اخبار

رادیوفردا: وکیل علی مطهری نماینده مجلس می گوید ۹ تن از حمله کنندگان به موکلش با قرارهای وثیقه و کفالت آزاد شده اند.

مصطفی ترک همدانی ،وکیل علی مطهری به خبرگزاری ایلنا گفته که افرادی که در ارتباط با پرونده موکلش بازداشت شده بودند پس از تفهیم اتهام از سوی دادگاه انقلاب شیراز آزاد شدند.

علی مطهری، نماینده تهران در مجلس، روز هجده اسفند سال گذشته، در جریان سفر به شیراز در فرودگاه این شهر با هجوم نیروهای لباس‌ شخصی مواجه شد و مورد ضرب ‌وشتم قرار گرفت.

خبرگزاری هرانا: مصطفی عزیزی، نویسنده و تهیه کننده‌ی سرشناس تلوزیون، ۱۲ بهمن ماه سال گذشته بازداشت و همچنان در زندان اوین به سر می‌برد.

به گزارش خبرگزاری هرانا، ارگان خبری مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران، مصطفی عزیزی، نویسنده و تهیه کننده‌ی سرشناس تلوزیون ۱۲ بهمن سال ۹۳ بازداشت و به انفرادی‌های بند ۲ الف زندان اوین منتقل شد. وی پس از تحمل حدود یک ماه انفرادی در بند ۲ الف تحت مدیریت سپاه پاسداران، اواسط اسفندماه به بند ۸ سالن ۷ زندان اوین منتقل شده است.

یک منبع مطلع که نخواست نامش فاش شود در این رابطه به گزارشگر هرانا گفت “آقای عزیزی به توهین به رهبری، توهین به بنیانگذار جمهوری اسلامی، تبلیغ علیه نظام و اجتماع و تبانی متهم شده است و قاضی رسیدگی کننده به پرونده ایشان نیز قاضی صلواتی تعیین شده است” این منبع مطلع افزود “شایان ذکر است که آقای عزیزی مقیم کشور کانادا است و برای دیدار با خانواده‌ی خود به ایران سفر کرده بود که یک ماه پس از بازگشت، توسط نیروهای امنیتی بازداشت شده است.”

لازم به ذکر است آقای عزیزی، نویسنده و تهیه‌ کننده‌ی سابق برنامه‌های تلویزیونی ایرانی است که در دهه‌ی ۱۳۷۰ و ۱۳۸۰ مسابقه‌ی تلاش و مجموعه‌ی تلویزیونی مسافر و راه بی پایان را که از برنامه‌های پربیننده‌ی تلویزیون بودند تهیه کرد.

آقای عزیزی از سال ۱۳۶۵ نویسنده و سردبیر برنامه‌های علمی و آموزشی شبکه سراسری رادیو ایران بود. از سال ۱۳۶۹ به تلویزیون رفت و مدیر واحد انیمیشن کامپیوتری شد. در عین حال مدیریت گروه مهندسی نرم‌افزار صدا و سیما نیز بعهده او بود. تولید برنامه‌های تلویزیونی را در همین سال‌ها آغاز کرد و به عنوان تهیه کننده با تلویزیون هم‌کاری داشت.

عزیزی عضو آسیفای بین‌المللی است و چهار سال مدیرعامل آسیفای ایران (انجمن بین‌المللی سازندگان و دوست‌داران فیلم‌های انیمیشن است) بود.

دیگربان: علی مطهری گفته که وضعیت آزادی بیان در دولت حسن روحانی «خوب» نیست و رسانه‌ها «می‌ترسند» وارد خیلی مسائل شوند.

آقای مطهری گفته این «فضای بسته» پس از وقایع سال ۱۳۸۸ شکل گرفته و به دولت یازدهم نیز سرایت کرده است.

وی افزوده در حال حاضر فضا «خیلی بسته» است و یک وضعیت خاصی در کشور پیدا شده که با آرمان‌های اولیه جمهوری اسلامی سازگار نیست.

به گفته این نماینده مجلس اگر کسی نظری مخالف نظر ولی فقیه داشته باشد باید بتواند حرفش را بیان کند٬ این معنی ندارد که چون نظر ولی فقیه است دیگر کسی نتواند حرف بزند.

مطهری افزوده متاسفانه درباره حفظ نظام یک برداشت غلط از صحبت روح‌الله خمینی که «حفظ نظام اوجب واجبات است»، صورت گرفته که باید اصلاح شود.

دیگربان: نماینده علی خامنه‌ای در استان فارس حمله به علی مطهری را محکوم کرد و یک مقام وزارت کشور از شناسایی ۱۰ نفر از مهاجمان به این نماینده مجلس در شیراز خبر داد.

اسد‌الله ایمانی٬ امام جمعه شیراز که پیش‌تر از حمله نیرو‌های لباس شخصی و حزب‌الله به مطهری دفاع کرده بود با انتشار بیانیه‌ای این اقدام آنها را محکوم کرده است.

