اخبار

ارونیوز: در این گزارش ویدئویی، مجموعه‌ای از مهم‌ترین مطالب منتشرشده در رسانه‌ها و اندیشکده‌های بین‌المللی طی ۲۴ ساعت منتهی به نیمروز چهارشنبه ۳۱ دسامبر ۲۰۲۵ (دهم دیماه ۱۴۰۴) گردآوری شده است. نسخه‌ کامل‌تر را می‌توانید در متن تفصیلی زیر دنبال کنید.

در این بازه زمانی، ایران به یکی از محورهای اصلی پوشش خبری خبرگزاری‌ها و رسانه‌های بین‌المللی تبدیل شده است. بخش قابل‌توجهی از این توجه، به اعتراضات اجتماعی در داخل کشور و واکنش دولت مسعود پزشکیان اختصاص دارد.

هم‌زمان، اتحادیه اروپا با صدور بیانیه‌ای رسمی، نسبت به «بازداشت‌های خودسرانه فعالان مدنی» در ایران ابراز نگرانی شدید کرد و خواستار آزادی تمامی افرادی شد که به دلیل استفاده مسالمت‌آمیز از حقوق بنیادین خود از جمله «آزادی بیان و تجمع» بازداشت شده‌اند.

در عرصه تحولات بین‌المللی و امنیتی نیز تنش‌ها میان تهران و واشنگتن بار دیگر برجسته شده است. اظهارات دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا درباره احتمال اقدام نظامی در صورت بازسازی برنامه‌های هسته‌ای یا موشکی ایران، با واکنش تند مقام‌های ایرانی مواجه شد و رئیس‌جمهوری ایران نسبت به هرگونه «تجاوز» هشدار داد.

در مقابل، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه یک روز پس از دیدار ترامپ و بنیامین نتانیاهو تاکید کرد که ایران آماده مذاکره‌ای مبتنی بر احترام متقابل است.

هم‌زمان، ایالات متحده از اعمال تحریم‌های جدید علیه افراد و نهادهای مرتبط با برنامه‌های موشکی و پهپادی ایران خبر داد. در واکنش به تشدید لحن‌ها، روسیه نیز با ابراز نگرانی نسبت به افزایش تنش‌ها، خواستار خویشتنداری طرف‌ها شد.

علاوه بر این، اقدامات متقابل ایران در خصوص «تروریستی» اعلام کردن نیروی دریایی سلطنتی کانادا، در رسانه‌های خارجی از جمله کانادا مورد توجه قرار گرفت.

در ادامه، چهار تحلیل و گزارش منتخب در رسانه‌ها و اندیشکده‌های بین‌المللی را بررسی خواهیم کرد.
تایمز اسرائیل: ناآرامی‌ها در ایران و تاثیر آن بر توازن منطقه‌ای خاورمیانه

اعتراضات اخیر در ایران نشان‌دهنده یک ضعف داخلی عمیق در جمهوری اسلامی است؛ ضعفی که تحلیلگر تایمز اسرائیل می‌گوید بر انتخاب‌های استراتژیک تهران و توازن منطقه‌ای اثرگذار است، اما به معنای فروپاشی قریب‌الوقوع نظام حاکمیتی آن نیست.

گیل توبول، تحلیلگر مسايل ژئوپلیتیک در مقاله‌ خود نوشت که تعطیلی بازارها، که به لحاظ تاریخی و سنتی نماد وفاداری به نظام بوده، اکنون یک سیگنال سیاسی بسیار قوی محسوب می‌شود و نشان می‌دهد نارضایتی به قلب اقتصادی کشور رسیده است؛ اما حاکمیت روحانیون در چندین نوبت ثابت کرده که «گرچه از نظر ایدئولوژیک سخت‌گیر است، اما در تصمیمات راهبردی خود منطقی و حساب‌شده عمل می‌کند و در نتیجه اولویت اصلی آن همچنان تضمین بقا و ثبات نظام است و نه اقدام شتاب‌زده و بی‌پروای نظامی».

برای ایران، جنگ مستقیم با اسرائیل امروز یک ریسک وجودی خواهد بود؛ چراکه موجب تشدید بحران اقتصادی، آسیب‌پذیری جغرافیایی ایران در برابر حملات و احتمال تبدیل اعتراضات اجتماعی به مخالفت سیاسی گسترده خواهد شد.

این تحلیلگر بر این نکته تاکید می‌کند که برای خاورمیانه، ضعف داخلی ایران به معنای پایان یا فروپاشی حاکمیت آن نیست، بلکه باعث تغییر رفتار تهران در منطقه می‌شود. ایران تحت فشار تلاش می‌کند همچنان نقش یک بازیگر مرکزی را حفظ کند، اما از عبور از خطوط قرمز که می‌تواند واکنش‌های غیرقابل کنترل ایجاد کند، اجتناب می‌کند.

به نوشته کارشناسان، این وضعیت باعث شده که تهران به جای اقدامات مستقیم، از استراتژی‌های غیرمستقیم مانند اعمال فشار نامتقارن، فعال‌سازی شبکه‌های متحد، ارسال سیگنال‌های نظامی سنجیده یا نمایش‌های نمادین قدرت استفاده کند. چنین رویکردی به ایران امکان می‌دهد موضع مقاومت خود را با حداقل هزینه سیاسی حفظ کند. کشاندن ایران به یک جنگ مستقیم می‌تواند به تهران مشروعیت داخلی‌ بدهد که در شرایط کنونی از آن برخوردار نیست.

آقای توبول معتقد است که این وضعیت باعث نگرانی بازیگران منطقه‌ای شده است. اسرائیل با احتیاط ایران را رصد می‌کند، چراکه حاکمیت ضعیف شده در ایران ممکن است غیرقابل پیش‌بینی شود، اما لزوما درگیری مستقیم نمی‌طلبد. این تحلیل تأکید می‌کند که کشاندن ایران به یک جنگ مستقیم می‌تواند به تهران مشروعیت داخلی‌ بدهد که در شرایط کنونی از آن برخوردار نیست.

بر همین اساس، راهبرد اسرائیل بر تقویت بازدارندگی، افزایش فشارهای حساب‌شده و مهار شبکه‌ها و بازوهای منطقه‌ای ایران استوار است و هم‌زمان تلاش می‌کند از تشدید تنش‌هایی که ممکن است یک بحران داخلی در ایران را به یک مسئله ملی و فراگیر تبدیل کند، جلوگیری کند.

به کانال تلگرام یورونیوز فارسی بپیوندید

کشورهای خلیج فارس هم با عدم قطعیت مواجه‌ هستند؛ زیرا ایران تحت فشار می‌تواند ضعف خود را با اقدامات غیرمستقیم، به ویژه در حوزه‌های دریایی و انرژی جبران کند.

از نگاه واشنگتن، نگرانی اصلی فروپاشی ناگهانی و بی‌سامان ایران است که می‌تواند صحنه داخلی را متلاطم و سایت‌های حساس از جمله برنامه هسته‌ای را در معرض خطر قرار دهد. بنابراین مدیریت شکنندگی ایران اولویت دارد و هدف فشار اقتصادی و دیپلماتیک، تضعیف نظام بدون سوق دادن آن به اقدامات نظامی خطرناک است. 

از نگاه واشنگتن، نگرانی اصلی فروپاشی ناگهانی و بی‌سامان ایران است که می‌تواند صحنه داخلی را متلاطم و سایت‌های حساس از جمله برنامه هسته‌ای را در معرض خطر قرار دهد. بنابراین مدیریت شکنندگی ایران اولویت دارد و هدف فشار اقتصادی و دیپلماتیک، تضعیف نظام بدون سوق دادن آن به اقدامات نظامی خطرناک است.

در نهایت، این تحلیل اینگونه جمع‌بندی می‌کند که شکنندگی داخلی ایران به معنای فروپاشی یا جنگ فوری نیست، بلکه نشان‌دهنده منطقه‌ای است که تهران با حداقل ریسک موجود، حداکثر نفوذ نامتقارن خود را حفظ می‌کند. این سناریو، سناریوی صلح نیست بلکه تنش مستمر به عنوان مدرن‌ترین شکل بی‌ثباتی را نمایش می‌دهد.
نیوزمکس: ترامپ برای اینکه به عنوان «رئیس جمهور صلح» شناخته شود باید برای «تغییر رژیم» در ایران تلاش کند

الن درشویتس، وکیل مشهور آمریکایی معتقد است که اگر آقای ترامپ بخواهد به عنوان «رئیس‌جمهور صلح» شناخته شود، باید از تغییر نظام در ایران حمایت کند.

آقای درشویتس در مصاحبه‌ای با شبکه نیوزمکس، ایران را «بزرگ‌ترین مانع برای صلح و ثبات بلندمدت در خاورمیانه» معرفی کرد و گفت که اقدام قاطع علیه تهران، از جمله «دادن چراغ سبز به اسرائیل برای حمله به تاسیسات هسته‌ای ایران»، می‌تواند در نهایت موجب کاهش تنش‌ها شود، نه تشدید آن.

وی تاکید کرد که سقوط رهبری ایران می‌تواند راه را برای توافق‌های منطقه‌ای گسترده، از جمله عادی‌سازی روابط با عربستان و سایر کشورهای عربی هموار کند.

او افزود که آمریکا لازم نیست مستقیما عملیات نظامی انجام دهد و نتانیاهو فقط چراغ سبز آمریکا را نیاز دارد.
وای‌نت‌نیوز اسرائیل: چراغ سبزی که اسرائیل برای اقدام علیه ایران منتظرش بود

وب‌سایت اسرائیلی «وای‌نت‌نیوز» در یادداشتی تحلیلی مدعی شد که اظهارات اخیر دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، عملا به‌منزله چراغ سبزی است که تل‌آویو مدت‌ها برای اقدام علیه ایران در انتظار آن بوده است.

به‌نوشته این رسانه، حتی پیش از آن‌که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل اطلاعات جدید جمع‌آوری‌شده درباره فعالیت‌های هسته‌ای و به‌ویژه بازسازی برنامه موشک‌های بالستیک ایران را به تیم امنیتی آمریکا ارائه دهد، آقای ترامپ با مواضع صریح خود، حمایتش از اقدام اسرائیل را بیان کرد.

وای‌نت‌نیوز می‌نویسد رئیس‌جمهور آمریکا حتی به‌صورت علنی، با یک عملیات برنامه‌ریزی‌شده اسرائیل برای تضعیف توانمندی‌های ایران موافقت کرده است.

وانت‌نیوز در ادامه به واکنش علی شمخانی، مشاور ارشد رهبر جمهوری اسلامی اشاره می‌کند که در شبکه اجتماعی ایکس هشدار داده است «در دکترین دفاعی ایران، برخی پاسخ‌ها پیش از آن‌که تهدید به مرحله اجرا برسد، تعیین‌تکلیف می‌شوند». نویسنده این یادداشت، این موضع‌گیری را نشانه‌ای از آمادگی ایران برای واکنش پیش‌دستانه ارزیابی می‌کند.

این رسانه همچنین یادآور می‌شود که اسرائیل اوایل ماه جاری سطح آماده‌باش خود را بخاطربرگزاری یک رزمایش موشکی در ایران افزایش داده است.

