اخبار

بی‌بی‌سی: کمیسیون آزادی مذهبی آمریکا از دولت این کشور خواست وضعیت اقلیت‌های دینی در ایران را به دادگاه کیفری بین‌المللی ارجاع دهد و خواستار پیگرد مقامات جمهوری اسلامی برای نقض حقوق بشر و جنایت علیه بشریت شود.

این گزارش همچنین به دولت آمریکا توصیه می‌کند حکومت ایران را به دلیل نقض سیستماتیک، مستمر و وخیم آزادی مذهبی در فهرست کشورهایی قرار دهد که درباره‌شان «نگرانی خاص» وجود دارد.

کمیسیون آزادی مذهبی بین‌المللی، نهادی وابسته به دولت آمریکا، هر سال گزارشی درباره وضعیت آزادی مذهبی در کشورهای مختلف دنیا منتشر و بر اساس آن، توصیه‌هایی به دولت می‌کند. در صفحه اول گزارش امسال عکس مهسا امینی نقش بسته است.

بخش مربوط به جمهوری اسلامی ایران با بررسی اعتراضات سراسری از شهریور ۱۴۰۱ در پی کشته شدن مهسا امینی در بازداشت گشت ارشاد و واکنش حکومت به معترضان آغاز شده است.

گزارش در بخش مربوط به ایران با این نکته آغاز می‌شود که در سال ۲۰۲۲ وضعیت آزادی مذهبی در ایران به شدت تنزل پیدا کرد.
در این گزارش آمده زنان و دختران ایرانی، پیش‌آهنگان این حرکت اعتراضی، با سرکوب شدید حکومت مواجه شده‌اند.

گزارش به کشته، زخمی، معلول شدن و همچنین بازداشت و حبس هزاران نفر پرداخته و مشخصا به کیان پیرفلک، نیکا شاکرمی و آرمیتا عباسی اشاره کرده است، کودکانی که در اعتراض‌ها کشته شدند.

این گزارش شامل اسامی شماری از زندانیان سیاسی و مذهبی در ایران است و حکومت ایران را متهم کرده به تعهدات بین‌المللی خود در زمینه حقوق بشر عمل نکرده و به جای آن شهروندان خودش را بشدت سرکوب می‌کند.

به گفته این گزارش، حکومت ایران دهه‌هاست که به شیوه‌ای نظام‌مند بهاییان، مسیحیان، دراویش گنابادی، زرتشتی‌ها، یارسانی‌ها، مسلمانان سنی، مسلمانان شیعه با تفکر متفاوت و افراد غیرمذهبی را آزار و اذیت، بازداشت، حبس‌ طولانی‌ مدت، تبعید و محروم از فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی کرده است.

بهاییان بر اساس این گزارش، طی سال گذشته با تشدید سرکوب، ممانعت از دسترسی به اماکن مذهبی خود، مصادره اموال، محرومیت از حقوق اجتماعی از جمله جلوگیری از تحصیل در دانشگاه‌ مواجه بوده‌اند.

نویسندگان گزارش از کنگره هم خواسته‌اند به پناهجویان ایرانی که به خاطر اعتقاد دینی از کشور خود گریخته‌اند کمک کند.

تحریم اشخاص و نهادهای مرتبط با سرکوب آزادی‌های مذهبی نیز از دیگر توصیه‌های این گزارش است.

از جمله توصیه‌های دیگر این گزارش به دولت آمریکا، «اعمال تحریم‌های هدفمند علیه نهادها و مقامات دولتی ایرانی است که مسئول نقض شدید آزادی مذهبی» بوده‌اند؛انجام این تحریم‌ها از طریق مسدود کردن دارایی‌های آن فراد یا ممانعت از ورود آنان به ایالات متحده عنوان شده است.

جامعه بهایی در ماه های اخیر بویژه در مورد افزایش فشارها بر آنها به شدت ابراز نگرانی کرده بود.

بهاییان ایران می گویند که از جمله این فشارها که در در چند سال اخیر هم مشاهده شده است روند مصادره اموال آنها است که توسط «ستاد اجرایی فرمان امام» سازماندهی و هدایت می شود؛ نهادی که زیر نظر آیت‌الله خامنه‌ای فعالیت می کند.

سازمان ملل متحد و گروه‌های طرفدار حقوق بشر بارها در بیش از چهل سال گذشته جمهوری اسلامی را به نقض گسترده حقوق شهروندی بهاییان متهم کرده‌اند.

جامعه جهانی بهاییان و فعالان حقوق بشر پیشتر کمپینی برای مقابله با نفرت‌پراکنی و دروغ‌پراکنی علیه بهائیان در ایران به راه انداختند.

مسلمان سنی در ایران خصوصا در سیستان و بلوچستان هم با سرکوب های مستمر حکومتی روبه‌رو هستند. این وضعیت درباره نوکیشان مسیحی هم وجود دارد و اعضای این گروه به طور مداوم در خطر دستگیری و زندانی شدن هستند.

اقلیت‍های جنسی و جنسیتی در جمهوری اسلامی به رسمیت شناخته نمی‌شوند و با تبعیض و محکومیتهای شدید مواجه‌اند.

رادیوفردا: ویدیوئی که از صحنهٔ درگیری گرفته شده و نشان می‌دهد زن گردشگر بر زمین افتاده است
در پی «تذکر حجاب» به زنان گردشگر در باغ شازده ماهان کرمان و درگیری مردمِ حامی زنان با «تذکردهندگان»، یک زن گردشگر جان باخت.

این رویداد اگرچه در شماری از رسانه‌های داخلی بازتاب یافته است، اما جز معدودی از آن‌ها به دلیل این درگیری اشاره نکرده است. وب‌سایت «رویداد ۲۴» از جمله این رسانه‌هاست که با انتشار ویدئوی این درگیری در روز یکشنبه سوم اردیبهشت تأکید کرد درگیری «بر سر حجاب» بوده است.

در این گزارش آمده که درگیری «پس از تذکر در مورد حجاب» به برخی از زنان بازدیدکننده از باغ شازده ماهان کرمان آغاز شد و «مردم به حمایت زنان آمدند و با تذکردهندگان درگیر شدند».

در نخستین ساعات انتشار این خبر، برخی پایگاه‌های تلگرامی و فعالان رسانه‌ای نزدیک به حکومت تذکردهندگان را «اتوبوس زائران قاسم سلیمانی» معرفی کرده‌ بودند، اما ساعاتی بعد این خبر را حذف کردند و خبر خبرگزاری‌های نزدیک به سپاه مثل فارس و تسنیم را بازنشر کردند که در آن ادعا شده «نزاع دسته‌جمعی» بوده است.

«فیلمی از درگیری یه گروه بندری با یه گروه زوار قبر قاسم در باغ شاهزاده ماهان کرمان»

«افرادی که داخل اتوبوس هستند بسیجی خانم هستند و اون فردی که افتاده پایین جز اون مسافران بندرعباسی هست که بخاطر تذکر #حجاب به همراهانش و ایجاد درگیری دچار شوک شد که متأسفانه چند ساعت پیش فوت کرد.» pic.twitter.com/tXK5nRz1Yx

— مملکته (@mamlekate) April 23, 2023

این وب‌سایت افزود که در جریان این درگیری «یک زن دچار ایست قلبی» شد و پس از انتقال به بیمارستان جان باخت.

گزارش‌ها حاکی است که در این درگیری چندین نفر زخمی شدند و نیروهای انتظامی و امنیتی تعدادی را نیز بازداشت کردند.