دفتر آقای ایمانی در اطلاعیه‌ای که در این زمینه منتشر کرده٬ اقدام به اصلاح سخنان جنجال برانگیز وی در خطبه‌های نماز جمعه هفته گذشته شیراز کرده است.

علی مطهری براساس این سخنرانی با انتشار نامه‌ای اسد‌الله ایمانی را متهم ردیف اول این حمله معرفی کرده و از نهاد‌های مسئول خواسته بود این مساله را پیگیری کنند.

حسین ذوالفقاری٬ معاون انتظامی و امنیتی وزیر کشور که به منظور بررسی این موضوع به شیراز سفر کرده بود در پایان سفر دو روزه خود از شناسایی ۱۰ نفر از این مهاجمان خبر داده است.

ذوالفقاری به طور تلویحی اعلام کرده که این افراد با هماهنگی دادستانی استان فارس بازداشت خواهند شد.

علاء‌الدین بروجردی٬ رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس نیز رئیس دانشگاه شیراز را به خاطر تمرد از دستور شورای تامین استان فارس در لغو این سخنرانی عامل اصلی این حادثه معرفی کرده است.

هفته گذشته علی مطهری که برای سخنرانی در دانشگاه شیراز راهی این شهر شده بود از سوی ۵۰ تا ۱۰۰ نیروی لباس شخصی مورد حمله قرار گرفت و مجبور به بازگشت به تهران شد.

این حمله بازتاب‌های فراوانی داشته و حسن روحانی دستور بررسی سریع این پرونده را صادر کرده است.

دیگربان: مهدی طائب٬ رئیس قرارگاه «عمار» گفته در جریان حزب‌الله افراد «نادان» و «حرف گوش نکن» بسیاری وجودی دارد که «آدم نمی‌داند با آن‌ها چه کار کند.»

آقای طائب این مطلب را در انتقاد از حمله دوشنبه هفته گذشته گروهی از نیرو‌های حزب‌الله به علی مطهری در شیراز بیان کرده است.

وی گفته «یک مشت حزب‌اللهی حرف گوش نکن. آدم نمی‌داند واقعاً با این‌ها چه کار کند؟ چرا این کار‌ها را می‌کنید؟ اگر ما مقلد آقا هستیم، آقا فرمود این کار‌ها را نکنید.»

رئیس قرارگاه «عمار» افزوده که حمله به مطهری به نفع وی تمام شده و نیرو‌های حزب‌الله باید اجازه بدهند افرادی هم‌چون مطهری حرف بزنند و به حرف‌های آن «بخندند.»

محی‌الدین حائری شیرازی یکی از روحانیون بلند‌پایه استان فارس نیز تائید کرده که حمله به مطهری از سوی کسانی انجام شده که «نماز خوان» بوده‌اند.

گفته می‌شود پشت پرده این حمله سازماندهی شده سپاه استان فارس و نماینده علی خامنه‌ای در این استان قرار داشته‌اند.

بی‌بی‌سی: چهره‌های سرشناس موسیقی ایران در نشستی به افزایش محدودیت‌ها در کار موسیقی اعتراض کردند

کارزار صنف موزیسین‌ها در خانه موسیقی و سخنان انتقاد آمیز و معترضانه آنها نسبت به وقایع اخیر و لغو کنسرت‌ها و نیز سخنان نسبتا دو پهلوی هادی صادقی( معاون فرهنگی قوه قضاییه) در اوایل هفته جاری از برزخ پیش روی اهالی موسیقی خبر می‌دهد. از فشار تازه‌ای که حداقل تا به امروز با چنین شدتی حس نمی‌شد. فشاری که می‌توان آن را به قطع کردن یکی از منابع اصلی حیات اقتصادی آنها تعبیر کرد؛ جلوگیری از برگزاری کنسرت‌ها.

برگزاری کنسرت برای برخی از هنرمندان موسیقی که از شهرت و معروفیتی در میان مردم برخوردارند به رغم هزینه‌های سنگینی که دارد،‌ همچنان مهمترین محل کسب درآمد و سودآوری است، لذا قطع و متزلزل ‌کردن این منبع، عملا بریدن شریان اقتصادی پیشه آنها به شمار می‌آید.

لغو پیاپی کنسرت‌های موسیقی در چندماه اخیر جدای از آسیب‌های معنوی، تهیه‌کنندگان و دست‌اندرکاران این گونه کنسرت‌ها را نسبت به آینده این حرفه دچار تزلزل و تردید ساخته است و به همین دلیل است که ماندگاری این شغل بسیار لغزان و غیرثابت است و تا به امروز چندین تهیه‌کننده کنسرت یا ورشکست شده‌ و یا اینکه مجبور به تغییر شغل شده‌اند.