به‌ادعای وای‌نت‌نیوز، نگرانی اصلی تل‌آویو این است که چنین رزمایش‌هایی می‌تواند به‌سرعت از حالت تمرین به حمله واقعی تبدیل شود؛ سناریویی که گفته می‌شود پیش از جنگ ۱۲روزه ماه ژوئن نیز در محاسبات ایران مطرح بوده است.

به‌تحلیل نویسنده، پرسش کلیدی در شرایط کنونی این است که «چه کسی شلیک اول را انجام می‌دهد. آیا اسرائیل دست به حمله پیش‌دستانه علیه پرتابگرهای موشکی خواهد زد یا ایران شلیک آغازین را بر عهده خواهد گرفت؟ واکنش اولیه در این میدان می‌تواند سرنوشت دور بعدی نبردها را رقم بزند.» 

به‌تحلیل نویسنده، پرسش کلیدی در شرایط کنونی این است که «چه کسی شلیک اول را انجام می‌دهد. آیا اسرائیل دست به حمله پیش‌دستانه علیه پرتابگرهای موشکی خواهد زد یا ایران شلیک آغازین را بر عهده خواهد گرفت؟ واکنش اولیه در این میدان می‌تواند سرنوشت دور بعدی نبردها را رقم بزند».

در بخش دیگری از این گزارش، وای‌نت‌نیوز به اعتراضات اخیر در تهران اشاره کرده و می‌نویسد که این تحولات به‌معنای فروپاشی قریب‌الوقوع نظام نیست. از نگاه این رسانه اسرائیلی، تغییر واقعی قدرت در ایران تنها در صورتی محتمل است که از درون ساختار نظامی [ارتش] رخ دهد؛ ساختاری که به‌گفته نویسنده، نسبت به بدنه سیاسی ـ اقتصادی حاکم، حرفه‌ای‌تر و کمتر ایدئولوژیک است.

یورونیوز فارسی را در ایکس دنبال کنید

در مقابل، سپاه پاسداران به‌دلیل پیوندهای عمیق ایدئولوژیک و منافع اقتصادی گسترده، همچنان وفادارترین ستون بقای نظام به‌شمار می‌رود و به همین دلیل، اعتراضات خیابانی به‌تنهایی توان سرنگونی حکومت را ندارد.
رونامه کانادایی لو دووار: چرا ایران نیروی دریایی کانادا را تروریستی اعلام کرد؟

روزنامه کانادایی «لو دووار» ضمن پرداختن به اقدام ایران برای معرفی نیروی دریایی کانادا به‌عنوان یک سازمان «تروریستی»، این تصمیم تهران را بیش از هر چیز «نمادین» توصیف و احتمال درگیری یا تنش مستقیم با کانادا را بسیار پایین ارزیابی کرد، چراکه دو کشور عملا از سال ۲۰۱۲ میلادی روابط دیپلماتیک ندارند.

ایران این اقدام را «عملی متقابل» در واکنش به تصمیم کانادا در سال ۲۰۲۴ برای ثبت سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست نهادهای «تروریستی» عنوان کرده است.

به تحلیل این رسانه، اقدام ایران بیشتر یک نمایش قدرت داخلی است تا اینکه تهدیدی واقعی برای کانادا باشد. این رسانه با پرداختن به اینکه چرا ایران این اقدام را با تاخیر ۱۸ ماهه پس از تصمیم کانادا انجام داده است، به نقل از حمید عنایت، تحلیلگر سیاسی و متخصص مسائل ایران می‌نویسد که «ایران در شرایطی به سر می‌برد که شدیدا تضعیف شده است و نیاز دارد قدرت و تسلط خود را به نیروهای داخلی خودش ثابت کند».

لو دووار اشاره می‌کند که واکنش ایران مشابه رفتار گذشته این کشور در برابر اقدام آمریکا در سال ۲۰۱۹ است، زمانی که واشنگتن سپاه پاسداران را در فهرست «تروریستی» قرار داد و ایران در پاسخ تمام نیروهای آمریکایی در منطقه را «تروریست» اعلام کرد.

اگرچه استرالیا نیز اخیرا سپاه پاسداران را در فهرست «نهادهای حامی تروریسم» قرار داده، ایران هنوز واکنشی رسمی نسبت به این اقدام نشان نداده است.

این روزنامه یادآور می‌شود که قرار دادن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در فهرست سازمان‌های «تروریستی» موضوعی بود که برای سال‌ها و به‌ویژه پس از سرنگونی پرواز اوکراینی در ژانویه ۲۰۲۰ در ایران، از سوی اعضای اپوزیسیون در اتاوا و جامعه ایرانیان مقیم کانادا پیگیری می‌شد.
رفتن به

رادیوفردا: بحران اقتصادی و کاهش شدید ارزش پول ملی در ایران اعتراض‌های معیشتی و صنفی کوچک اما متعددی را در سراسر کشور شکل داده است؛ اعتراضاتی که نشانه‌هایی از شکل‌گیری موج جدیدی از نارضایتی عمومی را در ایران آشکار کرده است.

در شرایطی که مردم قطعی مکرر برق، تعطیلی‌های گسترده، آلودگی هوا، افزایش نرخ‌ دلار و گرانی را تجربه می‌کنند دولت مسعود پزشکیان در حل بحران‌های معیشتی ناتوان مانده و چشم‌انداز روشنی از رفع تحریم‌های بین‌المللی نیز وجود ندارد. دامنهٔ بحران‌های متعدد در اقتصاد ایران به اندازه‌ای گسترده شده که حتی برخی مقام‌های سیاسی درون حکومت هم دربارهٔ تبعات اجتماعی و شکل‌گیری اعتراض‌های جدید هشدار می‌دهند و یک نمایندهٔ مجلس برای نخستین بار از احتمال بروز «قحطی» در ایران خبر داده‌ است.

تداوم این وضعیت، در شرایطی که نشانه‌هایی از منتفی شدن توافق با آمریکا در اظهارات مقام‌های جمهوری اسلامی بروز کرده، «گمانهٔ هرگونه تغییر» را در شرایط اقتصادی و سیاسی ایران کاهش داده است. به همین دلیل برخی احتمال می‌دهند در صورت تداوم مشکلات اقتصادی، اعتراضات فعلی هم ابعاد گسترده‌تری پیدا کند. ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس، گفته است که اگر تصمیمات درستی گرفته نشود، «اثرات جدی و نگرانی‌هایی به وجود خواهد آمد».

کارشناسان اقتصادی از ماه‌ها پیش هشدار داده‌اند که ناکارآمدی حاکمیت در حل بحران‌ها، جامعهٔ ایران را در آستانهٔ فاجعه قرار داده است. از اعتراض به گرانی و افزایش نرخ ارز تا اعتراضات دانشجویی و صنفی در روزهای گذشته؛ نشانه‌هایی است که از تمایل جامعه برای آغاز دور جدیدی از اعتراضات عمومی حکایت می‌کند.

اعتراضات مردمی؛ از بازار تهران تا خیابان‌های دهدشت

نرخ دلار در میانهٔ بهمن‌ماه با رسیدن به رکورد تاریخی ۹۴ هزار تومان موج جدیدی از افزایش قیمت‌ در بازارهای مختلف را شکل داده است. در شرایطی که نوسان شدید نرخ ارز در بهمن‌ماه باعث اختلال در فعالیت‌های اقتصادی و تولیدی اصناف شده است، جمعی از بازاریان تهران و توزیع‌کنندگان بزرگ موادغذایی روز ۱۶ بهمن‌ در واکنش به گرانی‌ها تجمع کردند. برخی از بازاریان ناراضی علاوه بر اعتراض به افزایش نرخ ارز خواستار لغو مالیات ارزش افزوده بر مواد غذایی هم شدند. چند روز بعد در شامگاه ۲۱ بهمن‌ماه تصاویری از اعتراضات ضدحکومتی در دهدشت منتشر شد که در آن معترضان شعارهای براندازانهٔ اعتراضات سراسری سال ۱۴۰۱ را تکرار می‌کردند.

همزمان با این اعتراضات، تجمعات صنفی و دانشجویی هم در ایران شدت گرفته است. روز ۲۸ بهمن تعدادی از کادر درمان بیمارستان میلاد تهران برای تحقق خواسته‌های معیشتی، اعتصاب و سه روز تجمع اعتراضی برگزار کردند. گروهی از بازنشستگان صنایع فولاد و معدن هم در اصفهان تجمع کردند. روز ۲۳ بهمن، کارگران صنایع نفت‌وگاز در بوشهر، کارگران صنایع فولاد در گیلان، و مال‌باختگان مسکن در قزوین نیز تجمع اعتراضی برگزار کردند. در روزهای گذشته چند تجمع صنفی دیگر هم در استان‌های خوزستان و کرمانشاه برگزار شده است.

اعتراضات مردمی در روزهای گذشته تنها به مشکلات معیشتی محدود نمی‌شود. سانحهٔ واژگون شدن اتوبوس یک اردوی دانش‌آموزی در کرمان که شش کشته برجای گذاشت، در کنار کشته شدن امیرمحمد خالقی، دانشجوی ۱۹ ساله دانشگاه تهران در یک حادثه «زورگیری»، باعث خشم افکار عمومی شده است؛ تا جایی که ردپای آن در برخی تجمعات صنفی کرمانشاه هم آشکار شد. بازنشستگان در کرمانشاه همزمان با طرح مطالبات معیشتی خود با شعار «از کرمان تا تهران، قتل فرزندانمان»، به حوادث تهران و کرمان واکنش نشان دادند. گروهی از دانشجویان دانشگاه تهران نیز به همراه چند تشکل دانشجویی در روزهای گذشته چند تجمع اعتراضی برگزار کرده‌اند.

خشم عمومی در سایه «بی‌عملی دولت»

آنچه اعتراضات اقشار مختلف در ایران را به هم پیوند زده است، توافق آن‌ها بر این نکته است که ریشهٔ همه مشکلات در ناکارآمدی حکومت در رفع مشکلات است؛ موضوعی که دیگر بر هیچ‌کس حتی مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، پوشیده نیست؛ زیرا او در واکنش به نارضایتی مردم از وضعیت اقتصادی گفته است: «بخشی از گرانی دست ما نیست».

افزایش شدید بهای دلار باعث رشد قیمت‌ها و تشدید تنش‌های معیشتی شده است. پزشکیان که با افزایش فشارهای اقتصادی و اجتماعی مواجه است برنامه مشخصی برای گذار از این وضعیت ارائه نکرده است. او در نخستین واکنش خود به افزایش نرخ دلار گفته که «کارشناسان بنشینند و راه‌حل پیدا کنند!»

مجلس هم روز ۳۰ بهمن‌ماه تیم اقتصادی دولت را احضار کرد تا در یک جلسهٔ غیرعلنی برای مقابله با افزایش نرخ دلار تصمیم‌گیری شود اما در پایان جلسه سیاست مشخصی برای حل این وضعیت ارائه نشد.

ابعاد موج تورمی جدید

اختلال در فرایند عرضه و گرانی مواد غذایی یکی از ملموس‌ترین تبعات افزایش نرخ دلار در ماه‌های گذشته بوده است تا جایی که سلمان ذاکر، عضو کمیسیون صنایع مجلس شورای اسلامی، به خبرگزاری رکنا گفته است: «با ادامه ناترازی‌ها، اگر اوضاع به همین منوال پیش برود، باید منتظر قحطی باشیم».

