اخبار

مطالعه متن: الف) مدیریت مصرف و اصلاح الگوی استفاده

1. کاهش هدررفت شبکه آب شهری (نشت لوله‌ها، تلفات انتقال و توزیع که در تهران بالاست).
2. نصب کنتورهای هوشمند برای کنترل دقیق مصرف مشترکان پرمصرف.
3. افزایش تعرفه برای مصارف غیرضروری و تشویق به صرفه‌جویی با پلکان قیمتی.
4. فرهنگ‌سازی عمومی از طریق رسانه‌ها، مدارس و مساجد درباره ارزش آب.
5. استفاده از تجهیزات کاهنده مصرف (سرشیرها، فلاش‌تانک‌های دوحالته، آبیاری قطره‌ای در فضای سبز). ب) مدیریت شهری و فضای سبز
6. تغییر گونه‌های گیاهی فضای سبز شهرداری به گیاهان مقاوم به خشکی.
7. آبیاری فضای سبز با آب تصفیه‌شده فاضلاب، نه آب شرب.
8. ایجاد سیستم جمع‌آوری آب باران در ساختمان‌ها و فضاهای عمومی. ج) تأمین و بازچرخانی منابع آب
9. توسعه تصفیه‌خانه‌های فاضلاب و استفاده از آب بازچرخانی در صنعت و آبیاری.
10. کنترل برداشت بی‌رویه از منابع زیرزمینی و جلوگیری از حفر چاه غیرمجاز.
11. تغذیه مصنوعی سفره‌های آب زیرزمینی در مناطق جنوبی تهران با روان‌آب‌ها.
12. انتقال محدود آب بین‌حوضه‌ای تنها در شرایط اضطراری (با توجه به ملاحظات زیست‌محیطی). د) سیاست‌گذاری و نوآوری
13. ایجاد سامانه پایش هوشمند منابع آب و پیش‌بینی بحران‌ها.
14. حمایت از استارتاپ‌ها و طرح‌های فناورانه در زمینه تصفیه و صرفه‌جویی آب.
15. اصلاح مقررات ساختمانی تا ساختمان‌های جدید به سیستم بازچرخانی آب خاکستری مجهز باشند.
16. تشویق صنایع به استفاده از فناوری‌های کم‌مصرف و بازیافت آب صنعتی. هـ) اقدامات بلندمدت و پایدار
17. مدیریت یکپارچه منابع آب در سطح حوضه آبریز تهران–کرج–لار.
18. توسعه سیستم‌های جمع‌آوری و استفاده از آب باران در مقیاس شهری.
19. آموزش نسل جدید برای شکل‌گیری فرهنگ مصرف پایدار آب.
20. هماهنگی میان نهادهای مسئول (شهرداری، آبفا، محیط‌زیست، وزارت نیرو) برای اجرای طرح جامع آب تهران.

طرح اجرایی پنج‌ساله مدیریت بحران آب شهر تهران

دوره: ۱۴۰۵ تا ۱۴۱۰
هدف کلان: کاهش ۳۰٪ در مصرف سرانه آب شرب و افزایش ۲۵٪ در منابع تجدیدپذیر آبی شهر.

سال اول (۱۴۰۵): پایه‌گذاری و ارزیابی

اهداف: شناخت دقیق وضع موجود، کنترل فوری هدررفت، آغاز فرهنگ‌سازی.
اقدامات کلیدی:

1. ایجاد «ستاد مدیریت آب تهران» با حضور شهرداری، وزارت نیرو، سازمان محیط‌زیست، آبفا، دانشگاه‌ها.
2. بررسی دقیق نشت در شبکه انتقال و توزیع آب.
3. اجرای پروژه آزمایشی نصب کنتور هوشمند در مناطق ۲ و ۵ تهران.
4. آغاز کمپین گسترده رسانه‌ای «تهران تشنه است».
5. تصویب الزام استفاده از فلاش‌تانک و شیرآلات کم‌مصرف در ساختمان‌های نوساز.
   نتیجه مورد انتظار: کاهش ۳٪ هدررفت و آگاهی عمومی بالا برود.

سال دوم (۱۴۰۶): کنترل هدررفت و بازچرخانی اولیه

اهداف: کاهش هدررفت فیزیکی و آغاز استفاده از پساب تصفیه‌شده.
اقدامات کلیدی:

1. نوسازی ۲۰٪ از شبکه‌های فرسوده آب جنوب و مرکز تهران.
2. ساخت دو تصفیه‌خانه فاضلاب محلی کوچک در مناطق ۴ و ۲۲ برای آبیاری فضای سبز.
3. آغاز طرح جمع‌آوری آب باران در مدارس و پارک‌ها.
4. توسعه آموزش‌های صرفه‌جویی در مدارس و ادارات دولتی.
   نتیجه مورد انتظار: ۸٪ کاهش مصرف آب شرب در بخش غیرخانگی.

سال سوم (۱۴۰۷): اصلاح الگوی مصرف شهری

اهداف: تغییر رفتار مصرف‌کنندگان و استفاده گسترده از فناوری.
اقدامات کلیدی:

1. نصب ۵۰۰ هزار کنتور هوشمند برای مشترکان پرمصرف.
2. تعرفه پلکانی جدید آب (پر مصرف‌ها ۲ برابر تعرفه).
3. جایگزینی ۵۰٪ گونه‌های چمن و گل شهری با گیاهان مقاوم به خشکی.
4. اجباری شدن سیستم بازچرخانی آب خاکستری در ساختمان‌های جدید بالای ۵ واحد.
   نتیجه مورد انتظار: ۱۵٪ کاهش در مصرف سرانه و صرفه‌جویی سالانه ۱۰۰ میلیون مترمکعب.

سال چهارم (۱۴۰۸): توسعه زیرساخت‌های بازچرخانی و هوشمندسازی

اهداف: استفاده حداکثری از فاضلاب تصفیه‌شده و مدیریت هوشمند منابع.
اقدامات کلیدی:

1. بهره‌برداری از سامانه پایش هوشمند منابع آب تهران (GIS + IoT).
2. احداث سه تصفیه‌خانه جدید در شرق، غرب و جنوب تهران.
3. تغذیه مصنوعی آب‌های زیرزمینی با پساب تصفیه‌شده در مناطق جنوبی.
4. اتصال صنایع و کارگاه‌ها به شبکه پساب تصفیه‌شده برای استفاده غیرشرب.
   نتیجه مورد انتظار: ۲۰٪ افزایش استفاده از منابع بازچرخانی.

سال پنجم (۱۴۰۹–۱۴۱۰): تثبیت و پایداری

اهداف: نهادینه‌سازی فرهنگ صرفه‌جویی و تداوم پایداری منابع.
اقدامات کلیدی:

1. تدوین قانون جامع مدیریت آب تهران برای استمرار اقدامات.
2. ایجاد «مرکز نوآوری آب تهران» برای حمایت از استارتاپ‌های فناور.
3. توسعه زیرساخت جمع‌آوری آب باران در ۳۰٪ ساختمان‌های بزرگ.
4. ارزیابی نهایی و ارائه گزارش عمومی شفاف از نتایج طرح.
   نتیجه مورد انتظار:

۳۰٪ کاهش مصرف سرانه
۲۵٪ افزایش منابع قابل استفاده
کاهش وابستگی به انتقال آب بین‌حوضه‌ای

برآورد نتایج کلان

صرفه‌جویی سالانه حدود ۳۰۰ میلیون مترمکعب آب.
تأمین حدود ۲۰٪ آب فضای سبز و صنعتی از پساب تصفیه‌شده.
کاهش نشت شبکه به کمتر از ۱۰٪.
تثبیت سطح آب زیرزمینی در دشت تهران.

