اخبار

بی‌بی‌سی: ملکه الیزابت، محمد رضا شاه و پرنس فیلیپ همسر ملکه در سال ۱۳۳۸مستندی که یکشنبه شب از کانال ۴ بریتانیا پخش شد، نشان می دهد ملکه الیزابت “بدون این که اطلاع داشته باشد،” در تلاش برای سرنگون کردن دولت محمد مصدق، نقش داشته است.

این مستند که ملکه و کودتا نام دارد، نشان می دهد اشتباه در انتقال یک پیام دیپلماتیک باعث شد سفیر آمریکا در تهران پیام نادرستی را به نقل از ملکه الیزابت به محمد رضا شاه منتقل کند.

مستند ملکه و کودتا با استناد به تحقیقات دو محقق بریتانیایی بر روی اسناد وزارت امور خارجه آمریکا تولید شده است.

این مستند یکشنبه شب، یک روز پس از تولد رسمی ملکه الیزابت، از کانال ۴ بریتانیا پخش شد.

رخدادهای مطرح شده در این مستند به ماه های پیش از برکناری محمد مصدق از نخست وزیری ایران در کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ اشاره دارد.

در آن دوران در پی ملی شدن صنعت نفت در ایران، روابط دیپلماتیک میان تهران و لندن پرتنش بود.

از سوی دیگر، تنش میان آقای مصدق و محمد رضا شاه نیز رو به افزایش بود.

در این فیلم، روری کورمک، استاد دانشگاه ناتینگهام و ریچارد آلریک، استاد دانشگاه وارویک با استناد به اسنادی که در سال ۲۰۱۷ از طبقه بندی خارج شدند، نشان می دهند مقام های آمریکایی پیام آنتونی ایدن، وزیر امور خارجه بریتانیا به همتای آمریکایی خود را به اشتباه، به عنوان پیام ملکه الیزابت تلقی کردند.

بر این اساس، سفارت ایالات متحده در لندن در ۲۷ فوریه ۱۹۵۳، ۸ اسفند ۱۳۳۱ پیامی را به نقل از وزیر امور خارجه بریتانیا به واشنگتن مخابره کرد.

این پیام نوشته شده بود:‌ “وزارت امور خارجه (بریتانیا) بعد از ظهر امروز از دریافت پیامی از ایدن (وزیر خارجه بریتانیا)‌ از ملکه الیزابت خبر داد که بیانگر نگرانی از آخرین تحولات مربوط به شاه بود و برای ترغیب او به عدم خروج از کشور ابراز امیدواری می کرد.”

در آن زمان، آنتونی ایدن که در دولت وینستون چرچیل وزیر امور خارجه بود، با کشتی ملکه الیزابت دوم عازم کانادا بود.

اما در انتقال پیام از وزارت خارجه بریتانیا به سفارت آمریکا به اشتباه برداشت شده بود که آقای ایدن پیامی را به نقل از ملکه به دولت آمریکا منتقل کرده است.

مقام های آمریکایی این طور تلقی کردند که ملکه جوان بریتانیا نمی خواهد شاه از کشور خارج شود و به سرعت این پیام را از طریق لوی هندرسون، سفیر ایالات متحده به دربار ایران منتقل کردند.

ملکه الیزابت در حال بازدید از جواهرات سلطنتی ایران در سال ۱۳۳۹بر اساس این فیلم، مقام های دربار در پاسخ به درخواست ملاقات با شاه، به آقای هندرسون اطلاع دادند که شاه قرار است برای دیدار خداحافظی با نخست وزیر ملاقات داشته باشد و برای دیدار با او وقت ندارد.

در نتیجه آقای هندرسون پیام واشنگتن را از طریق تلفن به اطلاع دربار رساند.

درباره انتقال این پیام به محمد رضا شاه سندی در دست نیست ولی شاه تغییر نظر داد و ایران را ترک نکرد.

از سوی دیگر، یک روز پس از ارسال پیام آقای ایدن از لندن به واشنگتن، سفارت آمریکا متوجه اشتباه خود می شود و در پیامی اشتباهش را اصلاح می کند اما این اصلاحیه به تهران مخابره نمی شود.