در هفته‌های گذشته قیمت برخی اقلام خوراکی مانند سیب‌زمینی افزایش قابل‌توجهی داشته است. گزارش رسانه‌های داخلی نشان می‌دهد نرخ برنج که تا چند ماه پیش کیلویی صد هزار تومان بود پس از تکانه‌های ارزی تا دویست هزار تومان هم افزایش یافته است. در این گزارش‌ها به افزایش شدید قیمت گوشت، حبوبات، تخم‌مرغ و دیگر اقلام ضروری سبد خانوار هم اشاره شده است.

تعطیلی‌های پیاپی و قطع برقِ شرکت‌های تولیدی هم باعث اختلال در فرایند عرضه و تولید کالاها شده و بحران را تشدید کرده است. بسیاری از کاسبان در ایران نسبت به ایجاد محدودیت ساعات کاری تعطیلی اجباری مغازه‌ها به دلیل کمبود برق اعتراض می‌کنند و در شرایطی که فعالیت‌های عادی آن‌ها به دلیل کمبود برق مختل شده، گرانی دلار هم هزینه‌های کسب وکار را برای آن‌ها افزایش داده است.

گسترش قطعی برق به ماه‌های سرد سال و تعطیلی ظرفیت‌ قابل توجهی از کارخانه‌های تولیدی موجب تعدیل نیرو شده و زمینه‌های نارضایتی در صاحبان صنایع و دستمزد بگیران را تقویت کرده است.

علی‌اصغر آهنی‌ها، نمایندهٔ کارفرمایان در شورای‌ عالی کار، دی‌ماه امسال اعلام کرد که پنجاه درصد ظرفیت شهرک‌های صنعتی با قطع برق متوقف شده است. در حالی که حدود یک ماه تا پایان سال باقی مانده و مذاکرات حداقل دستمزد هم آغاز شده، وضعیت نابسامان بنگاه‌های تولیدی، ظرفیت افزایش دستمزد برای سال آینده را کاهش داده و حل بحران معیشتی کارگران را پیچیده‌تر کرده است.

بازار دارو هم از چند هفته پیش دچار بحران مشابهی شده است. نرخ کارخانه‌ای برخی اقلام دارویی در ماه‌های گذشته تا سه برابر افزایش داشته است. دولت در بودجهٔ سال ‌آینده یارانهٔ مواد غذایی و دارویی را کاهش داده است و کارشناسان هشدار می‌دهند که نرخ دارو در سال‌ آینده بالاتر هم خواهد رفت. کمبود ارز و کاهش یارانه‌ها، افزایش نرخ دلار و کاهش ذخیرهٔ مواد اولیه در ماه‌های گذشته از جمله مهم‌ترین دلایل بحران در وضعیت دارو ارزیابی می‌شود.

بازنشستگان در صف نخست اعتراض

تجمعات بازنشستگان شهرهای مختلف ایران در روزهای گذشته به یکی از کانون‌های اصلی اعتراض علیه حکومت تبدیل شده است. اقشار حقوق‌بگیر و بازنشستگان در حالی دلار ۹۰ هزار تومانی را تجربه می‌کنند که در سال‌های گذشته به دلیل عقب‌ماندن دستمزدها از هزینه‌ها، با تنگناهای معیشتی مواجه بوده‌اند. یکی از مهم‌ترین دلایل مشکلات بازنشستگان، ناتوانی حکومت در ساماندهی صندوق‌های بازنشستگی است که به تعویق پرداختی‌ها و کسری معیشتی بازنشستگان منجر شده است.

گفته می‌شود ۱۵ صندوق از ۱۷ صندوق بازنشستگی ایران ورشکسته شده‌اند، تا جایی که اگر کمک‌های دولت به این صندوق‌ها قطع شود آن‌ها قادر به پرداخت به موقع همین مقدار اندک دستمزد هم نخواهند بود.

در لایحهٔ بودجهٔ ۱۴۰۴، حدود ۷۷۷ هزار میلیارد تومان برای پرداخت تعهدات قانونی دولت، متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان و حمایت از صندوق‌های بازنشستگی پیش‌بینی شده است؛ یعنی بیش از ۱۷ درصد از مصارف بودجهٔ عمومی در ایران به حل مشکلات صندوق‌های بازنشستگی اختصاص دارد. در چنین وضعیتی کوچک‌ترین کسری در بودجه ممکن است به گسترش موج نارضایتی بازنشستگان منجر شود.

موج جدیدی از اعتراضات سراسری؟

موج گرانی‌های ناشی از رشد دلار به بخش «کالاهای بادوام» هم سرایت کرده است. این کالاها که معمولا با فاصلهٔ بیشتری نیست به کالاهای خوراکی دچار گرانی می‌شوند، به نرخ دلار واکنش نشان داده‌اند. به گفته رئیس اتحادیه فروشندگان لوازم خانگی، قیمت این کالاها از پنج تا بیست درصد افزایش داشته است. هرچند رشد بهای دلار هنوز به بازار خودرو و مسکن سرایت نکرده است، اما برخی فعالان اقتصادی معتقدند قیمت‌ها در این بازارها هم به زودی اصلاح می‌شود.

در شرایطی که نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه در دی‌ماه امسال نزدیک ۳۲ درصد اعلام شده است، برخی کارشناسان پیش‌بینی کرده‌اند که افزایش قیمت‌ها در بهمن‌ماه به حدی زیاد بوده که انتظار دارند تورم تا پایان سال به چهل درصد برسد.

اعتراضات علیه حاکمیت در حالی ادامه دارد که فشارهای خارجی بر اقتصاد ایران هم در حال افزایش است. از سرگیری سیاست‌ «فشار حداکثری» آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران در دولت دوم دونالد ترامپ، دسترسی حاکمیت به منابع مالی بیشتر برای حل بحران‌های اقتصادی جاری را محدود کرده است.

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری ایالات متحده آمریکا، به تازگی از اعمال فشار برای کاهش صادرات نفت ایران به کمتر از ۱۰ درصد سطح فعلی خبر داده است؛ اگر این خبر محقق شود، یک بحران تمام‌عیار در کمین اقتصاد ایران خواهد بود.

همزمان با ادامهٔ این وضعیت، رئیس‌جمهور ایران معتقد است که بخشی از گرانی‌ها از کنترل دولت خارج است و نیروهای اجتماعی هم به این نتیجه رسیده‌اند که حاکمیت قادر به مدیریت بحران‌های اقتصادی جاری نیست؛ وضعیتی که گمانه‌زنی‌های زیادی را ایجاد کرده و فضای اجتماعی کشور را در آستانهٔ موج جدیدی از اعتراضات سراسری قرار داده است.

صدای آمریکا: اعتراضات سراسری ایران، دروازه دولت تهران، شنبه ۱۶ مهر ۱۴۰۱
شبکه یک تلویزیون جمهوری اسلامی شامگاه شنبه حین پخش اخبار سراسری از شبکه یک توسط گروه هکری «عدالت علی» هک شد.

در این اقدام کم‌سابقه برای لحظاتی پوستری با تصویر رهبر جمهوری اسلامی، با عبارت «خون جوانان ما می‌چکد از چنگ تو»، در کنار تصویر مهسا امینی و سه تن از نوجوانان اعتراضات اخیر ایران به نمایش درآمد.

این گروه هکری بعد از انجام این اقدام با انتشار توئیتی مسئولیت آن را بر عهده گرفت.

لحظات شیرین هک اخبار صدا وسیما – بهار می آید
از تمامی هموطنان عزیز خواست میکنیم تا تصویر هک #صدا_و_سیما را با ما و تمامی دوستان و آشنایان خود به اشتراک گذارند تا بشارت سرنگونی رژیم را به همگان انتقال دهیم و اسم آنها روی سنگ مزارشان بنویسیم#OpIran#اعتصابات_سراسری #عدالت_علی pic.twitter.com/f6SovKYK3b

— Edaalate Ali Official – عدالت علی (@EdaalateAli1400) October 8, 2022

در همین حال به‌رغم استقرار نیروهای نظامی در مناطقی از تهران و سنندج، و گزارش‌ها از شلیک به معترضان در چند شهر، اعتراضات سراسری ایران در بیست و دومین روز گسترش یافت و شماری از مردم در چند استان با نزدیک شدن به آخرین ساعات شنبه در خیابان‌ها مانده‌اند.

گزارش‌های ویدئویی از مناطق جنوبی تهران، حاکی از آن است که در شامگاه شنبه ۱۶ مهر، شعار «مرگ بر دیکتاتور» می‌دهند و در خیابان آتش برپا است.

همچنین شامگاه شنبه معترضان در خیابان شریعتی، پایین‌تر از ایستگاه مترو با شعار «مرگ بر دیکتاتور» در خیابان حضور یافتند.

همزمان، نت‌بلاکز، موسسه غیردولتی ناظر بر اینترنت می‌گوید، اینترنت در سنندج، استان کردستان، در بحبوحه گزارش‌های مبنی بر کشته‌های جدید اعتراضات قطع شده است. این ناظر بین‌المللی اینترنت همچنین گزارش داده است که اختلالات. تلفن همراه در سطح ملی در ایران اعمال می‌شود.

ایران در هفته چهارم اعتراض‌ها

روز شنبه ۱۶ مهر، دست‌کم استان‌های آذربایجان غربی، تهران، کرمان، فارس، خراسان، کردستان، البرز، مرکزی، کرمانشاه و اصفهان صحنه اعتراضات بود. همچنین تظاهرات دانشجویی ادامه یافت و دختران دانشجو در پاسخ به حضور ابراهیم رئیسی در دانشگاه الزهرا شعار دادند: «آخوند باید گم بشه، رئیسی برو گم‌شو.»

تصاویر مخابره شده از ساعت پنج بعدازظهر در منطقه دروازه دولت تهران، نشان می‌دهد دود انبوهی که به نظر می‌رسد ناشی از شلیک مکرر گاز اشک‌آور است، سراسر خیابان را فرا گرفته و موتورسواران پرشمار با لباس‌های شخصی در شهر حضور دارند.

این درحالی است که محسن منصوری، استاندار تهران روز شنبه گفته است، برخی نیروهای پلیس چند روز است که در طول «اغتشاشات» به خانه نرفته‌اند.

او تأکید کرد: «در مجموعه دستگاه‌های امنیتی، زیرساخت‌های موجود جوابگو نیست و کمبودهایی وجود دارد، اما نیروی انتظامی با کار شبانه‌روزی و انقلابی توانسته امنیت را تأمین کند.

این گزارش ویدئویی از اعتراضات روز شنبه در رفسنجان، شماری از نیروهای یگان ویژه را نشان می‌دهد که یک زوج را بازداشت کرده‌اند. مرد جوان می‌گوید «آقا نزن، خانمم بارداره»، و تلاش می‌کند با مأموران گفت‌وگو کند، اما آنها به رفتار خشونت‌آمیز ادامه می‌دهند و آنها را با خود می‌برند.

در برخی شهرها، اعتراضات به یک نقطه خلاصه نشده و در مناطق مختلفی جریان دارد. از جمله در تهران، اعتراضات گسترده‌ای در مرکز شهر، حوالی بازار، ناصرخسرو، دروازه دولت، شهرک غرب، سعادت‌آباد، نارمک، خیابان آزادی، و شماری از دانشگاه‌ها جریان داشته است.