۱۵ شرکت موسیقی فعال هستند

در سوی دیگر تولید آلبوم‌های موسیقی به دلیل عدم رعایت قانون کپی‌رایت توسط مردم و نیز مخاطبان، با زیان مالی برای شرکت‌های موسیقی روبرو شده است. برابر آماری که رامین صدیقی، مدیر نشر هرمس در سمینار سه دهه موسیقی در سال ۸۷ و در بیست و چهارمین جشنواره موسیقی فجر ارائه داد”از میان ۱۲۰ ناشر و شرکت خصوصی موجود در حوزه موسیقی تنها ۱۵ مورد آنها فعال هستند.”

یک سال بعد(پاییز ۸۸) محمدرضا لطفی،‌آهنگساز نامی که خود در زمان حیاتش، مدیریت موسسه آوای شیدا را عهده‌دار بود، در بروشور آلبوم شور خورشید نوشت: “تنها ۵ شرکت موسیقی فعالیت جدی دارند”این فعالیت قطعا با توجه به شرایطی که در چند سال اخیر دامن‌گیر اقتصاد ایران شده است،‌ از گذشته نیز دشوارتر شده است، ضمن اینکه اهل موسیقی نیز تاکنون فعالیت جدی درباره دفاع از حقوق صنفی خود صرف نکرده‌اند، بر خلاف اهالی سینما که با پی‌گیری‌های سفت و سخت عملا توانستند بخش‌هایی از مطالبات خود در حوزه کپی‌رایت را به سر منزل مقصود برسانند.

در یک دهه اخیر روند اقبال به موسیقی پاپ رو به گسترش و بر عکس اقبال به موسیقی سنتی روز به روز رو به کاهش نهاده است. سال ۱۳۸۵ که مرکز مطالعات موسسه همشهری،‌نظرسنجی‌ای درباره میزان اقبال شهروندان به موسییقی انجام داده بود،‌ “موسیقی پاپ با ۳۷ درصد از موسیقی سنتی با ۳۵ درصد پیش افتاده بود.” اکنون اما با توجه به روند رو به رشد موسیقی پاپ و سطح دسترسی مردم به انواع دیگر موسیقی در فضای مجازی، به نظر می‌رسد موسیقی سنتی اقبال کمتری را نیز شاهد باشد.

در یک دهه اخیر روند اقبال به موسیقی پاپ رو به گسترش و بر عکس اقبال به موسیقی سنتی روز به روز رو به کاهش نهاده است. سال ۱۳۸۵ که مرکز مطالعات موسسه همشهری،‌ نظرسنجی‌ای درباره میزان اقبال شهروندان به موسیقی انجام داده بود،‌ “موسیقی پاپ با ۳۷ درصد از موسیقی سنتی با ۳۵ درصد پیش افتاده بود.” اکنون اما با توجه به روند رو به رشد موسیقی پاپ و سطح دسترسی مردم به انواع دیگر موسیقی در فضای مجازی، به نظر می‌رسد موسیقی سنتی اقبال کمتری را نیز شاهد باشد. این اقبال کم سبب شده است تا در چند سال اخیر برخی نهادهای دولتی و خصوصی بزرگ که امکان بودجه گزاری برای جشن‌های سالانه یا خاص را دارند، بیشتر از هنرمندان وگروه‌های موسیقی پاپ برای مراسمشان دعوت کنند تا هنرمندان موسیقی سنتی.

این رویکرد به کاهش بخشی دیگر از درآمدهای اهالی موسیقی سنتی سوق پیدا کردن این درآمد به سمت رقبایشان در حوزه پاپ انجامید. در چنین شرایطی است که برگزاری کنسرت در سالن‌های موسیقی اهمیتی دوچندان می‌یابد. اما مشکل این است که برگزاری کنسرت در سالن‌های ایران پیچیدگی‌های بسیاری دارد و تهیه‌کنندگان موسیقی معتقداند باید کفش‌های آهنین داشت تا بتوان چنین مسیری را پیمود و به سلامت از‌ آن بیرون آمد. این فرآیند در شهرستان‌ها بسیار دشوارتر از تهران است.

مقدمات و معضلات برگزاری کنسرت

برای برگزاری هر کنسرتی،‌ تهیه کننده اثر باید سابقه‌ای در این کار داشته باشد. بعد از این مرحله فرد باید درخواست رسمی برگزاری کنسرت با آوردن نام دقیق گروه و جزییات اجرا( همانند نام قطعات و نوازندگان و اشعار ) را به بخش نظارت و ارزشیابی شعر و موسیقی وزارت ارشاد ارائه کند. در مرحله بعد شورای موسیقی با فعالیت یادشده موافقت کرده و برگزاری کنسرت به تایید اداره امکان نیروی انتظامی می‌رسد. پیش از این مرحله البته مکان برگزاری کنسرت هم باید تعیین شده باشد. در همین مرحله است که رقم‌های اجاره سالن و نیز محدودیت تعداد سالن‌های با جمعیت زیاد کار را برای اهالی موسیقی با دشواری روبرو می‌سازد.

