اخبار

رادیوفردا: مدیریت رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی در بیانیه‌ای رسمی اقدام سازمان رسانه‌های جهانی ایالات متحده در قطع بودجهٔ این رسانه را «غیرقانونی» و «نقض قانون اساسی آمریکا» توصیف کرد.

طبق این بیانیه که روز دوشنبه ۲۷ اسفند منتشر شد، مشاور ارشد سازمان رسانه‌های جهانی آمریکا با قطع بودجهٔ رادیو اروپای آزاد در پایتخت جمهوری چک قانون اختصاص بودجه توسط کنگره ایالات متحده را نقض کرده است.

بر اساس مصوبه کنگره، حدود ۱۴۰ میلیون دلار باید توسط این سازمان در اختیار رادیو اروپای آزاد قرار بگیرد ولی نهاد یاد شده از اختصاص این بودجه جلوگیری کرده است. به گفتهٔ رادیو اروپای آزاد، این میزان بودجه در مصوبهٔ سال مالی ۲۰۲۴ قید شده و برای سال مالی ۲۰۲۵ نیز تمدید شده است.

در بیانیهٔ رسمی رادیو اروپای آزاد به سابقه‌ای حقوقی اشاره شده که به موجب آن در یک پرونده، برت کاوانا که هم‌اکنون از اعضای دادگاه عالی آمریکا است رأی داده که قوه مجریه حق ندارد مستقل از کنگره یا قوه مقننه از اختصاص بودجه به سازمان‌ها خودداری کند.

قطع بودجهٔ رادیو اروپای آزاد در نشست اتحادیهٔ اروپا مطرح می‌شود

در همین حال، وزیر خارجهٔ جمهوری چک همان طور که پیشتر وعده داده بود، تأکید کرد که موضوع حمایت از رادیو اروپای آزاد/ رادیو آزادی را در نشست روز دوشنبه ۲۷ اسفند وزیران خارجه اتحادیه اروپا در بروکسل مطرح خواهد کرد.

یان لیپاوسکی ضمن ابراز افتخار از میزبانی رادیو اروپای آزاد در شهر پراگ گفت که در نشست با وزرای اروپایی این پرسش را مطرح خواهد کرد: «آیا ارزش و اعتباری در نگه داشتن سازمانی که اخبار روسیه و ایران و کشورهای دیگر را پوشش می‌دهد می‌بینیم؟ و آیا آمادگی سیاسی برای انجام این کار وجود دارد؟»

او پیشتر در توئیتی با حمایت از رادیو اروپای آزاد/ رادیو آزادی نوشته بود که این رسانه «یکی از معدود منابع معتبر علیه رژیم‌های دیکتاتوری همچون ایران، بلاروس و افغانستان است».

او روز یکشنبه ۲۶ اسفند افزوده بود: «فردا در نشست وزیران خارجه، موضوع ادامه دست‌کم بخشی از پخش برنامه‌های این رسانه را مطرح خواهم کرد».

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، روز ۲۴ اسفند یک فرمان اجرایی را امضا کرد که بر اساس آن، فعالیت هفت آژانس فدرال، از جمله «سازمان رسانه‌های جهانی ایالات متحده»، به شدت محدود شود.

رادیو فردا که در چارچوب رادیو آزادی/ رادیو اروپای آزاد فعالیت می‌کند و صدای آمریکا، از زیرمجموعه‌های سازمان رسانه‌های جهانی ایالات متحده هستند.

ساعاتی پس از انتشار فرمان اجرایی ترامپ، رسانه‌‌ها نامه‌ای از «سازمان رسانه‌های جهانی ایالات متحده» را منتشر کردند که در آن اعلام شده بود کمک مالی تأییدشده توسط کنگره، که بودجه رادیو آزادی/رادیو اروپای آزاد را تأمین می‌کند، قطع شده است.

این نامه را کری لیک امضا کرده که خود را مشاور ارشد مدیرعامل موقت «سازمان رسانه‌های جهانی ایالات متحده» معرفی می‌کند و گفته که اختیارات خود را از مدیرعامل موقت دریافت کرده است.

استیون کِیپِس، رئیس و مدیرعامل رادیو اروپای آزاد/ رادیو آزادی، در واکنش گفته که قطع بودجهٔ این رسانه «هدیه‌ای بزرگ به دشمنان آمریکا» است.

او در بیانیه‌ای گفت: «آیت‌الله‌های ایران، رهبران کمونیست چین و مستبدان مستقر در مسکو و مینسک مرگ رادیو اروپای آزاد/ رادیو آزادی بعد از ۷۵ سال را جشن خواهند گرفت. تقدیم این پیروزی به دشمنان، آن‌ها را قوی‌تر و آمریکا را ضعیف‌تر می‌کند».

«سازمان رسانه‌های جهانی ایالات متحده» یک آژانس مستقل دولت ایالات‌ متحده است که بر پخش اخبار و اطلاعات به ۵۰ زبان از جمله فارسی برای حدود ۳۶۱ میلیون نفر در هر هفته نظارت دارد.

میزان بودجه‌ای که برای تامین هزینه‌های عملیاتی و سرمایه‌گذاری این سازمان در سال مالی ۲۰۲۵ درخواست شده، ۹۵۰ میلیون دلار بوده است.

این مبلغ برای رسانه‌هایی مانند رادیو اروپای آزاد/رادیو آزاد، صدای آمریکا، رادیو آسیای آزاد، دفتر پخش کوبا (رادیو مارتی)، شبکه‌های پخش خاورمیانه (MBN) و صندوق فناوری باز پیشنهاد شده است.

واکنش‌ها به قطع بودجه رادیو اروپای آزاد/ رادیو آزادی

وزیر خارجه جمهوری چک در توئیت‌های دیگری نوشته است: «هنگامی که رادیو اروپای آزاد برای اولین بار پخش خود را آغاز کرد، چراغ راه کسانی بود که توتالیتاریسم حقیقت را از آن‌ها سلب کرده بود. امروز هم اوضاع همان طور است».

او افزوده بود: «از بلاروس تا ایران، از روسیه تا افغانستان، رادیو اروپای آزاد/ رادیو آزادی و صدای آمریکا از معدود منابع اطلاع‌رسانی برای کسانی هستند که تحت سرکوب زندگی‌ می‌کنند. خاموش کردن آن‌ها نه تنها خسارتی برای این مردمان، بلکه برای همه ما است که به دموکراسی باور داریم».

کستوتیس بودریس، وزیر خارجه لیتوانی، نیز روز دوشنبه در حاشیه نشست وزیران خارجه اتحادیه اروپا گفت: «رادیو اروپای آزاد/ رادیو آزادی و صدای آمریکا نقشی حیاتی در تلاش‌های لیتوانی برای اعاده استقلال خود ایفا می‌کنند».

او افزود: «ما احساس نزدیکی به آن‌ها داریم و آن‌ها را ابزاری می‌دانیم که می‌توانند به مردم بسیار کمک کنند. مردمی که تحت فشار هستند و کسانی که برای آزادی مبارزه می‌کنند».

صدای آمریکا: دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا (اوفک) روز چهارشنبه ۲۲ اسفند شبکه تبهکار «فاکستروت» را که عمدتاً در سوئد مستقر است و به قاچاق مواد مخدر، انجام حملات علیه اسرائیلی‌ها و یهودیان در اروپا و همکاری با جمهوری اسلامی مشغول بود همراه با رهبر فراری آن به اسم «روا مجید» تحریم کرد.

در ژانویه سال ۲۰۲۴ میلادی، شبکه فاکستروت به نیابت از حکومت جمهوری اسلامی ایران حمله به سفارت اسرائیل در استکهلم سوئد را سازماندهی کرد. مجید با وزارت اطلاعات جمهوری اسلامی ایران که تحت تحریم‌های متعدد آمریکا قرار دارد، همکاری داشته است.

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا در بیانیه‌ای گفت: «استفاده گستاخانه جمهوری اسلامی از سازمان‌های خارجی و قاچاقچیان مواد مخدر، تلاش‌های این رژیم برای دستیابی به اهدافش از هر طریقی، بدون در نظر گرفتن هزینه‌ای که برای جوامع در سراسر اروپا دارد، برجسته می‌کند.»

در این بیانیه تاکید شده است که دولت آمریکا همراه با شرکای بین‌المللی‌اش، به پاسخگو کردن کسانی که به دنبال پیشبرد برنامه‌های بی‌ثبات‌کننده جمهوری اسلامی هستند، ادامه خواهد داد.