سردادن شعار «آزادی، آزادی، آزادی» توسط راهپیمایان معترض در میدان کاج #تهران، ۱۶ مهر pic.twitter.com/5buH0gkxmm

— VOA Farsi صدای آمریکا (@VOAfarsi) October 8, 2022

گزارش‌ها حاکی از این است که مأموران در برخی شهرها از جمله سقز، سنندج، تهران، فردیس، و مشهد به معترضان حمله کرده‌اند و در مرکز استان کردستان راننده معترضی را که بوق می‌زد، با شلیک مستقیم گلوله هدف گرفتند.

انسداد خیابانی در #سنندج در پی تجمع اعتراضی، ۱۶ مهر pic.twitter.com/HxCfPYF4ew

— VOA Farsi صدای آمریکا (@VOAfarsi) October 8, 2022

گزارش‌ها از جوانرود در استان کرمانشاه نیز حاکی از این است که شهر در حالت «نظامی و امنیتی» قرار دارد و صدای تیراندازی از خیابان‌ها شنیده می‌شود.

آتش اعتراضات در خیابان‌های شهر #جوانرود استان #کرمانشاه، ۱۶ مهر pic.twitter.com/IdjNvvbt5w

— VOA Farsi صدای آمریکا (@VOAfarsi) October 8, 2022

تصاویر منتشر شده از اراک، مرکز استان مرکزی، ده‌ها معترض را نشان می‌دهد که روز شنبه در خیابان تظاهرات می‌کنند و با شعار «اراکی باغیرت، حمایت حمایت» از هم‌شهری‌های خود می‌خواهند به آنها بپیوندند.

راهپیمایی جمعی از معترضان در خیابان‌های شهر #اراک، ۱۶ مهر pic.twitter.com/PyzC7Vkq5I

— VOA Farsi صدای آمریکا (@VOAfarsi) October 8, 2022

شبکه حقوق بشر کردستان اعلام کرد که دانشگاه علوم پزشکی در سنندج توسط نیروهای ضدشورش و لباس شخصی محاصره شده است و «تاکنون کشته شدن دو معترض و زخمی شدن بیش از ۱۵ نفر» گزارش شده است.

همچنین منابع این شبکه از سنندج گزارش داده‌اند که «نیروهای سپاه پاسداران در خیابان جام جم» به صورت «خانه به خانه» به دنبال معترضان هستند و «در چندین خانه را به رگبار بسته‌اند» و به دنبال گسترده‌تر شدن اعتراضات در مرکز استان کردستان، «نیروهای ارتش برای سرکوب معترضان» در نقاط حساس سنندج مستقر شده اند.

در تهران، با گسترش اعتراضات در مناطق مرکزی، ویدئوهای منتشر شده نشان می‌دهد که نیروهای نظامی در میدان فردوسی تهران مستقر شده‌اند.

حضور پُرشمار نیروهای امنیتی در میدان فردوسی #تهران، ۱۶ مهر pic.twitter.com/EkYONUW4DZ

— VOA Farsi صدای آمریکا (@VOAfarsi) October 8, 2022

در میدان کاج شهرک غرب، معترضان شعار می‌دهند: «آزادی، آزادی، آزادی»

سردادن شعار «آزادی، آزادی، آزادی» توسط راهپیمایان معترض در میدان کاج #تهران، ۱۶ مهر pic.twitter.com/5buH0gkxmm

— VOA Farsi صدای آمریکا (@VOAfarsi) October 8, 2022

گزارش‌های تصویری از کرمان نیز حاکی از برگزاری اعتراضات است.

اجتماع معترضان در میدان آزادی شهر #کرمان، ۱۶ مهرماه pic.twitter.com/dxPxzgLfEK

— VOA Farsi صدای آمریکا (@VOAfarsi) October 8, 2022

بنا بر گزارش‌های ویدئویی، با وجود حضور گسترده نیروهای نظامی و امنیتی در حوالی میدان فردوسی، معترضان چند موتور ماموران را آتش زدند و این میدان را در مرکز تهران بستند.

و در جایی دیگر از پایتخت، بنا بر گزارش‌ها، در خیابان امیرآباد شمالی چند زن با پوشش چادر نیز در میان معترضان بودند و شعار «مرگ بر دیکتاتور» می‌دادند.

واکنش دانشجویان الزهرا به حضور رئیسی در دانشگاهشان: توپ تانک فشفشه آخوند باید گم بشه.#مهسا_امینی pic.twitter.com/llTVqaYQ3F

— +۱۵۰۰تصویر (@1500tasvir) October 8, 2022

همچنین شماری از شهروندان در سنندج، مرکز استان کردستان، در راهپیمایی اعتراضی شرکت کردند و رانندگان برخی خودروها نیز با بوق زدن از آنها حمایت کردند. گزارش‌های ویدئویی نشان می‌دهد یک مأمور حکومتی به طور مستقیم به یک راننده پراید گلوله شلیک کرده است.

تصاویر منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی راننده را بی‌جان و خون‌آلود نشان می‌دهد.

اعتراضات در تهران روز شنبه در مناطق مختلف پایتخت در جریان بود. در حوالی دانشگاه شریف، دود و ترافیک دیده می‌شد و به نظر می‌رسید معترضان در مقابل نیروهای حکومتی مقاومت می‌کنند.

سوختن یک دستگاه موتورسیکلت در یکی از خیابان‌های #تهران، ۱۶ مهر pic.twitter.com/qmCYTpUnK4

— VOA Farsi صدای آمریکا (@VOAfarsi) October 8, 2022

اعتراضات دانشجویی دست‌کم در دانشگاه‌های تهران، علم و صنعت، شریف، الزهرا، و تربیت مدرس گزارش شده است.

در دانشگاه صنعتی شریف دانشجویان شعار دادند: «نیکای ما رو بردند، جنازه‌ش رو آوردند.»

نیکای ما رو بردن
جنازه‌شو آوردن!

امروز دانشگاه امیرکبیر#مهسا_امینی #نیکا_شاکرمی pic.twitter.com/dWgttffehH

— داریوش زند (@dariush_Zand) October 8, 2022

گزارشی ویدئویی از اعتراضات میدان امامت نارمک شماری از مردم را نشان می‌دهد که با مقاومت در مقابل نیروهای حکومتی شعار «مرگ بر دیکتاتور» می‌دهند.

'#تهران، میدان امامت نارمک،‌ شنبه ۱۶ مهر'#مهسا_امینی #MahsaAmini pic.twitter.com/mmpFnutbNJ

— Vahid Online (@Vahid) October 8, 2022

بنا بر گزارش‌های تصویری، در حوالی بازار تهران، ده‌ها معترض در حال راهپیمایی هستند و شلیک مأموران موجب می‌شود معترضان نیز با شعار «بی‌شرف، بی‌شرف» به سمت آنها سنگ پرتاب کنند. پس از آن در تصویر شماری از مأموران در حال فرار دیده می‌شوند.

در گوهردشت، استان البرز، شماری از شهروندان با شعار «ایرانی باغیرت، حمایت حمایت» از همشهری‌های خود می‌خواهند به تظاهرات بپیوندند. شماری از زنان حجاب بر سر ندارند و دست‌های هم را گرفته‌اند.

سردادن شعار «ایرانی با غیرت، حمایت حمایت» در تجمع اعتراضی گوهردشت #کرج pic.twitter.com/XUJzokAA9V

— VOA Farsi صدای آمریکا (@VOAfarsi) October 8, 2022

بنا بر اطلاعات رسیده به بخش فارسی صدای آمریکا، در شهر فردیس، استان البرز معترضان با شعارهای «زن زندگی آزادی» و «مرگ بر دیکتاتور» به خیابان آمده‌اند و شمار قابل توجهی از زنان حجاب بر سر ندارند. بنا بر این گزارش، نیروهای حکومتی حین شعار دادن مردم، به آنها حمله می‌کنند اما اعتراضات همچنان ادامه دارد.

گزارش رسیده به صدای آمریکا حاکی از این است که اینترنت تلفن‌های همراه در فردیس قطع شده و اینترنت خانگی نیز با اختلال مواجه است.

در این حال، نیروهای حکومتی که شماری از آنها سلاح به همراه دارند، با گاز اشک‌آور به مردم حمله کرده‌اند. یک گزارش ویدئویی عده پرشماری از مردم را نشان می‌دهد که شعار می‌دهند: «بسیجی کم آورده، رفته تفنگ آورده.» در گزارشی دیگر، معترضان می‌گویند: «امسال سال خونه، سید علی سرنگونه»

برگزاری تظاهرات و تجمع اعتراضی در فردیس #کرج، ۱۶ مهر pic.twitter.com/GAhl99rFZc

— VOA Farsi صدای آمریکا (@VOAfarsi) October 8, 2022

در میدان سعادت‌آباد نیز شماری از زنان در حالی که روسری‌های خود را از سر برداشته‌اند و در هوا می‌چرخانند، از سوی ماشین‌ها با بوق ممتد حمایت می‌شوند.

در اصفهان، نیروهای یگان ویژه که تعدادی از آنها سلاح در دست دارند، معترضان را با باتوم می‌زنند.

اصفهان ۱۶ مهر ۱۴۰۱#مهسا_امینی pic.twitter.com/n40pImpEop

— +۱۵۰۰تصویر (@1500tasvir) October 8, 2022

برخی گزارش‌ها حاکی از این است که در مناطقی اعتراضات با اعتصابات همراه شده است. یک گزارش ویدئویی از تجریش در شمال تهران، مغازه‌های بسته را نشان می‌دهد.

ویدیو با این توضیح فرستاده شده: تهران، اعتصاب مغازه‌داران تجریش، ۱۶ مهر ۱۴۰۱#مهسا_امینی pic.twitter.com/HtgmcGHMNH

— +۱۵۰۰تصویر (@1500tasvir) October 8, 2022

برخی منابع خبری هم گزارش داده‌اند که اعتصابات در پالایشگاه آبادان آغاز شده و از روز جمعه بارگیری قیر و سایر مواد نفتی در آن پالایشگاه متوقف شده است. گفته شده روز شنبه ۱۶ مهر، حکیم قیم رئیس پالایشگاه نفت آبادان «اعتصاب بخش‌های مختلف» را به طور کتبی به وزارت نفت و استانداری خوزستان اعلام کرده است.

مقاومت در برابر ماموران

در جریان اعتراضات روز شنبه ویدئوهایی از مقاومت انفرادی زنان در مقابل مأموران منتشر شده است. در محله نارمک تهران، برخی از زنان یک به یک در مقابل مأموران لباس شخصی ایستاده‌اند و تلاش می‌کنند با آنها حرف بزنند.

همچنین گزارشی ویدئویی در مشهد، ایستادگی دختری جوان را در مقابل چندین مأمور انتظامی نشان می‌دهد و در حالی که یکی از مأموران با باتوم ضربات شدیدی می‌زند، همچنان ایستاده است و با مأمور حرف می‌زند.

ویدئویی نیز مقاومت مردم معترض در مقابل نیروهای حکومتی را در بلوار کوثر مشهد نشان می‌دهد.

