفت و گو با تلویزیون آمریکایی سی ان ان، اقدام آمریکا در اعزام ناو هواپیمابر یو اس اس آبراهام لینکلن به خلیج فارس را “تحریک‌آمیز” خوانده و گفته جمهوری اسلامی ایران تا زمانی که آمریکا مجددا اجرای توافق هسته ای را آغاز نکند، با دولت ترامپ مذاکره نخواهد کرد.

ایالات متحده ناو هواپیمابر یو اس اس آبراهام لینکلن را برای ماموریتی شش ماهه عازم خلیج فارس کرده است.

همزمان با پخش اظهارات وزیر خارجه ایران؛ مایک پمپئو همتای آمریکایی او گفته است که این احتمال کاملا وجود دارد که ایران مسئول وقایع هفته گذشته در خلیج فارس باشد.

چهار نفتکش در نزدیکی بندر فجیره امارات هفته گذشته دچار حادثه شدند که عربستان سعودی و امارات متحده عربی آن را “اقدام خرابکارانه” خواندند. دو روز بعد حملاتی علیه تاسیسات نفتی عربستان به وقوع پیوست که حوثی های یمن، شبه‌نظامیان نزدیک به جمهوری اسلامی مسئولیت آن را بر عهده گرفتند.

پس از این وقایع تنش های لفظی میان ایران و آمریکا شدت گرفت اما مقام های نظامی و سیاسی دو کشور اعلام کردند که هیچ کدام به دنبال جنگ با دیگری نیست.

وزیر خارجه آمریکا دست داشتن ایران در حوادث هفته گذشته در خلیج فارس را محتمل دانسته است

علیرغم ابراز بی علاقگی به جنگ از سوی هر دو طرف، دونالد ترامپ طی روزهای اخیر بارها در توییتر خود درباره ایران نوشته و همراه با تهدید ضمنی، از آمادگی برای مذاکره با ایران گفته است.

مقام های ایرانی طی روزهای اخیر گفته اند که به شرطی پای میز مذاکره با آمریکا حاضر می شوند که این کشور اجرای تعهداتش در توافق هسته ای را از سر بگیرد.

آیت الله خامنه ای رهبر جمهوری اسلامی ایران در جریان اختلافات جدید ایران و آمریکا که از زمان ریاست جمهوری دونالد ترامپ آغاز شده و با خروج ایالات متحده از برجام شدت گرفته، بارها امکان مذاکره و تماس بین دو کشور را رد کرده و اخیرا هم تماس با دولت آمریکا را “سم مضاعف” خوانده است.

حسن روحانی، رئیس جمهور ایران هم دیدگاهی همسو با آیت الله خامنه ای نشان داده است. او روز گذشته گفته بود که “اهل مذاکره است اما شرایط امروز، شرایط مذاکره نیست”.

از زمان خروج آمریکا از توافق هسته ای، صادرات نفت ایران که دولت به شدت به آن متکی است از حدود ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار بشکه به کمتر از یک میلیون رسیده و پیش بینی می شود با تشدید تحریم های آمریکا، از میزان فعلی صادرات نفت هم کاسته شود.

آقای روحانی به تازگی گفته “در هیچ دوره‌ای در تبادلات بانکی و فروش نفت با مشکلات و شرایط امروزه مواجه نبوده‌ایم، لذا نیازمند تمرکز و احساس شرایط جنگ اقتصادی از سوی همه هستیم”.

او خواستار اختیارات ویژه برای اداره امور کشور همچون دوره جنگ با عراق شده است.

بی‌بی‌سی: مقامات آمریکایی تصاویر بارگیری موشکی قایق‌های نظامی ایران را نشانه آمادگی آنها برای عملیات علیه منافع خود در منطقه تلقی کردند

تصاویر فضایی از بارگیری موشک در شناورهای نظامی ایران باعث افزایش تنش در منطقه شد.

نشریه آمریکایی نیویورک تایمز گفته‌اند که بارگیری تعدادی موشک در قایق‌های نظامی ایران باعث نگرانی در مورد احتمال آمادگی جمهوری اسلامی برای دست زدن به عملیاتی علیه ناوها و پایگاه‌های نظامی آمریکا در خلیج فارس و به مخاطره افتادن خطوط کشتیرانی در این منطقه شد و تصمیم آمریکابه افزایش حضور و آمادگی نظامی در منطقه را در پی آورد.