مارکو روبیو، وزیر امور خارجه آمریکا نیز در بیانیه‌ای گفت که همراه با وزارت خزانه‌داری، به افشای فعالیت‌های رژیم ایران و تحمیل هزینه‌ها بر آن به عنوان بخشی از کمپین‌ فشار حداکثری دولت ترامپ ادامه خواهد داد.

آقای روبیو تأکید کرده است که این اقدام، تعهد آمریکا را در پاسخگو کردن افراد و سازمان‌هایی که جهت تضعیف امنیت آمریکا و شرکایش با رژیم تهران همکاری می‌کنند برجسته می‌کند.

در بیانیه وزارت خزانه‌داری آمریکا همچنین اشاره شده است که رژیم جمهوری اسلامی، به طور فزاینده‌ای از شبکه‌های تبهکار به عنوان عوامل نیابتی خود برای دنبال کردن اهداف خود استفاده کرده است.

حکومت ایران همچنین اتباع آمریکا را هدف قرار داده است و در ادامه تعهد خود برای نابودی اسرائیل، حملات تروریستی را علیه اهداف این کشور و یهودیان در سراسر اروپا سازماندهی کرده است.

وزارت خزانه‌داری آمریکا می‌گوید مقامات جمهوری اسلامی ایران همچنین به دنبال ترور مخالفان ایرانی از طریق شبکه‌های تبهکار بوده‌ و به یک قاچاقچی مواد مخدر ایرانی به نام «ناجی ابراهیم شریفی زیندشتی» اشاره کرده است که به دستور وزارت اطلاعات و امنیت جمهوری اسلامی ایران فعالیت می‌کرد.

شبکه زیندشتی اقدامات سرکوب‌گرایانه فراملی متعددی از جمله ترور و آدم ربایی در حوزه‌های قضایی مختلف در ایالات متحده با هدف ساکت کردن صدای منتقدان شناخته شده حکومت ایران انجام داده و در بهمن سال ۱۴۰۲ توسط اوفک تحریم شد.

شبکه فاکستروت یکی از بدنام‌ترین باندهای تبهکار مستقر در سوئد است و از حملات مسلحانه و قاچاق تسلیحات گرفته تا قتل‌‌های قراردادی و سایر فعالیت‌های خشونت‌آمیز را انجام داده است.

این گروه همچنین یکی از سازمان‌های شناخته‌شده قاچاق مواد مخدر در منطقه است که در سایر کشورهای اروپایی نیز فعالیت دارد.

پس از انفجارها و تیراندازی‌هایی که مهرماه گذشته در اطراف سفارتخانه‌های اسرائیل در سوئد و دانمارک صورت گرفت سازمان اطلاعاتی سوئد، ساپو، اعلام کرد که حکومت جمهوری اسلامی ایران ممکن است در این اقدامات دست داشته باشد.

پیش‌تر در تابستان گذشته ساپو اعلام کرده بود که جمهوری اسلامی در حال جذب اعضای باندهای تبهکار سوئدی برای انجام «اقدامات خشونت‌آمیز» علیه منافع اسرائیل و دیگر منافع در سوئد است.

رادیوفردا: کاخ سفید ساعاتی پس از مخالفت رهبر جمهوری اسلامی با پیشنهاد رئیس جمهور ایالات متحده برای مذاکره درباره برنامه هسته‌ای ایران بار دیگر یادآور شد که تهران با یکی از دو گزینه نظامی یا توافق روبه‌رو است. سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید شامگاه شنبه ۱۸ اسفند گفت همان طور که دونالد ترامپ به صراحت اعلام کرده، برای مواجهه با ایران دو گزینه نظامی یا توافق مطرح است.

برایان هیوز افزود: «امیدواریم که رژیم ایران مردم و بهترین منافع خود را بر تروریسم مقدم دارد».

علی خامنه‌ای شامگاه شنبه بار دیگر با مذاکره و پیشنهاد جدید آمریکا مخالفت کرد و گفت: «توقعات جدید قطعا از طرف ایران تامین نخواهد شد».

دونالد ترامپ روز جمعه بار دیگر خواستار مذاکره درباره برنامه هسته‌ای ایران شد و گفت نامه‌ای برای علی خامنه‌ای فرستاده است.

او همچنین در گفت‌وگوی دیگری با خبرنگاران افزود که در مورد مسئله ایران «خیلی خیلی زود اتفاقاتی می‌افتد»، «روزهای جالبی در پیش است» و «به حرکات نهایی رسیده‌ایم».

عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، روز شنبه در اظهار نظری کوتاه گفت: «هنوز نامه‌ای نرسیده است.»

دونالد ترامپ بارها گفته است که به هیچ وجه اجازه دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای را نخواهد داد اما مذاکره برای حصول یک توافق هسته‌ای معتبر و قابل راستی‌آزمایی را بر اقدام نظامی ترجیح می‌دهد.

آقای ترامپ اواسط بهمن یک یادداشت ریاست‌جمهوری برای از سرگیری فشار حداکثری بر ایران را امضا کرد، اما گفت امیدوار است که نیازی به اجرای این یادداشت نباشد و با تهران توافق حاصل شود.

پیش از سخنرانی علی خامنه‌ای نیز مسعود پزشکیان، رئیس جمهور ایران، در حضور او گفت: «دشمنان هر تهدیدی بکنند ما نباید جا خالی کنیم، ما قادریم بر همه مشکلات غلبه کنیم.»

او هفته گذشته گفته بود که شخصا موافق مذاکره با آمریکا بوده و اعتقاد داشته که گفت‌وگو با ایالات متحده مشکلات را حل می‌کند، اما پس از منع علی خامنه‌ای این دیدگاه را کنار گذاشته است.

علی خامنه‌ای در سخنان روز شنبه خود همچنین به قدرت‌های اروپایی تاخت و آنها را به دلیل انتقادهایشان از برنامه هسته‌ای ایران «بی چشم و رو» خواند.

او در عین حال در موضوع مذاکره بدون اشاره به جزئیات گفت: «احتمالا در یک جاهایی بحث کنیم.»

اتحادیه اروپا بارها از گسترش برنامه هسته‌ای ایران انتقاد کرد و در تازه‌ترین مورد نیز ۱۵ اسفند در بیانیه‌ای بار دیگر بر مخالفت جدی با دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح اتمی تاکید کرد.

در این بیانیه با اشاره به «افزایش قابل توجه سرعت و خلوص غنی‌سازی اورانیوم و انباشت آن در ایران»، اعلام شد که جمهوری اسلامی به شدت از تعهدات برجامی‌اش «فاصله» گرفته و به دانشی «غیر قابل بازگشت» دست یافته است.

رهبر جمهوری اسلامی سال ۹۸ نیز پیام دونالد ترامپ را که توسط نخست وزیر وقت ژاپن ارسال شده بود رد کرد و تاکنون بر موضع خود درباره عدم مذاکره با آمریکا پافشاری کرده است.

با این حال گمانه‌زنی‌هایی از تلاش مسکو برای وساطت در حل‌وفصل پرونده هسته‌ای جمهوری اسلامی بین ایران و آمریکا مطرح شده‌ و مقام‌های مسکو و واشینگتن نیز آن را تایید کرده‌اند.

در هفته‌های اخیر و به دنبال دو بار مخالفت صریح علی خامنه‌ای با مذاکره با آمریکا ارزش پول ملی ایران همچنان به روند نزولی خود ادامه داده است.

پیش از سخنرانی قبلی علی خامنه‌ای در ۱۹ بهمن بهای هر دلار آمریکا در بازار ارز ایران نزدیک به ۸۵ هزار تومان بود و بلافاصله پس از آن جهش یافت و تا مرز ۹۵ هزار تومان نیز رسید.

با این حال در روزهای اخیر بهای دلار کمتر از ۹۰ هزار تومان معامله می‌شد اما روز شنبه و پس از سخنرانی دوم رهبر جمهوری اسلامی اکنون به بالای ۹۱ هزار تومان رسیده است.

ارونیوز: در جریان اعتراضات جنبش سبز در سال ۱۳۸۸، گروهی از معترضان به نتیجه انتخابات آن سال که به پیروزی محمود احمدی‌نژاد انجامید، مقابل سفارت روسیه در تهران رفتند و شعار «سفارت روسیه، لانه‌ جاسوسیه» سر دادند.

طرفداران میرحسین موسوی و مهدی کروبی، در آن سال، معتقد بودند که نفوذ مسکو در ایران به حدی بالا گرفته که در روندهای سیاست داخلی ایران به شکلی آشکار و در جهت منافع ملی خود دخالت می‌کند. در طول این سالها، افرادی از درون حاکمیت هم از اقدامات کرملین برای تغییر معادلات سیاسی ایران سخن گفته‌اند. شاید مهم‌ترین آنها، جواد ظریف، وزیر خارجه وقت دولت روحانی باشد که یک فایل صوتی که در اردیبهشت ۱۴۰۰ منتشر شد، به صراحت از کارشکنی‌های روسیه در جریان روندهای مختلف سیاست داخلی و خارجی ایران انتقاد کرده بود.

