اخبار

برای توی کوچه رقصیدن / برای ترسیدن به وقت بوسیدن
برای خواهرم ، خواهرت ، خواهرامون / برای تغییر مغزها که پوسیدن
برای شرمندگی ، برای بی پولی / برای حسرت یک زندگی معمولی
برای کودک زباله گرد و آرزوهاش / برای این اقتصاد دستوری
برای این هوای آلوده / برای ولیعصر و درختای فرسوده
برای پیروز و احتمال انقراضش / برای سگ‌های بی‌گناه ممنوعه
برای گریه‌های بی وقفه / برای تصویر تکرار این لحظه
برای چهره‌ای که می‌خنده / برای دانش آموزا ؛ برای آینده
برای این بهشت اجباری / برای نخبه‌های زندانی
برای کودکان افغانی / برای این همه ” برای غیر تکراری ”
برای این همه شعارهای توخالی / برای آوار خونه‌های پوشالی
برای احساس آرامش / برای خورشید پس از شبای طولانی
برای قرص‌های اعصاب و بی خوابی / برای مرد، میهن، آبادی
برای دختری که آرزو داشت پسر بود / برای #زن_زندگی_آزادی

منبع متن: گزارش «ویکی زر»

«رضاشاه روحت شاد» یک شعار سیاسی در مقام هواخواهی رضاشاه پهلوی بنیان‌گذار شاهنشاهی پهلوی است. این شعار پس از حدود 40 سال از براندازی سلسله پهلوی در ایران مطرح شد. «رضاشاه روحت شاد» نخستین بار در تظاهرات ضدحکومتی دی‌ماه 1396 در ایران توسط مردم معترض فریاد زده‌شد. دامنه تعابیر این شعار ممکن است علاوه بر ستایش رضاشاه و اقدامات او، مخالفت با نظام اسلامی ایران را نیز شامل شود. همچنین این شعار به نوعی نفی اقدامات گذشته در براندازی نظام پادشاهی در جریان انقلاب اسلامی ایران نیز تلقی می‌شود.

تاریخچه

       نخستین بار در تظاهرات 1396 ایران در مشهد و در جوار مسجد گوهرشاد، عده ای از معترضان فریاد «رضاشاه روحت شاد» سر دادند.. این شعار به سرعت در دیگر شهرها از زبان مردم معترض شنیده شد. رضاشاه روحت شاد بارها در قم – که پایتخت مرجعیت روحانیون شیعه است – فریاد زده شد. در سال 1397 نیز این شعار بارها تکرار شد. در عصر جمعه 7 اردیبهشت 1397 فریاد «رضا شاه، روحت شاد» در ورزشگاه آزادی تهران طنین انداز شد. این شعار در حین بازی فوتبال پرسپولیس تهران و سپیدرود رشت توسط تماشاگران فریاد زده‌شدبار دیگر در تاریخ 9 مهر 1397 در یک بازی فوتبال در استادیوم پارس شهر شیراز، این شعار توسط تماشاچیان تکرار شد. در تیرماه همان 1397 نیز این شعار در جلوی ساختمان مجلس شورای اسلامی توسط عده‌ای از معترضان اقتصادی سرداده شد که جنجال آفرید. در تظاهرات تیر 1397 تهران بازاریان اهل تهران این شعار را در کنار شعارهای دیگری همچون «نه غزه، نه لبنان، جانم فدای ایران» در اعتراضات خود بکار گرفتند. در تظاهرات سراسری مرداد 1397 این شعار در اعتراضات بکار برده‌شد. در تاریخ سه‌شنبه 9 مرداد 1397 این شعار توسط مردم معترض در منطقه شاپور جدید در اصفهان، همراه با شعارهایی همچون «مرگ بر دیکتاتور» و «سوریه رو رها کن، فکری به حال ما کن» علیه نظام حکومتی وقت سر داده‌شد.

شعارهای مرتبط

       در تظاهرات 1396 ایران دسته‌ای از شعارها به ایران پیش از روی‌کار آمدن نظام اسلامی ارجاع داشت. این دسته از شعارها غالباً در هواخواهی شاهنشاهی پهلوی بود. از جمله این شعارها می‌توان شعارهایی همچون «ای شاه ایران، برگرد به ایران»، «شاه برگرد شاه برگرد شاه برگرد»، «رضا شاه روحت شاد»، «شاهنشاه روحت شاد»، «رضا، رضا پهلوی»، «رضا شاه، معذرت معذرت»، «ولیعهد کجایی به داد ما بیایی»، «ایران که شاه نداره حساب و کتاب نداره» را نام برد.

واکنش‌ها

       از ابتدای بکارگیری این شعار، رضاشاه روحت شاد واکنش‌هایی را چه از نوع حمایت و و چه در مقام مخالفت درپی‌داشت.