ویدیوئی که از این درگیری منتشر شده، نشان می‌دهد زنی که خبر جان‌باختن او تأیید شده بر زمین افتاده اما همچنان زنده است و هنگامی که با کمک همراهانش می‌نشیند، از آمبولانس خبری نیست.

این ویدئو که به نظر می‌آید از داخل اتوبوس حامل تذکردهندگان حجاب ضبط شده است، همچنین نشان می‌دهد که جمعی از مردم، از جمله چند زن بدون حجاب اجباری و چند مرد با «تذکردهندگان حجاب» درگیر شده‌اند و تعدادی از سرنشینان اتوبوس نیز آن‌ها را به‌خاطر حمایت از زنانی که تن به حجاب اجباری نداده‌اند «بی‌غیرت» خطاب می‌کنند.

علی بابایی، فرماندار کرمان، خبر کشته‌شدن یک زن در جریان درگیری در باغ ماهان را تأیید کرد و گفت: «در نزاع دسته‌جمعی که بین گروهی از مسافران در اطراف ماهان رخ داده، چند نفر مجروح و یک بانوی ۵۹ ساله» نیز جان خود را از دست داد.

وی این درگیری را «نزاع دسته‌جمعی» خواند و افزود که این رخداد در پارکینگ باغ شاهزاده ماهان اتفاق افتاده است.

فرماندار کرمان اما دربارهٔ دلیل وقوع این درگیری به «تذکر حجاب» اشاره نکرد و گفت: «علت نزاع مسائل شخصی بود و با ورود مأموران فرماندهی انتظامی، افراد خاطی دستگیر و تحت تعقیب قضایی قرار گرفتند.»

آقای بابایی هویت زن کشته‌شده را نیز اعلام نکرد و گفت دلیل جان‌باختن او را «نیروهای اورژانس در محل بررسی کرده‌اند».

فرماندار کرمان همچنین دربارهٔ هویت دو طرفِ این درگیری گفت «همهٔ این افراد مسافر بودند و هیچ کدام اهل ماهان و کرمان نبودند».

خبرگزاری صداوسیما هم درگیری در باغ شازده ماهان کرمان را «نزاع شخصی مسافران» خواند و افزود که این درگیری «بین دو گروه مسافران» رخ داد که «یک گروه با اتوبوس از سیستان و بلوچستان آمده بودند و گروه دیگر از جاسک استان هرمزگان».

محمد صابری، رئیس مرکز فوریت‌های پزشکی کرمان، گفت که زن جان‌باخته از جاسک استان هرمزگان به همراه خانواده و نوه‌اش به باغ شازده ماهان کرمان آمده بود و پس از آسیب‌دیدن در این درگیری، توسط اورژانس به بیمارستان منتقل شد اما تلاش‌ها برای نجات او نتیجه‌ای نداشت.

درحالی‌که فرماندار کرمان سن زن جان‌باخته را «۵۹ سال» اعلام کرده‌ است، رئیس اورژانس کرمان در یک برنامهٔ تلویزیونی گفت که او «۷۲ ساله» بوده است.

آقای صابری همچنین عنوان کرد که در درگیری باغ شازده ماهان کرمان، «دو مرد ۴۴ ساله و ۳۸ ساله هم مصدوم شدند که پس از انتقال به بیمارستان به صورت سرپایی درمان و مرخص شدند».

با گسترش امتناع زنان از «حجاب اجباری» در پی اعتراضات پس از کشته‌شدن مهسا امینی حین بازداشت توسط گشت ارشاد، دستگاه‌های حکومتی از جمله ستاد امر به معروف و نهی از منکر و فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی در چند هفته گذشته طرح‌های مختلفی را برای افزایش فشار بر زنان به اجرا درآورده‌اند، ازجمله ممانعت از ورود زنان بدون حجاب اجباری به مجتمع‌های تجاری و اماکن تاریخی و ارسال پیامک هشدار حجاب.

رسانه‌های ارزشی در ابتدا خودشان خبر درگیری #باغ_شازده_ماهان را اینگونه پخش کردند. اما ناگهان این خبر حذف شد و علت درگیری نزاع شخصی اعلام شد. اکانت‌های سازمانی سراسیمه در حال کار کردن روی این خبر هستند تا واقعیت را پنهان کنند. pic.twitter.com/moZed8WfjV

— ایرج (@thisisiraj) April 24, 2023

رادیوفردا: «همایش گفت‌وگو برای نجات ایران» شامگاه شنبه با برگزاری دومین نشست خود و سخنرانی شماری از فعالان سیاسی و استادان دانشگاه داخل و خارج از کشور به کار خود پایان داد.

سخنرانان دومین نشست «همایش گفت‌وگو برای نجات ایران»، «جنایت‌های جمهوری اسلامی در جریان سرکوب اعتراضات زن، زندگی، آزادی را حتی در تاریخ جنایات این حکومت کم‌سابقه خواندند و تأکید کردند که در جریان این اعتراضات، مردم «خیابان و عدم تبعیت از حکومت» را با هزینه سنگینی محقق کرده‌اند.

در پنل اول از دومین نشست «همایش گفت‌وگو برای نجات ایران» با مدیریت محمدجواد اکبرین و تحت عنوان «دست در دست هم دهیم به مهر» برگزار شد و در این بخش نیره توحیدی استاد دانشگاه ایالتی کالیفرنیا و فعال حقوق زنان، علیرضا رجایی روزنامه‌نگار و فعال سیاسی، علی کشتگر فعال سیاسی سوسیال‌دموکرات، صدیقه وسمقی دین‌پژوه و فعال سیاسی، و عالیه مطلب‌زاده عکاس خبرنگار و کنشگر مدنی که به تازگی از زندان آزاد شده سخنرانی کردند.

نیره توحیدی، استاد دانشگاه ایالتی کالیفرنیا و فعال حقوق زنان، در سخنرانی خود همبستگی نیروهای سیاسی مخالف جمهوری اسلامی را از ضرورت‌های لازم برای گذار از «حکومت استبدادی٬ ارتجاعی و خشونت طلب حاکم» عنوان کرد.

این استاد دانشگاه با بیان این‌که همه کسانی که خواهان گذار از جمهوری اسلامی به عنوان «یک حکومت ارتجاعی و خشونت طلب» و برپایی یک «حکومت دموکراتیک سکولار» هستند، باید در یک جبهه متحد شوند، افز.د: «ما باید برخلاف جمهوری اسلامی که به دنبال دشمن‌تراشی است، تا آن‌جایی که ممکن است، از طرق خشونت‌پرهیز و شمول‌گرا و غیر انتقام‌جویانه وارد یک همبستگی و اتحاد شویم تا نیروهای افراطی و تفرقه‌افکن راست و چپ را به حاشیه برانیم.»

علیرضا رجایی روزنامه‌نگار و فعال سیاسی، طی سخنانی در دومین نشست «همایش گفت‌وگو برای نجات ایران» با اشاره به اعتراضات سراسری در ایران، با تاکید بر اینکه «ساختار تناقض‌آلود باعث ناکامی اصلاحات در ایران شد»، گفت: «اکنون ظاهرا همگان از محمد خاتمی تا میرحسین موسوی و دیگر مقامات پیشین جمهوری اسلامی هم بر این توافق دارند که پروژه جمهوری اسلامی با شکست مواجه شده است.»

علیرضا رجایی وضعیت فعلی جمهوری اسلامی را به «دژی در بسته» تشبیه کرد که سایه‌هایی از اشباح در آن دیده می‌شود و افزود که حکومت «بحران‌خیز» جمهوری اسلامی از ابزار «صنعت دین برای توجیه ناکارآمدی‌ خود استفاده می‌کند و «در صنعت دین، جامه تقوا بر تن ظلم بافته می‌شود».