با این حال، در طول این سال‌ها، روابط میان تهران و مسکو، صرف‌نظر از دولت حاکم در ایران، نزدیک‌تر شده است. ابراهیم رئيسی، رئيس‌جمهوری پیشین تلاش‌های زیادی برای این کار انجام داد و در زمان حضور او در قدرت، همکاری‌های نظامی ایران و روسیه اوج گرفت. با وجود انکار مقام‌های ایران، تهران به یکی از تأمین‌کنندگان اصلی پهپادهای روسی در جنگ با اوکراین تبدیل شد. سیاستی که تحریم‌های بیشتری را به ایران تحمیل کرد. پس از آن در دولت مسعود پزشکیان، تهران و مسکو یک توافقنامه جامع همکاری با یکدیگر امضا کردند که طرفین می‌گویند باعث نزدیکی بیشتر مناسبات میان جمهوری اسلامی و فدراسیون روسیه خواهد شد.

روسیه، ایران را چگونه می‌بیند؟
اما رویکرد کلی روسیه در قبال ایران چگونه است؟ آیا مسکو به ایران را متحد خود می‌داند یا یک شریک در مواردی خاص؟ یولیا رکنی‌فرد، استاد دانشکده حقوق و حکمرانی در دانشگاه تیلر مالزی در این خصوص به یورونیوز می‌گوید: «مسکو با امضای توافقنامه مشارکت راهبردی جامع در ژانویه امسال، رسماً تأیید کرد که ایران را یک شریک راهبردی می‌داند. در سال‌های اخیر، همواره بحث بوده که کدام جنبه از این رابطه، آن را به سطح راهبردی می‌رساند. نمی‌توان بر اساس میزان تجارت دوجانبه که تا پایان سال ۲۰۲۴ کمتر از چهار میلیارد دلار بوده به این نتیجه رسید، بنابراین، تنها همکاری‌های امنیتی و نظامی می‌تواند این ادعا را توجیه کند.»

مسکو با امضای توافقنامه مشارکت راهبردی جامع در ژانویه امسال، رسماً تأیید کرد که ایران را یک شریک راهبردی می‌داند. نمی‌توان بر اساس میزان تجارت دوجانبه که تا پایان سال ۲۰۲۴ کمتر از چهار میلیارد دلار بوده به این نتیجه رسید، بنابراین، تنها همکاری‌های امنیتی و نظامی می‌تواند این ادعا را توجیه کند
یولیا رکنی‌فرد
استاد دانشگاه تیلر مالزی
این متخصص اهل روسیه که سالهاست روابط تهران و مسکو را مورد تحلیل قرار می‌دهد، در ادامه می‌گوید: «در شرایط جدید پس از فوریه ۲۰۲۲، روسیه احساس نزدیکی بیشتری به ایران داشته، نه‌تنها در تعاملاتش در خاورمیانه، بلکه در یک بستر گسترده‌تر بین‌المللی، جایی که اعضای مهم جنوب جهانی در برابر فشارها و موعظه‌های غرب، که آن را نوعی استعمار نوین می‌دانند، ایستادگی می‌کنند. چیزی که ما در مواضع مسکو و تهران هم آن‌را شنیده‌ایم.»

با این حال، برخی هم معتقدند که روسیه، از سر اجبار و پس از اتفاقاتی که در اوکراین رخ داد، مجبور شده بیشتر به سمت ایران سوق پیدا کند. نیکیتا اسمگین، کارشناس بخش روسی موسسه کارنگی در این خصوص به یورونیوز می‌گوید: «فکر می‌کنم به طور کلی مسکو ایران را به‌عنوان یک شریک استراتژیک ناخوشایند می‌بیند. در واقع، مسکو نه به اهداف ایران در منطقه و فراتر از آن علاقه‌ای دارد و نه آن‌را به طور کامل درک می‌کند. اما روند گام‌به‌گامِ بدتر شدن روابط با غرب، روسیه را به سمت ایران سوق داده است و اکنون مسکو ایران را به عنوان «یک شریک منطقی» می‌بیند.»

روند گام‌به‌گامِ بدتر شدن روابط با غرب، روسیه را به سمت تهران سوق داده است و اکنون مسکو ایران را به عنوان «یک شریک منطقی» می‌بیند
نیکیتا اسمگین
کارشناس بخش روسی موسسه کارنگی
اسمگین در ادامه می‌افزاید: «با این حال، همکاری با ایران برای روس‌ها بسیار دشوار است. دیپلمات‌های روسی همیشه می‌گویند که کار کردن با طرف ایرانی بسیار سخت است و تجار روسی نیز همین نظر را دارند، اما در عین حال همه آن‌ها ایران را شریکی می‌بینند که گریز از آن ممکن نیست. از دیدگاه روسیه، نوعی اجبار و سرنوشت در این روابط وجود دارد.»

مسکو، ایران را به ترامپ می‌فروشد؟
این روند اما در حالی اتفاق افتاده، که تحولی قابل توجه در ایالات متحده رخ داده است؛ پس از چندین سال اعمال فشار غرب علیه روسیه، دونالد ترامپ، رویکردی کاملا متفاوت را نسبت به جو بایدن در قبال روسیه در پیش گرفته است. او در مقابل دوربین‌های تلویزیونی، ولودمیر زلنسکی را تحقیر کرده و می‌گوید باید توافق آتش‌بس با روسیه را بپذیرد؛ رئيس جمهور آمریکا همچنین خیلی زود با پوتین تلفنی گفتگو و از لزوم بهبود مناسبات دو طرف سخن گفت.

اما مجموعه این تحولات چه معنایی برای جمهوری اسلامی خواهد داشت؟ در ایران برخی نگرانند که مسکو در ازای نزدیک شدن به واشینگتن تصمیم بگیرد، ایران را به عنوان مهره معامله خود روی میز بگذارد.

روسیه به طور سنتی همواره تلاش کرده از کارت ایران برای تنظیم روابط خود با غرب استفاده کند، اما به دلیل از بین رفتن یکپارچگی در غرب و اختلافاتی که بین اروپا و ایالات متحده رخ داده، این بار روسیه با فضای پیچیده‌تری برای استفاده از ایران در مسیر بازتنظیم روابط خود با اروپا و ایالات متحده رو به رو است
حمیدرضا عزیزی
متخصص سیاست خارجی ایران
حمیدرضا عزیزی، کارشناس مسائل بین‌الملل و متخصص روابط ایران و روسیه از شهر برلین آلمان در این خصوص به یورونیوز می‌گوید: «یک فاکتور بنیادینی که بر ماهیت نقش‌آفرینی روسیه و همچنین احتمال دستیابی به یک توافق در زمینه برنامه هسته‌ای ایران اثر می‌گذارد، تفاوتی است که جهان غرب با زمان حصول برجام و حتی یک یا دو سال اخیر داشته است؛ دیگر مانند گذشته مجموعه غرب، یکپارچه نیستند و با توجه به اختلافات جدی که بعد از روی کار آمدن دونالد ترامپ، میان اروپا و آمریکا پیش آمده، انتظار این است که طرفین در بلندمدت از یکدیگر فاصله بگیرند.»

آقای عزیزی در ادامه می‌گوید: «در این تردیدی وجود ندارد که روسیه به طور سنتی همواره تلاش کرده از کارت ایران برای تنظیم روابط خود با غرب استفاده کند، اما به دلیل همان عدم یکپارچگی در غرب که به آن اشاره کردم، این بار روسیه با فضا پیچیده‌تری برای این تنظیم رو به رو است. مسکو هرچند ممکن است به ترامپ وعده داده باشد که به ایران فشار بیاورد، یا متقاعد کند که به توافق مد نظر کاخ سفید دست یابد اما از سوی دیگر به دلیل اینکه با توجه به مجموعه تنش‌ها بین روسیه و اروپا که به نظر هم می‌رسد در آینده معنادار ادامه هم خواهد داشت، مسکو از نظر منطقی نمی‌تواند کارت ایران را به صورت کامل روی میز بگذارد چرا که ممکن است در آینده در بحث تقابل با اروپا به آن نیاز داشته باشد.»
با توجه به مجموعه تنش‌ها بین روسیه و اروپا که به نظر هم می‌رسد در آینده مشخص ادامه هم خواهد داشت، مسکو از نظر منطقی نمی‌تواند کارت ایران را به صورت کامل روی میز بگذارد چرا که ممکن است در آینده در بحث تقابل با اروپا به آن نیاز داشته باشد.
حمیدرضا عزیزی
کارشناس روابط بین‌الملل
یولیا رکنی‌فرد در این خصوص اعتقاد دارد که حتی ممکن است روسیه تلاش کند که خساراتی که ایران بعد از حملات اسرائيل متحمل شده را جبران نماید. او در این رابطه به یورونیوز می‌گوید: «نباید به صورت افراطی قضاوت و تصر کرد که مسکو حتما تهران را قربانی می‌کند. شاید روسیه دوباره نقش میانجی را برای تشویق ایران به مذاکرات ایفا کند. همچنین این احتمال وجود دارد که روسیه به ایران در تقویت توان دفاعی‌اش کمک کند، به‌ویژه پس از خساراتی که در حملات اسرائیل در سال ۲۰۲۴ متحمل شد. مانند تحویل سامانه دفاعی اس-۴۰۰ و جنگنده‌های سوخو-۳۵.»