صدای آمریکا: همزمان با فراخوان گروهی از حامیان «سران جنبش سبز» برای برگزاری تجمع اعتراضی در روز پنجشنبه ۲۵ بهمن با مطالبه پایان حبس خانگی رهبران معترضان به نتایج انتخابات سال ۸۸، گزارش‌ها حاکی از حضور گسترده نیروهای حکومتی در مرکز تهران و «بازداشت‌های گسترده» در خیابان‌های اطراف دانشگاه تهران است.

در این ارتباط، کانال تلگرامی کلمه، نزدیک به میرحسین موسوی از رهبران معترضان به نتایج انتخابات ریاست جمهوری در سال ۸۸، به نقل از «شاهدان عینی» نوشت: تا ظهر روز پنجشنبه «بیش از ۴۰۰ نفر در تجمع رفع حصر دستگیر شده و به مقر نیروی انتظامی در نزدیک میدان انقلاب منتقل و برخی پس از بازجویی آزاد شده‌اند.»

این کانال از «بازداشت حسین لقمانیان، نماینده دوره ششم مجلس شورای اسلامی و جانباز جنگ مقابل درب دانشگاه تهران به همراه برادرش» خبر داد و اشاره کرد: حسین لقمانیان بعد از اعتراضات ۸۸ بارها بازداشت شد و در شرایط بسیار سختی در زندان همدان محکومیت خود را گذراند.

پیشتر به گزارش سهام‌نیوز، «دستکم صد ون و ماشین پلیس» در خیابان‌های اطراف دانشگاه تهران مستقر شده بودند و «دو عضو خانواده آیت‌الله منتظری» در میان بازداشت‌شدگان هستند.

پس از آن اعلام شد که سعید و سعیده منتظری به دست نیروهای حکومتی بازداشت شده‌اند.

یک روز پیش از برگزاری این تجمع هم چند تن از افراد پیگیر این برنامه اعتراضی، رحیم قمیشی، اکبر دانش سرارودی، ناصر دانشفر، محمود دردکشان و فرزندش نیز بازداشت شده بودند.

هدف از تجمع روز پنجشنبه، اعتراض به ادامه حصر خانگی «سران جنبش سبز» عنوان شده بود.

سهام‌نیوز در همین زمینه با انتشار بیانیه‌ «معترضان» از حکومت خواسته است «به ظلم طولانی­ مدت حصر غیرقانونی» میرحسین موسوی، مهدی کروبی و زهرا رهنورد پایان دهد.

حصر خانگی بدون محاکمه و صدور رأی، یکی از راهکارهای جمهوری اسلامی در مواجهه با شماری از سران خود بوده که به مرور ساز مخالف زده‌‌اند و از گردونه قدرت حذف شده‌اند. کروبی، موسوی و همسرش زهرا رهنورد از بهمن ۱۳۸۹ تاکنون در حصر خانگی به سر می‌برند.

میرحسین موسوی، نامزد ریاست‌جمهوری در انتخابات حکومتی ۱۳۸۸ و رقیب محمود احمدی‌نژاد بود و پس از آن به عنوان یکی از رهبران اعتراضات سراسری که به «جنبش سبز» شهرت یافت، شناخته شد.

میرحسین موسوی که در یکی از سیاه‌ترین دوره‌های جمهوری اسلامی در سمت نخست‌وزیری در جمهوری اسلامی از افراد اصلی حکومت ایران بود، در جریان انتخابات بحث‌برانگیز سال ۱۳۸۸ که با اعتراضات گسترده به «تقلب در انتخابات» همراه و سرکوب معترضان را در پی داشت به صف مخالفان پیوست.

با این وجود کارنامه او در دهه شصت همواره مورد انتقاد مخالفان جمهوری اسلامی قرار داشت و نقش‌اش در سرکوب‌های دهه ۶۰ همواره مطرح شده است. میرحسین موسوی آخرین نخست‌وزیر جمهوری اسلامی در دوره رهبری روح‌الله خمینی و پیش از بازنگری قانون اساسی در سال ۱۳۶۸ بوده است.

یکی از دختران زهرا رهنورد روز سه‌شنبه با انتشار استوری در حساب اینستاگرام بخشی از روایت مادرش از روزی که «حصر خانگی» میرحسین موسوی و همسرش آغاز شد را منتشر کرد که بر اساس آن در جریان حمله نیروهای امنیتی به خانه آنها، ماموران «چشم‌بند و دهان‌بند برسرشان می‌کشند» و «زنجیرهای سنگینی به پایشان می‌بندند.»

این مطلب که با عنوان «آدم‌ربایی قهری» در حساب زهرا موسوی منتشر شده مربوط به روایت زهرا رهنورد از روز ۲۵ بهمن سال ۱۳۸۹ است که در پی فراخوان معترضان به «تقلب در انتخابات» برای همبستگی با «بهار عربی» دو نامزد معترض به نتایج انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸ به همراه همسرانشان در خانه حبس شدند.

به نوشته رهنورد در آن روز «مردانی ناشناس و نقاب‌دار» در خانه به او و همسرش «حمله‌» می‌کنند و پس از بستن چشم و زدن «دهان‌بند» و انداختن «زنجیرهای سنگین» به پاهایشان آن دو را «در نقطه‌اى دور به زيرزمينى متروك پرتاب مى‌كنند.»

طبق این روایت پس از این اقدام ماموران از این دو می‌خواهند که «توبه» كنند. نکته‌ای که به نوشته رهنورد «اين خواست حاكمان ترجيع بند اين حبس و حصر ماست.»

موسوی در سال ۱۴۰۱ و در پی اعتراضات سراسری که با کشته شدن مهسا امینی در بازداشت «گشت ارشاد» آغاز شد، با صدور بیانیه خواستار عبور از جمهوری اسلامی و تشکیل «مجلس موسسان» برای تعیین نوع حکومت آینده شده بود.

Business-standard: An explosive device hidden in a heavily guarded complex where Ismail Haniyeh was known to stay in Iran was what killed him, according to a Times investigation By Ronen BergmanMark Mazzetti and Farnaz Fassihi Ismail Haniyeh, a top leader of Hamas, was assassinated on Wednesday by an explosive device covertly smuggled into the Tehran guesthouse where he was staying, according to seven Middle Eastern officials, including two Iranians, and an American official.

The bomb had been hidden approximately two months ago in the guesthouse, according to five of the Middle Eastern officials. The guesthouse is run and protected by the Islamic Revolutionary Guards Corps and is part of a large compound, known as Neshat, in an upscale neighborhood of northern Tehran.

Haniyeh was in Iran’s capital for the presidential inauguration. The bomb was detonated remotely, the five officials said, once it was confirmed that he was inside his room at the guesthouse. The blast also killed a bodyguard.

The explosion shook the building, shattered some windows and caused the partial collapse of an exterior wall, according to the two Iranian officials, members of the Revolutionary Guards briefed on the incident. Such damage was also evident in a photograph of the building shared with The New York Times.
Haniyeh, who had led Hamas’s political office in Qatar, had stayed at the guesthouse several times when visiting Tehran, according to the Middle Eastern officials. All of the officials spoke on the condition of anonymity to share sensitive details about the assassination.