علیرضا رجایی گفت که بدون تردید جامعه ایران «نیازمند افق‌گشایی جدید» است و برای عملی کردن آن «سه عنصر اساسی لازم است شامل خیابان، عدم تبعیت و رهبری» و اکنون «خیابان و عدم تبعیت از حکومت با هزینه سنگینی به دست آمده است و برای کامل شدن ضلع سوم یعنی رهبری باید چارچوب تعیین کرد و آن را محقق ساخت.»

علی کشتگر، فعال سیاسی چپ نیز «همبستگی حداکثری» میان مخالفان جمهوری اسلامی «در صورت توافق بر اصول مشترک حداقلی» را قابل دستیابی خواند.

علی کشتگر گفت: «شعار زن، زندگی، آزادی توانست ضمن جلب توجه همگانی، اولین سنگر جمهوری اسلامی را که حجاب بود، فتح کند. اما نتوانست تهی‌دستان را به میدان بیاورد چون اولویت تهی‌دستان، مشکلات اقتصادی است.»

صدیقه وسمقی، دین پژوه و فعال سیاسی، نیز در سخنان خود تاکید کرد که «جنبش تغییرخواهی» در ایران با اعتراضات سراسری چند ماه گذشته به نقطه سرنوشت‌سازی رسیده است، گفت: «مهم‌ترین نیاز امروز این جنبش،تشکیل یک جبهه فراگیر و ائتلاف گروه‌ها و جریان‌های تغییرخواه در داخل و خارج کشور است.»

عالیه مطلب‌زاده، فعال حقوق زنان، نیز طی سخنانی در این همایش گفت: «با وجود سرکوب شدید شاهد ادوار مختلف اعتراضات مردمی بوده‌ایم و در جریان اعتراضات جنبش زن، زندگی، آزادی مردم سرسختانه در خیابان‌ها مبارزه کردند و نفرت و انزجار خود از حکومت را به‌گوش جهانیان رساندند.»

عالیه مطلب‌زاده با تاکید بر اینکه «مبارزه با جمهوری اسلامی ادامه دارد»، گفت: «ما هر روز شاهد حضور زنانی هستیم که جسورانه با سرهای بالا و زیر پا گذاشتن حجاب اجباری، چشم در چشم با حکومت می‌جنگند.»

«تحولات فرهنگی برای نجات ایران»

پنل دوم از دومین نشست «همایش گفت‌وگو برای نجات ایران» با گردانندگی تقی رحمانی و تحت عنوان «تحولات فرهنگی برای نجات ایران» برگزار شد و در این بخش قربان بهزادیان‌نژاد، احسان شریعتی، حاتم قادری هر سه از استادان دانشگاه‌های تهران، محسن کدیور روحانی و فعال سیاسی، عبدالله ناصری فعال سیاسی و پژوهشگر تاریخ اسلام، و مهدی نصیری سردبیر پیشین روزنامه کیهان سخنرانی کردند.

قربان بهزادیان‌نژاد، استاد دانشگاه، با اشاره به اینکه جمهوری اسلامی طی چهار دهه گذشته ایران در گردابی از بحران‌های پیچیده چون بحران‌های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، زیست‌محیطی فرو برده است، گفت: «هر کسی برای برون‌رفت از شرایط موجود باید نقشی را می‌تواند ایفا کند تا ایران از فروپاشی، مداخله خارجی، تجزیه و فرو رفتن در ورطه خشونت‌ورزی در امان بماند و بار دیگر گرفتار انتقام‌جویی‌هایی کور نشود.»

احسان شریعتی، استاد دانشگاه، نیز در این همایش ضمن حمایت از بیانیه میرحسین موسوی برای همه‌پرسی گذار از جمهوری اسلامی، به «مسئولیت‌ میرحسین موسوی در قبال فجایع دهه شصت نیز اشاره کرد و گفت: «دهه شصت، ضمن هشت سال جنگ، نیروهای دگراندیش و مبارز خصوصا از جناح چپ سیاسی، بازداشت و زندانی شدند و مورد شکنجه قرار گرفتند و جمهوری اسلامی چندین کشتار جمعی را رقم زد و در تابستان ۱۳۶۷، قتل‌عام زندانیان سیاسی را به‌بار آورد. در آن زمان، میرحسین موسوی نخست‌وزیر حکومت بود.»

احسان شریعتی افزود: «ما در میرحسین موسوی، با وجود اشتباهات و انحرافات در گذشته، تجدیدنظر او را در نسبت با گذشته با جمع‌بندی‌های صادقانه و پرداخت بهای سنگین شاهد بوده‌ایم. برای همین از این تجدید نظرها و جمع‌بندی‌های او در راستای ایجاد راه‌تازه استقابل می‌کنیم.»

محسن کدیور، روحانی منتقد علی خامنه‌ای، نیز در سخنان خود گفت: «اگر به‌دنبال رفع تبعیض‌ها و حاکم شدن عدالت هستیم، به قوانین عرفی نیاز داریم و باید نظام اصلاح‌ناپذیر جمهوری اسلامی را کنار بگذاریم.»

عبدالله ناصری، فعال سیاسی، نیز در سخنرانی خود گفت:جمهوری اسلامی دوره انقلاب زن، زندگی، آزادی اعمال ضد حقوق بشری را مرتکب شده است که در تاریخ چهل و چهار ساله سابقه نداشته است.»

عبدالله ناصری گفت: «نحوه قتل مهسا، شلیک به کیان پیرفلک، شلیک مستقیم به چشم‌های بی‌شمار، سرقت متعدد پیکر جان باختگان و مسمومیت سیستماتیک مدارس دخترانه نمونه‌ای از کارهایی است که مرگ حکومت ولی فقیه را و ضرورت عبور از جمهوری اسلامی را نوید می‌دهد.»

«بلوک‌ها و منشورها، راهی به سوی آینده»

پنل سوم از دومین نشست «همایش گفت‌وگو برای نجات ایران» نیز تحت عنوان «بلوک‌ها و منشورها، راهی به سوی آینده» و با مدیریت رضا علیجانی برگزار شد که در آن علیرضا بهشتی شیرازی نویسنده و مترجم و فعال سیاسی نزدیک به میرحسین موسوی، مریم سطوت فعال سیاسی چپ، منصوره شجاعی فعال حقوق زنان، حسین رفیعی اقتصاددان و فعال سیاسی، عبدالله مومنی از فعالان پیشین دانشجویی و کنشگر سیاسی و مهدی نوربخش استاد دانشگاه و فعال سیاسی سخنرانی کردند.

علیرضا بهشتی‌شیرازی، فعال سیاسی نزدیک به میرحسین موسوی، در این بخش طی سخنانی گفت: «بعد از حوادث سال گذشته پنجره اصلاحات کاملا بسته شده است و با وجود وضعیت به‌ظاهر آرام فعلی، تغییر، یک امر قطعی است و ما باید خودمان را برای آن آماده کنیم.»

منصوره شجاعی، فعال حقوق زنان نیز در سخنرانی خود گفت: «جنبش زن، زندگی، آزادی از نظر هویت، مطالبه و منزلت، راه را به سمت خلاقیت و تغییر به پیش برده است و نه به سمت تخریب و تسلیم» و اکنون «ایجاد ائتلاف ملی برای نوشتن منشورهایی با ضمانت اجرایی متفاوت از بیانیه، مهم است.»