دیدگاه «آکادمیک»

       به اعتقاد سیدجواد میری، دانشیار جامعه‌شناسی در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، یکی از دلایل ظهور این شعار، نقص گفتمان عمومی در رژيم اسلامی ایران نسبت به «انکار مطلق پهلوی» و توصیف گذشته ایران با القابی همچون «طاغوت» بود. به گفتهء او، این شعار بیش از آنکه مدیون شخص رضاشاه پهلوی باشد، متأثر از «سیاه نمایی‌هایی» است که در رسانه‌های جمعی وابسته به نظام و توسط آموزش و پرورش در طول دوران جمهوری اسلامی برساخت شده‌است.

       به باور مرتضی مردیها، مدرس و نویسنده علوم سیاسی، این شعار بیشتر از اینکه در مقام ابراز اشتیاق به نظام پادشاهی و سلطنت ‌طلبانه باشد نشانهء «عمق زیاد نارضایتی» و «نفرت از وضع موجود» در جامعهء ایران است. مردیها رویکرد به سردادن شعارهای رئالیستی را بیشتر موضوعی «عارضی» می‌داند تا «ذاتی». او دیو ساختن، و در مقابل آن بت‌سازی از شخصیت‌های سیاسی، همچون شاه و محمد مصدق را کار نابجایی دانسته‌است. به اعتقاد مردیها اوضاع جامعه و مردم ایران در دوران پهلوی بدتر از دوران اسلامی نبود. علاوه بر این، در تحلیل این شعار ضمن اینکه بدی‌های دوران پهلوی را انکار نمی‌کند و برخی از آنها را برمی‌شمرد، سهم بزرگی از معضلات دوران حکومت پهلوی را ناشی از «عقب ماندگی مردم» آن زمانه می‌داند تا خود حکومت. مردیها در این تحلیل گفت:

       «انکار نکردن بدی‌های آن زمان چیزی است، و انصاف دادن به اینکه اگر با همان وضعیت ادامه می‌دادیم الان کجا بودیم، چیز دیگر. ایدهء پشت آن شعارهای سلطنت‌گرا این است نه آن.»

       امیریحیی آیت‌اللهی، پژوهشگر فلسفه، در تحلیل خود از این شعار ابراز می‌کند که رضاشاه را باید در قالب همان دوران حکومت اش سنجید و نه در ظرف ارزش‌های امروزین. او می‌افزاید که در زمانی که رضاشاه حاکم ایران بوده قارهء اروپا و متعاقباً تمام جهان گرفتار فاشیسم دولتی بود و باید رضاشاه را در ظرف زمانی و مکانی دوران خودش سنجید. او روی هم رفته استنتاج می‌کند که رضاشاه و فرزندش خلاف تبلیغات نظام اسلامی هیچ‌کدام دین‌ستیز نبودند و استبداد ورزی این دو حاکم نیز از دو حکومت پیشین و پسین خود بیشتر نبوده‌است. به اعتقاد آیت‌اللهی مسئلهء این شعار به رضاشاه و «مدر نیزاسیون از بالا» مربوط باشد به نسبت اپوزوسیون کلاسیک با ساخت سیاسی پسا انقلابی در ایران ربط دارد که به گفته او «مبهم» است.

       به عقیدهء رابرت اسپنسر، نویسندهءمنتقد اسلام، معترضانی که شعار رضاشاه روحت شاد را سر می‌دهند، دارند تأکید می‌کنند که حکومت اسلامی را نمی‌خواهند.

       صادق زیباکلام، استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران، نیز به تحلیل این شعار پرداخته‌است. او در این تحلیل تجدید گرایش به دودمان پهلوی در جامعهء ایران را حسی نوستالژیک می‌داند که ناشی از سرخوردگی جوانان از انقلاب اسلامی است و نه عدم آگاهی آنها از تاریخ. با این حال او از همگان با هر قضاوتی از تاریخ خواست تا رای 98 درصدی مردم (با گرایش‌های سیاسی گوناگون) به رژيم اسلامی در سال 1358 را کتمان نکنند. او، که خودش از مدافعان اقدامات رضاشاه پهلوی است، کتابی تحت عنوان «رضاشاه» به رشته تحریر درآورده‌است. زیباکلام در مصاحبه‌ای پیرامون اقدامات رضاشاه می‌گوید:

       «من معتقدم تاریخ بهترین تعیین‌کننده‌است به شرطی که تحریف نشود؛ به نظر من رضاشاه خدمات زیادی را به ایران کرد؛ من معتقدم که ایران مدیون دو نفر است؛ یکی شمشیر آغامحمدخان و دیگری چکمه رضاخان؛ هر چند در دوران رضاشاه فضای بسته و دیکتاتوری حاکم بود ولی همین رضاخان توانست یکارچگی را در ایران حفظ کند و تمامیت ارضی را حفظ کند و خدمات عمرانی زیادی را برای ما به ارمغان بیاورد.»