Iranian officials and Hamas said Wednesday that Israel was responsible for the assassination, an assessment also reached by several US officials who requested anonymity. The assassination threatened to unleash another wave of violence in the Middle East and upend the ongoing negotiations to end the war in Gaza. Haniyeh had been a top negotiator in the cease-fire talks.

Israel has not publicly acknowledged responsibility for the killing, but Israeli intelligence officials briefed the United States and other Western governments on the details of the operation in the immediate aftermath, according to the five Middle Eastern officials.

On Wednesday, Secretary of State Antony J. Blinken said that the United States had received no advance knowledge of the assassination plot.

In the hours after the killing, speculation immediately focused on the possibility that Israel had killed Haniyeh with a missile strike, possibly fired from a drone or a plane, similar to how Israel had launched a missile on a military base in Isfahan in April.

That missile theory raised questions about how Israel might have been able to evade Iranian air defense systems again to execute such a brazen airstrike in the capital.

As it turns out, the assassins were able to exploit a different kind of gap in Iran’s defenses: a lapse in the security of a supposedly tightly guarded compound that allowed a bomb to be planted and to remain hidden for many weeks before it would eventually be triggered.

Such a breach, three Iranian officials said, was a catastrophic failure of intelligence and security for Iran and a tremendous embarrassment for the Guards, which uses the compound for retreats, secret meetings and housing prominent guests like Haniyeh.

How the bomb was stashed in the guesthouse remained unclear. The Middle Eastern officials said that the planning for the assassination took months and required extensive surveillance of the compound. The two Iranian officials who described the nature of the assassination said they did not know how or when the explosives were planted in the room.

Israel decided to carry out the assassination outside Qatar, where Haniyeh and other senior members of Hamas’s political leadership live. The Qatari government has been mediating the negotiations between Israel and Hamas over a cease-fire in Gaza.

The deadly blast early Wednesday shattered windows and collapsed a portion of the wall of the compound, photographs showed and the Iranian officials said. It appeared to do minimal damage beyond the building itself, as a missile probably would have done.

At around 2 a.m. local time, the device exploded, according to the Middle Eastern officials, including the Iranians. Startled building staff members, the officials said, ran to find the source of the tremendous noise, leading them to the room where Haniyeh was staying with a bodyguard.
The compound is staffed with a medical team which rushed to the room immediately after the explosion. The team declared that Haniyeh had died immediately. The team tried to revive the bodyguard, but he, too, was dead.

The leader of the Palestinian Islamic Jihad, Ziyad al-Nakhalah, was staying next door, two of the Iranian officials said. His room was not badly damaged, suggesting precise planning in the targeting of Haniyeh.

Khalil al-Hayya, the deputy commander of Hamas in the Gaza Strip who was also in Tehran, arrived at the scene and saw his colleague’s body, according to the five Middle Eastern officials.

Among the people immediately notified, said the three Iranian officials, was Gen. Ismail Ghaani, the commander in chief of the Quds Force, the overseas arm of the Revolutionary Guards, which works closely with Iranian allies in the region, including Hamas and Hezbollah. He notified Iran’s supreme leader, Ayatollah Ali Khamenei, in the middle of the night, waking him up, the officials said.

Four hours after the blast, the Revolutionary Guards issued a statement that Haniyeh had been killed. By 7 a.m., Khamenei had summoned the members of Iran’s Supreme National Security Council to his compound for an emergency meeting, at which he issued an order to strike Israel in retaliation, according to the three Iranian officials.

Tehran had already been under heightened security because of the inauguration of Iran’s new president, Masoud Pezeshkian, with senior government officials, military commanders and dignitaries from 86 countries gathering at Parliament in central Tehran for the ceremony.

Haniyeh had looked cheerful and triumphant on Tuesday during the swearing in, hugging the new president after he delivered his inaugural speech, and the two men raised their hands together, making the victory sign.

In Iran, the method of assassination was the subject of rumor and dispute. The Tasnim News Agency, the media outlet for the Guards, reported that witnesses said an object like a missile had hit the window of Haniyeh’s room and exploded.

But the two Iranian officials, the members of the Guards briefed on the attack, confirmed that the explosion had taken place inside Haniyeh’s room, and said that an initial investigation showed that the explosives had been placed there sometime in advance.

They described the attack’s precision and sophistication as similar in tactic to the remote controlled A.I. robot weapon that Israel used to assassinate Iran’s top nuclear scientist Mohsen Fakhrizadeh in 2020.

Israeli assassination operations outside of the country are primarily carried out by Mossad, the country’s foreign intelligence service. David Barnea, the head of Mossad, said in January that his service was “obliged” to hunt down the leaders of Hamas, the group behind the Oct. 7 attacks in Israel.

“It will take time, as it took after the massacre in Munich, but our hands will catch them wherever they are,” Barnea said, referring to the killing of Israeli athletes by terrorists at the 1972 Olympics.

صدای آمریکا: قطعی آب در تهران و برخی از مناطق کرج برای چندمین روز ادامه داشت. معاون هماهنگی و امور مناطق شهرداری تهران از تداوم بحران قطع آب در تهران خبر داد و گفت: تانکر‌های حامل آب شرب در طول شب در میادین و معابر پایتخت مستقر شده‌اند. به گفته عباس شعبانی، تا رفع کامل مشکل کمبود آب در برخی مناطق، آب مورد نیاز شهروندان با تانکر تامین خواهد شد.

همزمان، برخی از گزارش‌ها حاکی از تشکیل صف‌‌های طولانی شهروندان در محل استقرار برخی تانکرها برای دریافت آب است.

یک منبع آگاه در وزارت نیرو جمهوری اسلامی ایران یک روز پیشتر به «صدای آمریکا» گفت «آب توزیع شده در تهران آشامیدنی نبوده و سالم نیست.»

این مقام مطلع گفت: «توزیع آب غیر آشامیدنی با هدف جلوگیری از بروز اعتراضات مردمی صورت گرفته است.»

او در توضیح چرایی قطع آب در تهران نیز گفت: «سیل و رانش زمین به زیرساخت‌های موجود آسیب زده است.»

این مقام آگاه وزارت نیروی جمهوری اسلامی از تداوم قطعی آب تا اواسط هفته آینده خبر داد و گفت: «احتمالا از روز پنجشنبه از تعداد مناطقی که درگیر قطعی آب هستند کاسته خواهد شد.»

در همین حال رسانه‌های ایران از رویکرد وزارت نیرو در اطلاع رسانی پیرامون قطعی چند روزه آب گلایه دارند و معتقدند باید بصورت مشخص اعلام شود که مشکل چه زمانی حل خواهد شد.

وب‌سایت «خبرآنلاین» روز چهارنشبه مناطق درگیر بحران آب در تهران را شامل ستارخان، صادقیه، گیشا، اشرفی اصفهانی، هفت تیر، خیابان بهار در محدوده طالقانی، قلهک در منطقه ۳ و نارمک، چهارراه لشگر در نظام‌آباد تهران اعلام کرد.