دویچه‌وله: محسنی اژه‌ای، رئیس قوه قضاییه کسانی را که مقررات ماه رمضان را رعایت نکنند، به مواجهه و تشکیل پرونده تهدید کرد. فائزه هاشمی به مرخصی پنچ روزه آمد. نماینده مهاباد گفت با فیلترینگ اینترنت ۱۰ میلیون شغل از دست رفت.

غلامحسین محسنی اژه‌ای، رئیس قوه قضاییه جمهوری اسلامی دوشنبه (۷ فروردین) تاکید کرد که عدم رعایت مقررات ماه رمضان “جرم مشهود” تلقی می‌شود. او گفت: « ضابطین موظف هستند با جرم مشهود و هر نوع ناهنجاری که خلاف قانون و شرع است و در ملاء‌عام رخ می‌دهد و سبب آزردگی مردم مؤمن می‌شود، برخورد کنند و موارد را برای رسیدگی به مراجع ذی‌صلاح قضایی ارجاع دهند و مراجع قضایی نیز باید در رسیدگی به این قبیل پرونده‌ها اهتمام داشته باشند.»

خبرگزاری هرانا از پلمب دو واحد صنفی و بازداشت چند نفر در اهواز خبر داد. دادستان عمومی و انقلاب خوزستان علت را “رعایت نکردن قوانین ماه رمضان” اعلام کرد.

دادستان عمومی و انقلاب مرکز خوزستان از پلمب دو واحد صنفی و بازداشت چند شهروند در اهواز به دلیل آنچه “رعایت نکردن قوانین رمضان” عنوان کرده است، خبر داد.#خوزستان #اهواز #پلمبhttps://t.co/AP44SkD4Iu

— خبرگزاری هرانا (@hra_news) March 27, 2023

رادیوفردا: کسری‌های هنگفت بودجه عمومی منجر به استقراض گستردهٔ دولت، رشد افسارگسیختۀ نقدینگی و نهایتاً تورم فزاینده و سقوط ارزش ریال شده است، اما تنها نکته‌ای که از طرف دولت ابراهیم رئیسی برای جبران کسری بودجه اشاره نمی‌شود، دریافت مالیات از غول‌های اقتصادیِ زیر نظر علی خامنه‌ای است؛ موضوعی که پیشتر حتی برخی مسئولان کشور هم به آن اشاره کرده‌اند، ازجمله امیدعلی پارسا، رئیس وقت سازمان امور مالیاتی، که دی ۱۳۹۸ گفته بود «نیمی از اقتصاد کشور از مالیات معاف است».

معافیت چنین حجم عظیمی از اقتصاد کشور از مالیات در حالی است که درآمدهای مالیاتی دولت از مردم، کسبه، کارکنان دولت، تجار و بخش‌های خصوصی طی سال‌های گذشته به شدت رشد کرده است؛ به‌طوری که سهم مالیات از بودجه دولتی از ۴۵ درصد در سال ۱۴۰۰ به ۵۲ درصد در سال ۱۴۰۱ رسید و داوود منظور، رئیس سازمان امور مالیاتی، ۱۵ اسفند پارسال اعلام کرد این رقم در سال ۱۴۰۲ به ۵۷ درصد افزایش می‌یابد.

یکی از غول‌های اقتصادی معاف از مالیات، آستان قدس رضوی است؛ یکی از چهار کارتل مهم اقتصادی خارج از کنترل دولت که مستقیماً زیر نظر نمایندۀ رهبر جمهوری اسلامی اداره می‌شود.

آستان قدس رضوی شامل مجموعه‌هایی نظیر حرم، دستگاه‌ها، نهادها، ادارات فرهنگی، صنعتی، کشاورزی و درمانی است که سرپرست یا به‌تعبیر ادبیات جمهوری اسلامی «تولیت» آن را رهبر جمهوری اسلامی منصوب می‌کند.

تولیت آستان قدس از ابتدای انقلاب اسلامی به حکم روح‌الله خمینی به عهده عباس واعظ طبسی گذاشته شد، اما با درگذشت او تولیت این آستان در تاریخ ۱۷ اسفند ۱۳۹۴ به ابراهیم رئیسی رسید.

یکی از نتایج فعالیت ابراهیم رئیسی در آستان قدس رضوی تسویه حساب گسترده‌ای بود که به خروج عمدهٔ مدیران وابسته به خانوادهٔ واعظ طبسی از این کارتل عظیم مالی انجامید تا این‌که در سال ۱۳۹۸ احمد مروی به این مقام رسید؛ کسی که از او به‌عنوان «رفیق قدیمی» علی خامنه‌ای و «از وفادارترین مدیران کنونی» به او یاد می‌شود، آنچنان‌که در طول ۳۰ سال پیش از انتصاب به تولیت آستان قدس رضوی دیگر مسئولیت‌های او همگی با حکم علی خامنه‌ای بود.

احمد مروی در کنار خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی

آستان قدس رضوی در ۲۴ دی ۱۳۹۹ در فهرست تحریم‌های وزارت خزانه‌داری آمریکا قرار گرفت. وزیر وقت خزانه‌داری آمریکا همان زمان اعلام کرد که آستان قدس رضوی در کنار دیگر بنیادهای تحت کنترل رهبر جمهوری اسلامی نیمی از اقتصاد ایران را در دست دارند و باعث فساد مالی گسترده در جمهوری اسلامی شده‌اند.

آستان قدس رضوی که در واقع بزرگ‌ترین نهاد موقوفاتی اسلامی است، با وجود فعالیت‌های اقتصادی فراگیرش به دولت مالیات نمی‌دهد و علی‌رغم ادعای مدیران آن، تا به حال هیچ سند و مدرکی از پرداخت مالیات آستان قدس منتشر نگردیده است.

بیش از ۱۳ هزار هکتار از مساحت حدودا ۳۰ هزار هکتاری شهر مشهد جزو موقوفات آستان قدس رضوی به شمار می‌رود. این موقوفات فقط به شهر مشهد خلاصه نمی‌شود و در استان‌های خراسان رضوی، شمالی و جنوبی، تهران، قزوین، آذربایجان‌های شرقی و غربی، اصفهان، یزد، کرمان، مازندران، فارس، گلستان، گیلان، سمنان، خوزستان و همچنین کشورهای افغانستان و آذربایجان پراکنده است. فقط در شهر مشهد این آستان بیش از ۳۰۰ هزار مستأجر دارد.

با همۀ این اوصاف، آن‌چه آستان قدس رضوی را در موضوع مالیات و اقتصاد ویژه می‌کند، شمار بسیار شرکت‌های آن در حوزه‌های گوناگون است. آستان قدس در صنایعی مانند داروسازی، مالی، کشاورزی، عمران و ساختمان، خودروسازی، صنعتی، معادن، انرژی، مدیریتی، نساجی، دامپروری و صنایع غذایی فعال است و همگی این شرکت‌ها زیر نظر سازمان اقتصادی رضوی مدیریت و نظارت می‌شود.

خود این سازمان می‌گوید که به‌عنوان «بزرگ‌ترین هلدینگ اقتصادی در شرق کشور» بیش از ۷۰ شرکت و مؤسسه را تحت کنترل دارد. رادیوفردا در سال‌های اخیر با انتشار چندین گزارش و یادداشت تحلیلی دربارۀ دارایی‌های آستان قدس رضوی، مناسبات قدرت در انتصاب تولیت آستان قدس و اعضای هیئت‌مدیرۀ سازمان اقتصادی آن، ساختار این کارتل اقتصادی و نقش آن در فساد مالی را شرح داده است.