رویارویی معترضان و نیروهای امنیتی در بلوار کوثر #مشهد، ۱۶ مهر pic.twitter.com/gppDi6JYql

— VOA Farsi صدای آمریکا (@VOAfarsi) October 8, 2022

ادامه حمایت‌های جهانی

امروز شنبه جمع بزرگی از ایرانیان مقیم هلند و شمار زیادی از شهروندان آن کشور در حمایت از اعتراضات جاری در ایران در شهر لاهه هلند تجمع کردند.

بر اساس گزارش ها در این گردهمایی که به لحاظ گستردگی کم سابقه توصیف شده است نزدیک به پنج هزار نفر از جمله تمامی احزاب سیاسی هلند و نیز بزرگترین سندیکای کارگری آن کشور یکصدا از اعتراضات سراسری در ایران حمایت کردند.

در این گردهمایی رئیس پارلمان هلند، فرح کریمی نماینده ایرانی تبار سنای هلند، و برخی از رهبران احزاب سیاسی آن کشور در سخنرانی ضمن حمایت از خواست های معترضان ایرانی، سرکوب خشونت بار اعتراضها را از سوی جمهوری اسلامی ایران محکوم کردند.

کشته‌شدن مهسا امینی و آغاز دور جدید اعتراضات سراسری

دور جدید اعتراضات سراسری ایران از بیست‌ودو روز پیش در ۲۵ شهریور آغاز شده و در همه استان‌های کشور جریان داشته است.

در جریان این دور اعتراضات که پس از کشته شدن مهسا (ژینا) امینی در بازداشت از سر گرفته شده است، تا کنون شعارهایی از جمله «مرگ بر خامنه‌ای»، «مرگ بر دیکتاتور»، «زن، زندگی، آزادی»، «خامنه‌ای قاتله، حکومتش باطله»، «فتنه ۵۷، عامل هر فلاکت»، «این آخرین پیامه، هدف خود نظامه»، «آذربایجان بیدار است، حامی کردستان است»، «کردستان، چشم و چراغ ایران»، «کشتن برای روسری، تا کی چنین خاک بر سری»، «نه روسری، نه توسری، آزادی و برابری»، «فکر نکنید امروزه، قرار ما هرروزه»، «وای به روزی که مسلح شویم»، «رضا شاه،‌ روحت شاد» داده شده است.

مهسا امینی ۲۲ ساله که به همراه خانواده‌اش از سقز به تهران سفر کرده‌ بود، ۲۲ شهریور توسط گشت ارشاد بازداشت و به مرکز پلیس امنیت اخلاقی، مشهور به بازداشتگاه وزرا منتقل شد. او ساعاتی بعد با آمبولانس به بیمارستان کسری برده شد و در بخش مراقبت‌های ویژه بستری شد و ۲۵ شهریور جان باخت.

خبرنگار فارس می نویسد: می توان تصور کرد که هدف مهمی در زندگی به جزء خوش‌گذرانی ندارند که آنهم لابد با توجه به سبک زندگی آنها در کشور ما خیلی بساطش جور نیست! بیشتر من را یاد آن نوجوانی می‌انداختند که چند وقت پیش در اینستاگرام کلیپ‌های مشمئز کننده‌اش با دو دختر کم سن و سال‌تر از خودش خاطر بسیاری از مردم را جریحه‌دار کرده بود.

خبرگزاری فارس گزارشی از جزئیات تجمعات در تهران و افراد حاضر در آن منتشر کرده است.
به گزارش «انتخاب»؛ متن کامل این مطلب در ادامه می آید: فیلم‌های منتشر شده از اغتشاشات و حضور پررنگ نوجوان‌ها در آن برایم عجیب بود. عصر چهارشنبه برای شناخت بیشتر این طیف به میان معترضان رفتم. پیدا کردن‌شان سخت نبود. خیابان‌های منتهی به میدان ولی عصر(عج) اولین جایی بود که توانستم با گروهی حدودا ۱۵ نفره از آنها همراه شوم. آنچه در این گزارش می خوانید حاصل همراهی حدودا ۳ ساعته با دختر و پسرهای جوان و نوجوانی است که شنیده بودم برای خونخواهی مهسا امینی به خیابان‌ها آمده‌اند.

ساعت ۱۷:۳۰ در تقاطع خیابان برادران مظفر و روبه‌روی یک قهوه فروشی با چند دختر و پسر جوان همراه شدم؛ همگی تقریبا زیر ۱۸ سال. تردید داشتم چطور به جمعشان ورود کنم. نگران بودم ظاهر و لباس‌های متفاوتم جلب توجه کند. اما دل به دریا زدم و با اولین شعارها با آنها همراهی کردم و وارد خیابان ولی عصر شدیم. پلیس مانع از تجمع می‌شد. شلیک اولین گاز اشک آور حسابی چشم و گلویم را سوزاند. بعضی‌هایشان فورا سیگار روشن کردند. یک نفرشان به من هم تعارف کرد. سیگار را گرفتم و در جیبم گذاشتم. نگران بودم پوک زدن‌های ناشیانه هویتم را لو دهد.

با حضور پلیس از کوچه‌های فرعی به سمت چهارراه ولی عصر فرار کردیم. برای اینکه جمعیت را گم نکنم یک دختر و پسر جوان را نشان کردم و به دنبال آنها می‌دویدم. اینترنت قطع بود و این افراد با تلفن محل قرار بعدی را مشخص می‌کردند. قرار بعدی سر خیابان وصال بود. با آنها همراه شدم.
روال کار به این شیوه بود که ابتدا شعار می دادیم وقتی به حدود ۴۰ تا ۵۰ نفر می رسیدیم با هدایت لیدرهایی که عمدتا موتورسوار بودند و سن های بالاتری داشتند، خیابان را می بستیم.
نوع برخوردها خشن بود. متوجه شدم برخی چاقوی جیبی و اسپری فلفل داشتند. رفتار دخترها هم مثل پسرها بود. در میان راه چند تابلو راهنمایی و سطل زباله را آتش زدند. کرکره مغازه ها غالبا پایین بود. جوانی حدودا ۲۰ یا ۲۱ ساله که سعید صدایش می‌کردند، حس لیدری این جمع را داشت. بقیه هم یکی درمیان به توصیه های سعید گوش می دادند.

قرار بعدی میدان فردوسی بود. در مسیر با هم، کمی هم‌کلام شدیم. همین همراهی در یک ساعت اول و شنیدن نوع حرف‌های آنها مشخص می‌کرد اینها نسبتی با گروهکی‌هایی که بارها وصف حالشان را شنیده بودم، ندارند. با اینکه کار را جدی گرفته بودند اما بعضا برخوردها و شوخی‌های غیراخلاقی و راحت بین دختر و پسرها رد و بدل می‌شد. حتی در شوخی هایشان هم تند و عصبانی برخورد می‌کردند. اصطلاحات و واژه‌هایی به کار می‌بردند که مشخصا ویژه زیست مجازی بود. ادبیات‌شان برای من که فقط چند سالی از آنها بزرگتر بودم خیلی قابل درک نبود.

به وضوح مشخص است هیچ تقید دینی و سیاسی ندارند. می توان تصور کرد که هدف مهمی در زندگی به جزء خوش‌گذرانی ندارند که آنهم لابد با توجه به سبک زندگی آنها در کشور ما خیلی بساطش جور نیست! بیشتر من را یاد آن نوجوانی می‌انداختند که چند وقت پیش در اینستاگرام کلیپ‌های مشمئز کننده‌اش با دو دختر کم سن و سال‌تر از خودش خاطر بسیاری از مردم را جریحه‌دار کرده بود.

قاعدتا از زندگی‌شان احساس رضایت ندارند و هر کس را که عامل این عدم موفقیت بدانند با سخت‌ترین برخوردها و شعارها به او حمله می‌کنند؛ این عامل ناکامی می خواهد دین و قرآن به آنها معرفی شده باشد یا متدینین، بسیجی‌ها، پلیس و… البته در مسیری که من با آنها بودم به جز شکستن شیشه چند مغازه و کندن تابلوها و نرده‌های خیابان، موقعیتی برای سنجش رفتار آنها با افرادی با ظاهرمذهبی یا خانم‌های محجبه پیش نیامد اما کلیپ‌ها و ویدئوهای مختلفی در فضای مجازی منتشر شده بود که این میزان خشونت و تنفر را به وضوح به تصویر می‌کشید.
به میدان فردوسی رسیدیم و در خروجی مترو مستقر شدیم. «نترسید نترسید ما همه با هم هستیم» و «مرگ بر دیکتاتور»، «ای مردم با غیرت حمایت حمایت» از شعارهای اولیه‌ای بود که این گروه می‌دادند. به مرور به وسط خیابان آمدیم و ترافیک سنگین شد. ناگهان چند موتور سوار، هماهنگ با هم خیابان را کاملا بستند. چند زن نقابدار که مسن‌تر بودند وارد جمع ما شدند و میدان‌داری می‌کردند. ماشین‌ها و مردم هم نظاره‌گر بودند.

موتورسوارها که حدودا تعدادشان ۱۰ تا ۱۵ نفر بود شروع به بوق زدن ممتد کردند. بقیه هم مردم را تشویق به همراهی می‌کردند. جو هیجانی خیلی بالا بود. ناگهان سطل زباله را به وسط خیابان آوردند و در کسری از ثانیه آتش زدند. متوجه نشدم چه کسی این کار را کرد؛ گروه جوان همراه ما یا میانسال‌های تازه‌وارد. به‌هر حال، میدان فردوسی از چهار طرف بسته شد. گروه نوجوان‌ها هم چند دقیقه‌ای شعار دادند و به هم ریختند و آتش زدند. رفتارشان مثل قهرمان بازی‌های رایانه‌ای بود. انگار خرابکاری را فقط برای هیجان و لذتش انجام می‌دادند؛ یک جور تخلیه انرژی.

اما در گوشه دیگر میدان، ماجرا فرق می‌کرد. تحرکات لیدرها توجهم را بیشتر جلب می‌کرد. زنان و مردانی که معلوم بود جنسشان با این جوان‌ها متفاوت است. کارشان را کاملا بلدند و برای تک‌تک رفتارشان برنامه دارند. هیچکدام از موتورها پلاک نداشتند. یک زن و مرد یا دو مرد سوار هر موتور بودند. در تاریکی شب متوجه نشدم که مسلح بودند یا نه اما بعدا از همکاران دیگر شنیدم که می‌گفتند در دست برخی لیدرها اسلحه‌هایی دیده‌اند.

چند دقیقه بعد پلیس وارد میدان شد. بلافاصله موتوری ها آدرس محل بعدی تجمع را دادند و تا قبل از رسیدن پلیس محل را ترک کردند. با ورود پلیس به میدان، جوانان شعاردهنده هم متفرق شدند و دوباره قرار بعدی را گذاشتند: زیر پل چوبی! از اینجا به بعد همه چیز تکرار می‌شد. ابتدا شعار می دادند و ترافیک ایجاد می‌کردند. وقتی جمعیت به حدود ۴۰ تا ۵۰ نفر می‌رسید، سر و کله لیدرهای موتورسوار پیدا می‌شد که سن و سال بالاتری داشتند. ناگهان خیابان با یک سطل زباله یا لاستیک شعله‌ور مسدود می‌شد. به محض ورود پلیس، موتورسوارها ناپدید می‌شدند. حالا این جوان‌های هیجان‌زده باقی می‌ماندند و مردم بهت‌زده و پلیسی که باید این صحنه را مدیریت کند!