بی‌بی‌سی: معترضان در سنندج و چند شهر دیگر آتش برپا کردند

شهرهای مختلف ایران پنجشنبه شب صحنه تظاهرات ضدحکومتی شدند و معترضان با سر دادن شعار علیه علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، آرزوی مرگ او را کردند. در برخی شهرها معترضان آتش بر پا کردند و راه‌ها را بستند.

تصاویری هم از برخورد پلیس با معترضان منتشر شده است.

این اعتراضات پس از چند هفته فروکش کردن نسبی تعداد و شدت تجمعات خیابانی و در چهلمین روز پس از اعدام ناگهانی محمدمهدی کرمی و محمد حسینی برگزار شد، دو جوانی که به دلیل ویژگی‌های پرونده‌شان، اعدامشان بسیاری از ایرانیان را متاثر کرد.

در روزهای گذشته فراخوان‌هایی برای برگزاری تجمعات در این روز منتشر شده بود.

مخالفان حکومت ایران در هفته‌های اخیر به جز تلاش برای برگزاری اعتراضات خیابانی، به دنبال سازماندهی سیاسی و مدنی هم بوده‌اند و چند چهره سرشناس مخالفان در نشستی مشترک در واشنگتن از نوشتن متنی مشترک خبر دادند. چندین تشکل صنفی و مدنی در داخل ایران هم در حرکتی جداگانه یک «منشور مطالبات حداقلی» منتشر کرده‌اند.

امشب ۲۷ بهمن ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که گفته می‌شود در «اراک» فیلمبرداری شده است. در این ویدیو شنیده می‌شود که معترضان شعار می‌دهند «عمامه رهبری٬ وقتشه که بپری». pic.twitter.com/hschXWKNjs

— BBC NEWS فارسی (@bbcpersian) February 16, 2023

توضیح: بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست.

پایان پست Twitter, 1

در ویدئوهایی که از اعتراضات پنجشنبه شب همرسانی شده آیت‌الله علی خامنه‌ای آماج شعارهای معترضان بوده است.

در سنندج، معترضانی که با برپا کردن آتش راه را بستند، با کنایه رهبر حکومت را به خواب بودن در قبال سقوط پول ملی متهم کردند و شعار دادند: «دلار ۴۷ هزاری، خامنه‌ای بیداری؟»

در اراک معترضان با تمسخر آیت‌الله خامنه‌ای از ضرورت «عمامه‌پرانی» علیه او شعار دادند و گفتند: «عمامه رهبری، وقتشه که بپری».

به جز این دو شهر، تجمع‌هایی در تهران، اهواز، کرج، شیراز، اصفهان، گنبدکاووس، قروه، ایذه و چند شهر دیگر هم تجمع‌هایی گزارش شده است.

در ویدئوهایی که تاکنون منتشر شده به نظر نمی‌رسد معترضان جمعیت انبوه چندهزار نفری شکل داده باشند.

البته محمود صادقی، از چهره‌های اصلاح‌طلب خطاب به رهبران حکومت گفته: «مسئولان نظام باید مراقب باشند که در مقایسه جمعیت راهپیمایی ۲۲ بهمن، که با تمهیدات فراوان دستگاههای حاکمیتی و با آرامش و حمایت نهادهای انتظامی و امنیتی برگزار می‌شوند، با تجمع‌های اعتراضی که با تهدیدات و محدودیت ‌های فراوان امنیتی و انتظامی برگزار می‌شوند، دچار خودفریبی نشوند.»

ویدوهایی از سنندج به دست بی‌بی‌سی رسیده که نشان می‌دهد تعدادی از معترضان شامگاه ۲۷ بهمن در خیابان آتش روشن کرده‌اند و شعارهای اعتراضی سرمی‌دهند. یکی از این شعارها اشاره‌ای به قیمت دلار دارد که در روزهای اخیر به ۴۷ هزار تومان رسیده است. pic.twitter.com/yo58gOHIie

— BBC NEWS فارسی (@bbcpersian) February 16, 2023

منبع: تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم- نوشته جعفر شهری
جمعیت تهران در سال ۱۳۰۱ شمسی ۱۹۶ هزار و دویست و پنجاه و پنج نفر بود .
مشاغل مجاز یا قانونی که در این دوره به ثبت رسیده است از اینقرار است:
درویش و قلندر- سی و سه نفر
سقا و معرکه گیر و سائل(گدا) ۵۲۶ نفر
دلال عقد و نکاح- هفده نفر
بیکاره های خانه ها – ۱۵۹ نفر
دلال محبت – یکصد نفر
معروفه- ۱۳۱۷ نفر
دعا نویس – ۲۵ خانه
رمال- ۲۳ خانه
تریاک فروشی -۲۲ دکان
عالم مذهبی- ۱۰۸ نفر
پیشنماز- ۱۰۳ نفر
مدرس- هیجده نفر
طلبه- ۲۱۰ نفر
واعظ-۹۲ نفر
روضه خوان -۳۹۱نفر
مداح- ۱۰۷ نفر
نوحه خوان- ۸۵ نفر
قاری قرآن- ۹۲ نفر
متولی و خادم مساجد و امامزاده ها – ۱۸۰نفر
معرکه گیر و مسئله گو – ۲۸ نفر
شعبده باز – شش نفر
بندباز- سه نفر
شهر فرنگی- هفت نفر
خیمه شب بازی – سه نفر
میمون باز و خرس و بز رقصان- پنج نفر
مار گیر و معرکه گیر – چهار نفر
مطرب دوره گرد – ۱۴ نفر
گردویی و دوغی و شربتی- ۳۲ نفر
سیرابی فروش – ده نفر
لبویی و باقلا فروش- بیست نفر
طبق کش- ۳۲ نفر
آب زرشکی و آب آلویی- هشت نفر
گلاب شکری- ۱۶ نفر
ارخالق( کهنه خر)- بیست نفر
طواف(فروشنده دوره گرد)۱۵۲ نفر
شیره خانه دار – شش نفر
عزب خانه دار – چهار نفر
زالویی- سه نفر
دلال ازدواج زن -۲۵ نفر
دلال ازدواج مرد – دو نفر
فرفره ای و وق وق صاحابی-۱۵ نفر
آهن و نعل پاره خری-۱۵۲ نفر
و اما مشاغل غیر مجاز که بهر حال شغل حساب میشدند از اینقرار است :
دزد خانه بر پرونده دار – بیست و یک نفر
دزد جیب بر پرونده دار – یازده نفر
دزد کف رو پرونده دار – هشت نفر
دزد دخل زن پرونده دار – دو نفر
دزد کیف انداز – چهار نفر
بقچه گردان – دو نفر
قمار باز خال سیاه بند – ۶۵ نفر
قمار باز ساده- ۲۵۰ نفر
دزد چارپا و دام و پرنده- ۷۰ نفر
مال خر و مال فروش- دوازده نفر
پرده گردان – چهار نفر
کفن دزد – دو نفر
زن خود فروش- ۵/۵درصد
زن تک پران – دو در صد
پا انداز زن – ۳۰۵ نفر …..

منبع: تاریخ اجتماعی تهران در قرن سیزدهم- نوشته جعفر شهری

رادیوفردا: صدرا محقق، روزنامه‌نگار داخل ایران، در یک رشته توئیت مشاهدات میدانی خود از اعتراضات روز ۲۴ آبان در تهران، حضور معترضان و زنان بدون حجاب در خیابان‌ها و نیز تعطیلی مغازه‌ها را روایت و وضعیت جاری در کشور را فراتر از روایت‌های رسمی عنوان کرده است.