آن‌چه در ادامه می‌آید، معرفی یک‌جای شرکت‌هایی است که مستقیم یا غیرمستقیم تحت کنترل آستان قدس رضوی قرار دارند، با این توضیح که از میان این شرکت‌ها، وزارت خزانه‌داری آمریکا شرکت‌های «کمباین‌سازی ایران»، «مؤسسۀ حسابرسی مفید راهبر»، «مسکن و عمران قدس رضوی»، «شرکت معادن قدس رضوی»، «کاشی سنتی قدس»، «کارگزاری بورس اوراق بهادار رضوی»، «سازمان اقتصادی رضوی»، «فناوری اطلاعات و ارتباطات رضوی»، «توسعه نفت‌وگاز»، «مدیریت زنجیره» و «شهاب خودرو رضوی» را نیز از سال ۱۳۹۹ در فهرست تحریم‌های ایالات متحده قرار داده است.
شرکت‌های حوزه عمران و ساختمان آستان قدس
شرکت مهندسان مشاور و شهرسازی آستان قدس

این شرکت که در سال ۱۳۷۳ با فرمان تولیت وقت به‌منظور تهیه طرح توسعه حرم امام هشتم شیعیان تأسیس شد، از سال ۱۳۷۹ فعالیت عمومی خود را در حوزه‌های متنوع عمران و ساختمان آغاز کرد. از پروژه‌هایی که تا به حال این شرکت انجام داده است می‌توان به پروژه خدمات فاز ۱ و ۲ طرح توسعه امام سوم شیعیان، خدمات طراحی فاز ۱ و ۲ پروژه امام اول شیعیان و پروژه آزادراه مشهد-چناران قوچان اشاره کرد.
شرکت مهندسی آب و خاک قدس رضوی

این شرکت که پروژه‌هایی اعم از سدسازی، راه‌سازی، راه‌آهن و احداث باند فرودگاه را انجام می‌دهد، در سال ۱۳۷۰ با مشارکت وزارت جهاد کشاورزی به میزان سهام ۵۱ درصدی برای آستان قدس و ۴۹ درصدی برای شرکت مهندسی آب و خاک تأسیس شد.

از دیگر شرکت‌های آستان قدس در حوزه‌های عمران و ساختمان می‌توان به مسکن و عمران قدس رضوی، ساختمانی بتن و ماشین قدس رضوی، کاشی قدس رضوی، سیمان سمنگان، بنای سبک قدس رضوی و آرایه‌های معماری رضوی اشاره کرد که در حوزه‌های مختلف عمرانی و ساخت‌وساز فعالیت می‌کنند.
شرکت‌های حوزه صنعت و معدن آستان قدس
شرکت شهاب خودرو

این شرکت که از سال ۱۳۴۵ با نام لیلاند موتور ایران فعالیت می‌کرد، در سال ۱۳۷۸ به تملک آستان قدس رضوی درآمد. اتوبوس‌های BRT و شهری، ماشین‌های آتش‌نشانی و زباله‌کش، تانکرهای حمل آب و سوخت و کامیون‌های شهری از تولیدات این شرکت است. همچنین این شرکت به ارائه خدمات پس از فروش خودرو می‌پردازد که مشتریان زیادی دارد. شرکت شهاب‌یار هم دیگر شرکت آستان قدس است که به ارائه همین خدمات ‌می‌پردازد.
شرکت کمباین‌سازی ایران

این شرکت در سال ۱۳۴۸ با نام شرکت جانساز شروع به فعالیت کرد، در سال ۱۳۶۱ به کمباین‌سازی ایران تغییر نام داد. در سال ۱۳۷۳ به عضویت بورس اوراق بهادار درآمد و نهایتاً در سال ۱۳۸۴ آستان قدس رضوی ۵۱ درصد از سهام این شرکت را تصاحب کرد و در حال حاضر ۷۳ درصد از سهام این شرکت را در اختیار دارد. کمباین‌سازی ایران به تولید تجهیزات و ماشین‌آلات کشاورزی می‌پردازد و طبق گزارش مالی سال منتهی به ۱۳۹۸، ارزش کل دارایی این شرکت ۳۳۰ میلیارد تومان بوده است.

کمباین‌سازی ایران تنها شرکت ثبت‌شدۀ زیرمجموعه آستان قدس در بورس اوراق بهادار است و اطلاعات بورس نشان می‌دهد ارزش بازاری این شرکت بالغ بر ۹۱۵ میلیارد تومان است.
شرکت معادن قدس رضوی و معادن خاور

آستان قدس همچنین دارای معادن بسیار زیاد ذغال سنگ و گرانیت است که از دومی برای ساخت اماکن مذهبی و دیگر پروژه‌های آستان قدس نیز استفاده می‌شود.

از دیگر شرکت‌های آستان قدس در این حوزه می‌توان به صنایع چوب آستان قدس رضوی، تولید فرش آستان قدس رضوی و نساجی خسروی خراسان اشاره کرد.

احمد مروی در کنار ابراهیم رئیسی تولیت پیشین آستان قدس رضوی
شرکت‌های حوزه کشاورزی و دامپروری

شرکت فراورده‌های غذایی رضوی که در سال ۱۳۵۱ راه‌اندازی شد، تولیدکنندۀ انواع کنسروهای غیرگوشتی با برندهای «ممتاز»، «تقدیس» و «رضوی» است. همچنین این شرکت در سال ۱۳۹۹ با شبکه بازار رضوی ادغام شد و شرکت سامان بازار رضوی تأسیس گردید.
شرکت کشاورزی رضوی

شرکت‌های کشاورزی آستان قدس رضوی که طی سال‌های ۱۳۴۰ تا ۱۳۷۰ تأسیس شدند، از ابتدای سال ۱۳۹۸ تحت عنوان شرکت کشاورزی رضوی تجمیع و به‌صورت متمرکز اداره می‌شوند. قبل از این تجمیع، شرکت‌هایی مانند کشت و صنعت مزرعه، کشت و صنعت سرخس، کشت و صنعت انابد، کشت و صنعت باغات، کشت و صنعت تربت حیدریه و کشت و صنعت جنوب خراسان به‌صورت مستقل فعالیت می‌کردند.
شرکت‌های قند چناران و قند تربت حیدریه

کارخانه قند چناران در سال ۱۳۳۴ راه‌اندازی و در سال ۱۳۴۹ از شرکت سهامی کارخانجات ایران و سازمان گسترش به آستان قدس رضوی منتقل شد. آستان قدس تا سال ۱۳۵۷ قند چناران را با یک شرکت بلژیکی شریک بود اما پس از انقلاب اسلامی این شراکت لغو شد. کارخانه قند تربت حیدریه نیز در سال ۱۳۲۹ تأسیس شده و در حال حاضر سهام‌دار عمدۀ آن آستان قدس است.
مؤسسۀ دامپروری صنعتی قدس رضوی

این مؤسسه در سال ۱۳۶۲ تأسیس و در سال ۱۳۸۹، به‌منظور انجام کلیه امور و فعالیت‌های تولیدی و دامپروری که تا قبل از آن تاریخ به‌طور پراکنده در مجموعه‌های کشت و صنعت آستان قدس و در زمین‌های موقوفه دایر بود، با اضافه‌شدن واحد‌های مزرعه نمونه، تربت حیدریه، سرخس به نام هلدینگ دامپروری آستان قدس رضوی به فعالیت خود ادامه داد.