حمایت روسیه از حمله نظامی اسرائيل و آمریکا به ایران؟
با نزدیک شدن به پایان زمان فعال کردن مکانیسم ماشه، برخی از افزایش احتمال حمله نظامی اسرائيل و آمریکا به تاسیسات هسته‌ای ایران سخن می‌گویند. اتفاقی که با توجه به نزدیکی میان مسکو و واشینگتن، می‌تواند برای ایران خطرناک‌تر هم بشود.

نیکیتا اسمگین با اشاره به اینکه روسیه هرگز موافق دستیابی ایران به بمب هسته‌ای نیست، در این خصوص می‌گوید: «روسیه نمی‌خواهد ایران به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند. بنابراین، اگر ایران به‌طور جدی در این مسیر حرکت کند، حتی یک حمله‌ی هوایی اسرائیل نیز ممکن است از دید روسیه به‌عنوان واکنشی مثبت تلقی شود. در این زمینه، حتی می‌توان انتظار داشت که روسیه به شکلی پنهانی از چنین اقدامی حمایت کند؛ یعنی در ظاهر آن را محکوم اما در عمل از آن حمایت کند.»

روسیه نمی‌خواهد ایران به سلاح هسته‌ای دست پیدا کند. بنابراین، اگر ایران به‌طور جدی در این مسیر حرکت کند، حتی یک حمله‌ی هوایی اسرائیل نیز ممکن است از دید روسیه به‌عنوان واکنشی مثبت تلقی شود. در این زمینه، حتی می‌توان انتظار داشت که روسیه به شکلی پنهانی از چنین اقدامی حمایت کند؛ یعنی در ظاهر آن را محکوم اما در عمل از آن حمایت کند
نیکیتا اسمگین
کارشناس روابط ایران و روسیه
اما یولیا رکنی‌فرد معتقد است به سادگی نمی‌توان از حمایت احتمالی روسیه از چنین حمله نظامی سخن گفت. او در این رابطه به یورونیوز می‌گوید: «ماده سوم توافقنامه مشارکت راهبردی جامع تصریح می‌کند که طرفین نباید در صورت حمله به یکی از آن‌ها، از متجاوز حمایت کنند. اگرچه این ماده به معنای تعهد دفاع جمعی نیست—مانند آنچه در ناتو وجود دارد که حمله به یکی، مستلزم حمایت نظامی دیگری باشد—اما اگر تعاملات با یک کشور متجاوز، حتی به‌طور غیرمستقیم، منجر به تجاوز شود، ایران آن را نقض این ماده تلقی کرده و ممکن است توافق را بی‌اعتبار بداند.»

ماده سوم توافقنامه مشارکت راهبردی جامع تصریح می‌کند که طرفین نباید در صورت حمله به یکی از آن‌ها، از متجاوز حمایت کنند. اگرچه این ماده به معنای تعهد دفاع جمعی مانند آنچه در ناتو وجود دارد، نیست، اما اگر تعاملات با یک کشور متجاوز، حتی به‌طور غیرمستقیم، منجر به تجاوز شود، ایران آن را نقض این ماده تلقی کرده و ممکن است توافق را بی‌اعتبار بداند.
یولیا رکنی‌فرد
متخصص روابط ایران و روسیه
او در ادامه می‌افزاید: «در حال حاضر، ایران تحت فشار است تا برای رسیدن به یک توافق جامع‌تر در مورد برنامه هسته‌ای و موشکی خود و همچنین حمایت از گروه‌های شبه‌نظامی منطقه، وارد مذاکره شود. در این میان، این برداشت نیز وجود دارد که در صورت عدم همکاری، احتمال دارد اسرائیل (به‌ویژه علیه تأسیسات هسته‌ای) حمله کند. عامل دیگری که باید در نظر داشت، تمایل ترامپ به حل‌وفصل یا دست‌کم متوقف کردن بحران‌های جاری و درگیری‌های نظامی است که بودجه آمریکا را تحت فشار قرار داده‌اند. او ممکن است بخواهد بخشی از مسئولیت مدیریت خاورمیانه را به دیگران، از جمله روسیه، واگذار کند.»

با این حال دست‌کم فعلا تمایلی از سوی مقام‌های ایرانی برای گفتگوی مستقیم با روسیه دیده نمی‌شود و زمان برای انقضای برجام و امکان فعال‌کردن مکانیسم ماشه در حال اتمام است. اتفاقی که از آن طرف ممکن است اسرائيل را بیش از قبل برای انجام چنین حمله‌ای وسوسه کند. مخصوصا اگر ترامپ از امکان حصول توافق با ایران ناامید شود و دیگر با انجام حمله اسرائيل به تاسیسات هسته‌ای ایران مخالفتی نداشته باشد.
در آن صورت مشخص نیست رویکرد روسیه در قبال چنین اتفاقی چگونه خواهد بود، آیا آنطور که برخی امیدوارند، پیش از رسیدن به آن نقطه، تلاش خواهد کرد تهران و واشینگتن را به یکدیگر نزدیک کنند، یا آنطور که گروهی از تحلیلگران با توجه به سابقه سیاست‌های روسیه در قبال ایران سراغ دارند، مسکو کنار خواهد نشست و تنها با انتشار بیانیه‌های سیاسی چنین حمله‌ای را محکوم خواهد کرد.

ترجمه مقاله واشنگتن تایمز: دعوت کنفرانس کنش سیاسی محافظه‌کاران از رضا پهلوی ، پسر آخرین دیکتاتور ایران ، برای کنفرانس امسال، اصول بنیادین CPAC را تضعیف می‌کند. تقویت رضا پهلوی نیز خطرات قابل توجهی برای اعتبار و قوام ایدئولوژیک آن به همراه دارد. مهمتر از آن، این به عنوان هدیه ای به تهران عمل می کند، با اولویت های امنیت ملی پرزیدنت ترامپ در تضاد است و سیاست دولت در قبال ایران را تضعیف می کند .

CPAC با حمایت از اقدامات سختگیرانه علیه سازمان‌ها و رژیم‌هایی که امنیت ایالات متحده را تهدید می‌کنند، مدت‌هاست که از یک موقعیت قوی امنیت ملی دفاع کرده است. یکی از مهم‌ترین تهدیدها، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است، بازوی محوری دولت ایران که توسط ایالات متحده به عنوان یک سازمان تروریستی خارجی شناخته شده است.

علیرغم این واقعیت ها، رضا پهلوی به ارتباط نزدیک خود با شخصیت های ارشد سپاه افتخار می کند. با توجه به حمایت تاریخی CPAC برای اقدامات سختگیرانه علیه این گروه، این عمیقاً نگران کننده است. CPAC با فراهم کردن بستری برای کسی که ارتباط خود را با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی دارد، پیام خود را در مورد ایران مخدوش می کند و ریاکار به نظر می رسد.

با توجه به سیگنال های متناقضی که برای متحدان و دشمنان ارسال می کند، این تصمیم می تواند به شدت به شهرت CPAC به عنوان مدافع منافع امنیتی آمریکا آسیب برساند. میلیون‌ها ایرانی مخالف رژیم فعلی وقایع این کشور را از نزدیک دنبال می‌کنند و دیدن رضا پهلوی در CPAC ضربه‌ای به دل می‌زند.

حمایت CPAC از دولت محدود و مخالفت با نخبه گرایی نیز با تصمیم دعوت از رضا پهلوی در تضاد است . سلسله پهلوی به لحاظ تاریخ و ماهیت خود معرف ضد این ارزش هاست. سلطنت در ایران قدرت را در دستان معدود غیر منتخب متمرکز کرد که منجر به اعمال حکومت اقتدارگرایانه و محدودیت های قابل توجهی در آزادی های فردی شد. سلسله پهلوی در زمان رضاشاه و پسرش محمدرضا شاه، مرکزیت و سرکوب بود.