او بر اساس پیاده‌روی سه ساعته خود در مرکز شهر تهران از محدوده خیابان فاطمی تا جمهوری و چهارراه استانبول و بازار گزارش داده که روز ۲۴ آبان در همه این مسیرها، «تقریباً اکثریت مطلق مغازه‌ها بسته بود».

او افزوده است: در «خیابان فردوسی، باب همایون و ناصرخسرو … بین ۵۰ تا ۶۰ درصد مغازه‌ها تعطیل بودند».

View this post on Instagram

A post shared by Sadraa Mohaqeq (@sadramohaqeq)

بر اساس مشاهدات این روزنامه‌نگار، «پیاده‌روهای مرکز شهر هم ملموس‌تر از روزهای قبل شلوغ بود» و شمار زنان و دختران بدون روسری و حجاب اجباری نیز «بیشتر از همیشه» به نظر می‌رسید.

صدرا محقق خطاب به افرادی که «معترضان را فقط تعدادی محدود یا مثلا دهه هشتادی‌‌ها» می‌دانند، نوشته است: «به‌نظرم منابع خبری و ذهنیت‌تان درباره اعتراضات و حال و آینده‌اش را عوض کنید، چون با چنین پیش‌فرض‌هایی شناخت و تحلیل‌تان از ماجرا اگر نه قطعا، به احتمال زیاد اشتباه ا‌ست».

او در این گزارش میدانی به حضور پرتعداد ماموران لباس شخصی و گارد ویژه در همه چهارراه‌ها و تقاطع‌های مسیر پیداه‌روی خود و تیراندازی «بی‌هدف» آن‌ها به همه عابرین پیاده در پیاده‌روها اشاره کرده است.

سخنان بسیار مهم سید پویان حسین پور ،۹ آبانماه ،مزار شهدای گمنام بهشت زهرا
کاش فیلم کامل او به سمع و نظر مسئولان تراز اول برسد تا بدانند تشریح واقعی صحنه اینست ،نه حرف آنانیکه که می‌گویند شهر امن و امان است ،خاطر مبارک آسوده …. pic.twitter.com/SvHTKRCPHo

— قربانعلی صلواتیان (@salavatianghali) November 15, 2022

گزارش میدانی این روزنامه‌نگار در شرایطی در حساب کاربری وی در توئیتر منتشر شده است که رسانه‌های رسمی روایت وارونه‌ای از تعداد معترضان و چگونگی اعتراضات منتشر می‌کنند.

پس از بازداشت دو روزنامه‌نگار زن که مرگ و خاکسپاری مهسا امینی در بازداشت گشت ارشاد را گزارش کرده بودند، گزارش اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» در رسانه‌های مستقل‌تر نیز مشاهده نمی‌شود.

گزارش صدرا محقق که نشان‌دهنده فراگیری اعتراضات مردمی است، هنگامی معنادار می‌شود که به سخنرانی اخیر پویان حسین‌پور، معاون سازمان «سراج»، مبنی بر اعتراضات گسترده شبانه در کوچه‌های تهران پیوند زده شود.

او در جمع شماری از نیروهای بسیج گفته که در برخی کوچه‌های شهر تهران، از همه طبقات هر سی خانه فرضی موجود در کوچه، به ماموران امنیتی و لباس شخصی، «سنگ» پرتاب می‌شود.

پویان حسین‌پور در این سخنرانی به صراحت به «نترسیدن و مقاومت» مردم مقابل ماموران امنیتی در جریان اعتراضات پس از مرگ مهسا امینی اذعان کرده است.

بی‌بی‌سی: تصاویری از تظاهرات مخالفان در امیر‌آباد
روز شنبه، با آغاز سومین هفته اعتراض‌های سراسری در ایران، نه تنها اعتراض‌ها زودتر از روزهای پیشین آغاز شد، بلکه گسترده‌تر نیز بود و علاوه بر شهرهای مختلف، جمعیت بیشتری به ویژه در تهران و شهرهای بزرگ در تظاهرات ضدحکومتی شرکت دارند. ضمن اینکه برخلاف روزهای پیش، اعتراض‌های گسترده در نقاط مختلف تهران، پیش از غروب آفتاب آغاز شد.

همزمان شهرهای مختلف جهان در این روز شاهد تجمع‌های گسترده ایرانیان مهاجر در حمایت از معترضان ایرانی بود.

بر اساس ویدئوهایی که در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده، اعتراض‌های شنبه به ویژه در خیابان‌های پایتخت با حضور جمعیت قابل ملاحظه‌ای از معترضان برگزار شد و در برخی نقاط تهران نیز، ماموران امنیتی تلاش کرداند با حملاتشان، جلوی گسترده‌تر شدن اعتراض‌ها را بگیرند.

از آن جمله ویدئویی نشان می‌دهد که در تقاطع خیابان‌های بزرگمهر و نادری، ماموران به سوی معترضان گاز اشک‌آور شلیک می‌کنند. وضعیتی مشابه در ویدئویی دیگر که خیابان شریعتی را نشان می‌‌دهد حاکم است.

اما در ویدئویی دیگر که تعداد معترضان به شکل محسوسی زیاد است، معترضان در تلاشند تا با مسدود کردن خیابان جمهوری، با ورود احتمالی نیروهای امنیتی مقابله کنند.

همچنین ویدئوهایی از سردادن شعار «زن، زندگی، آزادی» در متروی تهران، راهپیمایی مسالمت‌آمیز معترضان در امیر‌آباد – حدفاصل بلوار کشاورز تا فاطمی، پایین آوردن تابلوی «خیابان جمهوری اسلامی» توسط معترضان، تجمع مسالمت‌آمیز در خیابان کارگر وسعادت‌آباد و حمله نیروهای امنیتی به یکی از معترضان در خیابان وصال منتشر شده است.

در یکی دیگر از ویدئوها، جمعیتی در برابر ایستگاه متروی شریعتی دیده می‌شوند که شعار می‌دهند: «نترسید، نترسید، ما همه با هم هستیم».

معترضان در برابر ایستگاه متروی شریعتی شعار می‌دهند: «نترسید، نترسید، ما همه با هم هستیم»

علاوه بر تهران، ویدئویی از سرکوب اعتراض‌های رشت با شلیک گاز اشک‌آور و همچنین تظاهرات مسالمت‌آمیز معترضان در شهر بابل نیز منتشر شده است.

در یکی از ویدئوها، معترضان در شهر اصفهان دیده می‌شوند که یکی از خیابان‌های این شهر را مسدود کرده‌اند.

از شیراز نیز ویدئویی منتشر شده که به گفته کاربران شبکه‌های اجتماعی، به آتش‌کشیده شدن موتوسیکلت یکی از ماموران را نشان می‌دهد.
تظاهرات ایرانیان در شهرهای مختلف جهان

روز شنبه ده‌ها شهر جهان شاهد تظاهرات بزرگ ایرانیان خارج از کشور بود.

حامد اسماعیلیون از خانواده های دادخواه پرواز ۷۵۲ اوکراین از هماهنگ‌کنندگان اصلی این تجمعات بود که در بیش از ۱۵۰ شهر جهان برگزار شد.

بزرگترین تظاهرات در تورنتو برگزار شد جایی که دهها هزار ایرانی دور هم جمع شدند و ضمن حمایت از اعتراضات در ایران، علیه حکومت جمهوری اسلامی شعار دادند.