از دیگر شرکت‌های آستان قدس در حوزه‌های کشاورزی و دامپروری می‌توان به نان رضوی، بذر و نهال رضوی، فراورده‌های لبنی رضوی، خمیر مایه رضوی و آرد قدس رضوی اشاره کرد.
شرکت‌های حوزهٔ داروسازی
داروسازی ثامن

این شرکت در سال ۱۳۶۳ تأسیس و در سال ۱۳۷۱ در مشهد به بهره‌برداری رسید. این شرکت با سرمایه‌گذاری مشترک آستان قدس رضوی و سازمان صنایع ملی ایران بنا شد و بعد از بهره‌برداری، سهام سازمان صنایع ملی ایران به صندوق بازنشستگی سازمان تأمین اجتماعی واگذار گردید که در حال حاضر سهامداران این مجموعه آستان قدس رضوی با ۶۹.۶۸ درصد، صندوق بازنشستگی با ۲۶.۳۲ درصد و داروسازی حکیم با ۴ درصد هستند.
شرکت شیراز سرم

این شرکت در سال ۱۳۸۰ به‌عنوان اولین کارخانه تولید فرآورده‌های تزریقی بخش خصوصی در شیراز تأسیس و از سال ۱۳۸۳ عملیات احداث کارخانه تولید فرآورده‌های محلول دارویی را آغاز کرد. در حال حاضر با توجه به تصاحب نزدیک به ۷۲ درصد از سهام شرکت شیراز سرم توسط آستان قدس رضوی، سهامداران آن آستان قدس، شرکت داروسازی ثامن، سازمان اقتصادی رضوی و بخش خصوصی هستند.

از دیگر شرکت‌های حوزۀ داروسازی آستان قدس می‌توان به «سامان داروی هشتم» و «یاراطب ثامن» اشاره کرد.
شرکت‌های حوزۀ مالی آستان قدس
شرکت کارگزاری رضوی

این شرکت طی سال‌های اخیر مجوزهای متعدد از سازمان بورس دریافت کرده است تا جایی‌که در حال حاضر بیشتر مجوزهای لازم برای فعالیت در بورس اوراق بهادار، شرکت فرابورس ایران، بورس کالای ایران (محصولات فلزی، پتروشیمی، کشاورزی و آتی)، مجوز صندوق سرمایه‌گذاری مشترک و مجوز انجام معاملات برخط (آنلاین) را در اختیار دارد.
شرکت‌های حوزۀ انرژی
شرکت نفت و گاز رضوی

این شرکت در بخش‌های نفت، گاز و پتروشیمی با کنسرسیوم ۵۱ درصدی سهام مجموعه‌های بزرگ نفتی و گازی تشکیل شد. این شرکت که وابسته به شرکت سرمایه‌گذاری سازمان تأمین اجتماعی (شستا) بود و ۴۹ درصد از سهام آن را آستان قدس رضوی در اختیار داشت، بر اساس توافق سهامداران در سال ۱۳۸۸سهام متعلق به شرکت سرمایه‌گذاری تأمین اجتماعی که معادل ۵۱ درصد بود به آستان قدس رضوی واگذار شد. میدان گاز توس یکی از معادن انرژی است که شرکت نفت و گاز رضوی به همراه شرکت نفت مناطق مرکزی آن را توسعه داده است.

علاوه بر آن‌چه فهرست شد، شرکت‌های‌ فناوری اطلاعات و ارتباطات رضوی، کیفیت رضوی، مدیریت زنجیره تأمین رضوی، کسب و کار رضوی، صنایع خلاق رضوی و مؤسسه اعتباری رضوی از دیگر مجموعه‌های آستان قدس رضوی به شمار می‌آیند.

ابراهیم رئیسی و احمد علم‌الهدی در کنار علی خامنه‌ای در مراسم تدفین واعظ طبسی، مشهد
چتر ابهام بر سر شرکت‌های بورسی

نکته قابل توجه آن‌که از همۀ شرکت‌ها و دارایی‌های آستان قدس رضوی زیر نظر رهبر جمهوری اسلامی، حتی شرکت‌های بورسی این مجموعه نیز گزارش دقیقی از عملکرد خود منتشر نمی‌کنند.

این در حالی است که از بین تمامی شرکت‌های زیرمجموعۀ آستان قدس رضوی، تاکنون چهار شرکت در فرابورس و یک شرکت در بورس ثبت شده‌اند. شرکت خمیرمایه رضوی و نساجی خسروی خراسان شرکت‌هایی هستند که در سال ۱۴۰۱ به ثبت رسیده‌اند اما در سایت فرابورس تاکنون اطلاعات معاملات آن‌ها عدد صفر به ثبت رسیده است، اما شرکت‌ قند تربت حیدریه و مؤسسه اعتباری ثامن به‌ترتیب با ارزش بازار ۸۷۷ میلیارد تومان و ۱۵۰ میلیارد تومان به فعالیت خود در فرابورس ادامه می‌دهند.
هشت‌هزارم درصد از مالیات کل کشور

نهادهای زیر نظر رهبر جمهوری اسلامی از معافیت مالیاتی برخوردارند، ازجمله آستان قدس رضوی که با دستور آیت‌الله روح‌الله خمینی، بنیانگذار نظام جمهوری اسلامی، از پرداخت مالیات معاف شده و آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر فعلی، نیز تأکید کرده که این نهاد نباید به دولت مالیات پرداخت کند.

بر همین اساس است که در گزارشی که خبرگزاری تسنیم روز ۱۴ شهریور امسال منتشر کرد، اعلام شد از مجموع ۱۸۵ هزار میلیارد تومان مالیات دریافتی در پنج ماه نخست امسال مجموع سهم نهادها و بنیادهای انقلاب اسلامی و آستان قدس رضوی تنها حدود ۱۱۸ میلیارد تومان بوده است.

پیشتر نیز خبرگزاری رسمی دولت در سال ۱۳۹۸ اعلام کرده بود که بنیادها و نهادهای زیر نظر رهبر جمهوری اسلامی با وجود سهم ۱۰ درصدی از اقتصاد ایران، سالانه تنها هشت هزارم درصد از مالیات کل کشور را پرداخت می‌کنند.

صدای آمریکا: مدیر مرکز «تبلیغ مجازی حوزه‌های علمیه» در حاشیه یک نمایشگاه در تهران خبر از تهیه سریالی انیمیشنی با موضوع حجاب توسط «طلبه‌های انیمیشن‌ساز» خبر داد.

خبرگزاری رسمی دولت، ایرنا، در مصاحبه با مسعود عبداللهی مدیر این مرکز، از فعالیت ۴۰۰ طلبه در این مرکز که آنها را «متخصص و متدین» نامید خبر داد و گفت که محصولات این مجموعه از طریق شبکه‌ ۳۰ هزار مبلغی که در مدارس و مساجد سراسر کشور دارند منتشر می‌شود.

عبداللهی در مورد موضوعات انیمیشن‌ها هم گفت که «روی شاخص‌های تربیتی، عدالت، شناخت غرب و اعتقادات کودکان کار می‌کنیم.»

مدیر مرکز تبلیغ مجازی حوزه‌های علمیه با اشاره به «بی‌حجابی» به عنوان یک «آسیب اجتماعی» از ساخت انیمیشنی «درباره حجاب» خبر داد که «فیلمنامه» آن نوشته شده و «شخصیت‌ها» هم طراحی شده است.

در سال‌های اخیر موضوع حجاب بیش از پیش مورد اعتراض بخش‌های مختلف جامعه قرار گرفته است و در جریان اعتراضات سراسری سال جاری به یکی از محورهای اصلی اعتراضات تبدیل شد.