از لحاظ تاریخی، رژیم پهلوی درگیر نظارت گسترده، آزار و اذیت سیاسی و سیاست‌های اقتصادی بود که به نفع نخبگان و تشدید نابرابری بود. ساواک، پلیس مخفی بدنام ایران در زمان شاه، با استفاده از شکنجه و اعدام به عنوان ابزار کنترل سیاسی، مخالفان را وحشیانه سرکوب کرد. شاه در سال 1975 همه احزاب سیاسی را منحل کرد و حکومت تک حزبی را اعلام کرد و در نهایت به سقوط او انجامید. این اقدامات اساساً با اصول CPAC مانند آزادی شخصی، پاسخگویی و شفافیت دولت در تضاد است.

CPAC با تأیید نماینده حکومت سلطنتی، خطر بیگانگی پایگاه خود را که برای حکومت دموکراتیک و رد ساختارهای قدرت استبدادی و موروثی ارزش قائل است، به خطر می اندازد. علاوه بر این، این تصمیم این اصل محافظه کارانه را که حکومت باید توسط مردم و برای مردم باشد، نه امتیاز ارثی عده معدودی، تضعیف می کند.

طرد مردم ایران از سلطنت، که در انقلاب اسلامی 1979 به اوج خود رسید، نشان دهنده انکار آشکار حکومت سرکوبگر و منفصل خاندان پهلوی است. نتیجه ربودن کشور توسط دشمنان تندرو مردم ایران، آمریکا و جهان آزاد بود. مردم ایران حتی اگر رهبران CPAC نتوانند آن را دریافت کنند. اعتراضات اخیر در ایران با شعارهایی مانند «مرگ بر ستمگر، چه شاه باشد چه رهبر»، این احساس را بیشتر تأیید کرده است، که نشانگر تمایل گسترده‌ای برای اصلاحات واقعی دموکراتیک، فارغ از سایه‌های مستبدان سکولار و تئوکراتیک است.

با وجود این، دعوت CPAC از رضا پهلوی حاکی از بی اعتنایی به آرمان های دموکراتیک مردم ایران است. این حرکت را می‌توان به‌عنوان تأیید چهره‌ای تلقی کرد که نشان‌دهنده ایدئولوژی‌های واپس‌گرا و بی‌اعتبار به جای همسویی با نیروهای آینده‌نگر و دموکراتیک در ایران است . چنین موضعی با حمایت اعلامی CPAC از دموکراسی جهانی در تضاد است و خواسته ها و فضای سیاسی مردم ایران را نادرست معرفی می کند.

دعوت CPAC از رضا پهلوی برای کنفرانس 2025 یک اشتباه عمیق است. این امر پایبندی سازمان به اصول اعلام شده خود برای ارتقای امنیت ملی، دولت محدود و ارزش های دموکراتیک را به خطر می اندازد. این تصمیم خطر آسیب رساندن به یکپارچگی CPAC، بیگانه شدن حامیان آن، و تضعیف اعتبار آن در صحنه بین المللی را به همراه دارد.

برای اینکه CPAC به ماموریت خود وفادار بماند و جایگاه خود را به عنوان چراغی از ارزش های محافظه کارانه حفظ کند، باید در این دعوت تجدید نظر کند. همسویی با افرادی که میراث های اقتدارگرا و تهدیدات امنیتی بالقوه را نمایندگی می کنند یا با آنها مرتبط هستند، به منافع CPAC یا اعضای تشکیل دهنده آن خدمت نمی کند. در عوض، CPAC باید بر حمایت از افراد و سیاست‌هایی تمرکز کند که واقعاً منعکس‌کننده اصول آزادی، امنیت و دموکراسی است که مدعی آن است. این امر برای قوام و شهرت آن و برای هدف گسترده تر ترویج ارزش های دموکراتیک در سراسر جهان بسیار مهم است.

• ایوان ساشا شیهان استاد روابط عمومی و بین‌الملل و دانشیار دانشکده روابط عمومی در دانشگاه بالتیمور است.

 ترجمه متن از انگلیسی: دیرباز سنگر ارزش های آمریکایی بوده و از امنیت ملی و دفاع از اصول دموکراتیک دفاع می کند. این آرمان ها هویت آن را مشخص می کنند. با این حال، CPAC با دعوت از رضا پهلوی، پسر دیکتاتور مخلوع و منفور ایران، برای سخنرانی در گردهمایی آتی خود، با اصولی که از آن حمایت می کند، در تضاد است.

برای دهه‌ها، CPAC در مخالفت با حکومت موروثی، نخبه‌گرایی خارجی و قدرت متمرکز قاطعانه عمل کرده است – همه آرمان‌هایی که توسط دیکتاتوری سلطنتی پهلوی در ایران تجسم یافته‌اند. بنیانگذاران ایالات متحده، با رد استبداد شاه جورج سوم، جمهوری را پایه گذاری کردند که بر پایه حکومت داری خودمختار و آزادی فردی بنا شده بود. همانطور که  توماس پین  به قول معروف نوشت: «یک مرد صادق برای جامعه و در نزد خدا از همه تاج‌دارانی که تا به حال زندگی کرده‌اند ارزش بیشتری دارد.» بنابراین، گیج کننده است که CPAC چهره ای را که ادعای برجستگی خود را فقط مدیون نام خانوادگی خود است – نامی که با رژیمی که مردم ایران قاطعانه در سال 1979 سرنگون کردند و سلطنت را به عنوان یک سیستم حاکم برای همیشه دفن کردند، گره خورده است، بالا ببرد.

امنیت ملی همیشه یک اولویت غیرقابل مذاکره برای CPAC بوده است، با این حال این امنیت به مردی با  پیوندهای اعتراف شده  با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (سپاه پاسداران انقلاب اسلامی)، یک سازمان تروریستی خارجی که توسط ایالات متحده تعیین شده است، اعتبار می بخشد. پهلوی به تماس با افسران ارشد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، همان نیرویی که مسئول کشتار نیروهای آمریکایی در عراق است، اذعان کرده است. حمایت مالی از حزب الله، حوثی ها و حماس؛ و رهبری برنامه تسلیحات هسته ای تهران. علاوه بر این، به گفته آژانس های امنیت ملی و اطلاعات ایالات متحده، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به طور فعال برای ترور رئیس جمهور ترامپ و چندین مقام عالی رتبه سابق برنامه ریزی کرده است. چگونه CPAC که پیوسته بر موضع قاطع خود در قبال ایران و گروه‌های تروریستی آن فشار آورده است، اکنون می‌تواند ارائه یک پلتفرم به کسی که با خطرناک‌ترین بازوی نظامی ایران درگیر است را توجیه کند؟ اگر CPAC بخواهد اعتبار خود را در امنیت ملی حفظ کند، نمی توان با چهره هایی که با دشمنان آمریکا برادری می کنند، مدارا کرد.

تصمیم CPAC برای نقش پهلوی نیز واقعیت های موجود را نادیده می گیرد. از سپتامبر 2022، شعارهایی در رد هر دو حکومت دینی و دیکتاتوری شاه مخلوع، از جمله در  دانشگاه ها و  شهرهای  سراسر ایران شنیده می شود.   واشنگتن پست  در 21 اکتبر 2022 گزارش داد، “یک تکرار جدید – مرگ بر شاه، مرگ بر رهبر مذهبی” که نشان دهنده انکار مداوم حکومت استبدادی، خواه یک پادشاه یا یک روحانی است.   نیویورک تایمز  در 22 سپتامبر 2022 گزارش داد: «در شمال شهر رشت، معترضان خیابانی را تصرف کردند و شعار می دادند مرگ بر دیکتاتور! و مرگ بر ستمگر، چه شاه و چه ولی فقیه!

این حقیقت غیرقابل انکار را منعکس می کند: ایرانیان خاندان پهلوی را راه حلی برای رنج خود نمی دانند. نادیده گرفتن این امر و معرفی پهلوی به عنوان صدای اپوزیسیون ایران، تحریف واقعیت است. CPAC که به گوش دادن به خواست مردم افتخار می کند، باید به آنچه خود مردم ایران می گویند توجه داشته باشد.

آخوندهای تهران می دانند که یک جنبش اپوزیسیون واقعاً دموکراتیک می تواند تسلط آنها بر قدرت را تهدید کند. به همین دلیل است که آنها عمداً شخصیت‌های ضعیف و بی‌اثر تبعیدی مانند پهلوی را تحمل می‌کنند – به او اجازه می‌دهند که به اندازه کافی دیده شود تا از تهدیدات واقعی علیه حکومت‌شان منحرف شود.