پلیس تورنتو به بی‌بی‌سی فارسی گفت تعداد شرکت‌کنندگان در این تجمع را «۵۰ هزار نفر» برآورد کرده است.

حامد اسماعلیلیون از هماهنگ‌کنندگان اصلی این تجمعات، عصر شنبه خبر داد که قرار است آبشار نیاگارا به احترام مهسا امینی با سه رنگ پرچم ایران نورپردازی شود.

این تجمع در رسانه‌های محلی تورنتو و سراسری کانادا بازتاب وسیعی داشته است.

امروز ۵۰ هزار نفر در تورنتو صدای آزادی ایران بودند.#مهسا_امینی #MahsaAmini#ps752justice #IranRevolution pic.twitter.com/TvQ0Qrz915

— Roozbeh Roostaei (@roozbehroostaei) October 1, 2022

ایرانیان مهاجر روز شنبه جلوی غروب آفتاب را گرفتند
امیر پیام، بی‌بی‌سی، واشنگتن

زمانی می‌گفتند امپراتوری بریتانیا به حدی گسترده شده که آفتاب در آن غروب نمی‌کند. این دقیقا ویژگی راهپیمایی‌های اعتراضی ایرانیان مهاجر در روز شنبه – نهم مهر – بود.

صبح شنبه، هنگامی که ایرانیان مقیم نیوزیلند نام مهسا امینی و شعار «زن، زندگی، آزادی» را فریاد زدند، در تورنتو و لس‌آنجلس هزاران نفر در آخرین ساعات روز جمعه، ثانیه شماری می‌کردند تا آفتاب زودتر بالا بیاید. و اکنون – ۴ عصر به وقت غرب آمریکا – در حالی که در لس‌آنجلس، سانفرانسیسکو و ونکوور دهها هزار ایرانی همچنان در حال شعار علیه «جمهوری اسلامی» هستند، در سیدنی و توکیو خورشید طلوع کرده و صبح یکشنبه آغاز شده است.

روز شنبه، تجمع‌ها و تظاهرات ایرانیان در بیش از ۱۵۰ شهر جهان بی‌تردید بزرگترین همبستگی جامعه مهاجران ایرانی را رقم زد. جامعه‌ای با بیش از ۴ میلیون نفر جمعیت که همیشه «نداشتن اتحاد و پشت هم نبودن» را به عنوان یکی از گلایه‌های خود در غربت طرح می‌کرد.

این تجمع‌ها در بسیاری از رسانه‌های محلی و سراسری جهان بازتاب داشت و نام مهسا امینی و شعار «زن،زندگی، آزادی» را روز شنبه یک دور گرد کره زمین چرخاند.

با این حال، از میان همه تصاویر مخابره شده از داخل و خارج ایران در روز شنبه، احتمالا این عکس جاودانه خواهد شد و نیمرخ کاملی از اعتراضات در آغاز هفته سوم خواهد شد. تصویری که از موفقیت معترضان در مسدود کردن خیابان «جمهوری اسلامی» حکایت داشت.

تهران – خیابان جمهوری اسلامی – نهم مهر
اعتراض‌ها از دانشگاه آغاز شد

نخستین اعتراض‌های روز شنبه از دانشگاه‌های سراسر کشور آغاز شد که در آن‌ها، دانشجویان علیه حکومت شعار دادند و زنان و دختران دانشجو با برداشتن روسری‌هایشان، به حکومت اسلامی اعتراض کردند.

این اعتراض‌ها، همزمان با اعتصاب سراسری دانشجویان و اساتید دانشگاه انجام شد که تا روز شنبه به ۱۱۰ دانشگاه و مرکز آموزشی رسید.

این در حالی بود که اعتراض‌ها در شب گذشته نیز به اشکال مختلف مانند شعارنویسی بر روی دیوار، سردادن شعار بر بام خانه‌ها و پخش آهنگ «برای…» اثر شروین حاجی‌پور در سطح شهر توسط شهروندان معترض، ادامه داشت.

دانشجویان دانشگاه الزهرا با شعار «زن، زندگی، آزادی» قصد داشتند از دانشگاه خارج شوند که جمعیت قابل توجهی از مردان وابسته به حکومت به آنها اجازه خروج از دانشگاه ندادند

از صبح شنبه نیز دانشجویان در دانشگاه‌های مختلف کشور، از جمله دانشگاه‌های تهران، هنر تهران، الزهرای تهران، تربیت مدرس تهران، خواجه‌نصیر تهران، تبریز، اصفهان، شیراز، زنجان، فردوسی مشهد، آزاد مشهد، آزاد تهران، بهشتی تهران، باهنر کرمان و دندانپزشکی آزاد تهران، دست به تظاهرات زدند.

در یکی از کم‌سابقه‌ترین اعتراض‌ها، تعداد قابل توجهی از دانشجویان دانشگاه الزهرا که مخصوص زنان و دختران است، روسری‌هایشان را از سر برداشتند و شعار دادند:‌ «دانشجوی زندانی، آزاد باید گردد». آنها همچنین شعارهایی در حمایت از یکی از همکلاسی‌هایشان به نام مائده دلبری سردادند که توسط نهادهای امنیتی دستگیر شده است.

در ویدئویی که از دانشگاه شیراز منتشر شد، دانشجویان دیده می‌شوند که ترانه «برای…» شروین حاجی‌پور را دسته‌جمعی می‌خوانند.

دانشجویان دانشگاه هنر تهران نیز در حالی که بسیاری از زنان و دختران، روسری بر سر ندارند، شعار دادند: «از زاهدان تا تهران، خونین تمام ایران».

سپس ویدئویی منتشر شد که نشان می‌داد دانشجویان دانشگاه آزاد گوهردشت، از محل دانشگاه خارج شده و به رغم حضور سنگین نیروهای امنیتی، در سطح شهر دست به اعتراض زده‌‌اند. دانشجویان این دانشگاه شعار دادند: «اگه با هم یکی نشیم، یکی یکی کشته میشیم».

اعتراض‌ها گسترده و در نقاط مختلف پایتخت آغاز شد
اندکی بعد از ظهر روز شنبه، ویدئویی از مهرشهر کرج منتشر شد که نشان می‌داد اعتراض‌ها در این منطقه به تنش کشیده شده و نیروهای امنیتی به معترضان حمله کرده‌اند.

همچنین ویدئوهایی منتشر شد که نشان می‌داد نیروهای امنیتی به سرکوب اعتراض‌های دانشجویان دانشگاه آزاد تهران، واحد پونک روی آورده‌اند. در این ویدئو که در آن حتی صدای تیراندازی نیز شنیده می‌شود، دانشجویان در حال فرار هستند.

در سطح شهر تهران نخستین اعتراض‌های خیابانی در نزدیکی میدان انقلاب رخ داد.

در ویدئویی دیگر، معترضان در خیابان ایتالیای تهران دیده می‌شوند که شعار «مرگ بر خامنه‌ای» سرداده‌‌اند.

سپس تصاویری از خیابان شریعتی تهران منتشر می‌شد که نشان می‌داد نیروهای امنیتی به سرکوب معترضان روی آورده‌اند و به سوی آن‌ها گاز اشک‌آور شلیک می‌کنند.