گسترش اعتراض به حجاب اجباری در بین دانش‌آموزان و دانشجویان در پاییز امسال و همزمان با جنبش «زن، زندگی، آزادی» بار دیگر مقامات جمهوری اسلامی را به جنب و جوش واداشته تا سرمایه‌گذاری بیشتر برای موضوعات اعتقادی در مدارس انجام دهند.

وزیر آموزش و پرورش جمهوری اسلامی نیز در ماه‌های اخیر بارها تاکید کرده که محتوای بسیاری از کتب درسی نیز در آینده نزدیک تغییر خواهد کرد.

رادیوفرانسه: بخشی از پوستر فراخوان راهپیمایی امروز پاریس © Action4Iran
ایرانیان ساکن فرانسه و مخالفان جمهوری اسلامی، بعد از ظهر امروز یکشنبه چهاردهم اسفند ماه ( پنجم مارس)، در پایتخت فرانسه گرد هم آمده و راهپیمایی خواهند کرد تا حمایت خود را از «مردم مظلوم و در خطر ایران» و هموطنانی که در خطر سرکوبهای خشونت آمیز جمهوری اسلامی قرار دارند، اعلام کنند.

این راهپیمایی قرار است ساعت ۳ بعد از ظهر به وقت محلی از پانتئون آغاز شده و ساعت ۵ عصر به میدان سن میشل پاریس ختم شود.

مشروح خبر و تصاویر تکمیلی متعاقباً منتشر خواهد شد.

منابع مختلف: دست‌کم ۳۳ شهر در ۱۷ استان ایران، شامل تهران، اصفهان، ایلام، کردستان، کرمانشاه، خراسان شمالی، قم، لرستان، خوزستان، فارس، گیلان، اردبیل، البرز، زنجان، آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی و همدان روز شنبه سیزدهم اسفند ماه شاهد حمله با گاز سمی به دانش‌آموزان بودند.
این حملات در شهرهای ۱۰ شهر استان تهران شامل شهر تهران، بومهن، صفادشت ملارد، نسیم‌شهر، باقرشهر، پاکدشت، اسلامشهر، شهریار، پرند، دماوند، دو شهر استان اصفهان شامل کاشان و سمیرم، در استان ایلام شامل شهر ایلام، در استان کردستان شامل سنندج و کامیاران، بود.

دهه هشتادی ها جای ارتش بی غیرت ایستادند
دوش تا دوش کنار مردم آزادی خواه وایستادن

پایین کشیدن پرچم تروریست های آخوند در دبیرستان دخترانه رضوان…

شنبه ۱۳ اسفند#دهه_هشتادی_ها #نسل_آگاه #حمله_شیمیایی_به_مدارس pic.twitter.com/8ReZicygUM

— مجید (@JavidShahansha) March 4, 2023

پیام: ‌«سلام امروز مدرسه های پایگاه هوایی ارتش شیراز رو هم زدن تاحالا این حجم از پلیس امبولانس یکجا ندیده بودم
اول با صدای ۹ تا امبولانس ۲ تا هلیکوپتر فهمیدیم ی خبریه
نمیذاشتن بریم پایین خودمون رفتیم دیدیم مدرسه بغلیمونو زدن
بعدی مدرسه ما بود و اجازه نمیدادن بریم بیرون»
۱۴ اسفند

— +۱۵۰۰تصویر (@1500tasvir) March 5, 2023

«این تجمع ما مادران کمی بالاتر از وزارت اموزش و پرورش تقاطع طالقانی و قرنی هست. اینقدر مامور زیاد بود حتی اجازه تجمع دونفر رو هم به ما ندادند. فقط تهدید می‌کردند که اگه یکبار دیگه از جلوی وزارت رد بشید حتما سوار ون تون میکنیم و میبریمتون» #حمله_شیمیایی_به_مدارس pic.twitter.com/VmwzF5F16J

— مملکته (@mamlekate) March 4, 2023

پیام: سلامم
پنج تا مدرسه کنار هم کنار پایگاه هوایی شیراز رو گاز زدن.
بچه ها حالشون اصلا خوب نیست
مدرسه الگونه و ایرج میرزا و اینارو زدن
توروخدا یکاری کنین.#حمله_شیمیایی_به_مدارس

— +۱۵۰۰تصویر (@1500tasvir) March 5, 2023

حملات به مدارس، امروز از همیشه گستردگی بیشتری دارد. تا این لحظه مدارس شهرهای تهران، کرج، اهواز، تبریز، مشهد، شیراز، اصفهان، گیلانغرب، ابهر، هفتگل، فولادشهر، خلخال، شهریار، گنبدکاووس و رامهرمز مورد حمله‌ی شیمیایی جمهوری‌اسلامی قراره گرفته‌اند. ۱۴ اسفند ۱۴۰۱#حمله_شیمیایی_به_مدارس

— +۱۵۰۰تصویر (@1500tasvir) March 5, 2023

به شکل‌های مختلف، کتبی و شفاهی، رسمی و غیررسمی به مدیران مدارس هشدار داده‌اند که اگر مدارس تعطیل بشن، سر و کارشون با اطلاعاته! واضحه که سیستم اطلاعاتی جمهوری‌اسلامی تمام قد پشت #حمله_شیمیایی_به_مدارس ایستاده!

— اسماعیل (@esmaeils1169) March 4, 2023

صدای آمریکا: مقامات ایالات متحده خواستار تحقیقات کامل و شفاف حکومت ایران درباره مسمومیت‌های سریالی در مدارس دخترانه در ایران شدند.

جان کربی هماهنگ کننده ارتباطات راهبردی شورای امنیت ملی کاخ سفید پنجشنبه شب درباره وضعیت مسومیت دختران دانش آموز در ایران گفت ایالات متحده از علت این رویداد اطلاعی ندارد اما از حکومت جمهوری اسلامی ایران می‌خواهد که در این باره تحقیقات «کامل و شفاف» انجام دهد.

آقای کربی که در نشست خبری روزانه سخنگوی کاخ سفید حضور یافته بود در پاسخ به سوالی درباره مسمومیت دختران دانش آموز در ایران گفت: اخباری که از ایران می‌آید، عمیقا نگران‌کننده است. چه چیزی می‌تواند علت مسمومیت این دختران جوانی که فقط به مدرسه می‌روند باشد.

وی افزود: دخترانی که به مدرسه می‌روند فقط باید به فکر یادگیری باشند. آنان نباید نگران امنیت فیزیکی خود باشند.»

دست‌کم در ۹ شهر، بیش از شصت مدرسه دخترانه هدف این حملات قرار گرفته است. با اینکه این حملات از سه ماه پیش گزارش شده بود، اما مقامات امنیتی و انتظامی در روزهای اخیر به این موضوع توجه نشان داده‌اند و هنوز فرد یا گروهی به عنوان عوامل آن مورد پیگرد قانونی قرار نگرفته است.

گروهی از فعالان فرهنگی، هنری و مدنی در یک بیانیه ضمن اشاره به «فاجعه‌ مسمومیت عمدی و زنجیره‌وار» دختران دانش آموز، ضمن یادآوری ماجرای اسیدپاشی‌ها در اصفهان، حکومت ایران را به کوتاهی برای مقابله با عوامل این حملات متهم کردند.

برخی از نهادهای غیردولتی و فعالان سیاسی و مدنی جمهوری اسلامی را در این مورد مقصر می‌دانند. روز جمعه مولوی عبدالحمید به مسمومیت دختران در مدارس ایران اشاره کرد و گفت که بسیاری معتقدند که این هم نوعی سرکوب اعتراضات است و همان دخترانی که در مدارس اعترض کردند، را حالا اینطور با آنها برخورد می‌شود.