حتی خود رژیم ایران نیز اعتراف کرده است که سلطنت طلبان در خدمت بقای آن هستند. بر اساس مقاله ای در 1 فوریه 2025 در  روزنامه وطن امروز ، یک روزنامه دولتی ایران، «یک جنبش ضعیف و بی ریشه مانند سلطنت طلبی می تواند در واقع به بقای جمهوری اسلامی کمک کند. این خدماتی است که خانواده سلطنتی ارائه می دهد.» رژیم می‌داند که تا زمانی که اپوزیسیون تقسیم شده است، همچنان کنترل خود را حفظ می‌کند.

نقش پهلوی در سیاست ایران نه به عنوان یک تهدید واقعی، بلکه به عنوان یک عامل حواس پرتی است که توسط روحانیون حاکم به دقت مدیریت می شود. فعالیت‌های سلطنت‌طلبانه علی‌رغم بی‌تاثیر بودن، در واقع می‌تواند فرصتی برای جمهوری اسلامی باشد. وطن امروز افزود: رقیب ضعیف همیشه برای دولت ها نعمت است. با تقویت پهلوی، CPAC به جای همسویی با نیروهای دموکراتیک واقعی که برای ایران آزاد می جنگند، ناخواسته شخصیتی بی دندان و مورد تایید رژیم را تقویت می کند.

فراتر از نگرانی های امنیت ملی، دعوت CPAC با تعهد عمیق آن به دولت محدود و رد نخبه گرایی سیاسی نیز در تضاد است. پادشاهی ها بیان نهایی دولت بزرگ هستند – قدرتی که در یک خانواده غیر منتخب تثبیت شده است، مصون از کنترل ها و تعادل ها، و به جای شایستگی، بر اساس حق مادری حکومت می کند. رضا پهلوی علیرغم تلاش‌هایش برای تغییر نام تجاری، همچنان این مدل منسوخ و ضد دمکراتیک را تجسم می‌دهد. جنبش محافظه کار هرگز سیاست های سلسله ای را چه در واشنگتن و چه در خارج از کشور تحمل نکرده است. CPAC نباید در کار مشروعیت بخشیدن به استحقاق خاندان باشد، به ویژه زمانی که تاریخ قبلاً آن را ناشایست ارزیابی کرده باشد.

صدای آمریکا: دولت لبنان اعلام کرد که این کشور تعلیق پروازها با مبدأ و مقصد ایران را تمدید کرده است.

ریاست جمهوری لبنان پس از جلسه روز دوشنبه ۲۹ بهمن هیئت دولت این کشور خبر اتخاذ این تصمیم را اعلام کرد. مدت زمان تمدید این تعلیق مشخص نشده است.

لبنان هفته گذشته از انجام یک پرواز از ایران به بیروت جلوگیری کرد. این امر پس از آن روی داد که ارتش اسرائیل جمهوری اسلامی را به استفاده از هواپیماهای غیرنظامی برای قاچاق پول نقد به بیروت به منظور مسلح کردن حزب‌الله لبنان متهم کرد.

جمهوری اسلامی نیز در اقدامی متقابل اعلام کرد تا زمانی که پروازهایش در بیروت اجازه فرود پیدا نکنند، به پروازهای لبنانی اجازه فرود نخواهد داد.

ارتش اسرائیل روز چهارشنبه ۲۴ بهمن‌ اعلام کرد که نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در هفته‌های اخیر به قاچاق پول نقد برای «گروه تروریستی حزب‌الله» در لبنان، از طریق فرودگاه بین‌المللی بیروت ادامه داده است.

در پی این اعلام دولت جدید لبنان پروازهای خطوط هوایی ایران به بیروت را ممنوع اعلام کرد.

حامیان حزب‌الله شنبه ۲۷ بهمن برای سومین روز متوالی در اعتراض به جلوگیری از ورود پروازهای ایرانی به فرودگاه بیروت، در مسیر این فرودگاه تجمع کردند که در پی آن ارتش لبنان برای متفرق کردن آشوبگران به استفاده از گاز اشک‌آور مجبور شد.

حسن فضل‌الله، نماینده حزب‌الله در پارلمان لبنان، با انتقاد از اقدام ارتش، خواستار بازخواست نیروهایی شد که به سمت معترضان گاز اشک‌آور شلیک کرده بودند.

او در بیانیه‌ای گفت: «ارتش و دولت لبنان باید برای جلوگیری از تحمیل سیاست‌های اسرائیل بر فرودگاه بیروت و مقابله با ادامه اشغال سرزمین‌های لبنانی، نشست‌های فوری برگزار می‌کردند، نه اینکه علیه یک تجمع مسالمت‌آمیز در مسیر فرودگاه از زور استفاده کنند.»

هم‌زمان خبرگزاری دولتی لبنان گزارش داد که احمد حجار، وزیر کشور لبنان، پیش از بعدازظهر شنبه ۲۷ بهمن خواستار تشکیل جلسه‌ای اضطراری برای بررسی وضعیت امنیتی کشور شده است.

او همچنین دستورهای لازم برای شناسایی عاملان و ارجاع آنها به مراجع قضایی را صادر کرد و به خبرنگاران گفت که بیش از ۲۵ نفر برای تحقیق در مورد این حمله بازداشت شده‌اند.

وزارت امور خارجه آمریکا در واکنش به این تحولات، حمله خشونت‌آمیز روز جمعه حامیان حزب‌الله به کاروان نیروهای حافظ صلح سازمان ملل (یونیفل) در بیروت را محکوم کرد.

وزارت امور خارجه ایالات متحده روز شنبه ۲۷ بهمن با انتشار بیانیه‌ای از واکنش سریع نیروهای مسلح لبنان برای جلوگیری از تشدید خشونت، و همچنین تعهد دولت لبنان به انجام تمامی اقدامات لازم برای پاسخگوکردن مسئولان این حمله قدردانی کرد.

یونیفل اعلام کرد حامیان حزب‌الله روز جمعه با حمله به کاروان نیروهای حافظ صلح سازمان ملل در مسیر فرودگاه بیروت، آرولدو لازارو، معاون نمایندگی یونیفل در لبنان را زخمی و مجرح کردند.

وزارت امور خارجه فرانسه نیز روز شنبه ۲۷ بهمن در بیانیه‌ای اعلام کرد که فرانسه از نیروهای امنیتی لبنان می‌خواهد تا امنیت نیروهای حافظ صلح را تضمین کرده و از مقامات قضایی لبنان نیز می‌خواهد که تمامی جوانب این حمله غیرقابل قبول را روشن کرده و با عاملان آن برخورد کنند.

اسرائیل بارها جمهوری اسلامی را به سوءاستفاده از فرودگاه بیروت برای انتقال پول و سلاح به حزب‌الله متهم کرده است.

_{منابع: رویترز و گزارش‌های پیشین صدای‌ آمریکا}

رادیوفردا: روزنامه وال‌استریت جورنال به نقل از مقامات آمریکایی گزارش داد نهادهای اطلاعاتی ایالات متحده در آخرین روزهای دولت جو بایدن به این نتیجه رسیده بودند که اسرائیل با توجه به ضعف ایران در حال ارزیابی انجام حملات شدیدی به تاسیسات هسته‌ای ایران در سال جاری میلادی است.

این گزارش که روز چهارشنبه ۲۴ بهمن منتشر شده است می‌گوید ارزیابی تحلیلی نهادهای اطلاعاتی آمریکا در حول و حوش آغاز سال ۲۰۲۵ انجام شده و مخاطرات اقدامات پرریسک نظامی در منطقه خاورمیانه را پس از ضرباتی که سال گذشته به ایران وارد آمد، برجسته می‌کند.

واشینگتن‌پست نیز روز پنجشنبه ۲۵ بهمن گزارش داد که اسرائیل احتمالاً در ماه‌های آینده تلاش خواهد کرد تا در یک حمله پیشگیرانه به برنامه هسته‌ای ایران ضربه بزند؛ حمله‌ای که ممکن است برنامه تهران را برای چند هفته یا شاید چند ماه به تأخیر بیندازد، اما «براساس ارزیابی سازمان‌های اطلاعاتی آمریکا، تنش‌ها را در سراسر خاورمیانه تشدید می‌کند و احتمال بروز یک درگیری گسترده منطقه‌ای را دوباره مطرح خواهد کرد».