در دوره وزارت عطالله مهاجرانی به یکباره اعلام شد که برگزاری کنسرت در سالن‌های ورزشی ممنوع است. اگر چه هیچ‌گاه مشخص نشد که چه نهادی پشت چنین دستوری است، اما همین مسئله سبب شد تا عملا و به خصوص در تهران برگزاری کنسرت در سالن‌های ورزشی ممنوع شود. در شهرستان‌ها گاهی کنسرت‌هایی در سالن‌های ورزشی برگزار می‌شد.
معترضان در بوشهر خواهان برکناری مقام‌های مسئول شده بودند

وجود تعداد اندک سالن‌های بزرگ( عرضه کم)‌و تقاضای زیاد در میان موزیسین‌ها سبب شده است تا قیمت اجاره سالن‌ها در تهران به شکلی سرسام آور بالا برود،‌ ضمن آنکه اکثر سالن‌ها رقم‌های پیش پرداخت دریافت می‌کنند تا اگر به هر دلیلی کنسرت برگزار نشد،‌ آنها بتوانند بخشی از پول را دریافت کنند.

در سال ۸۸،‌ محمدرضا لطفی در گزارشی که از برگزاری کنسرت در بولتن شماره هفت آوای شیدا انعکاس داد،‌ قیمت بلیت در سالن‌های مهم تهران را روی کاغذ آورد.

به نوشته آقای لطفی” قیمت سالن‌های کنسرت برای یک شب اجرا به شرح زیر است: – سالن وزارت کشور ۳۰ هزار دلار(۳۰ میلیون تومان) برای یک شب(سه هزار صندلی) – سالن برج میلاد،۲۰ هزار دلار(۲۰ میلیون تومان)(۱۸۵۹ صندلی) – سالن کاخ نیاوران،۲۴هزار دلار(۲۴ میلیون تومان)(سه هزار صندلی) – سالن سعد‌آباد، ۲۰ هزار دلار همراه با سیستم صوتی و صندلی(۵ هزار نفر) – تالار وحدت هر شب ۱۲ هزار دلار با سرویس‌های لازم.

بر این هزینه‌ها باید دریافت مبلغی توسط اداره اماکن نیروی انتظامی را هم افزود، موردی که همه گاه با اعتراض هنرمندان روبرو بود و هیچگاه هم مشخص نشد که دریافت این رقم از سوی نیروی انتظامی بر اساس چه قانون و ملاکی است؟ دستمزد عوامل موسیقایی هر کنسرت ،‌به خصوص خوانندگان که بیشترین دستمزد را می‌گیرند،‌از ده میلیون تا ۳۰ میلیون برای هر اجرا، سبب می‌شود تا کار برای تهیه کننده این گونه کنسرت‌ها دشوارتر از همیشه شود.

مدیر دفتر موسیقی وزارت ارشاد(پیروز ارجمند) در گفت وگویی با روزنامه شرق از “فعالیت ۳۵ هزار نفر در شغل‌های مرتبط با برگزاری کنسرت در سراسر کشور” خبر داد و گفت که “لغو کنسرت‌ها ضریب ناامنی را در این پیشه بالا خواهد برد”. همزمان با او مجید احدزاده، تهیه‌کننده گروه اشتیاق نیز به این روزنامه گفت: “به دلیل لغو کنسرت یک ساعت قبل از اجرا بیش از ۸۰ میلیون تومان متضرر شده است.”

دو سال بعد که قیمت دلار به شیب بالایی رسید، وضعیت قیمت‌ها به دلیل نبود کشش در بازار تقاضا افزایش چندانی نیافت،‌اما ترفندی تازه سبب شد تا هنرمندان موسیقی پاپ بتوانند بیشترین بهره‌ را از این رویکرد به دست آورند.

اجرای دو تا سه بار کنسرت در یک شب راه حل میانه‌ای بود که البته تنها هنرمندان موسیقی پاپ امکان برگزاری و اجرای آ‌ن را داشتند، چرا که هنرمندان موسیقی سنتی، به خصوص خواننده، انرژی بسیاری را در هر اجرا صرف می‌کند که در عمل رمقی برای او در اجرای دوبار یک روز را امکان پذیر نمی‌سازد.

ناامنی شغلی برای ۳۵ هزار ایرانی

مدیر دفتر موسیقی وزارت ارشاد(پیروز ارجمند) در گفت وگویی با روزنامه شرق از “فعالیت ۳۵ هزار نفر در شغل‌های مرتبط با برگزاری کنسرت در سراسر کشور” خبر داد و گفت که “لغو کنسرت‌ها ضریب ناامنی را در این پیشه بالا خواهد برد”. همزمان با او مجید احدزاده، تهیه‌کننده گروه اشتیاق نیز به این روزنامه گفت ” به دلیل لغو کنسرت یک ساعت قبل از اجرا بیش از ۸۰ میلیون تومان متضرر شده است.”