       ابراهیم فیاض، جامعه‌شناس و مردم‌شناس نزدیک به جناح اصولگرا، با شبیه‌ دانستن اشرافی‌گری به‌وجود آمده در دوران حکومت اسلامی و اواخر دورهٔ قاجار معتقد است: «رضاشاه روحت شاد، از یک‌سو واکنشی به اشرافیت مذهبی است و از سوی دیگر مطالبهء یک فضای سیاسی و اجتماعی جدید است برای رها شدن از شر این اشرافیت مذهبی.»

حامیان

       مدافعان رضاشاه او را پدر «ایران نوین» می‌دانند. گویا مخالفت او با روحانیت و نظمی که در ایران آن زمان ایجاد کرد، از انگیزه‌های شعار دهندگان برای حمایت از اوست.

       به دیدگاه مهدی مظفری،جامعه‌شناس، این یک شعار «استراتژیک» است که مستقیماً ذات حکومت ولایت فقیه را نشانه گرفته‌است. به باور او دلیل اینکه مردم در شعارهایشان بیشتر به رضاشاه «رغبت» داشتند تا فرزندش محمدرضاشاه، «ضدیت» و «قاطعیت» او با روحانیت شیعه دوازده امامی بود. برخلاف محمدرضا پهلوی، رضاشاه برای مقابله با نفوذ کمونیست‌ها در ایران، هرگز حاضر نشد تا بر قدرت روحانیون بیفزاید.

مخالفان

    بیژن نوباوه وطن، عضو پیشین مجلس شورای اسلامی و مدیر مسئول روزنامه عصر ایرانیان، در تاریخ 13 مرداد 1397 در یک نشست رسانه‌ای به مخالفت با این شعار برخاست. او ضمن دفاع از حکومت اسلامی گفت: «کسانی که امروز می‌آیند و شعار “رضاشاه روحت شاه” سر می‌دهند، هدف شان تنها بازگرداندن ایران به دوران خفقان پهلوی است.»

    مسعود رضایی، نمایندهء پیشین مجلس شورای اسلامی، نيز در مصاحبه با خبرگزاری دفاع مقدس در مقام مخالف با این شعار برخاست. او این شعار را «غیر منطقی» خواند. علاوه بر آن او مدعی شد که سر دادن این شعار نشانه این است که مردم و به خصوص نسل جدید «تحلیل درستی» از تاریخ دوران پهلوی ندارد.

        سازمان مجاهدین خلق نیز به مخالفت با این شعار برخاست. در جریان اعتراضات اقتصادی در جلوی ساختمان مجلس شورای اسلامی در تیر 1397 این معترضان این شعار را فریاد زدند. این سازمان مأموران امنیتی جحکومت اسلامی را به همکاری و تحریک مردم معترض به سردادن این شعار در جریان آن اعتراض متهم کرد. همچنین این سازمان سیاسی، معترضانی که شعار سردادند را افرادی از «باند خامنه‌ای» خواند که قصد «تشویش اذهان» را داشتند و توسط نیروی انتظامی «مشایعت» می‌شدند.

       یوسف اباذری سر دادن این شعار در مسجد گوهرشاد (محل واقعهء مسجد گوهرشاد) را ناشی از «سیاست‌های ناشیانه حکومت اسلامی» در روایت تاریخ دانست. او گفت که «سیاست تحقیر ساواک» و «روایت ناشیانه از سلطنت رضاشاه و محمدرضاشاه در کتاب‌های درسی حکومت اسلامی» باعث رشد نسلی از مردم شده که «همچون کودک» فکر می‌کنند و عاجز از درک حقایق حکومت پهلوی هستند. او همچنین ادعا کرد که شعاردهندگان جوانانی هستند که هیچ شناختی از زمان پهلوی ندارند.

_________________________________

منابع

– «شعار مردم در آستانهء چهل سالگی انقلاب اسلامی: رضاشاه روحت شاد!». خبرنامه گویا. 29 دسامبر 2017.

– محمد رهبر، «رضا شاه در خیابان چه می‌کند؟». بی‌بی‌سی فارسی. 8 آگوست 2018

– مجید محمدی، «تحلیل شعارهای حرکت اعتراضی دی ماه 96 ایران». بی‌بی‌سی فارسی. 9 ژانویه 2018 –  «رضا شاه، روحت شاد»». رادیو فردا. 7 دی 1396.

– «دهن کجی به نظام با طنین فریاد “رضا شاه، روحت شاد” در ورزشگاه آزادی». شبکه جهانی کلمه. 8 اردیبهشت 1397.