روز پنجشنبه همچنین آدرین واتسون، سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید هم با ابراز نگرانی از ادامه مسمومیت‌های گسترده در مدارس دخترانه شهرهای مختلف ایران، خواستار تحقیقات معتبر و مستقل در این زمینه و پاسخگو کردن عاملان آنها شده بود.

Reports of widespread poisoning of school girls in Iran and the possibility this could be related to participation in protests are deeply concerning. There must be a credible, independent investigation and accountability. All girls deserve to study without fear for their safety.

— Adrienne Watson (@NSC_Spox) March 2, 2023

وی همچنین گفت که ارتباط احتمالی این مسمومیت‌ها با شرکت دانش‌آموزان در تظاهرات اخیر عمیقاً نگران‌کننده است.

یک روز پیشتر نیز ند پرایس سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا گفت که تحصیل را حق دختران و زنان می‌داند و انتظار دارد حقایق در مورد مسمومیت دختران دانش‌آموز در ایران روشن شود.

عفو بین‌الملل با بیان اینکه مسمومیت صدها دانش‌آموز دختر در مدارس ایران به مرحله هشدار رسید، خاطرنشان کرد: «دانش‌آموزان دختر در خط مقدم اعتراضات اخیر ایران برای احقاق حقوق مردم قرار داشتند و بسیاری از آن‌ها شجاعانه از قوانین تبعیض‌آمیز حجاب اجباری سرپیچی کردند،‌ لذا این حملات نگرانی از افزایش خشونت علیه زنان و دختران برای دفاع از حقوق خود را افزایش می‌دهد.»

صدای آمریکا: در تازه‌ترین واکنش‌ها به مسمومیت‌های دنباله‌دار مرموز دانش‌آموزان دختر، برای نخستین بار پای مذهبی‌ها به میان آمده است و یک عضو مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه قم می‌گوید که «هزاره‌گراها» که نوعی تفکر نزدیک به طالبان است، این اقدامات را انجام می‌دهند.

محمدتقی فاضل میبدی، روز یک‌شنبه هفتم اسفند در گفت‌وگو با شبکه شرق گفت: «یک جامعه‌شناس که نمی‌توانم نامش را بگویم در قم پژوهشی در این زمینه انجام داده و در جلسه‌ای این موضوع را برای برخی شرح داده است.»

به گفته او، یک «جریان مذهبی و ضدمدرنیته» موسوم به «هزاره‌گرا» مسئول مسمومیت‌های سریالی در مدرسه‌ها است.

این روحانی توضیح داد: آن جامعه‌شناس به این نتیجه رسیده که «هزاره‌گراها این اقدامات را انجام می‌دهند. این مسمومیت‌ها اتفاقی نیست. این جریان شبیه طالبان هستند، گرچه طالبان اجازه نمی‌دهد دختران به دانشگاه بروند، اما این گروه می‌گویند دختر نهایتا تا سوم دبستان باید درس بخواند.»

فاضل میبدی تأکید کرد: «من در شگفتم که چرا دولت و نهادهای امنیتی این جریان را دنبال و موضوع را برای مردم شفاف نمی‌کند.»

هزاره‌گرایی و قرآن؟

برخی مسلمانان تصور می‌کنند آیه پنجم در سوره سجده از قرآن درباره هزاره‌گرایی است که می‌گوید، «کار را از آسمان تا زمین سامان می‌دهد. سپس در روزی که مقدار آن هزار سال است، چنان که می‌شمارید، به سوی او بالا می‌رود.»

به گفته برخی مفسران، این آیه مربوط به روز قیامت است. «هزاره‌گرایی» به عقیده آنها «اعتقاد به پایان قریب‌الوقوع نظام کنونی دنیا و پدیدار شدن حکومتی در غایت خوبی، هماهنگی و عدالت‌پیشگی در جهان» است و مهمترین شاخصه آنها «نارضایتی از وضع موجود و سپس اعتقاد به وقوع دوره‌ای از جهان است که عدالت، صلح و رفاه در آن فراگیر می‌شود.»

گفته می‌شود «هزاره‌گرایی» موجی از خرافه‌گرایی است که در ادیان مختلف وجود دارد.

واکنش مولوی عبدالحمید

حساب توییتری منتسب به مولوی عبدالحمید، امام جمعه اهل سنت زاهدان، هم روز شنبه به نقل از وی نوشت: « مسموم کردن دانش‌آموزان دختر در قم و بروجرد عملی غیر انسانی،‌ ضد اسلامی و دشمنی با تحصیل و آموزش زنان، و انتقام از خیزش اخیر آنان است.»مولوی عبدالحمید در ادامه اظهار امیدواری کرده «هرچه زودتر عوامل این جنایت سریالی شناسایی شوند و به سزای اعمالشان برسند.»

حساب توییتری منتسب به مولوی عبدالحمید، امام جمعه اهل سنت #زاهدان، به نقل از او نوشت: «مسموم کردن دانش‌آموزان دختر در #قم و #بروجرد عملی غیر انسانی،‌ ضد اسلامی و دشمنی با تحصیل و آموزش زنان، و انتقام از خیزش اخیر آنان است.» pic.twitter.com/T78itpbBdR

— VOA Farsi صدای آمریکا (@VOAfarsi) February 26, 2023

تاکنون گزارشی از بازداشت هیچ فرد یا گروهی مرتبط با مسمومیت‌های دنباله‌دار دانش‌آموزان در مدرسه‌های دخترانه منتشر نشده و مقامات مسئول توضیح بیشتری درباره چرایی و چگونگی این حمله‌ها ارائه نکرده‌اند.

فاضل میبدی اضافه کرد: «خبر دارم که خانواده‌ها می‌ترسند دخترانشان را به مدرسه بفرستند» و «درصد زیادی از تحصیل محروم شده‌اند تا جانشان حفظ شود.»

او به نقل از جامعه‌شناسی که این پژوهش را انجام داده افزود: «مرکز ثقل این جریان در قم و اصفهان است» و «در مدارس دخترانه رعب و وحشت حاکم است.»

با این حال، فاضل میبدی می‌گوید، تاکنون نشنیده که «روحانی یا چهره شاخصی از این جریان حمایت کند» و نمی‌داند «آیا فرد شاخصی پشت این ماجرا هست یا خیر، اما مطمئنا این ماجرا تصادفی نیست.»

مسمومیت ناشی از استنشاق گاز سمی که از ۱۹ آذر در هنرستانی دخترانه در قم آغاز شد، حالا به شهرهای دیگر از جمله بروجرد، تهران و اردبیل نیز رسیده است و بنا بر گزارش‌ها،‌ امروز یک‌شنبه، ۵۰ دانش‌آموز دختر بر اثر مسمومیت در مدرسه راهی بیمارستان شده‌اند.

مقامات جمهوری اسلامی نخست گزارش‌های مرتبط با مسمومیت‌های سریالی مشکوک را که گزارش‌های مرتبط با آن در رسانه‌های رسمی ایران نیز بازتاب می‌یافت، به شایعات فضای مجازی و جنجال‌آفرینی رسانه‌های فارسی زبان خارج از کشور نسبت دادند، اما هم‌زمان نهادهای امنیتی و بخش‌هایی از دولت و مجلس به دنبال بررسی دلایل آن برآمدند.

روز شنبه دو مقام در دولت و مجلس تأیید کردند که مسمومیت سریالی دانش‌آموزان دختر «عمدی» است و عامل آن کسانی هستند که «دوست داشتند تمامی مدارس، به‌خصوص مدارس دخترانه تعطیل شوند.»