این رسانه‌ها به نقل از چند مقام آمریکایی، که از آنها نامی نبرده‌اند، گفته‌اند که این اطلاعات باعث شد تا نیروهای نظامی آمریکا نتیجه بگیرند که در منطقه با تهدید از “نوع جدیدی” مواجه شده‌اند و دولت آمریکا در صدد مقابله با آن برآید.

براساس این گزارش، تعدادی از مقامات دولت آمریکا که از اتخاذ موضع سختگیرانه در برابر حکومت ایران حمایت می‌کنند این تصاویر را به عنوان نشانه‌ای از افزایش خطر جمهوری اسلامی ایران برای نظامیان آمریکایی تلقی کردند در حالیکه برخی دیگر از منابع، از جمله کشورهای اروپایی، عراق و تعدادی از اعضای کنگره آمریکا و حتی برخی از مسئولان دولتی چنین برداشتی نداشتند. آنان معتقد بودند که بارگیری موشک در قایق‌های نظامی نه تنها نشانه خطری جدید از سوی ایران نیست بلکه حاکی از نوعی اقدام تدافعی در برابر نگرانی حکومت جمهوری اسلامی از اقدامات “تنش‌زای” آمریکاییان است.
مایک پومپئو، وزیر خارجه آمریکا هنگام ورود به مقر اتحادیه اروپا – ظاهرا اروپائیان مدارک ارائه شده توسط آمریکا در مورد آمادگی عملیاتی ایران را قانع کننده ندانستند

براساس این گزارش‌ها، تصاویر بارگیری قایق‌های ایرانی بخشی از “سه جریان اطلاعاتی” بود که مقامات آمریکایی آنها را نشانه افزایش تهدید از سوی ایران تلقی کردند و به سرعت به آن واکنش نشان دادند.

این گزارش‌ها اضافه می‌کنند که مکالمات سپاه پاسداران و گروه‌های شبه‌نظامی تحت حمایت ایران در مورد حمله به دیپلمات‌ها و نیروهای آمریکایی مستقر در عراق و همچنین برنامه‌ریزی تشکیلات نظامی جمهوری اسلامی برای هدف قرار دادن کشتیرانی تجاری در منطقه اطلاعات دیگری بود که آمریکاییان آنها را به نشانه‌های دیگری از افزایش خطر از سوی ایران تعبیر کردند.

محتوای مکالمات سپاه پاسداران و شبه‌نظامیان عراقی باعث شد که مقامات آمریکایی به این نتیجه برسند که احتمالا جمهوری اسلامی ایران پشت انفجارهایی بوده که اخیرا در چهار نفتکش در نزدیکی سواحل امارات متحده روی داد هر چند به نظر نمی‌رسد که هنوز شواهد کافی در این مورد به دست آمده باشد.
حق نشر عکس farsnews
Image caption نیروهای حشد الشعبی در ایران – گفته شده که مکالمه سپاه پاسداران و شبه نظامیان عراقی شامل گفتگو در مورد حمله به خطوط کشتیرانی تجاری در منطقه بوده است

وجود این اطلاعات باعث شد تا شماری از مقامات آمریکایی، ضمن تاکید بر اینکه در پی درگیری نظامی با ایران نیستند، از آمادگی خود برای مقابله با “تهدیدات” جمهوری اسلامی و بروز واکنش کوبنده به آن سخن بگویند و اقداماتی را در این زمینه به اجرا بگذارند.

ایالات متحده ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن و یک واحد بمب افکن اقدام سریع را به منطقه اعزام داشته و این اقدام را “پیامی روشن و تردید ناپذیر برای تهران” توصیف کرده است. همچنین وزارت دفاع آمریکا مجوز استقرار گسترده تر شبکه ضد موشکی پاتریوت و اعزام ناو جنگی آرلینگتون را نیز صادر کرده است.

علاوه بر اعزام نیروی بیشتر به منطقه، رئیس جمهوری آمریکا در مورد آمادگی برای مقابله نظامی با تهدید ایران هشدار داد و وزیر خارجه ایالات متحده با مدارکی در مورد افزایش خطر نظامی از سوی جمهوری اسلامی با مقامات اتحادیه اروپا گفتگو کرد.