چند ماه بعد، در روزهای پایانی نخست وزیری محمد مصدق و در جریان شکست تلاش ابتدایی برای عزل او، محمدرضا شاه ایران را ترک کرد و به عراق و سپس ایتالیا سفر کرد.

او چند روز بعد پس از برکناری آقای مصدق به تهران برگشت.

پخش این فایل در دستگاه شما پشتیبانی نمی شود.

سرنگونی مصدق: کودتا یا یک تحول سیاسی؟

رادیوفردا: ترزا می، نخست وزیر بریتانیا روز پنجشنبه در جمع اعضای حزب جمهوریخواه آمریکا از توافق هسته‌ای با ایران، برجام،دفاع کرد و گفت، برجام دستیابی ایران به سلاح هسته ای را به تعویق انداخته است، ولی باید ضمن مواظبت از این توافق با نقض آن فوری و قاطع برخورد کرد.

خانم ترزا می در نشست حزب جمهوریخواه در فیلادلفیا در آمریکا اظهار داشت:توافق هسته‌ای ایران جنجالی بود. اما این توافق احتمال دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای را برای یک دهه به تعویق انداخته است.

وی اضافه کرد: ایران ۱۳ هزار سانتریفیوژ خود به همراه تاسیسات مرتبط را برداشته است و ۲۰ درصدذخیره اورانیوم خود را از دست داده است.

نخست وزیر بریتانیا تصریح کرده است: این توافق برای امنیت منطقه حیاتی است. اما می بایست به طور بسیار دقیق بر آن نظارت جدی داشت و باهرگونه نقض آن به طور قاطعانه و فوری برخورد کرد.

در حالی نخست وزیر از توافق هسته‌ای با ایران (برجام) در جمع جمهوریخواهان در آمریکا دفاع کرده است که دونالد ترامپ، رییس جمهوری آمریکادر جریان مبارزات تبلیغات انتخاباتی خود گفته بود که برجام «بدترین توافقی است که در عمر خود دیده است» و در صورت به قدرت رسیدن بار دیگر آن را مورد مذاکره قرار خواهد داد.

نفوذ ایران

ترزا می در بخش دیگری از سخنرانی خود گفته است که اولویت بریتانیا در خاورمیانه مقابله با گسترش نفوذ «شرورانه» ایران در منطقه است.

نخست وزیر بریتانیا تصریح کرده است: این الویت سیاست بریتانیا نیز است که از متحدانمان یعنی کشورهای حوزه خلیج فارس حمایت کرده و با تلاش های خصمانه ایران برای گسترش نفوذ خود از تهران تا دریای مدیترانه مقابله کنیم.

خانم ترزا می پیشتر در آذر ماه گفته بود که بریتانیا به کشورهای حوزه خلیج فارس کمک می‌کند تا در برابر اقدامات ایران در منطقه بایستند.

روابط ایران و کشورهای شورای همکاری خلیج فارس در سال‌های اخیر با تنش‌های بسیاری همراه بوده و به ویژه عربستان سعودی که روابط دیپلماتیک خود را با تهران قطع کرده است، تصمیمی که متعاقب حمله به سفارت و کنسولگری این کشور در تهران و مشهد اتخاذ شد.

رهبری جهان

به گزارش خبرگزاری فرانسه، ترزا می در سخنرانی خود به همکاری مارگرت تاچر، نخست وزیر فقید بریتانیا و رونالد ریگان، رییس جمهوری فقید آمریکا در دوران جنگ سرد اشاره کرده است.

نخست وزیر بریتانیا تصریح کرده است: ما،‌ دو کشور بایکدیگر مسئولیت مشترک برای رهبری داریم، چرا که وقتی دیگران قدم جلو بگذارند و ما عقب بکشیم،‌این برای آمریکا، بریتانیا و جهان بد است.

خانم می با اشاره به ضرورت همکاری دو کشور اضافه کرده است:البته چنین رویکردی به معنی این نیست که به سیاست های شکست خورده گذشته بازگردیم.روزهایی که آمریکا و بریتانیا با مداخله در دیگر کشور مستقل می کوشیدند تا جهان را آن گونه که خود تصور می کردند،بسازند گذشته است. اما هیچ کدام از این دو کشور نمی تواند دست روی دست بگذارند و کاری انجام ندهند.