– «چرا «تشویق رضاشاه» در استادیوم اهمیت دارد؟». کیهان لندن. 9 اردیبهشت 1397 برابر با 29 آوریل 2018.

– «طرفداران پرسپولیس قهرمانی تیم شان را با شعار “رضاشاه روحت شاد” جشن گرفتند + ویدئو». دماوند. 8 اردیبهشت 1397.

– «”رضا شاه روحت شاد” شعار تماشاچیان بازی فوتبال». من و تو. 9 مهر 1397.

– «پشت پردهء شعار “رضاشاه روحت شاد” مقابل مجلس». دنیای اقتصاد. تاریخ انتشار: 5 تير 1397.

– «پشت پرده شعار “رضاشاه روحت شاد” مقابل مجلس». خبرگزاری پانا. 5 تیر 1397

– «روزنامه جمهوری اسلامی: شعار تمجید از رضاخان و شعارهای حاشیه نمازجمعه توسط یک جریان طراحی می‌شود / مأموریت جدیدشان ریشه‌کنی دولت است». عصر ایران. 26 ژوئن 2018.

– «شعار تمجید از رضاخان و شعارهای حاشیه نمازجمعه توسط یک جریان طراحی می‌شود». خبرآنلاین. 5 تیر 1397

– «در التهابات بازار تهران چه گذشت؟ / بازاریان در مقابل شعارهای “نه غزه؛ نه لبنان” و “رضاشاه روحت شاد” متحد شدند + عکس و فیلم». مشرق‌نیوز. 4 تیر 1397.

– «تظاهرات اعتراضی در اصفهان با شعار “رضا شاه، روحت شاد»”و “مرگ بر دیکتاتور” (فیلم)». تارنمای خبری تحلیلی دماوند. 9 مرداد 1397.

– «آغاز موج اعتراضات مردمی در ایران؛ با شعار “رضا شاه، روحت شاد” در اصفهان». تایمز اسرائیل. 1 آگوست 2018.

– سید جواد میری دانشیار جامعه‌شناسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی «روحت شاد رضا شاه؟». تابناک. 26 آگوست 2018.

–  مرتضی مردیها (19 مهر 1397). «رضاشاه روحت شاد؟». صدا نت.

– امیریحیی آیت‌اللهی (10 دسامبر 2018). «با شعار ‘رضا شاه، روحت شاد’ چه باید کرد؟». بی‌بی‌سی فارسی.

– Iran: Protesters chant “Reza Shah, bless your soul!””. Robert Spencer. Jihad Watch. December 30, 2017. Retrieved December 31, 2018.

– «تحلیل صادق زیباکلام از شعار “رضا شاه روحت شاد”». فرارو. 14 بهمن 1397.

– «صادق زیباکلام: مدیون چکمه‌های رضا شاهیم». تابناک. 9 نوامبر 2010.

– «”رضاشاه روحت شاد” یعنی نارضایتی از اشرافیت مذهبی». euronews.com. یورونیوز. 21 نوامبر 2019.

– مهدی مظفری، کیهان لندن (23 ژوئیه 2018). «شعارولوژی؛ «رضاشاه، روحت شاد» یعنی چه؟».

–  «شعار «رضاشاه روحت شاد» بازگشت به دوره خفقان است». خبرگزاری مهر. 13 مرداد ۱۳۹۷.

–  «شعار “رضا شاه روحت شاد” منطقی نیست/ واقعیت‌های رژیم گذشته باید به نسل جدید منتقل شود». خبرگرازی دفاع مقدس. 12 فوریه 2018.

–  «نگاهی دیگر به رضاخان». سازمان مجاهدین خلق.

–  «شعار “رضا شاه روحت شاد»”با اسکورت پلیس!». سازمان مجاهدین خلق. 6 تیر 1397.

برگرفته از سايت ويکی زر

بازگشت به خانه

خُسن آقا: دلیل افزودن این پست جستجو در باره ادعاهای مطرح شده در تصویر زیر بوده و تنها مدرکی که گیر آوردم مقاله بالا با ارحاعات آن بود

دویچه‌وله: قائم مقام مؤسسه تنظیم و نشر آثار آیت‌الله خمینی صحت خاطره هاشمی رفسنجانی در مورد موافقت بنیانگذار جمهوری اسلامی با حذف شعار مرگ بر آمریکا را تأیید کرد. نقل این خاطره در روزهای اخیر سیل تهاجم را به سوی رفسنجانی روانه کرد.