با این حال بر شدت اعتراض‌های پایتخت افزوده شده و ویدئوهای منتشر شده حاکی است که بر جمعیت معترضان در خیابان افزوده شده است.

زوریخ سوئیس

همچنین روز شنبه ۹ مهر روی داد:

اعتراضات روز شنبه در سقز، زادگاه مهسا امینی، ادامه یافت. در یک ویدئو صدای معترضان شنیده می‌شود که با وجود تیراندازی همچنان در خیابان مانده‌اند و در صحنه‌ای هم آتش‌های روشن شده از سوی آنها – برای خنثی کردن اثر گاز اشک‌آور – مشاهده می‌شود
گزارش‌ها همچنین حاکیست در شهرهای سنندج، بوکان و مریوان هم اعتراض‌ها ادامه یافت. کردستان همچنین شاهد اعتصاب گسترده بود
تصاویر منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی در روز شنبه موتور یگان ویژه نیروی انتظامی مشهد را در حال سوختن نشان می‌دهد
تعدادی از شهروندان شاهین شهر اصفهان با تجمع در خیابان‌ها اقدام به روشن کردن آتش و سر دادن شعار علیه جمهوری اسلامی ایران کردند. در این تصاویر شعار «مجتبی بمیری، رهبری رو نبینی» شنیده می‌شود
بر اساس گزارش‌ها از مهاباد بعد از اعتصاب گسترده در این شهر در نهم مهرماه، گروهی از شهروندان مهاباد در میدان استقلال تجمع اعتراضی برگزار کردند
روز شنبه تجمع‌های متعددی هم در بوشهر گزارش شد. از جمله ویدیوهایی از شعارهای ضدحکومتی و تلاش ماموران برای متفرق کردن معترضان
در ویدیویی که از اعتراضات ۹ مهر در بابل در حساب توییتری «۱۵۰۰ تصویر» منتشر شده، تجمع جوانان این شهر استان مازندران را در شب نشان می‌دهد. آنها شعار می‌دهند: «مرگ بر دیکتاتور، مرگ بر دیکتاتور».
ویدیوهایی که در حساب توییتری ۱۵۰۰ تصویر منتشر شده مردم معترض را در اراک و شاهین شهر نشان می‌دهد
خبرگزاری فرانسه به نقل از یکی از اعضای سازمان کومله گزارش داده که در روز شنبه، بار دیگر ایران به کردستان عراق حملات موشکی و پهپادی کرده است
به نوشته خبرگزاری هرانا، دستگیری شهروندان در سراسر کشور ادامه دارد و در روزهای اخیر عده‌ای در مشهد و استان گلستان دستگیر شده‌اند
در حالی که ارسال پهپادهای جنگی از سوی ایران به روسیه و به کار گیری آنها در علیه اوکراین از سوی مسکو، خشم مردم اوکراین را در بر داشته به اخراج دیپلمات های ایرانی از اوکراین ختم شده، روز شنبه ایرانی‌ها و اوکراینی‌ها در مونترال کانادا پرچم های یکدیگر را کنار هم در هوا چرخاندند

رادیوفردا:

یوسف نصیری، سرپرست شهرداری نسیم‌شهر روز جمعه، ۱۰ دی ضمن اعلام این خبر، به خبرگزاری مهر گفت که در پی این فرونشست که عمق آنها حدود ۱۵ متر محاسبه شده است، این واحدهای مسکونی در معرض «بلعیده شدن توسط زمین» قرار گرفته‌اند.

آقای نصیری از جمله دلایل فرونشست زمین در این منطقه را «بی‌توجهی به قنات‌های خشک و مدفون» اعلام کرده و گفته است که واحدهای مسکونی گفته‌شده در دهه ۸۰ توسط چند سازنده با آگاهی از وجود قنات ساخته شده‌ است و اکنون به‌ دلیل رطوبت‌های همین ساختمان‌ها این قنات دچار فرونشست شده است.

در ماه‌های اخیر گزارش‌های متعددی درباره فرونشست زمین در مناطق مختلف ایران منتشر شده است. از جمله فروردین امسال فرونشست زمین در پاکدشت تهران به تخلیه ۱۱ واحد مسکونی منجر شد. مهرماه امسال نیز انتشار ویدئویی درباره پیامدهای فرونشست زمین در میدان نقش جهان اصفهان خبرساز شد.

علیرضا شهیدی، رئیس سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی ایران، خرداد امسال از وضعیت فرونشست زمین‌ها در ایران با عنوان «فاجعه» و «زلزله خاموش» یاد کرد و گفت این پدیده باعث ایجاد «بحران‌های امنیتی» خواهد شد.

موسسه تحقیقاتی اینتل‌لب که گروه بین‌المللی مشاوره اطلاعاتی است هم تیرماه امسال با انتشار چند تصویر ماهواره‌ای، فرونشست زمین در اطراف تهران که سالانه ۲۵ سانتی‌متر گزارش شده را «بمب ساعتی بی‌صدا» توصیف کرد و آن را تهدیدی برای ۱۳ میلیون نفر جمعیت ساکن در این مناطق خواند.

دویچه‌وله: فرونشست زمین در ایران ابعاد تازه‌ای به خود گرفته است. کارشناسان می‌گویند، هشدار داده‌اند ولی اقدام قابل توجهی نشده است. آنها از میراثی می‌گویند که پیامد عدم مدیریت منابع آب زیرزمینی برای نسل بعد است: ورشکستگی آبی.

کارشناسان نزدیک به دو دهه است که نسبت به فرونشست زمین در ایران هشدار می‌دهند. هشدارهایی که جدی گرفته نشدند. اوایل ۱۳۸۴ این موضوع عمومی شد و متخصصان این حوزه اعلام کردند، میزان فرونشست در در مشهد سالانه ۲۴ سانتی‌متر، در دشت تهران ۱۷ سانتی‌متر و در دشت ورامین ۱۲ سانتی‌متر است.

حالا با دوره‌های خشکسالی، این روند شدت گرفته است و کار به جایی رسیده که ۶۰۹ دشت بزرگ کشور به دلیل افت آب‌های زیر زمینی با پدیده فرونشست مواجه شده‌اند.

به گفته کارشناسان، تهران رکورددار فرونشست زمین در دنیا شده است؛ بستر جغرافیایی این شهر روزانه یک میلی‌متر، یعنی ۳۶ سانتی‌متر در سال فرو می‌نشیند.
مدير كل دفتر بررسي مخاطرات زمين سازمان زمين‌شناسي ایران مي‌گويد: «فرونشست در پيرامون جنوب غرب شهر تهران در یک دهه گذشته تقريبا دو تا سه برابر شده است.»

مرگ تدریجی زمین

مدیریت نادرست منابع آبی، از جمله هدررفت آب و برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی، ایجاد چاه‌های غیرمجاز و تغییرات اقلیمی باعث فرونشست زمین در بسیاری از نقاط ایران شده است. کارشناسان می‌گویند، مشکل فرونشست زمین در کشور بسیار جدی است و در صورت عدم مدیریت منابع آب زیر زمینی، می‌تواند سرزمین را از شرایط زیستی خارج کند.

بر اثر فرونشست زمین به دلیل پایین رفتن سطح آب‌های زیرزمینی، محیط پرمنفذ لایه‌های آب‌دار به تدریج متراکم می‌شود، ارتباط لایه‌ها با یکدیگر قطع می‌شود و آب‌بارش نمی‌تواند به عمق سفره‌های زیرزمینی نفوذ کند، آبخوان‌ها از بین می‌روند و با اندک بارندگی، سیلاب یا رانش زمین اتفاق می‌افتد.