ظهر پنجشنبه اطلاعاتی از بازداشت شدگان دریافت کردم. همان نوجوانان و جوانان کم سن و سال. در توصیف آنها می گفتند: اکثرا دغدغه معیشتی ندارند. اهل گیم و اینستاگرامند! بدون قید و بند مذهبی. معتقد به آزادی بی حد و حصر رابطه با جنس مخالف. به شدت نسبت به دین بغض دارند. روحانیت و اسلام را عامل ناخوشی‌شان می‌دانند. در اعترافاتشان مشخص شده پیوند خانوادگی شان به شدت ضعیف است و بعضا پدر و مادرهایشان با هم زندگی نمی‌کنند. پلیس می‌گوید بعضی هایشان که پوشش نامناسبی دارند تا هنگامی که خانواده شان لباس مناسب برایشان نیاورند نگه می داریم. مادرانشان که می‌آیند وضع پوششان به گونه‌ای است که باید آنها را نیز نگه داریم اما بعضا اغماض می کنیم! البته حساب اغتشاش‌گران فرق دارد باید بمانند تا محاکمه شوند.

دکتر منوچهر زارعی جامعه شناس آنها را در جرگه وندالیسم دسته بندی می کند و می‌گوید: «وندالیسم» عارضه امروز مدرنیته است. بیماری نوظهوری که تقریبا در همه جوامع به ظاهر توسعه یافته مشاهده می‌شود. کودکانی که در اینستاگرام و فیسبوک پرورش پیدا می‌کنند و در دیسکوها و کازینوها بزرگ می‌شوند. اکثرا هیجانات جوانی را با الکل یا مخدر سرکوب می‌کنند اما هر از چند گاهی به بهانه‌ای به خیابا‌ن‌ها می‌ریزند و با آشوبگری و تخریب اموال عمومی، هیجانات خود را تخلیه می‌کنند. انگار ما هم باید سزای غربی شدنمان را اینگونه بدهیم. سیاست‌های توسعه غربی که دهه ۷۰ پایه‌گذاری کردیم هم اکنون محصولش را درو می‌کنیم. البته که اینها هنوز در اقلیتند و بسیار محدود، اما همین مقدار کم نیز دردآور است. خانواده، آموزش و پرورش و لقمه شبهه‌دار و نحوه تربیت و مصرف رسانه‌ای بیشترین نقش و تقصیر را در این ماجرا دارند.

به نظرم این نوجوان‌ها مراقبت‌های خاص می‌خواهند. شاید باید پس از شناسایی در مدارس خاص ثبت‌نام شوند تا هم آموزش‌های مناسب ببینند و هم بقیه را کمتر آلوده کنند. دکتر زارعی درست می‌گوید؛ انگار به میزان تقلید از غربی‌ها، داریم شبیه آنها می‌شویم لااقل در نابهنجاری‌های فرهنگی. اما یک تفاوت جدی نیز وجود دارد. غربی‌‌‌ها مثل ما این همه دشمن و گروهک تروریستی و معاند ندارند. هیچ کجای دنیا دشمنان قسم خورده که به این میزان دستشان به خون مردم آغشته باشد و رسانه‌های پرشماری که ساعت‌ها برای تهییج مردم و به خشونت کشیدن جامعه وقت بگذارند و هزینه کنند، وجود ندارد.
رسانه هایی که ایجاد یاس و ناامیدی را در برنامه دارند و هنرشان این است تا کوچکترین ایرادی را به نظام سیاسی و دینی کشور منتسب کنند و مردم را به خیابان بکشند. آنگاه با پنهان شدن پشت مردم سپری را برای گروهکی ها و تروریستها ایجاد کنند.

یکی از همکاران که سابقه خبرنگاری در فتنه ۸۸ را نیز دارد می‌گفت: این مسائل برای ما تکراری است. این رسانه ها بیشترین اثر را روی خودشان می گذارند. بیش از ۴۰ سال است که هر بار باورشان می شود که کار نظام تمام است اما باز هم دست از پا درازتر ناکام می مانند و مشغول سناریوسازی دیگری می شوند. البته پشتکار خوبی دارند هر کسی بود تا الان هزار بار ناامید شده بود. انگار به اراده الهی ماموریت دارند تا ما را قوی تر کنند همان کاری که تاکنون کرده اند.

کیهان لندن: على کریمی با بستن دستبند سبز در بازی برگشت ایران و کره جنوبی در سئول در جریان بازی‌های انتخابی جام جهانی آفریقای جنوبی، با تظاهرات ضد حكومتى در ایران اعلام همبستگی کرد.
– على كریمى كه ٤٣ سال دارد، پیوسته در امور نیکوکاری پیشقدم بوده است. او در سال ١٤٠٠ براى ادامه تحصیل دانش‌آموزان در مناطق محروم كشور از جمله سیستان و بلوچستان، هزار تبلت به ارزش ٢/٥ میلیارد تومان تهیه و توزیع نمود. وى همچنین هزینه ساخت یك دبیرستان سه كلاسه دوره متوسطه روستاى مولاآباد كشارى از توابع این استان را به عهده گرفت
کاپیتان پیشین تیم ملی فوتبال ایران که هواداران بسیار در واقعیت و دنبال‌کنندگان بی‌شمار در رسانه‌های اجتماعی دارد، همواره از محبوبیت خود در نزد مردم برای حمایت از تظاهرات علیه رژیم جمهوری اسلامی استفاده کرده است.

به نوشته “«تلگراف»، کریمی اولین چهره سرشناس و مشهورى است که گشت ارشاد جمهوری اسلامی را مقصر مرگ مهسای ٢٢ ساله دانست و به میلیون‌ها دنبال‌‌کننده‌اش گفت که روایت خانواده‌ مهسا را باور دارد که دخترشان بر اثر جراحات وارده پس از ضرب و جرح به دست پلیس مذهبی جان خود را از دست داده است.

مهاجم سابق تیم بایرن مونیخ که به دلیل علاقه شدید مردم ایران به فوتبال به عنوان یک «اسطوره» شناخته می‌شود، از آن زمان حساب‌های خود در شبکه‌های اجتماعی را به تریبونی برای تشویق تظاهرات مردمی علیه جمهوری اسلامی و به اشتراک گذاشتن تصاویر و فیلم‌های تظاهرات تبدیل کرده است.

کریمی روز شنبه در توییتر و اینستاگرام خطاب به نیروهای مسلح ایران نسبت به تلاش آنها برای سرکوب مردم هشدار داد و گفت: «شما سربازان میهن هستید، و مسئول حفاظت از جان شهروندان ایران، نه اینکه آنها را از بین ببرید.»

به گزارش «تلگراف»، فعالیت فزاینده کریمی در حمایت از براندازی جمهوری اسلامی و استقرار دموکراسی در ایران توجه دستگاه‌های امنیتی رژیم را جلب کرده است.

خبرگزاری «فارس» سخنگوی سپاه پاسداران، روز جمعه کریمی را «آشوبگر» خواند و از وزارت اطلاعات و قوه قضائیه خواست تا با وی «برخورد» کنند.

کریمی اولین بار در سال ٢٠٠٩ در اوج «جنبش سبز» در اعتراض به نتایج انتخابات نمایشی ریاست‌ جمهورى اسلامی در ایران، با بستن دستبند سبز در بازی برگشت ایران و کره جنوبی در سئول در جریان بازی‌های انتخابی جام جهانی آفریقای جنوبی، با تظاهرات ضد حکومتى در ایران اعلام همبستگی کرد.

او تا کنون در بسیاری از کارزارهای مخالفت با سیاست‌های داخلی و منطقه‌ای رژیم ایران، شامل ممنوعیت ورود زنان به ورزشگاه‌ها و حمایت رژیم از گروه‌های شبه‌‌نظامى در لبنان، عراق و نوار غزه شرکت داشته است.

علی کریمی در سال ۱۳۹۰ پیراهن امضا شده «شالکه ٠۴» خود را به خانواده اشکان سهرابى از جانباختگان حوادث ١٣٨٨ هدیه داد.

او در زمستان ۱۳۹۶ در برنامه «نود» صداوسیمای جمهوری اسلامی شرکت کرد و به مناظره با محمدرضا ساکت از مسئولین فدراسیون فوتبال انتقاد و با ارائه دلایلی، این فدراسیون را متهم به فساد کرد.

على کریمى که ۴٣ سال دارد، پیوسته در امور نیکوکاری پیشقدم بوده است. او در سال ١۴٠٠ براى ادامه تحصیل دانش‌آموزان در مناطق محروم کشور از جمله سیستان و بلوچستان، هزار تبلت به ارزش ٢/۵ میلیارد تومان تهیه و توزیع نمود. وى همچنین هزینه ساخت یک دبیرستان سه کلاسه دوره متوسطه روستاى مولاآباد کشارى از توابع این استان را به عهده گرفت.

على کریمى در حمایت از کودکان یتیم و بى‌سرپرست، کمک‌هاى مالى به آسایشگاه‌هاى معلولین، تقبل هزینه‌هاى درمانى، رساندن دارو به بیمارستان‌ها و ارسال اجناس مورد نیاز به زلزله‌زدگان نیز همواره فعال بوده است.

او در سال ۱۳۹۰ تعدادی از پیراهن‌های خود را برای مصرف در امور خیریه به حراج گذاشت.

علی کریمی در ژوئیه ۲۰۱۹ نیز در مراسم خیریه «یونیسف» که با حضور دکتر ویل پارکس نماینده این سازمان در ایران برگزار شد، حضور یافت.

رادیوفردا: مشهورترین گروه هکری جهان موسوم به «انانیموس» (ناشناس) روز پنج‌شنبه ۳۱ شهریور در حساب توئیتری خود اعلام کرد که علاوه‌بر وب‌سایت‌های مربوط به علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی و ریاست‌جمهوری، بیش از یک‌هزار دوربین مداربسته داخل ایران را نیز هک کرده است.

گزارش‌های مختلف نشان می‌دهد که نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی از تصاویر دوربین‌های مداربسته در شهرهای مختلف ایران برای شناسایی و بازداشت معترضان استفاده می‌کنند.

گروه هکرهای ناشناس از ابتدای دور جدید اعتراضات در ایران در پی جان‌باختن مهسا امینی، به حکومت جمهوری اسلامی «اعلان جنگ» کرد و در دو روز گذشته چندین سایت مهم حکومتی را هک و از دسترس خارج کرده است.

در جریان حمله به وب‌سایت‌های حکومتی ایران، هکرهای انانیموس پایگاه اطلاع‌رسانی دولت، درگاه ملی دولت هوشمند، وب‌سایت بانک مرکزی، پزشکی قانونی، وزارت ارشاد و وب‌سایت رادیو و تلویزیون حکومتی جمهوری اسلامی را هدف قرار دادند.

برخی از این وب‌سایت‌ها پس از مدتی به حالت عادی برگشتند و برخی دیگر مانند وب‌سایت رهبر جمهوری اسلامی – هر دو نسخه فارسی و انگلیسی – همچنان از دسترس خارج هستند.