پس از انتقاد تند روزنامه کیهان به سخنان اکبر هاشمی رفسنجانی در مورد رابطه با آمریکا و همچنین موافقت روح‌الله خمینی با حذف شعار “مرگ بر آمریکا”، پایگاه خبری “جماران” با قائم مقام مؤسسه تنظیم و نشر آثار آیت‌الله خمینی در مورد صحت و سقم سخنان رفسنجانی گفت‌وگو کرده است.

حسین شریعتمداری، مدیر مسئول کیهان، در سرمقاله این روزنامه در روز یکشنبه (۱۴ مهر) نوشته بود که هاشمی رفسنجانی پیش از این نیز نمونه‌هایی از “تحریف” نظرات آیت‌الله خمینی را در کارنامه سیاسی خود ثبت کرده است.

حمید انصاری در مصاحبه با وبسایت جماران تصریح می‌کند که هاشمی رفسنجانی در سخنان خود هیچ موضوعی را به آیت‌الله خمینی نسبت نداده و تنها نظر خود را بیان کرده است. وی می‌افزاید که مواضع اخیرا نقل‌شده از رفسنجانی برگرفته از خاطرات او و دایر بر حذف شعار یادشده از رسانه‌های دولتی هستند.

به زعم حمید انصاری، این بخش از خاطرات رفسنجانی نشان می‌دهد که آیت‌الله خمینی با حذف شعار “مرگ بر آمریکا” و “مرگ بر شوروی” در رسانه‌های دولتی و رادیو و تلویزیون موافق بوده، “نه نفی و نهی این شعار” و موضوع حذف این شعار از “ادبیات سیاسی مردم در تظاهرات و راهپیمایی‌ها و مناسبت‌ها” مطرح نبوده است: «مردم ایران در جریان انقلاب بر اساس بخشنامه و دستور کسی شعار مرگ برآمریکا و شوروی نمی‌گفتند که اکنون قطع آن نیاز به ابلاغیه داشته باشد».

تمسخر خاطرات هاشمی رفسنجانی

در روزهای اخیر همچنین گروهی از “فعالان سایبری حزب‌الله” خاطرات هاشمی رفسنجانی از روح‌الله خمینی را به سخره گرفتند. یکی از این فعالان در صفحه گوگل پلاس خود نوشته بود: «خاطرات حجت‌الاسلام هاشمی از حضرت امام خمینی دارای حداقل دو مشخصه هستند: دارای امکان آپدیت و به روزآوری می‌باشد. احتمالا کسی جز شخص ایشان با حضرت امام نبوده‌اند؛ بنابراین این خاطره کاملا منحصر بفرد است».

دیگری نوشته بود: «آیا می‌دانستید: هاشمی اندازه دو قرن از امام خاطره خصوصی داره! عادم فک می‌کنه از همسر امامم بیشتر پیش امام بوده!».

قائم مقام مؤسسه تنظیم و نشر آیت‌الله خمینی اما نظر دیگری دارد. او نزدیکی رفسنجانی به روح‌الله و احمد خمینی، مسئولیت‌های کلیدی او در ساختار سیاسی جمهوری اسلامی و نوشتن خاطرات در زمان نزدیک به حوادث نقل‌شده را از جمله دلایل قابل اتکا بودن آنها می‌داند. به گفته انصاری، همچنین بسیاری از اعضای شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی – از جمله علی خامنه‌ای – هنوز زنده‌اند و می‌توانند در مورد صحت و سقم حوادثی که رفسنجانی از آنها نقل کرده اظهار نظر کنند.

منتقدان مواضع اخیر رفسنجانی در حالی خاطرات کتبی او را به سخره گرفته‌اند که علی خامنه‌ای بر پایه نقل قول شفاهی رفسنجانی از آیت‌الله خمینی، به رهبری جمهوری اسلامی منصوب شد.

موضوع رابطه با آمریکا

اکبر هاشمی رفسنجانی تا کنون بارها سخن از نامه‌ای به میان آورده که در سال‌های آخر حیات بنیانگذار جمهوری اسلامی به وی نوشته و از وی خواسته، پیش از مرگ تکلیف آنها را تعیین کند. موضوع رابطه با آمریکا یکی از این موارد است.

حمید انصاری در گفت‌وگو با پایگاه اینترنتی “جماران” تأیید می‌کند که نامه‌ای دست‌نویس در ۴ صفحه به تاریخ ۴ فروردین ۱۳۶۶ در بایگانی اسناد موسسه تنظیم آثار آیت‌الله خمینی وجود دارد.