روز گذشته، سناتور مارکو روبینو، عضو کمیته روابط خارجی و اطلاعات مجلس سنای آمریکا گفت که طی هشت سالی که در این سمت بوده است شرایط کنونی “نزدیک‌ترین درگیری عمده بالقوه‌ای است که دیده‌ام، این خطر واقعی است و جعلی نیست و کسی آن را سر هم نکرده است.”

مقامات دولتی و نظامی جمهوری اسلامی گفته‌اند که در صورت حمله آمریکا، آمادگی کامل برای مقابله با آن را دارند. در عین حال، رهبر جمهوری اسلامی تاکید ورزیده که خطر بروز جنگ بین ایران و آمریکا وجود ندارد.

معلوم نیست در شرایط بالقوه خطرناک کنونی، که آیا دو طرف به منظور جلوگیری از تبدیل برخوردهای اتفاقی به درگیری کامل، مجاری ارتباطی موثری بین خود ایجاد کرده‌اند و در صورت وجود چنین ارتباطی، آیا مقامات جمهوری اسلامی آن را به کار گرفته‌اند تا با توضیح در مورد اطلاعاتی که در دست آمریکاییان است، باعث کاهش نگرانی آنان شوند و از تشدید تنش و تبدیل آن به درگیری کامل جلوگیری کنند.

بی‌بی‌سی: ندا سانیج

این اولین بار نیست که کشورهای عربی خلیج فارس با قطر وارد تنش‌ جدی می‌شوند. اما متوقف کردن پروازها و حتی اخراج شهروندان در کنار قطع روابط دیپلماتیک٬ رویدادی است که باید دلایل محکم و عمیقی پشت آن نهفته باشد.
تنش اخیر از کجا شروع شد؟
آتش وقتی جرقه زد که سخنانی به نقل از امیر قطر در خبرگزاری رسمی این کشور منتشر شد. اظهارات منسوب به شیخ تمیم بن‌حمد آل ثانی که ایران را قدرتی بزرگ و ضامن ثبات در منطقه خوانده و حماس را نماینده فلسطینیان دانسته بود، برای دولت‌های عرب حوزه خلیج فارس مخصوصا عربستان٬ گناهی غیرقابل بخشش بود.

بنابر این اظهارات، امیر قطر نه تنها از ایران حمایت می‌کرد؛ بلکه در مقابل تلاش عربستان و متحدانش برای انزوای ایران می‌ایستاد. این اظهارات در فاصله کوتاهی پس از حضور دونالد ترامپ٬ رئیس جمهور آمریکا در ریاض منتشر شد. او برای شرکت در اجلاس سران دولت‌های مسلمان آمده بود که هدف اصلی‌ آن پیشبرد سیاست انزوای ایران است.

واکنش قطر چه بود؟

وزیر خارجه قطر بلافاصله اظهارات منسوب به شیخ تمیم را را تکذیب کرد و اعلام کرد گروهی “توطئه” کرده بودند که با هک خبرگزاری رسمی قطر و انتشار چنین اظهاراتی٬ روابط با این کشور را تیره کنند. قطر بارها تاکید کرد که شیخ تمیم آل ثانی چنین جملاتی را نگفته و با هکرها برخورد خواهد شد.

درباره تنش‌های اخیر بیشتر بخوانید:

پخش این فایل در دستگاه شما پشتیبانی نمی شود.

جنجال بر سر اظهارت منسوب به امیر قطر

آیا امیر قطر واقعا از ایران دفاع کرده بود؟

صحبت‌های نسبت داده شده به امیر قطر از قول او در جشنی نظامی نقل شده بود. در حالی که شیخ تمیم اصلا در این جشن سخنرانی نکرده بود. قطر بارها تکذیب کرد اما تیر از چله کمان رها شده بود. رسانه‌های عربی به شدت “دفاع امیر قطر از ایران” را به تقابل او با سایر کشورهای عرب خلیج فارس تعبیر کردند. تکذیبیه دولت قطر قرار نبود پذیرفته شود.