در قوانین و آیین‌نامه‌های ارشاد و در حوزه کتاب و سینما و برابر رای دیوان عدالت اداری، هر اثری که با مجوز وزارت ارشاد امکان انتشار پیدا کند و سپس لغو شود،‌ هزینه‌های آن را باید وزارت ارشاد متقبل شود، اما قانون گذار در برابر لغو برنامه‌های موسیقی توسط نهادهایی غیر از ارشاد سکوت کرده است و مشخص نیست چه نهادی یا کسانی باید این خسارت‌ها را جبران کنند.

اکنون باید منتظر ماند و دید که بعد از ایام نوروز فضا به سمتی حرکت خواهد کرد که روند تعطیلی کنسرت‌ها شدت و حدت افزونتری یابد،‌‌ یا آنکه قوه قضاییه و مسولان بالادستی خود دست به کار خواهند شد تا به حمایت از چیزی بپردازند که معاون قوه قضاییه از‌ آن به عنوان موسیقی فاخر و سنتی یاد کرده است.

دویچه‌وله: تئاتر “پاییز” به نوشته و کارگردانی نادر برهانی مرند به دستور مجید سرسنگی مدیر تماشاخانه ایران‌شهرتوقیف شد. امیر جعفری بازیگر این نمایش به استفاده از کلمات “رکیک” از سوی مدیر تالار متهم شده است.

تئاتر “پاییز” به نوشته و کارگردانی نادر برهانی مرند به دستور مجید سرسنگی مدیر تماشاخانه ایران‌شهر توقیف شد. امیر جعفری بازیگر این نمایش به استفاده از کلمات “رکیک” از سوی مدیر تالار متهم شده است. او در گفت و گو با دویچه‌وله در خصوص مشکلات پیش آمده در خصوص این اجرا می‌گوید. جعفری در سال ۱۳۸۱ به خاطر ایفای همین نقش، موفق به دریافت جایزه دوم بازیگری مرد از جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر شده بود.
متن مصاحبه رو در دویچه وله بشنوید

بی‌بی‌سی:

در این کاریکاتور می بینیم که حتی یک زندان هم پنجره دارد ولی بخش اندرونی خانه ها که زنان در آن زندگی می کنند پنجره ای ندارد

بیش از یک قرن پیش از آنکه مجله طنز شارلی ابدو به خاطر حمله مسلحانه مسلمانان تندرو و قتل گروهی از کارکنان آن در سراسر جهان به شهرت برسد، مجله دیگری با طنز سیاسی مشابه شارلی ابدو در افکار عمومی مسلمانان ساکن امپراطوری روسیه و ایران نقش مهمی ایفا می کرد.

طنزنامه هفتگی ملانصرالدین توزیع اولین نسخه هایش را از آذربایجان شروع کرد. این جریده که برای زمانه خود بسیار انقلابی بود، با شهامت و زبانی تند نه فقط مذهب و روحانیت و اقلیت صاحب قدرت، بلکه حتی تزار روسیه و شاه ایران را به سخره می گرفت.

مجله ملانصرالدین که در سال ۱۹۰۶ تاسیس شد، نه فقط در مورد مسائل ژئوپلیتیک مهم منطقه و زمانه بلکه در مورد موضوعات حساس اجتماعی مثل حقوق زنان و یا تجدد غرب گرایانه نظر می داد.

جلد اولین شماره مجله نصرالدین که در سال ۱۹۰۶ منتشر شد

جلیل محمدقلی‌زاده، سردبیر و مدیر مجله، معروف به میرزا جلیل، یک ادیب و داستان نویس سرشناس آذربایجانی بود. شخصت اصلی معروف ترین کتابش با عنوان “میّت” یک خداناباور مست است که به خاطر گفتن حقایق مربوط به عقب ماندگی جامعه دیوانه تلقی می شود، جامعه ای که شوهر دادن دختران نه ساله به مردان ۵۰ یا ۶۰ ساله امر پذیرفته و رایجی بود.

ملانصرالدین، نامی که برای این مجله انتخاب شده بود، شخصیت افسانه ای است که در ادبیات و فرهنگ عامه اکثر کشورهای خاورمیانه به عنوان یک ملای ظاهرا ساده لوح ولی با بصیرت معروف است.

مجله ملانصرالدین روی جلد اولین شماره خود “بیداری ملت های در خواب فرو رفته مشرق زمین” را نشان می دهد.

این مجله به مدت ۲۰ سال منتشر شد و سعی می کرد دنیای مدرن آن روزگار قالب کاریکاتور و طنز سیاسی به مردم نشان دهد.

این کاریکاتور نشان می دهد که با یک بچه، سگ ها و سایر جانوران مثل آشغال رفتار می شود در صورتیکه مردم قرآن را با احترام ویژه ای در دست گرفته اند

عبدالرحیم‌بای حق وردیف نویسنده سرشناس آذربایجانی در خاطرات خود می نویسد: “اولین شماره جریده ملانصرالدین مثل بمب صدا کرد. ملاها می گفتند نباید اجازه داد که این مجله وارد خانه مسلمین شود. اما اگر این مجله وارد خانه یک مسلمان شد باید آن را با انبر برداشت و توی خلا انداخت.”