معصومه ابتکار، رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست، یکی از سخنگویان گروگانگیران در سفارت اشغال‌شده ایالات متحده در تهران معصومه ابتکار، رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست، یکی از سخنگویان گروگانگیران در سفارت اشغال‌شده ایالات متحده در تهران

“دوگانگی نیروهای نظامی و چند گانگی نیروهای انتظامی”، “مشخص‌نبودن مرز سنت‌های شرعی با سنت‌ها و عادات عرفی”، “ابهامات در سیاست خارجی و رابطه با دولت‌های بزرگ خصوصا آمریکا” و “نواقص و ابهامات موجود در قانون اساسی” چهار موردی هستند که اکبر هاشمی رفسنجانی در نامه خصوصی خود به آیت‌الله خمینی، خواستار تعیین تکیلف برای آنها شده است.

به گفته انصاری، به برخی از خواسته‌های رفسنجانی در قالب ابلاغیه‌های دیگری پرداخته شده و بعضی از موارد نیز مسکوت گذاشته شده‌اند «که دلیل آن ممکن است مخالفت امام با آن نظر و پیشنهاد باشد و یا مناسب ندیدن زمان برای طرح و اقدام».

وی در عین حال اضافه می‌کند که آیت‌الله خمینی با وجود آن‌که به نامه یادشده پاسخ مکتوب نداده، اما “مجموع مواضع” او در سال‌های ۱۳۶۶و ۶۷خورشیدی نشان می‌دهد که بنیانگذار جمهوری اسلامی “شرایط آن زمان” را برای “طرح این پیشنهاد [رابطه با آمریکا] و اقدام عملی برای آن مناسب نمی‌دانسته است”.

حمله دوباره احمد خاتمی به “سیاهی‌لشگرهای فتنه ۸۸”

احمد خاتمی، عضو مجلس خبرگان رهبری جمهوری اسلامی و امام جمعه موقت تهران نیز شامگاه شنبه (۱۲اکتبر/ ۲۰مهر) به موضع‌گیری‌ها در مورد حذف شعار “مرگ بر آمریکا” واکنش نشان داد: «در این زمینه عده‌ای منافع خود را در نظر می‌گیرند زیرا به واقع در این سال‌ها شعار “مرگ بر آمریکا” برای عده‌ای زیان و ضرر به دنبال داشته‌اند و اکنون یک شبه به دنبال حذف این شعار هستند».

احمد خاتمی بار دیگر تأکید کرده که “دولتمردان نباید به گونه‌ای رفتار کنند که دشمن در آنها احساس ضعف کند”. وی پس از بازگشت حسن روحانی و هیئت همراه از واشنگتن، از مذاکرات تلفنی و حضوری مقامات ایرانی و آمریکایی به شدت انتقاد کرده و خواسته بود، مسئولان شفاف بگویند چه “به‌جا” نبود. اشاره او به سخنان علی خامنه‌ای بود که برخی رخدادهای سفر روحانی و هیئت همراه به آمریکا را “به‌جا” ندانسته بود.
احمد خاتمی، امام جمعه موقت تهران احمد خاتمی، امام جمعه موقت تهران

خاتمی در بخش دیگری از سخنان شامگاه شنبه به “برخی سیاهی‌لشکرها و معرکه‌گردانان فتنه ۸۸ [وقایع پس از انتخابات ریاست جمهوری دهم]” تاخته که “دور دولت حلقه زده‌اند”. او این افراد را که اشاره مستقیمی به هویت‌شان نکرده “افراطی” می‌داند که “با شعار اعتدال دولت همخوانی ندارند”.

سردادن یا ندادن شعار “مرگ بر آمریکا” با توجه به در پیش بودن تظاهرات ضدآمریکایی ۱۳ آبان مدتی است در ردیف اخبار مربوط به ایران قرار گرفته است. جناح‌هایی از جمهوری اسلامی بر این عقیده‌اند که شعار “مرگ بر آمریکا” نیز مانند شعار “مرگ بر شوروی” تاریخ مصرف دارد و با توجه به شرایط زمانی می‌توان از آن چشم پوشید. گروهی دیگر اما بر لزوم ادامه سردادن این شعار تأکید می‌کنند.

پیش از این اصغر آب‌خضر٬ رئیس ستاد مرکزی برگزاری مراسم ۱۳ آبان (روز دانشجو)، تأکید کرده بود که مراسم روز دانشجو امسال “پرشور‌تر” از سال‌های گذشته برگزار می‌شود. شعار “مرگ بر آمریکا” یکی از شعارهای محوری این مراسم سالانه است. حمیدرضا مقدم‌فر٬ معاون فرهنگی فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نیز این مراسم را “متفاوت‌تر و پرشکوه‌تر” از سال‌های قبل پیش‌بینی کرده بود.

روز سیزدهم آبان ۱۳۵۸ “دانشجویان خط امام” با حمله به سفارت آمریکا در تهران آن را اشغال کردند و ۶۶ دیپلمات آمریکایی را ۴۴۴ روز به گروگان گرفتند. استعفای دولت موقت مهدی بازرگان و قطع روابط سیاسی ایران و آمریکا از جمله پیامدهای این اقدام بودند.