وال‌استریت جورنال به نقل از دو منبع مطلع نوشته، تحلیل نهادهای اطلاعاتی آمریکا بر این بوده که اسرائیل از دولت ترامپ خواهد خواست که از حملات به ایران حمایت کند و تصور می‌کند که او به نسبت جو بایدن، رئیس‌جمهور پیشین ایالات متحده، احتمال بیشتری دارد که به این حملات بپیوندد.

به گفته یکی از مقامات دولت آمریکا، جامعه اطلاعاتی ایالات متحده در اولین روزهای ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ هم گزارش دومی تهیه کرده که تصریح می‌کند اسرائیل در حال ارزیابی حمله به تاسیسات هسته‌ای ایران است و این نگرانی را دارد که زمان برای متوقف کردن برنامه تولید سلاح هسته‌ای ایران از بین برود.

مقامات نظامی ایالات متحده می‌گویند که اسرائیل با توجه به پیچیدگی تأسیسات هسته‌ای ایران برای حمله به آن احتمالاً به پشتیبانی نظامی و تسلیحاتی ایالات متحده نیاز خواهد داشت.

مقامات اسرائیل طی ماه‌های اخیر بارها گفته‌اند که فرصت برای اقدامات نظامی علیه ایران مهیاست. یسرائیل کاتز،ِ وزیر دفاع اسرائیل، از جمله این مقامات است که در نوامبر گذشته گفت: «تاسیسات هسته‌ای ایران بیش از هر زمان دیگری در معرض حمله قرار دارد… ما اکنون فرصت دستیابی به مهم‌ترین هدف خود را که همان خنثی کردن و از بین بردن تهدیدات وجودی علیه کشور اسرائیل است، داریم.»

ایران بارها تهدید کرده که اگر تاسیسات هسته‌ای آن مورد حمله قرار بگیرد، دست به اقدام تلافی‌جویانه خواهد زد، اما وال‌استریت جورنال می‌نویسد که تهران اکنون به خاطر حملات اسرائیل به اماکن نظامی آن و شکست‌هایی که نیروهای نیابتی‌اش، از جمله حزب‌الله و حماس متحمل شده‌اند، بسیار ضعیف شده است.
گزارش واشینگتن‌پست چه می‌گوید؟

واشینگتن‌پست در گزارش خود نوشته که اسرائیل در حملهٔ احتمالی در نیمه نخست سال ۲۰۲۵، تأسیسات هسته‌ای فردو و نطنز را هدف قرار خواهد داد.

این روزنامه با استناد به منابع اطلاعاتی آمریکا، دو گزینهٔ حملهٔ بالقوه را شرح داده که هر دو شامل کمک ایالات متحده، هم از طریق سوخت‌گیری در هوا و هم از طریق اطلاعات، نظارت و شناسایی در عملیات می‌شود.

واشینگتن‌‌پست در گزارش خود افزوده که نیروی هوایی اسرائیل برای استفاده از احتمال شلیک موشک‌های بالستیک از هوا به زمین آماده می‌شود، بدون آن‌که هواپیماهای آن وارد حریم هوایی ایران شود.

برایان هیوز، سخنگوی شورای امنیت ملی کاخ سفید، در واکنش به این گزارش واشینگتن‌پست گفت رئیس‌جمهور ترامپ اجازه نخواهد داد ایران به سلاح هسته‌ای دست یابد.

آقای هیوز افزود: هرچند رئیس‌جمهور ترامپ ترجیح می‌دهد برای حل مسالمت‌آمیز مسائل با حکومت ایران مذاکره کند، اما تا ابد منتظر نخواهد ماند.

دونالد ترامپ اخیرا گفت که ترجیح او این است که با ایران به توافق برسد تا این‌که «شدیداً آن را بمباران کند».

رئیس‌جمهور آمریکا هفته گذشته گزارش‌های مربوط به برنامه‌ریزی مشترک ایالات متحده و اسرائیل برای حمله نظامی به ایران را رد کرد. وی تاکید کرد که به جای اقدام نظامی، خواهان دستیابی به توافق جدید هسته‌ای با تهران است و کار بر روی این توافق باید فوراً آغاز شود.

اما علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، روز ۱۹ بهمن مذاکره با دولت دونالد ترامپ را نه «عاقلانه»، نه «هوشمندانه» و نه «شرافتمندانه» توصیف کرد و به دنبال او دیگر مقامات جمهوری اسلامی نیز علیه مذاکره با ایالات متحده سخن گفتند.

اسرائیل در سال جاری شمسی دو بار اقدام به حمله تلافی‌جویانه به ایران کرد و مقام‌های اسرائیلی و همچنین کارشناسان نظامی گفته‌اند که در حملهٔ دوم آسیب ویرانگری به پدافند هوایی ایران وارد شد؛ مقام‌های جمهوری اسلامی این موضوع را رد می‌کنند.

رادیوفردا: رئیس‌جمهور آمریکا می‌گوید ترجیح او این است که با ایران به توافق برسد تا این‌که «شدیداً آن را بمباران کند».

دونالد ترامپ در مصاحبه‌ای با «نیویورک پست» که روز شنبه ۲۰ بهمن منتشر شد، گفت اگر توافقی انجام شود، اسرائیل ایران را بمباران نخواهد کرد.

او تصریح کرد که قصد ندارد دربارهٔ مذاکرات احتمالی با تهران صحبت کند و افزود: «در واقع، دوست ندارم به شما بگویم که چه چیزی قرار است به آن‌ها بگویم.»

رئیس‌جمهور آمریکا هفته گذشته گزارش‌های مربوط به برنامه‌ریزی مشترک ایالات متحده و اسرائیل برای حمله نظامی به ایران را رد کرد.

او گفت به جای اقدام نظامی، خواهان دستیابی به توافق جدید هسته‌ای با تهران است و کار بر روی این توافق باید فوراً آغاز شود.

علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، که دو هفته پیش از مقام‌های ایران خواسته بود حواس‌شان باشد با چه کسی «معامله» می‌کنند، روز ۱۹ بهمن مذاکره با دولت دونالد ترامپ را نه «عاقلانه»، نه «هوشمندانه» و نه «شرافتمندانه» توصیف کرد و دربارۀ علت آن هم گفت: «تجربه».

اشارۀ او به خروج دولت اول دونالد ترامپ از توافق هسته‌ای موسوم به «برجام» بین ایران و شش قدرت جهانی بود که صادرات نفت ایران را کاهش داد، باعث جهش قیمت ارزهای خارجی شد و جمهوری اسلامی را از نظر اقتصادی در تنگنا و فشار کم‌سابقه‌ای قرار داد.

اما در همین حال عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، گفته که جمهوری اسلامی برای مذاکره آماده است اما «تحت فشار حداکثری» با آمریکا مذاکره نمی‌کند.

او روز شنبه با اذعان به این‌که تحریم‌ها «مانعی بزرگ» بر سر راه توسعه اقتصادی ایران است گفت اگر مذاکره از موضع ضعف انجام شود، «دیگر مذاکره نیست بلکه تسلیم است».

همزمان، برخی مقام‌های جمهوری اسلامی مدعی شدند که سیاست واشینگتن در قبال ایران فراتر از موضوع هسته‌ای بوده و هدف آن «خلع سلاح جمهوری اسلامی» است.

دونالد ترامپ که بارها برای مذاکره با جمهوری اسلامی اظهار آمادگی کرده، روز چهارشنبه نیز گفته بود ایالات متحده به دنبال یک توافق هسته‌ای قابل راستی‌آزمایی با تهران است که به این کشور اجازه می‌دهد رونق و شکوفایی صلح‌آمیزی داشته باشد.

دونالد ترامپ روز چهارشنبه همچنین با تأکید مجدد بر این‌که ایران نباید سلاح هسته‌ای داشته باشد، گفته بود برای دستیابی به یک توافق تازه باید فوراً دست‌به‌کار شد و وقتی این توافق کامل و امضا شود، «خاورمیانه جشن بزرگی به پا خواهد کرد».

آقای ترامپ چندی پیش نیز که یادداشتی برای احیای «فشار حداکثری» بر ایران صادر کرد، پس از آن گفت که دستور او در این زمینه بسیار سختگیرانه است، اما مایل به دیدار با رئیس‌جمهور ایران است تا تهران را ترغیب کند دست از تلاش برای رسیدن به سلاح هسته‌ای بردارد.

مقامات ایرانی همواره قصد ساخت جنگ‌افزار هسته‌ای را رد کرده‌اند اما در مدت اخیر برخی طیف‌ها در ایران از «لزوم» تغییر «دکترین» در این زمینه صحبت کرده‌اند.

اسرائیل در جواب حمله موشکی روز دهم مهر سپاه پاسداران به اسرائیل، در پنجم آبان برخی تأسیسات موشکی و پدافند هوایی جمهوری اسلامی را هدف قرار داد.