مجله ملانصرالدین برخلاف سایر جراید آن زمان آذربایجان که به شدت تحت تاثیر زبان ترکی استانبولی، روسی و یا فارسی بودند، به زبانی صریح و مستقیم آذربایجانی های کم سواد و تحصیل نکرده را مورد خطاب قرار می داد.

زبانی که این مجله به کار می گرفت و درک کاریکتاتورهای آن بسیار ساده بود. هدف اصلی انتقادها و حملات این مجله روحانیونی بودند که از نظر نویسندگان مجله دشمنان اصلی آموزش و سکولاریسم تلقی می شدند.

میرزا جلیل می گفت که مجله او محصول دورانی بود که اکثریت مردم بی سواد بودند و تزارهای روسیه و شاهان ایران بر آنان حکومت می کردند و توسط روحانیون هدایت می شدند.

این مجله به زبان ترکی آذربایجانی چاپ می شد که هنوز به خط عربی بود و بعد با روی کار آمدن شوروی الفبای لاتین جای آن را گرفت. هر از چند گاهی به زبان روسی نیز منتشر می شد.

دو کاریکاتوری که در زیر می بینید لحن بسیار گزنده ای دارند و نتیجه تحصیل در مدارس دینی معمول در کشورهای آسیایی را با محسنات آموزش در مدارس سکولار اروپایی مقایسه می کند.

دانش آموزان وارد یک مدرسه سنتی می شوند و مثل خر از آن خارج می شوند

دانش آموزان وارد یک مدرسه مدرن می شوند و مثل بزرگسالان تحصیلکرده و مودب از آن خارج می شوند

مجله ملانصرالدین به حقوق و برابری زنان توجه ویژه ای داشت و همواره فریاد می زد که زنان نه تنها در جامعه بلکه در محیط خانواده نیز هیچ حقی ندارند و شوهران و مردان به اشکال مختلف حتی کتک زدن زنان به آنها اجحاف می کنند.

مجله ملانصرالدین به صراحت با دخالت مذهب در امور خصوصی و آزادی افراد در یک جامعه سکولار مخالف بود.

اما به طنز گرفتن روحانیون و دفاع از حقوق زنان بدون خطر نبود. روحانیون ایران علیه ملانصرالدین و برای قتل میرزا جلیل فتوا صادر کردند. او در شهر تفلیس پایتخت گرجستان جایی که مجله منتشر می شد، مورد حمله قرار گرفت و همواره به اشکال مختلف تهدید می شد.

در آن زمان شهر تفلیس مرکز فرهنگی قفقاز جنوبی بود.

در کاریکاتور بالایی تولد یک پسر مایه جشن و شادی است، در کاریکاتور پایینی تولد یک دختر به خصوص برای پدرش مثل عزاست

میرزا جلیل در جایی گفته بود: “اگر من این مجله را به جای تفلیس در باکو و یا ایروان (پایتخت ارمنستان امروزی که آن زمان اکثریت جمعیت آن را آذربایجانی ها تشکیل می دادند) منتشر می کردم حتما دفتر کار من را نابود و من را هم می کشتند.”

ملانصرالدین برای بسیاری از خوانندگان خود دریچه ای برای آشنایی با عالم سیاست هر چند در قالب طنز را گشود.

در کاریکاتور زیر می بینیم که سلطان وقت امپراطوری عثمانی که با شروع جنگ علیه یونان سعی دارد جزیره کرت را پس بگیرد، توسط “قدرت های جهانی” زیر دوش آب سرد برده شده تا آتش او را بخوابانند.

“ماجرای جزیره کرت: لازم نیست داغ کنید.”

میرزا جلیل زیر نفوذ ادبی نویسندگان روس مثل نیکلای گوگول و آنتوان چخوف بود.

تعدادی از کاریکاتوریست های زبردست از جمله اسکار شمرلینگ یک آلمانی ساکن تفلیس و عظیم عظیم زاده اهل آذربایجان و چند شاعر طنز پرداز از جمله میرزا علی اکبر صابر که در اشعار خود از حقوق زنان و توسعه آموزش و پرورش دفاع می کرد، با این مجله همکاری می کردند.

مجله ملانصرالدین در پایه گذاری جمهوری دمکراتیک آذربایجان که در سال ۱۹۱۸ پس از انقلاب روسیه و سقوط رژیم تزاری شکل گرفت، نقش مهمی ایفا کرد. عمر این جمهوری فقط دو سال طول کشید و در سال ۱۹۲۰ بلشوئیک ها آذربایجان را به جمهوری های سوسیالیستی شوروی افزودند.

زینال ممدلی، کارشناس مطبوعات در آذربایجان می گوید: “اکثر وزیران دولت جمهوری دمکراتیک آذربایجان خوانندگان دائمی مجله ملانصرالدین بودند.”