آیا این اولین بار است؟

اختلاف قطر و عربستان یک شبه پیش نیامده است. سه سال و نیم پیش هم عربستان در صف اول دو کشور امارات متحده عربی و بحرین٬ سفرای خود را از دوحه فراخواند. بیشتر اینجا بخوانید.

سه کشورعربی٬ قطر را به مداخله در امور داخلی خود متهم کردند. قطع روابط مارس ۲۰۱۴ اتفاق افتاد. تازه چند ماه بود که تمیم آل ثانی ۳۳ ساله٬ امیر جوان قطر ناگهان جایگزین پدرش شده بود. گفته می‌شد دلیل تغییر حاکم قطر٬ انتشار نوار صوتی منتسب به وزیر خارجه وقت است که باعث خشم عربستان شده. شایع شده بود برای جلوگیری از تنش٬ آرام و بی‌دردسر قدرت در قطر جا به جا شده است. در آن نوار مکالمه میان وزیر خارجه و معمرقذافی رهبر سابق لیبی٬ از “براندازی نرم” در عربستان سخن گفته می‌شد. ادعایی که به طور مستقل ثابت نشد.

حق نشر عکس الجزیره اولین شبکه خبری ۲۴ ساعته جهان عرب بود که بر نفوذ و قدرت خبری قطر در منطقه افزود

روی کار آمدن شیخ تمیم تنش‌ها را کاهش داد؟

خیر. هم‌زمان با روی کار آمدن تمیم آل ثانی٬ در مصر کودتا شد و بعضی سران اخوان المسلمین به قطر پناه بردند. سال‌ها بود که دوحه از این جنبش اسلامگرا حمایت سیاسی می‌کرد. عربستان با فراخواندن سفرایش تهدید کرد. قطر هم زیر بار نرفت. با میانجی‌گری کویت در نهایت قرار شد سران اخوان‌ المسلمین به جای تحویل داده شدن به مصر٬ به ترکیه بروند. غائله فروکش کرد.

اختلاف قطر و عربستان از زمان شیخ تمیم شروع شد؟

جنگ قدرت بسیار زودتر از شیخ تمیم شروع شده بود. پدر او٬ حمد بن خلیفه آل ثانی در منطقه به قطر قدرتی بخشید که خار چشم رقیبان بود.

شیخ حمد با احیای مخازن گاز پارس جنوبی و تاسیس شبکه تلویزیونی پر نفوذ الجزیره و کمک مالی به دشمنان عربستان به دنبال پایگاهی محکم در خلیج فارس بود. البته افزایش درآمدهای نفتی که پیش از حمد بن خلیفه شروع شده بود٬ عامل اصلی قدرت گرفتن این کشور بود.

قطر که بارها به دلیل وجود پایگاه نظامی آمریکا در عربستان از این کشور انتقاد کرده بود٬ بعد از خروج آمریکایی‌ها از عربستان٬ آنها را به برپایی پایگاه ثابت نظامی در خاک خود دعوت کرد. به این ترتیب حالا دیگر عربستان تنها متحد منطقه‌ای بزرگ‌ترین قدرت جهان نبود. عربستان٬ قطر را رقیبی جدی می‌دید.

حق نشر عکس دونالد ترامپ (راست) از امیر قطر خواسته بود که به سیاست انزوای ایران کمک کند

حمایت از گروه‌های ‘تروریستی’؟

عربستان و کشورهای عربی دیگر دلیل اصلی قطع رابطه با قطر را حمایت این کشور از گروه‌های به گفته آنها “تروریستی” اعلام کرده‌اند. در چند روز گذشته اندیشکده دفاع از دمکراسی‌ها در آمریکا اسناد زیادی منتشر کرده و مدعی شده که قطر به طور جدی و وسیع از گروه‌های نظامی در منظقه حمایت می‌کند.