بی‌بی‌سی: سازمان عفو بین‌الملل گزارش تحقیقاتی مفصلی درباره «برخورد نظامی جمهوری اسلامی با اعتراضات اردیبهشت و خرداد ۱۴۰۱» منتشر کرده است.
این سازمان از جامعه جهانی خواست تا حکومت ایران را پاسخگو نگه دارد و نوشت در این اعتراضات ماموران به سوی معترضان آتش گشودند و دست‌کم چهار نفر کشته شدند.
عفو بین‌الملل در این گزارش با عنوان «علنا دارند شلیک می‌کنند» ، به مقابله خشونت‌آمیز حکومت ایران با تجمع‌‌ها علیه افزایش قیمت مواد غذایی و همچنین فروریختن مرگبار ساختمان متروپل پرداخته است. بنابر این گزارش ماموران امنیتی ایران برای سرکوب اعتراضات «به طور غیرقانونی اقدام به شلیک گلوله‌های جنگی و گلوله‌های ساچمه‌ای شکاری» کرده‌اند.
عفو بین‌الملل ضمن تایید کشته شدن چهار تن در این اعتراضات، گزارش داده که شمار دیگری نیز بر اثر شلیک گلوله‌های ساچمه‌ای شکاری مجروح شده‌اند. استفاده از این گونه گلوله و سلاح معادل شکنجه است. عفو بین‌الملل گزارش خود را بر مبنای روایت شاهدان و معترضان و رهگذران حاضر در صحنه مستند کرده است. علاوه بر این در این گزارش آمده که مقامات بازهم «از قطع عمدی اینترنت و اختلال در شبکه تلفن همراه» سود جستند تا «مانع ارتباط مردم با یکدیگر شوند و جنایات خود را پنهان کنند.» عفو بین‌الملل برای بررسی استفاده غیرقانونی از قوای قهریه از سوی مقامات ایران، تعداد زیادی تصاویر ویدئویی، اظهارات مسئولان و گزار‌ش‌های رسانه‌های وابسته به حکومت را بررسی و تجزیه و تحلیل کرده است. این سازمان همچنین برای تهیه گزارش خود با مدافعان حقوق بشر و روزنامه‌نگارانی که با افراد و گروه‎‌های صدمه‌دیده در طی این اعتراضات در تماس بوده‌اند، صحبت کرده است.

«اعتراضات به گرانی؛ تایید نام سه تن از کشته‌شدگان»

بنابر گزارش سازمان عفو بین‌الملل، اعتراضات به گرانی افزایش قیمت مواد غذایی، اواسط اردیبشهت ۱۴۰۱ در خوزستان آغاز شد و بین روزهای ۲۲ تا ۲۷ اردیبهشت به استان چهارمحال و بختیاری کشید. سازمان عفو بین‌الملل می‌گوید در این دوران نیروهای امنیتی برای سرکوب «بی‌درنگ اعتراضات»، به «قوای قهریه غیرقانونی» روی آوردند. بر اساس شواهد صوتی و تصویری بررسی شده این سازمان، ماموران امنیتی به دفعات در این اعتراضات دست به سلاح بردند. طبق این گزارش، حداقل سه نفر به نام‌های بهرو ز اسلامی، جمشید مختاری و سعادت هادیپور در ارتباط با اعتراضات صورت گرفته بین ۲۴ تا ۲۷ اردیبهشت در استان چهارمحال و بختیاری کشته شدند. فرد دیگری به نام حمید قاسمپور نیز در ۲۳ اردیبهشت به شدت مجروح شد و یکی از افراد محلی گزارش داد که وی اندکی پس از آن جان باخته است. اعتراضات خیابانی در روز پنجشنبه – ۲۲ اردیبهشت – همزمان با آن آغاز شد که دولت ایران رسما بهای مرغ، تخم مرغ و لبنیات را از امروز افزایش داد.
عفو بین‌الملل می‌گوید نتوانسته به اطلاعاتی دست یابد که این موضوع را قطعا تأیید کنند. هرچند یکی از نمایندگان مجلس ایران نیز ۲۵ اردیبهشت، بدون ذکر نام، از مرگ یک فرد در استان خوزستا ن در جریان اعتراضات به افزایش قیمت مواد غذایی خبر داد. در این گزارش آمده: «در حالی که اقلیتی از معترضان به پرتاب سنگ دست زده و اقدام به آتش‌سوزی و تخریب اماکن کردند، نیروهای امنیتی بدون رعایت اصول ضروری و تناسب از قوای قهریه استفاده کردند و بدینسان اکثریت قریب به اتفاق معترضانی را که در حال استفاده صلح‌آمیز از حق آزادی تجمع و حق آزادی بیان بودند از حقوقشان محروم کردند.» به گفته عفو بین‌الملل در تمام فیلم‌های ویدئویی بررسی شده هیچ خطر قریب‌القوع مرگ یا آسیب جدی متوجه نیروهای امنیتی یا ماموران نبوده است. بر طبق قوانین بین‌المللی این تنها قاعده‌ای است که به نیروی‌های دولتی اجازه توسل به قوه قهریه را می‌دهد.

«اعتراضات متروپل؛ شلیک با شاتگان به سوی معترضان عزادار»

بر اساس این گزارش، در جریان اعتراضات جداگانه‌ای که بین دوم تا ۱۰ خرداد ۱۴۰۱ در شهر آبادان در اعتراض به ریزش یک ساختمان ناتمام و کشته شدن ده‌ها نفر رخ داد، استفاده نیروهای امنیتی از قوای قهریه مطلقا غیرقانونی تشخیص داده شده است. این نهاد حقوق بشری اعتراضات آبادان را «مسالمت‌آمیز» توصیف کرده است. اما به گفته عفو بین‌الملل «نیروهای امنیتی با شاتگان به سوی معترضان عزادار شلیک کردند». گزارش عفو بین‌الملل می‌گوید حداقل در یکی از ویدئوهای مربوط به این اعتراضات، صدایی که شنید‌ه می‌شود به احتمال زیاد صدای شلیک گلوله‌های جنگی است.
نیروهای امنیتی در جریان هر دو دور اعتراضات در اردیبهشت و خرداد ۱۴۰۱ ، در اقدامی کاملا غیرقانونی، به شلیک گلوله‌های ساچمه‌ای شکاری (birdshot) متوسل شدند. طراحی این گلوله‌ها به نحوی است که پس از شلیک پخش می‌شوند و جراحت جدی ایجاد می‌کنند. عفو بین‌الملل به شواهدی از جراحات مشهود بر پشت، کمر، باسن، پاها و یا سر مصدومان دست یافته است که با جراحات ناشی از استفاده گلوله‌های ساچمه‌ای شکاری تطابق دارد. ویدئوهای بررسی شده همچنین نشان می‌دهند که نیروهای امنیتی یک مرد در بازداشت و یک زن را مورد ضرب وشتم قرار می‌دهند. استفاده از گاز اشک‌آور و ماشین آبپاش بر ای متفرق کردن اعترا ض‌های مسالمت‌آمیز از دیگر موارد خشونت دولتی است که در گزارش عفو بین‌اللمل حکومت ایران به آن متهم شده است. به باور این نهاد ناظر بر وضعیت حقوق بشر برخوردهای نظامی با معترضان در سا‌ل‌های اخیر، رویه‌ای است که از اعتراضات دی ۱۳۹۶ به این سو آغاز شده و صدها کشته بر جا گذاشته است.

عفو بین‌الملل خواستار تاسیس فوری یک سازوکار مستقل تحقیقاتی شد

عفو بین‌اللمل همچنین از شورای حقوق بشر سازمان ملل خواست تا فورا یک سازوکار مستقل تحقیقاتی تاسیس کند. این نهاد ناظر بر وضعیت حقوق بشر می‌گوید چنین سازوکاری «با جمع‌آو ری، نگهداری و تجزیه و تحلیل شواهد مربوط به جدی‌ترین جرایم بین‌المللی صورت گرفته در ایران، برگزاری محاکمه‌های منصفانه در آینده را تسهیل خواهد کرد.» عفو بین‌اللمل می‌نویسد «مسیرهای دستیابی به عدالت در داخل بسته شده‌اند.» دیانا الطحاوی، معاون مدیر عفو بین الملل در خاورمیانه و شمال آفریقا، می‌گوید: «مردم در جنوب غرب ایران برای اعتراض به افزایش قیمت مواد غذایی و دادخواهی در حق قربانیان فروریختن مرگبار یک ساختمان به خیابان‌ها آمدند، برخورد نظامی مقامات بار دیگر بی‌اعتنایی مطلق آنها نسبت به ارزش و قداست جان انسان و موازین حقوقی بین‌المللی در مورد استفاده از قوای قهریه و سلاح گرم را به نمایش گذاشت.» او هشدار داد: «خشم به حق مردم ایران در مورد فساد، تورم، بیکاری، دستمزدهای پایین یا پرداخت نشده و گرانی مواد غذایی و سرکوب و خفقان سیاسی احتمالا منجر به اعتراضات بیشتر خواهد شد و نیروهای امنیتی ایران اگر وادار به پاسخگویی نشوند، دست خود را بازتر خواهند دید و به کشتن و زخمی کردن معترضان ادامه خواهند داد.»
در سال‌های اخیر، بارها اعتراض‌ها به گرانی یا کم‌آبی، با خشونت از طرف حکومت سرکوب شده است. در آبان ۱۳۹۸، گرانی بنزین به اعتراض‌های گسترده‌ای دامن زد که با خشونت کم‌سابقه نیروهای نظامی و امنیتی روبه‌رو شد.

بی‌بی‌سی: تحلیل‌های مناسبتی در سالگرد انقلاب ۵۷ هرساله منتشر می‌شود اما تفاوت تحلیل‌ طرفداران حکومت و منتقدان وضع موجود هر سال رو به افزایش است. یک طرف می‌گوید “ایران به یک ابرقدرت جهانی تبدیل شده” و می‌تواند “رهبری جهان را بدست بگیرد”، اما بخشی از فعالان سیاسی، کارشناسان و ناظران خبر از بحران عمیق اجتماعی و سیاسی و خطر “شورش ‌طبقه متوسط” و “گسترش اعتراضات مدنی” می‌دهند و ناکارآمدی سیاست‌ها و شعارهای جمهوری اسلامی را در ۴۳ سالگی انقلاب به رخ رهبر و طرفداران حکومت می‌کشند.

‘خدا رحم کند’
دوازدهم بهمن به مناسبت سالگرد انقلاب اسلامی، مجمع روحانیون مبارز و مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم درباره بحران‌های جامعه بیانیه مشترکی منتشر کردند و از “تردید”مردم به اصل انقلاب سخن گفتند.

بیانیه با طرح اینکه از موازین اولیه جمهوری اسلامی عدول شده، بی آنکه نامی از آیت‌الله خامنه‌ای ببرد، بارها با اشاره به نگاه و تصمیمات آیت‌الله خمینی در اداره کشور، غیرمستقیم “حکمرانی” رهبر فعلی را زیر سوال برد و از “نظام” خواسته برای حل بحران‌های اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و بین المللی به موازین اولیه انقلاب برگردد و به جای شعار دادن، در جهت اصلاح گام بردارد که در نهایت با “اراده بالادستی حکمرانی” شدنی است.