کارزار دائمی این مجله در دفاع از حقوق زنان در نهایت باعث شد که در سال ۱۹۱۹ جمهوری دمکراتیک آذربایجان تقریبا همزمان با کشورهایی مثل بریتانیا و یا آمریکا، به زنان کشور حق رای بدهد.

با ورق زدن صفحات مجله ملانصرالدین که در موزه ملی آذربایجان نگهداری می شود، به خوبی می توان دید که این مطالب طنز و کاریکاتورهای آن برای دوران خودش تا چه حد جسورانه بودند.

در این شماره مربوط به سال ۱۹۲۹ کنسول بریتانیا و همسرش در انگلستان (چپ) و در ایران (راست) به تصویر کشیده شده اند

به عنوان مثال در یکی از شماره های سال ۱۹۲۹ این مجله کاریکاتوری را از پبامبر اسلام ولی بدون کشیدن صورت او منتشر کرد. البته در آن سالها آذربایجان یکی از جمهوری های اتحاد شوروی بود و این مجله در شهر باکو پایتخت جمهوری چاپ می شد. اما هنوز هم اکثریت جمعیت جمهوری آذربایجان مسلمانان معتقدی بودند.

در این کاریکاتور می بینیم که حضرت محمد با عیسی مسیح مشغول گفتگو است و به مناسبت جشن کریسمس عده ای مشغول میخواری هستند. کاملا مشخص است که ملانصرالدین مشروب خوردن مسلمانان با وجود حرام بودن این کار در آئین اسلام را مسخره کرده است.

اما کار مجله ملانصرالدین برای همیشه ادامه نیافت. در اوایل دهه سی میلادی مقامات جمهوری آذربایجان به میرزا جلیل گفتند که باید نام مجله را به الله سیز (بی خدا) تغییر دهد و از معیارها و اصول ایدئولوژیک حاکم بر اتحاد شوروی تبعیت کند.

میرزا جلیل حاضر نشد شروط آنها و سانسور مجله را بپذیرد و همکاری او با مجله به پایان رسید.

کلمه: چکیده :من نگران مقابله نظری و عملی امثال جنابعالی با موسیقی نیستم چرا که به تجربه ثابت شده این تلاش ها به شکست می انجامد. مگر در 35 سال گذشته هرچه بیشتر در این جهت کوشیده اید کمتر نتیجه نگرفته اید؟ البته تهدید شما موجب تحریک بیشتر جریان خوارج مسلک و ضد فرهنگ و هنر می شود که یکی از وظایف مهم خود را پس از اسقرار دولت جدید، مقابله با موسیقی تعریف کرده اند….

سید مصطفی تاجزاده در نامه ای از زندان، به ادعای اخیر دبیر جامعه مدرسین حوزه علمیه قم مبنی بر حرام بودن موسیقی واکنش نشان داد و از او پرسید وقتی امام خمینی و رهبری فعلی، تک خوانی زنان را حرام نمی دانند، آیا آیت الله یزدی این دو رهبر نظام را مرجع نمی داند؟!

به گزارش کلمه، در نامه این زندانی سیاسی خطاب به یزدی، با اشاره به اینکه “تهدید شما موجب تحریک بیشتر جریان خوارج مسلک و ضد فرهنگ و هنر می شود”، از اینکه تکفیری های شیعه در اران نیز همنند خوارج مسلکان سنی و طالبان و القاعده و داعش و بوکوحرام، چهره ای زشت، قرون وسطایی، خشن و عقب مانده از اسلام ارائه می کنند، ابراز تاسف کرد و نوشت:

متن نامه تاجزاده به آیت الله یزدی بدین شرح است:

‌

به نام خدا

جناب آیة الله محمد یزدی

با سلام و احترام

در روزنامه شرق به نقل از جنابعالی خواندم که فرموده بودید: «آقای وزیر ارشاد! به معاونت موسیقی تان تذکر بدهید موسیقی حرام است. تک خوانی زن بدون تردید حرام است.همه مراجع مخالف هستد حتی هم خوانی هایی که در بین آن تک خوانی زن باشد هم حرام است. ترویج موسیقی اصولا حرام است… اگربه وظیفه تان عمل نکردید منتظر مخالفت باشید.» (شرق ۲۱/۱۱)

در این باب تذکر چند نکته را به شما لازم دیدم:

۱- اگر موسیقی حرام است چرا میان خوانندگان زن و مرد تفاوت قائل می شوید و اولی را عملا مجاز و دومی را حرام می خوانید؟! حتی متعرض هم خوانی نمی شوید اگر در بین آن تک خوان زن نباشد. برای روشن شدن تعارض گفتارتان یک حرام دیگر را جای موسیقی می گذارم تا ببینید چگونه اظهارنظر فرموده اید: « آقای وزیر! به معاون مشروبات الکلی خود تذکر دهید مشروب حرام است. شرب خمر زن بدون تردید حرام است حتی نوشیدن مشترک که در این بین زن به تنهایی پیمانه ای سرکشد، آن هم حرام است. ترویج شراب هم حرام است.» به راستی از این سخن سست تر می توان به زبان آورد؟!