جنگ نیابتی عربستان و قطر بر سر حمایت از گروه‌های شورشی در سوریه امروز اتفاق نیفتاده است. عربستان بارها قطر را به حمایت از جبهه نصرت متهم کرده است. حمایت قطر از حماس هم اتفاقی تازه نیست. با وجود همه این اختلاف‌ها عربستان در طول ریاست جمهوری باراک اوباما کج‌دار و مریز با قطر ساخته بود. اما حالا چرا تکذیب اظهارنظری درباره ایران، برخلاف عرف رایج بین‌المللی٬ نتوانست آتش نزاع را خاموش کند؟

چه چیزی تغییر کرده است؟

این بار شاید عربستان دونالد ترامپ را به خود نزدیک‌تر از رییس‌جمهور پیشین آمریکا می‌بیند. عربستان به دنبال احیای نقش کلیدی خود در شورای همکاری خلیج فارس است. قطر هم سال‌هاست سیاست استقلال از عربستان و سایر کشورهای منطقه را دنبال می‌کند و می‌خواهد قدرت منطقه‌ای باشد. برای هر دو کشور٬ کوتاه آمدن کار آسانی نیست.

پایش: درحالی که احتمال آمریکا به کرۀ شمالی با تهدید پیونگ یانگ دربارۀ حمله به منافع آمریکا و همپیمانانش در شرق آسیا همراه شده است، ژاپن و کرۀ جنوبی برای تخلیۀ شهروندانشان آماده شده اند.
به گزارش اسپوتنیک روسیه، کرۀ جنوبی و ژاپن که در همسایگی کرۀ شمالی هستند برای مقابله با هر گونه تجاوز احتمالی پیونگ یانگ، برنامه هایی در نظر گرفته اند. شبکۀ زویرادی روسیه در این باره گزارش داد که نیروهای دفاع شهری کرۀ جنوبی آماده شده اند تا در صورت نیاز، شهروندان را به مناطق امن منتقل کنند.
کشتی های جنگی امریکایی که ناوهواپیمابر کارل وینسون در راس آن ها قرار دارد به نقطه ای رسیده اند که هم اکنون توانایی نظارت بر پرتاب موشک های بالستیک کره شمالی را دارند و از سوی دیگر، می توانند جنگنده ها را برای هرگونه اقدام نظامی احتمالی به سوی کره شمالی بفرستند.
ناوگان دریایی آمریکا در فاصلۀ 300 مایلی منطقه ای مستقر شده است که احتمال می رود کرۀ شمالی ششمین آزمایش هسته ای خود را در آن انجام دهد.
در همین حال کره شمالی با اعلام اینکه آمریکا اصلی ترین عامل تشدید تنش ها و مسئول همه اتفاقات ناگوار در منطقه شبه جزیره کره است، تاکید کرد که هر حمله پیشدستانه این کشور را با واکنش بی رحمانه پاسخ می دهد.
هان سونگ ریول، معاون وزیر امور خارجه کره شمالی به آسوشیتدپرس گفت که کشورش هرگز در مواجهه با حمله پیشگیرانه آمریکا دست بسته نخواهد نشست.
ستاد مشترک ارتش کره شمالی نیز دیروز در بیانیه ای اعلام کرد در صورت حمله واشنگتن، پایگاه‌های نظامی آمریکا در کرۀ جنوبی و مقر ریاست جمهوری کره جنوبی در سئول را هدف قرار خواهد داد.
از سوی دیگر، وانگ یی وزیر خارجۀ چین دیروز با تاکید بر اینکه هیچ طرفی از جنگ احتمالی پیروز خارج نمی شود، گفت وگو را تنها راه حل این بحران دانست. وانگ خاطر نشان ساخت که ممکن است جنگ هر لحظه آغاز شود، لذا تمام طرف های ذی ربط باید نسبت به این وضع اهتمام داشته باشند و اجازه ندهند که کار به نقطۀ غیر قابل بازگشت برسد.

رادیوفردا: شان اسپایسر، سخنگوی کاخ سفید روز چهارشنبه ۱۸ اسفند در واکنش به نزدیک شدن قایق‌های تندرو ایران به یک ناو آمریکایی در تنگه هرمز اظهار داشت، رییس جمهوری آمریکا تاکید کرده است که اقدامات تحریک آمیز ایران تحمل نخواهد شد.

روز دوشنبه یک مقام آمریکایی که نخواست نامش فاش شود، گفته بود که شناورهای سپاه پاسداران در دهانه تنگه هرمز روز شنبه گذشته خود را به ۵۵۰ متری کشتی رهگیری «یواس‌ان‌اس اینوینسیبل» رسانده و «این ناو ناچار شد که مسیرش را تغییر دهد».