رادیوفردا: رضا اکرمی، رییس شورای فرهنگی نهاد ریاست جمهوری ایران می‌گوید که شعار «مرگ بر آمریکا» تا زمان رسیدن به توافق میان دو کشور باید ادامه پیدا کند.

آقای اکرمی روز چهارشنبه، ۱۰ مهر، به خبرگزاری مهر گفته است: «بنده معتقدم شعار [مرگ بر آمریکا] را باید بدهند و دولت‌مردان ما کار خود را دنبال می‌کنند.»

شعار علیه آمریکا، بریتانیا و اسرائیل در برنامه‌های وابسته به حکومت ایران امری عادی است، از جمله سخنرانی‌های مقامات کشور که حاضران در برنامه، این شعارها را تکرار می‌کنند.

اما به دنبال مکالمه تلفنی روسای جمهور ایران و آمریکا و دیدار وزرای خارجه دو کشور بحثی نیز در رسانه‌های اجتماعی درباره ادامه شعار علیه ایالات متحده شکل گرفته است.

با این حال رییس شورای فرهنگی نهاد ریاست جمهوری می‌گوید: «هنوز توافقی صورت نگرفته که بگوییم این شعار را بدهند یا ندهند.»

رضا اکرمی در نهایت اظهار داشت: «هر وقت توافقی بر اساس منافع و احترام متقابل میان ایران و آمریکا حاصل شد، ما هم در شعار مرگ بر آمریکا تجدید نظر خواهیم کرد.»

پیش از این اکبر هاشمی رفسنجانی، رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام، مخالفت خود را با شعار «مرگ بر آمریکا» اعلام کرده بود. اما به دنبال تحولات اخیر در روابط میان تهران و واشینگتن، پایگاه اطلاع‌رسانی آقای هاشمی رفسنجانی بار دیگر اظهارات او را در این‌باره منتشر کرده است.

آقای هاشمی رفسنجانی می‌گوید که حتی آیت‌الله خمینی، بنیان‌گذار جمهوری اسلامی، موافق حذف این شعار بوده است. اما به رغم این اظهارات، شعار «مرگ بر آمریکا» تبدیل به یکی از شعارهای رسمی حکومت ایران شده است و در هر نمازجمعه از سوی نمازگزاران این شعار سر داده می‌شود.

با وجود این، هاشمی رفسنجانی تاکید می‌کند که او «با حرف‌های تند و فحاشی‌ها مخالف است و آنها را مفید نمی‌داند».

در همین حال محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران نیز در مصاحبه‌ اخیر خود با شبکه‌ تلویزیونی «ای‌بی‌سی» آمریکا تلاش کرد تا درباره علت سر دادن شعار «مرگ بر آمریکا» در ایران توضیح دهد.

به گفته آقای ظریف، این شعار متوجه سیاست‌های دولت آمریکا به عنوان «عامل نابسامانی در منطقه» است و نه مردم این کشور که مردمی «خوب، صلح‌طلب و بخشنده» هستند و به دیگر ملت‌های جهان نیز یاری می‌رسانند.

اما یکی دیگر از چهره‌های نزدیک به حکومت ایران که به دنبال تحولات اخیر درباره شعار «مرگ بر آمریکا» اظهار نظر کرده، محمدتقی رهبر، امام جمعه اصفهان، است.

آقای رهبر در مصاحبه‌ای با روزنامه «قانون» نسبت به عدم تکرار این شعار در ایران ابراز خوشبینی کرده و گفته است: «ما مدتی شعار مرگ بر شوروی هم سر می‌دادیم و اگر رابطه ایران و آمریکا مثل روسیه شود و آمریکا حسن نیت نشان دهد، این مشکل نیز حل می‌شود.»

امام جمعه اصفهان در نهایت گفته است: «آیه قرآن نازل نشده که شعار مرگ بر آمریکا را همیشه سر دهیم و همان‌طور که آن روزها با روس‌ها برخورد کردیم و دیگر شعار ندادیم، با آمریکا نیز همان‌طور برخورد می‌کنیم.»

خودنویس: حسن روحانی، ۱۸ سال پیش، فال نگرفته بود که در سال ۱۳۹۲ به نیویورک خواهد رفت تا با مقام‌های آمریکایی دیدار کند، وگرنه شاید شعار «مرگ بر آمریکا» را زیبا نمی‌خواند.

در اردیبهشت ۱۳۷۴، نایب رئیس اول مجلس در دیدار با گروهی از دانشجویان بسیجی گفت:

«آمریکایی‌ها نسبت به ایران ادعاهای بی‌دلیل دارند. بزرگ‌ترین ادعای آن‌ها نسبت به ایران این است که جمهوری اسلامی ایران یک کشور متمرد است که به مقررات بین‌المللی احترام نمی‌گذارد.»