وطن امروز روزنامه وابسته به اصولگرایان روز سیزدهم بهمن‌ تیتر نخستش را به همین موضوع اختصاص داد و با انتقادی تند از نویسندگان بیانیه، آنان را شریک مسئولیت دانست و نوشت: “دست‌کم ۲۴ سال از ۳۲ سال اخیر دولت در اختیار دوستان شما بوده است در تمام این ۲۴ سال امکان عملی شدن ایده‌هایتان فراهم بود.”

روزنامه کیهان نیز روز پنجشنبه به قلم حسین شریعتمداری، نویسندگان بیانیه را متهم به بازی در زمین دشمن کرد و نوشت دقت در متن بیانیه “این احتمال را قوت می‌بخشد که این بار هم برخی از مدعیان اصلاحات (آگاهانه یا ناخودآگاه‌) نقش پادوهای دشمن را برعهده گرفته‌اند.”

به جز این بیانیه، رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی هم مملو از تحلیل و تفسیر درباره اوضاع سیاسی و اجتماعی ایران است، روزنامه جمهوری‌اسلامی دوازدهم بهمن، سالگرد ورود آیت‌الله خمینی به ایران نوشت: “مسئولان نظام جمهوری اسلامی با صراحت اعتراف می‌کنند که از عدالت در جامعه انقلابی ما خبری نیست. درباره فقر و مشکلات معیشتی مردم هم چه مسئولان اعتراف کنند و چه نکنند، جای ذره‌ای تردید وجود ندارد که جامعه ما یکی از بدترین جوامع است”.

“فاصله طبقاتی در کشور غوغا می‌کند. یک طبقه ثروتمند در بالاترین شرایط رفاه از چنان زندگی اشرافی برخوردارند که می‌توان آنها را به نمونه‌های جهانی معروفی مثل اوناسیس و راکفلر تشبیه کرد و یک طبقه فقیر در شرایط بسیار سختی زندگی می‌کنند که تشبیه آنها به ساکنان شِعب ابی‌طالب تشبیهی منطقی است”. روزنامه جمهوری‌اسلامی در نهایت از مسئولان خواست به ناکارآمدی اعتراف و از آیت‌الله خمینی برای قصورشان عذرخواهی کنند.

مرتضی الویری شهردار پیشین تهران و از چهره‌های مطرح اصلاح‌طلب هم با رویکرد مشابه، به سایت رویداد۲۴ گفت: “برخی مسئولان عینکی به چشم زده‌اند که نمی‌توانند با آن واقعیت‌ها را بدرستی ببینند. آنها عینک خودشیفتگی به چشم زده‌اند، این همان عینکی است که زمانی شاه به چشم زده بود”.

آقای الویری خواستار بازنگری در سیاست‌های نظام شد و گفت اگر چنین اتفاقی نیفتد “خدا به ما رحم کند”.

کاظم صدیقی امام جمعه موقت تهران اما نگاه متفاوتی دارد. او در نماز جمعه گفت ایران تبدیل به یک قدرت جهانی شده و می‌تواند “رهبری جهان را بدست بگیرد” و مشکلات مربوط به انقلاب نیست بلکه بخاطر کسانی است که “با انقلاب فاصله دارند و “ولایت فقیه را در ردیف سایر رهبری‌ها می‌دانند”.

آیت‌الله خامنه‌ای در ملاقات با کابینه دولت جدید: اعتماد مردم تا حدی آسیب دیده؛ منتقدین: اقدامات رئیسی ‘تشریفاتی و نمایشی’ است
تظاهرات اعتراضی در ایران، روند طبیعی اجتماع یا توطئه دیگران؟
اعتراض‌های ایران؛ هفت تفاوت آبان ۹۸
رهبر جمهوری اسلامی تردید در اعتماد مردم به حکومت را مردود دانست

۲۲ دی‌ماه گذشته رسانه‌های ایران خبر از دستگیری جوانی را دادند که ماشین‌های گرانقمیت را آتش می‌زد.

‘شورش‌ اجتماعی’
۲۲ دی‌ماه رسانه‌های ایران خبر از دستگیری جوانی دادند که ماشین‌های گرانقمیت را آتش می‌زد. متهم در مقابل دوربین تلویزیون گفت وقتی ماشین‌های مدل بالا را می‌دیده از اینکه آنها دارند و او ندارد، از “حسادت” چنین کاری می‌کرده است.

به گفته رئیس پلیس تهران، در طول یک ماه و نیم، ده نفر دستگیر شده‌اند که بدون خصومت شخصی با راننده، به چنین ماشین‌هایی سنگ پرتاب کرده و حتی باعث مرگ راننده نیز شده‌اند.

صاحب‌نظران هم هشدارهای مشابهی داده‌اند و برای مثال تقی آزاد ارمکی جامعه شناس و محقق علوم اجتماعی به روزنامه اعتماد گفت اگر فشار‌های موجود برای حذف طبقه متوسط تداوم داشته باشد، “با یک جامعه آشوب‌زده، خشمگین و ناراحت مواجه خواهیم شد که رستگاری خود را در انتقام می‌بیند”.

هشدارهای کنشگران و تحلیل‌گران به معنی این نیست که مسئولان حواس‌شان به اتفاق‌‌های پیدا و پنهان جامعه نیست.

علی ربیعی معروف به “برادر عباد” که سابقه طولانی در دستگاه اطلاعات و امنیت ایران دارد و در دور دوم ریاست جمهوری حسن روحانی سخنگوی دولت بود، به مناسبت چهلمین سال انقلاب اسلامی در دی‌ماه ۹۷ به خبرگزاری ایسنا گفته بود: “حادثه دی ماه ۹۶ را تجربه‌ای کم نظیر از ناآرامی‌های اجتماعی تلقی می‌کنم که مشابه آن را در چهل سال گذشته تجربه نکرده بودیم”.

او فقر و بی‌عدالتی را عامل اصلی اعتراض‌های مردم در تقریبا صد شهر دانست و گفت: “نظریه‌ای در ارتباطات با عنوان مارپیچ سکوت وجود دارد که بر اساس آن وقتی افراد زمینه بروز شورش و ناآرامی را در خود داشته باشند، با شکسته شدن بخشی از فضای حاکم، زمینه بروز این نوع ناآرامی برای آنها فراهم می‌شود”.

یک سال بعد در آبان‌ماه سال ۹۸، شاهد ناآرامی‌های گسترده‌تری از نظر تعداد شهرها و تعداد معترضان بودیم که بنا به آمار رسمی ۲۳۰ نفر کشته شدند اما بعضی از منابع خبری از جمله رویترز شمار کشته‌ها را تا ۱۵۰۰ نفر نیز دانسته‌اند. عفو بین‌الملل مشخصات ۳۲۴ نفر از کشته‌شدگان را مستند و گزارش کرده است.

پنج روز پیش (۱۳ بهمن) گروه سایبری “عدالت علی” که در گذشته تصاویری از داخل زندان اوین منتشر کرده بود، یک سند “خیلی محرمانه‌” از جلسه “کارگروه پیشگیری از بحران‌های امنیتی معیشت‌پایه” را منتشر کرد که جامعه ایران را “در حالت انفجار زیرپوستی” و نارضایتی اجتماعی را “۳۰۰ درصد” بیشتر از سال پیش دانسته بود.

به گزارش رادیوفردا که جزئیات سند را منتشر کرد، این جلسه ۳۰ آبان‌ماه امسال در قرارگاه ثارالله با حضور فرماندهان سپاه و مسئولان ارشد امنیتی و اطلاعاتی برگزار شد و در صورتجلسه هفت صفحه‌ای آن آمده که “تجمعات در سال ۱۴۰۰ نسبت به سال ۱۳۹۹، ۴۸ درصد افزایش یافته و تعداد تجمع‌کنندگان نیز ۹۸ درصد رشد داشته است”.

آیت‌الله خامنه‌ای می‌گویداعتماد مردم به دولت متاسفانه یک مقداری آسیب دیده و بایستی ترمیم شود

تعریف حکومت از اعتماد عمومی
رهبر جمهوری اسلامی ۱۷ مرداد سال ۱۳۹۰ تنزل اعتبار بین‌المللی ایران و از دست رفتن اعتماد مردم به حکومت را رد کرد و با انتقاد از چنین دیدگاه‌هایی گفت: “اعتمادی که اکنون مردم ایران به نظام دارند، در کمتر نظامی در دنیا وجود دارد”.

با گذشت ده سال از آن زمان، صورتجلسه فرماندهان امنیتی و نظامی در قرارگاه ثارالله می‌گوید “شاخص‌های اعتماد به حاکمیت بشدت متزلزل” شده و اگر جلوی افزایش شدید قیمت‌ها گرفته نشود “۱۰۰ درصد بحران خواهیم داشت”.

به نظر می‌رسد رهبر حکومت ایران نیز از چنین بحرانی بی‌خبر نیست. آیت‌الله خامنه‌ای هفتم شهریور در نخستین دیدار با رئیس‌جمهور و هیات دولت سیزدهم، “احیای اعتماد و امید مردم به دولت” را بسیار مهم و آن را “بزرگ‌ترین سرمایه‌ دولت” دانست. او البته به “دولت” اشاره کرد و کل “نظام” را مشمول این بی‌اعتمادی ندانست.

ابراهیم رئیسی در چند ماهی که قدرت اجرایی را در دست گرفته تلاش کرده با سفرهای استانی و دیدارهای مردمی این “یک مقداری” بی‌اعتمادی را “ترمیم” کند اما بارها نمایندگان مجلس و فعالان سیاسی این دیدارها را “نمایشی” خوانده‌اند.

منتقدان وضع موجود برای خروج از این بحران‌ها، صحبت از نیاز به جراحی عمیق می‌کنند در حالیکه براین باورند اراده‌ای برای چنین تغییری نیست یا صرفا مشکل را در محدوده مسائل معیشتی و اقتصادی مثل اعتراض به کیفیت خودروهای داخلی می‌بیند چنانکه سوم بهمن‌ آقای خامنه‌ای هم در این باره گفت “مردم ناراضی‌اند و حق با مردم است”.

اما احزابی مانند مجمع روحانیون مبارز و مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم می‌گویند اعتماد عمومی با بازگشت به موازین جمهوری اسلامی و اجرای قانون میسر می‌شود و “شاخصه حکمرانی خوب” این است که رأی و اراده مردم مبنای عمل (و حتی موجودیت و مشروعیت) نظام باشد.

رسانه‌های محلی هویت این دو معترض کشده شده را مصطفی نعیماوی، ۳۰ ساله و قاسم ناصری (خضیری)، ۱۷ ساله اعلام کرده‌اند.
منبع سازمان حقوق بشر ایران

‘دست‌کم ۸ کشته’ در اعتراضات تابستان ۱۴۰۰؛ ادامه تظاهرات و همبستگی با خوزستان در لرستان و اصفهان
منبع: بی‌بی‌سی

مشرق‌نیوز: اعتراف به حضور منافقین در تجمعات خوزستان!
به گزارش مشرق “الهه هیکس” درباره اعتراضات خوزستان نوشت: «متاسفانه بسیاری از اعضای مسلح سازمان مجاهدین خلق در میان تظاهرکنندگان در خوزستان هستند. این گروه توسط اسرائیل پشتیبانی شده، حمایت مالی و آموزش داده می‌شود.»

اعتراف به حضور منافقین در تجمعات خوزستان!