۲- طبق فتوای بنیان گذار نظام و نیز رهبر کنونی نه تنها موسیقی که تک خوانی زن نیز حرام نیست. پس چرا می گویید همه مراجع مخالفند؟ آیا آن دو را مرجع نمی دانید یا معتقدید که آنان برای اسکات خصم و جلوگیری از سوء استفاده دشمنان حکم به حلیت موسیقی داده اند؟

۳- با توضیحات آقای علی جنتی معلوم شد که تذکر شما بلاموضوع و برپایه اطلاعات کذبی داده شد که بولتن های تکفیری در اختیارتان گذاشته بودند. آیا کار دشواری بود که قبل از تهدید موضوع را تلفنی از وزیر ارشاد جویا می شدید تا اینقدر زود تحریک و عصبانی نشوید؟

۴- سال هاست که کنسرت های ویژه بانوان برگزار می شود. حساسیت غیرعادی نشان دادن به نوار تک خوانی زنان چه معنایی دارد؟ بفرمایید مقلد رهبر فقید یا رهبر کنونی اگر علاقه مند به شنیدن آهنگ های این کنسرت ها باشد، چگونه می تواند آن را تهیه کند؟ آیا نمی دانید که به یمن ممنوعیت های موجود، بازار موسیقی در انحصار نوارهای غیرمجاز آن سوی مرزها قرار گرفته است؟ بنابر نظر شما انتخاب زنان ایرانی دوستدار موسیقی، نوارهای مجاز مردان است یا نوارهای غیرمجاز زنانی که از شبکه های ماهواره ای پخش می شود؟ هم چنان که نتیجه عدم نمایش سازهای ایرانی در صدا و سیما، منجر به ترویج سازهای غیرایرانی و عمدتا غربی شده است.

۵- برای نسل جوان چگونه می توانید این دوگانگی را توضیح دهید که کنسرت موسیقی زنان مجاز است اما پخش نوارهای آن حرام؟ به علاوه چگونه قادر به تبیین این تضاد هستید که باوجود حرام خواری گسترده از یکسو و مشکلات و کمبودهای عدیده از سوی دیگر به موسیقی چسبیده اید و حرمت آن را به رخ می کشید؟

۶- من نگران مقابله نظری و عملی امثال جنابعالی با موسیقی نیستم چرا که به تجربه ثابت شده این تلاش ها به شکست می انجامد. مگر در ۳۵ سال گذشته هرچه بیشتر در این جهت کوشیده اید کمتر نتیجه نگرفته اید؟ البته تهدید شما موجب تحریک بیشتر جریان خوارج مسلک و ضد فرهنگ و هنر می شود که یکی از وظایف مهم خود را پس از اسقرار دولت جدید، مقابله با موسیقی تعریف کرده اند و می کوشند به ویژه زنان را چه به عنوان خواننده و چه به منزله نوازندگان انواع سازها از این عرصه حذف کنند. آخرین ابتکارشان نیز قطع صدای میکروفن دو هم خوان زن در حین اجرای برنامه بود. این تلاش ها مذبوحانه است و دیر یا زود با مخالفت قاطع افکار عمومی پایان خواهد یافت.

۷- آن چه مرا متأثر و متأسف می سازد آن است که در دوره ای که خوارج مسلکان سنی از طالبان و القاعده تا داعش و بوکوحرام، چهره زشت، قرون وسطایی، خشن و عقب مانده از اسلام تصویر کرده اند، در ایران نیز کسانی بی توجه به تبعات منفی رفتار و گفتارشان در همین مسیر حرکت می کنند و بهانه به دست بدخواهان اسلام و تشیع و ایران می دهند. برای مثال در همین چند ماه گذشته علاوه بر تعرض های عملی به کنسرت ها، آقای مصباح گله کرد که چرا ساز و تنبور را موسیقی می خوانند و آن را جزء فرهنگ می شمارند و آقای سید احمد خاتمی گفت چون بچه هیئتی ها و سینه زنان به کنسرت موسیقی نمی روند برپایی آن ها لازم نیست. رئیس کمیسیون مجلس اصول گرا نیز اعلام کرد گسترش کنسرت های موسیقی در سراسر کشور بسترساز فساد است و شهرداری تهران هم به آموزش موسیقی در فرهنگ سراها خاتمه داد. نمی دانم در ماه های آینده برنامه تکفیری ها در مقابله با موسیقی چه خواهد بود اما امیدوارم شخص شما با درک شرایط و با دوراندیشی و همه جانبه نگری در امور فرهنگی اظهارنظر فرمایید.

با احترام

سید مصطفی تاجزاده

زندان اوین

اسفندماه ۹۳

توکا نیستانی