مقام‌های جمهوری اسلامی گفتند که حملات اسرائیل «خسارت محدود و کم اثری» داشت، اما رسانه‌های بین‌المللی با استناد به تصاویر ماهواره‌ای و تحلیل‌های کارشناسان از آسیب‌های مؤثر و جدی به برخی تأسیسات نظامی و به‌خصوص توان دفاعی جمهوری اسلامی خبر دادند.

مدتی پس از این حمله، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، هشدار داد که اگر جمهوری اسلامی ایران برای بار سوم به این کشور حمله کند، اقتصادش فلج خواهد شد.

نتانیاهو: صلح با عربستان مشروط به نابودی حماس و خلع سلاح هسته‌ای ایران است

نخست‌وزیر اسرائیل بامداد یک‌شنبه ۲۱ بهمن در گفت‌وگو با شبکه فاکس نیوز گفت وقتی که مطمئن شد که ایران سلاح هسته‌ای ندارد، صلح بین اسرائیل با عربستان سعودی اتفاق خواهد افتاد.

بنیامین نتانیاهو در این گفت‌وگو در پایان سفر یک هفته‌ای خود به آمریکا، در پاسخ به این پرسش که صلح میان اسرائیل و عربستان چه زمان حاصل خواهد شد، گفت که او به صلح از موضع قدرت اعتقاد دارد.

او گفت: زمانی که ما تغییر در خاورمیانه را کامل کنیم، محور ایران را بیش از آنچه که تا حال انجام داده‌ایم، تضعیف کنیم، وقتی مطمئن شویم که ایران سلاح هسته‌ای ندارد و وقتی حماس را نابود کنیم، زمینه را برای توافق با سعودی‌ها و دیگران و دنیای مسلمانان فراهم می‌کنیم.

در مورد بخش مذاکرات بنیامین نتانیاهو با دونالد ترامپ حول مسئله ایران در دیدار روز سه‌شنبه گذشته دو رهبر در کاخ سفید جزئیات زیادی منتشر نشده است.

آقای نتانیاهو پس از آن دیدار به روزنامه جروزالم پست گفت دیدگاه او در مورد ایران منطبق با موضع دونالد ترامپ در قبال ایران است که تأکید کرده ایران نمی‌تواند سلاح هسته‌ای داشته باشد و احیای سیاست «فشار حداکثری» از سوی دولت آقای ترامپ، از هسته‌ای شدن ایران جلوگیری خواهد کرد.

دولت آقای ترامپ سه روز پس از آن دیدار کنگره را از تصمیم به فروش ۷.۴ میلیارد دلار دیگر تسلیحات به اسرائیل آگاه کرد. بمب‌های سنگین بخشی از این فروش است.

سنتکام، فرماندهی مرکزی ایالات متحده، نیز اعلام کرد مایل کوریلا، فرمانده این نیروها، روزهای ۱۷ تا ۱۹ بهمن در اسرائیل بوده و با رئیس ستاد ارتش، فرمانده سازمان اطلاعات نظامی ارتش و رؤسای موساد و شباک دیدار کرده و بر عمق دادن به همکاری دوجانبه و افزایش قابلیت‌های همکاری و ادامه روابط نظامی بین دو کشور تأکید کرده است.

رادیوفردا: دونالد ترامپ بعد از صدور دستوری برای احیای «فشار حداکثری» بر ایران گفت که دستور او بسیار سختگیرانه است، اما مایل به دیدار با رئیس‌جمهور ایران است تا تهران را ترغیب کند دست از تلاش برای رسیدن به سلاح هسته‌ای بردارد.

رئیس‌جمهور آمریکا روز سه‌شنبه ۱۶ بهمن در کاخ سفید همچنین اعلام کرد دستوراتی به مشاورانش داده که اگر ایران او را ترور کند، «نابود می‌شود. هیچ چیزی باقی نمی‌ماند».

اشاره او به گزارش وزارت دادگستری آمریکا در نوامبر گذشته است که ایران تلاش کرده بود او را پیش از برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا ترور کند.

آقای ترامپ یادآوری کرد برای صدور دستور فشار بر ایران مردد بوده است و ابراز امیدواری کرد که نیازی به استفاده از این دستور نباشد.

او بار دیگر تأکید کرد ایران نباید به سلاح هسته‌ای دست یابد و افزود حق ما است که از فروش نفت ایران جلوگیری کنیم.

ساعاتی پیش‌تر یک مقام آمریکایی اعلام کرد که دونالد ترامپ روز سه‌شنبه ۱۶ بهمن دستور اجرای دوبارهٔ سیاست «فشار حداکثری» بر ایران را صادر می‌کند.

خبرگزاری رویترز به نقل از این مقام نوشت که دستور یاد شده با هدف مسدود کردن همه راه‌های دستیابی ایران به سلاح اتمی و مقابله با «نفوذ بدخواهانه» این کشور صادر می‌شود.

بر اساس این گزارش، دستور آقای ترامپ به وزیر خزانه‌داری آمریکا مأموریت می‌دهد «فشار اقتصادی حداکثری» بر ایران را اعمال کند که شامل تحریم‌ها و اجرای مکانیسم‌هایی برای مجازات کسانی است که از تحریم‌های موجود تخطی می‌کنند.

این مقام همچنین گفت دولت ترامپ در بخشی از تلاش برای فشار حداکثری بر ایران کارزاری «با هدف به صفر رساندن صادرات نفت ایران» پیاده خواهد کرد.

به گفته همین مقام آمریکایی، نمایندگان ایالات متحده در سازمان ملل با همکاری شرکای کلیدی خود «کامل کردن سازوکار ماشه برای تحریم‌های بین‌المللی و محدودیت‌ها بر ایران» را دنبال خواهند کرد.

تروئیکای اروپایی شامل سه کشور بریتانیا، فرانسه و آلمان ماه دسامبر گذشته به شورای امنیت سازمان ملل گفتند در صورت لزوم آمادگی دارند «مکانیسم ماشه» برای بازگرداندن تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران را فعال کنند تا مانع از دستیابی تهران به سلاح هسته‌ای شوند.

بر اساس توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ موسوم به «برجام»، قطعنامه‌ای در شورای امنیت سازمان ملل صادر شد که تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران را لغو کرد.

طرف‌های غربی برجام تا اکتبر سال جاری میلادی فرصت دارند از مکانیسم ماشه برای بازگرداندن تحریم‌ها استفاده کنند.

دستور رئیس‌جمهور ایالات متحده سیاست‌های سختگیرانه این کشور علیه ایران را که دونالد ترامپ در دورهٔ اول ریاست‌جمهوری خود اجرا کرد، احیا می‌کند.

آقای ترامپ دولت جو بایدن را متهم کرده بود که طی چهار سال اخیر موضع آمریکا در برابر ایران را تضعیف کرده است.

مقام‌های ایرانی ادعا می‌کنند سیاست فشار حداکثری در دورهٔ اول ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ شکست خورده است،‌ با این حال اغلب آن‌ها اذعان کرده‌اند که تحریم‌های شدید آمریکا بر وضعیت اقتصادی ایران تاثیر منفی گذاشته است.

در پی اعمال تحریم‌های نفتی آمریکا علیه تهران در دور قبلی ریاست‌جمهوری آقای ترامپ، صادرات روزانه نفت ایران طی تنها دو سال از ۲.۵ میلیون بشکه به زیر ۳۵۰ هزار بشکه سقوط کرد.

با روی کار آمدن دولت جو بایدن و تغییر فشار تحریم‌ها، صادرات روزانهٔ نفت ایران هر سال با جهش چشمگیری مواجه شد و در سپتامبر پارسال به رکورد ۱.۸۵ میلیون بشکه در روز طی پنج سال گذشته اوج گرفت.

لحظاتی بعد از اعلام خبر آماده شدن دولت ترامپ برای احیای سیاست فشار حداکثری علیه ایران، نرخ دلار حدود هزار تومان جهش کرد و از ۸۵ هزار تومان عبور کرد.

تصمیم دولت ترامپ برای فشار حداکثری بر ایران در حالی است که رئیس‌جمهور آمریکا روز سه‌شنبه با نخست‌وزیر اسرائیل در کاخ سفید دیدار می‌کند.

به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس انتظار می‌رود رهبران دو کشور علاوه بر صحبت درباره مراحل بعدی آتش‌بس در غزه و عادی‌سازی روابط میان اسرائیل و عربستان سعودی، درباره نگرانی‌ها از برنامه هسته‌ای ایران نیز مذاکره کنند.