این مقام آمریکایی افزوده بود که تلاش شد با شناورهای یاد شده ارتباط رادیویی برقرار شود، ولی هیچ پاسخی دریافت نشد. وی این نوع رویکرد را «خطرناک و غیرحرفه‌ای» توصیف کرد.

به گزارش وب سایت کاخ سفید،‌شان اسپایسر روز چهارشنبه در پاسخ به پرسشی در خصوص رویارویی اخیر در تنگه هرمز و آگاهی رییس جمهوری آمریکا از این رویداد گفته است: بدیهی است که رییس جمهوری از این موضوع مطلع شده است. رییس خیلی روشن گفته است اقدامات تحریک آمیز این چنینی تحمل نخواهد شد.

سخنگوی کاخ سفید اضافه کرده است: بر همین اساس پیشنهاد می کنم به وزارت دفاع رجوع کنید، چرا که این وزارتخانه وضعیت را زیر نظر دارد و در خصوص واکنش متناسب به چنین اقدامی صحبت خواهد کرد.

این در حالی است که یک مقام سپاه ایران پیشتر روز چهارشنبه در واکنش به اظهارت مقام آمریکا، اقدام ناو آمریکایی را «غیرحرفه‌ای» خوانده و گفته بود: «این‌ گونه اقدامات می‌تواند تبعات جبران‌ناپذیری به دنبال داشته باشد.»

مهدی هاشمی، فرمانده ناوتیپ رزمی ۱۱۲ ذوالفقار منطقه یکم نیروی دریایی سپاه، روز چهارشنبه، ۱۸ اسفند، در واکنش به این تحولات، اظهارات مقام آمریکایی مذکور را «نادرست» خواند و او را به «دروغگویی»، «تصویرسازی غیرواقعی» و «فرافکنی و فرار رو به جلو» متهم کرد.

دونالد ترامپ، رئیس‌ جمهوری آمریکا، در دوران مبارزات انتخاباتی‌ خود هشدار داده بود، هر قایق تندرو ایرانی که برای ناوهای آمریکایی در خلیج فارس مزاحمت ایجاد کند، هدف قرار خواهد گرفت.

دویچه‌وله: به گفته‌ی نماینده سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد، میزان منابع آب تجدیدپذیر ایران در ۱۵ سال گذشته به یک سوم متوسط جهانی نزول پیدا کرده است. او می‌گوید مدیریت منابع آب مستلزم همکاری منطقه‌ای است.
بسیاری از کشاورزان استان سیستان و بلوچستان، به عنوان یکی از محروم‌ترین مناطق ایران به دلیل کم‌آبی با مشکلات جدی روبرو هستند

یکی از برنامه‌های سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو)، به ویژه در برخی کشورهای آسیایی و آفریقایی، طراحی و یاری رساندن به پیشبرد پروژه‌هایی است که هدف آنها تعدیل مشکلات ناشی از خشک‌سالی و کم آبی تعریف می‌شود.

سرج ناکوزی، نماینده فائو در ایران، می‌گوید این سازمان و جمهوری اسلامی از دهه‌ها پیش با هدف مدیریت پایدار منابع طبیعی با یکدیگر همکاری داشته‌اند.

او سه‌شنبه (۱۰ اسفند/ ۲۸ فوریه) در گفت‌وگو با خبرگزاری مهر به تشریح جنبه‌هایی از بحران کم‌آبی در ایران و برخی دیگر از کشورهای آسیایی پرداخت و گفت: «افزایش جمعیت، عوامل محرک افزایش خودکفایی غذایی، شهری شدن، توسعه اقتصادی – اجتماعی، در ترکیب با اثرات منفی تغییر اقلیم و کاهش قابل توجه کیفیت منابع آب، مهم‌ترین عوامل تشدید کننده کمیابی آب در منطقه خاورمیانه هستند.»

تنش شدید آبی در نیمی از منطقه

به گفته‌ی ناکوزی براساس پیش بینی‌های موسسه منابع آب، نیمی از کشورهای منطقه تا سال ۲۰۴۰ میلادی، تنش‌های آبی بسیار شدیدی را تجربه خواهند کرد.