حسن روحانی افزود: «اولین دلیل آن‌‌ها این است که ایران در پی ساخت سلاح‌های هسته‌ای است و بنابراین نباید بگذاریم نیروگاه هسته‌ای داشته باشد. ما در همین زمینه سوال می‌کنیم که مقررات بین‌المللی چه می‌گوید؟ مقررات می‌گوید تمام کشورهای جهان حق دارند از تکنولوژی هسته‌ای برای اهداف صلح‌آمیز بهره برداری نمایند. برای اینکه کشوری از این تکنولوژی برای ساخت سلاح هسته‌ای استفاده نکند، آژانسی درست کرده‌اند به نام «آژانس بین‌المللی انرژی اتمی» تا بر فعالیت هسته‌ای کشور‌ها نظارت کند و مراکز هسته‌ای آن‌ها را تحت کنترل خود قرار دهد. ما می‌گوییم طبق مقررات بین‌المللی خواهان نیروگاه هسته‌ای هستیم و آژانس می‌تواند طبق این مقررات بر نیروگاه‌های هسته‌ای ایران نظارت کند. آمریکایی‌ها می‌گویند علیرغم همه مقررات بین‌المللی ایران نباید دارای نیروگاه هسته‌ای باشد. حالا شما قضاوت کنید ما متمرد هستیم یا آن‌ها؟»

در همان سخنرانی، رئیس جمهوری فعلی ایران که اسرائیلی‌ها، او را گرگی با لباس میش می‌دانند، درباره «فلسطین» گفته بود: «ما می‌گوییم سرزمین غصب شده باید به صاحبان اصلی آن‌ها برگردد. آیا این سخن مخالف با معیار‌ها و ضوابط بین المللی است؟ ما می‌گوییم چرا اسرائیل مردم فلسطین را که صاحبان اصلی این خانه هستند، هر روز بر خلاف همهٔ اصول حقوق بشر شکنجه می‌کند. آیا ما مخالف مقررات بین‌المللی حرف می‌زنیم؟»

روحانی درباره تحریم‌های آن زمان آمریکا علیه ایران گفت: «آمریکایی‌ها فکرمی کردند اگر تحریم تجاری با ایران را اعلام کنند، مردم ایران همه متاثر، نگران و مایوس می‌شوند… واقعا اگر دولت‌مردان آمریکا چنین نسبت به مردم بزرگ ایران و انقلاب عظیم اسلامی می‌اندیشند، جای بسیار تاسف است که افراد ابلهی بر ایالات متحده آمریکا حکومت می‌کنند.»

این در حالی است که به خاطر اثرات تحریم‌های فلج کننده علیه جمهوری اسلامی، مقام‌های نظام وادار به عقب‌نشینی و «نرمش قهرمانانه» سده‌اند.

حسن روحانی تصمیم آمریکا به تحریم جمهوری اسلامی را مایهٔ انسجام و اتحاد ملت ایران می‌داند: «اگر تا دیروز بعضی از شیاطین می‌آمدند و به جوانان عزیز ما می‌گفتند که ضد آمریکایی بودن انقلاب این روز‌ها قدری کمرنگ شده است، امروز برای همه روشن شد که این حرف‌ها، حرف‌های غلط و نابه‌جایی است. نظام ما، دولت ما، مجلس ما، مسوولین ما، و در راس همه آن‌ها مقام معظم رهبری مد ظله العالی، همانند دوران امام و زمان امام، همه ضد آمریکایی هستند. امروز شعار زیبای مرگ بر آمریکا بیش از هر زمان دیگر در کشور ما وحدت‌آفرین شده است. امروز شعار مرگ بر آمریکا بیش از هر زمان دیگر، راه حرکت ما روشن‌تر، شفاف‌تر و مشخص‌تر کرده است.»

روزنامه اطلاعات، متن سخنان روحانی در این جلسه را در روز چهارشنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۳۷۴ منتشر کرد. این روزنامه تحت مدیریت نماینده رهبری، حسن روحانی را «دکتر روحانی» خوانده است. آقای روحانی در سال ۱۳۷۸ از دانشگاه کالدونین گلاسکو مدرک دکترای خود را دریافت کرد. حسن روحانی نخستین بار در سال ۱۳۵۸ تنها با یک ترم تحصیل در دانشگاه «ال.اس.ائ» لندن در مقطع فوق لیانس، خود را «دکتر [2]» معرفی کرده بود و حداقل چهار دوره مجلس، بدون داشتن مدرک دکترا، از عنوانی جعلی [3] استفاده کرده بود.