از دست رفتن لایه‌ی خاک باارزش قابل کشت در اثر جاری شدن بارش بر روی زمین از دیگر پیامدهای این معضل زیست‌محیطی است.

دویچه وله را در اینستاگرام دنبال کنید

فرونشست زمین اما نه تنها آرام و بی‌صدا بر آبخوان‌ها تأثیر می‌گذارد که زیرساخت‌های شهری را هم دچار مشکل می‌کند. کارشناسان می‌گویند، فرونشست رفته رفته می‌تواند بر “شریان‌های حیاتی”، لوله‌های آب، گاز و فاضلاب تأثیر گذاشته، این خطوط را دچار انحنا و گسیختگی کند.

ایجاد ترک و شکاف در پی ساختمان‌ها یکی دیگر از پیامدهای فرونشست زمین است که ساختمان‌ها را در برابر یک زلزله متوسط هم ناتوان از ایستادگی می‌کند.
به گفته کارشناسان، بحران فرونشست حالا كم‌كم به داخل شهرها هم نفوذ كرده و با شتاب این پدیده، برای نمونه در تهران، از هم اکنون در برخی ساختمان‌ها ترک‌هایی که ناشی از فرونشست است، مشاهده می‌شود.
کارشناسان وضعیت محیط زیست و منابع آب کشور را “بسیار شکننده” توصیف می‌کنند، از رسیدن به “ورشکستگی آبی” می‌گویند.

کارشناسان با تاکید بر دشوار بودن برگرداندن شرایط زمین به پیش از فرونشست، این امر را را غیرممکن نمی‌دانند – عکس: فرونشست زمین در استان همدان

کارشناسان با تاکید بر دشوار بودن برگرداندن شرایط زمین به پیش از فرونشست، این امر را را غیرممکن نمی‌دانند – عکس: فرونشست زمین در استان همدان

چرا فرونشست زمین در ایران شدت گرفته است؟

رئیس گروه آب زمین‌شناسی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی می‌گوید: «آبی که از ۱۵۰ متری تا ۲۰۰ متری زیر سطح زمین برداشت می‌شود، جزء ثروت ملی است و باید از این آب‌ها خیلی خردمندانه استفاده کرد؛ چرا که این آب‌ها جزء آب‌های استراتژیک ما است و باید نسبت به نگهداشت این آب‌ها به نسل آینده جوابگو باشیم».

به گفته ایمان انتظام اما بی‌توجه به این اصل، در برخی از حوضه‌ها در یک بازه زمانی ۱۳ ساله، چهار برابر آبی که وارد دشت شده، به طرق گوناگون از جمله کشاورزی برداشت شده است.

بیشترین برداشت آب‌های زیرزمینی به گفته کارشناسان، مربوط به کشاوزری است؛ در اثر هدررفت آب در آبیاری، کشت محصولات آب‌بر که آب‌های زیرزمینی کشور جوابگوی آنها نیست و روش‌های فرسوده آبیاری و کشاورزی.

خوانساری، از کارشناسان آب، در گفتگو با خبرگزاری‌های داخلی گفته است، در دشت ورامین ۳۰ تا ۴۰ سانتیمتر فرونشست زمین روی می‌دهد در حالی که در جنوب این دشت خط انتقال گاز، نفت، اتوبان و فرودگاه بین‌المللی قرار دارند که همگی در شرف نشست هستند. به گفته خوانساری، «نه تنها توجهی به این مسئله نمی‌شود که همچنان محصولات ‌کشاورزی که نیاز زیادی به آب دارند، در این محدوده کشت می‌شود.»

در ۵ سال گذشته برای جلوگیری از فرونشست چه کردند؟

علی بیت الهی، دبیر کارگروه ملی مخاطرات طبیعی در ایران با اشاره به اینکه حدود پنج سال است که فرونشست زمین عمومی شده، می‌گوید: «هنوز ندیدیم که یک اقدام خاص و قابل مشاهده در این زمینه صورت گرفته باشد. به عنوان مثال برای جلوگیری فرونشست، شیوه‌های آبیاری نوین مطرح شد، اما کجا می‌بینید که از این روش‌ها استفاده شود؟»
حسین رفیع، کارشناس آب هم در گفت‌وگو با ایسنا با اشاره به اینکه “هیچ برنامه مدیریتی برای حل هدررفت آب دیده نشده” می‌گوید: « به‌نظر می‌رسد اگر وزارت نیرو و شرکت آب و فاضلاب به‌جای احداث بی‌ضابطه سد در کشور، تغییر و تعمیر سیستم‌های انتقال آب درون شهری و کشاورزی را در دستور کار خود قرار دهند در جلوگیری از هدررفت آب و حفظ منابع آب کشور تاثیر قابل توجهی خواهد داشت.»

“شاید آخرین فرصت برای نجات آبخوان‌ها”

مدیرکل دفتر کنترل سیلاب و آبخوان‌داری سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری، آبخوان‌داری را بخشی از راهکار حل مسئله فرونشست زمین و “شاید آخرین فرصت ما برای نجات آبخوان‌ها” می‌داند. او اما همزمان به بودجه حوزه آبخیرداری اشاره می‌کند و می‌گوید: «در فصل آب قانون بودجه ۱۴۰۰ برای اولین بار اعتباری برای اجرای طرح‌های آبخیزداری و آبخوان‌داری در کشور پیش‌بینی شده است اما متاسفانه این مبلغ بسیار کم است (حدود ۲۲ میلیارد تومان) و شاید برای اجرای یک پروژه آبخیزداری هم کافی نباشد.»

دسته‌ای از کارشناسان برگرداندن آبخوان‌ها به وضعیت اولیه را تا حدودی غیر ممکن می‌دانند. آنها اما تأکید می‌کنند، در کنار اقدامات آبخیزداری و آبخوان‌داری با حفظ و پایداری آب در چرخه طبیعت، اجرای طرح‌هایی که مانع برداشت آب از سفره‌های آب زیرزمینی شوند، کم کردن هدررفت آب به ویژه در بخش کشاورزی، استفاده از روش‌های نوین کشاورزی، استفاده از قتات‌ها و احداث تصفیه‌خانه‌های محلی برای تصفیه پساب‌آب‌ها برای مصارف آبیاری فضای سبز می‌تواند از تشدید این معضل زیست محیطی کم کند.

دویچه وله را در تلگرام دنبال کنید

کارشناسان با تاکید بر دشوار بودن برگرداندن شرایط زمین به پیش از فرونشست، این امر را را غیرممکن نمی‌دانند. دبیر کارگروه ملی مخاطرات طبیعی در ایران معتقد است که پدیده فرونشست برخلاف زلزله با اقدامات برنامه‌ریزی شده قابل کنترل است. او به مدیریت ژاپن در این زمینه اشاره می‌کند که توانست فرونشست سالانه ۱۱ سانتی‌متری در منظقه‌ای را پس از ۱۵ سال به صفر برساند. این کارشناس همچنین از تجربه موفق آمریکا در دشت کالیفرنیا نام برده که وضعیت بحرانی فرونشست زمین را در این منطقه به موقع تشخیص داده و کنترل کردند.