مطابق بررسی‌های سازمان ملل متحد مناطقی که بیش از ۴۰ درصد آب‌های تجدیدشونده آنها مصرف شود دچار تنش آبی هستند و اگر این میزان به ۶۰ درصد برسد وضعیت بحرانی تلقی می‌شود.

بیشتر بخوانید: بحران کم‌آبی؛ چالش بزرگ ایران و نگرانی‌های جهانی

نماینده‌ی فائو در تهران می‌گوید ایران در شمار کشورهایی است که با تنش آبی روبرو هستند و میزان منابع آب تجدید‌پذیر ایران در ۱۵ سال گذشته به یک سوم متوسط جهانی نزول پیدا کرده است.

به گزارش خبرگزاری ایرنا، وزیر نیرو، حمید چیت‌چیان، پنجم مرداد ماه در نخستین همایش ملی اقتصاد آب، میزان مصرف آب‌های تجدیدشونده در ایران را ۸۶ درصد اعلام کرد.

خطر بروز تنش و جنگ بر سر آب

بر این اساس ایران مدت‌هاست مرز بحران را پشت سر گذاشته و چنان که رحیم میدانی، معاون آب و آبفای وزارت نیرو، به تازگی گفته این معضل می‌تواند به بروز “مناقشه و منازعات و حتی جنگ” بر سر آب و “تعارضات اجتماعی” منجر شود.

سرج ناکوزی خاطرنشان کرده که فائو، به عنوان یک نهاد تخصصی برای رسیدگی به این گونه چالش‌ها، در سال ۲۰۱۳ میلادی اجرای برنامه‌ای را آغاز کرده که اولین خروجی آن، راهبردهای مشارکتی منطقه‌ای برای مدیریت پایدار آب در بخش کشاورزی در منطقه غرب آسیا و شمال آفریقا بوده است.

بیشتر بخوانید: هشدار معاون سازمان محیط‌زیست درباره سومالی شدن ایران

یکی از معضلات کشورهای کمتر توسعه یافته نظیر ایران مصرف بیش از حد و غیر بهینه آب در فعالیت‌های کشاورزی است. چنان که ناکوزی گفته در کشورهایی مانند ایران ۹۵ درصد آب مصرفی به حوزه کشاورزی اختصاص دارد در حالی که این میزان در کشورهای صنعتی کمتر از ۷۰ درصد است.

ضرورت همکاری‌های منطقه‌ای

نماینده فائو در ایران افزایش وقوع خشک‌سالی‌ها و افزایش شدت آنها در یک دهه گذشته را هشداری برای منطقه غرب آسیا و شمال آفریقا خوانده و به خبرگزاری مهر گفته است: «به خطر افتادن بهره‌وری سامانه‌های کشاورزی با کاهش کیفیت منابع خاک، بیابان‌زایی، افزایش شدت طوفان‌های گرد و غبار و افت معیشتی همراه شده است.»

او با بیان این که بحران کم‌آبی مسئله‌ای فراملی و “کاملا منطقه‌ای” است ابراز امیدواری کرد که با همکاری ایران و چند کشور دیگری که در وضعیت بحرانی قرار دارند بتوان راهکارهای مدیریت این بحران را با موفقیت پیگیری کرد.

بیشتر بخوانید: خشک‌سالی و آلودگی هوا؛ دو دشمن اصلی سلامت مردم ایران

به گزارش خبرگزاری مهر ناکوزی در این باره گفته است: «راهبرد مشارکت منطقه‌ای، برای کمک به کشورهای منطقه در جهت شناسایی و تنظیم سیاست‌ها، ساختار حکمرانی، سرمایه‌گذاری‌ها و اقداماتی که به صورت پایدار منجر به بهبود بهره‌وری می‌شوند، چهارچوبی را فراهم می‌کند.»

به باور کارشناسان، بحران کم‌آبی و وضعیت نگران‌کننده تنش‌های آبی، گذشته از درگیری‌های محلی و مهاجرت‌هایی که در بخش‌هایی از ایران از جمله در استان سیستان و بلوچستان رخ داده، ممکن است به تنش میان کشورهای همسایه که رودخانه‌های مشترکی دارند نیز منجر شود.