نخست وزیر بریتانیا در ادامه این سخنرانی خواستار احیای روابط ویژه لندن و واشینگتن شده است.

بی‌بی‌سی: فرزاد بازفت پیش از اعدام در برابر دوربین‌های تلویزیونی به جاسوسی برای اسراییل اعتراف کرد

اسنادی در بریتانیا که تازه از طبقه‌بندی خارج شده جزئیات جدیدی را از ماجرای اعدام فرزاد بازفت، روزنامه‌نگار ایرانی مقیم بریتانیا که ۲۷ سال پیش به جرم جاسوسی در عراق به دار آویخته شد، روشن می‌کند.

به گزارش روزنامه بریتانیایی گاردین، در این اسناد نکاتی دیده می‌شود که ظاهرا نشان می‌دهد دولت مارگارت تاچر، نخست وزیر وقت بریتانیا به دلیل نگرانی از آسیب دیدن روابط تجاری آن کشور با عراق، از اعمال فشار زیاد بر حکومت عراق اجتناب کرده بود.

فرزاد بازفت، خبرنگار هفته‌نامه بریتانیایی آبزور، در ۱۵ مارس سال ۱۹۹۰ به دستور صدام حسین، رهبر وقت عراق اعدام شد؛ اعدامی که اعتراض‌ها و واکنش‌های گسترده بین‌المللی به دنبال داشت.

اما دولت تاچر با وجود آنکه بارها به طور علنی وعده داده بود که اقدامی جدی برای جلوگیری از اعدام این خبرنگار ۳۱ ساله صورت خواهد داد، از اعمال هرگونه تحریمی علیه دولت عراق اجتناب کرد.

در آن زمان داگلاس هرد، وزیر خارجه وقت بریتانیا در پارلمان اعلام کرد که بریتانیا سفیر خود را از عراق فرا می‌خواند و سفر مقامات بریتانیایی به عراق هم به حال تعلیق در می‌آید، با این حال او افزود که لندن روابط دیپلماتیک خود را با بغداد قطع نخواهد کرد.

او گفت که این تصمیم به دلیل نگرانی دولت بریتانیا از سرنوشت ۲۰۰۰ شهروند بریتانیایی ساکن عراق اتخاذ شده است.

اما یادداشت‌هایی از اعضای کابینه دولت تاچر که تازه‌ از طبقه بندی خارج شده است، نشان می‌دهد که دولت بریتانیا در آن زمان نگران صدمه خوردن منافع تجاری آن کشور در عراق بوده است.

این اسناد توسط آرشیو ملی بریتانیا و بعد از تغییر مقررات مربوط به مدارک دولتی طبقه‌بندی شده در دسترس عموم قرار داده شده است.

بر اساس مقررات جدید، دوره ممنوعیت دسترسی به اسناد دولتی در بریتانیا از ۳۰ سال به ۲۰ سال کاهش یافته است.

داگلاس هرد، وزیر خارجه دولت تاچر با تحریم حکومت صدام حسین مخالف بود

یادداشت‌های دولتی که در دسترس عموم قرار گرفته است، در سال ۱۹۹۰ یعنی دو سال بعد از مرگ بیش از ۳۰۰۰ کرد در حمله شیمیایی حکومت صدام حسین و چند ماه پیش از حمله عراق به کویت نگارش شده‌اند.

بر اساس این یادداشت‌ها، وزرای بریتانیایی اگرچه به “بی‌رحم” بودن حکومت صدام حسین اذعان داشتند، اما همچنان سرنوشت منافع اقتصادی بریتانیا در عراق، یکی از دغدغه‌های اصلی آنها بوده است.

نورمن لامونت که آن زمان معاون وزیر خزانه داری بریتانیا بود، در یکی از این یادداشت‌ها به داگلاس هرد، وزیر خارجه وقت نوشته بود که اعمال تحریم‌های تجاری یا مالی بر عراق،”تاثیری بر مواضع دولت عراق نخواهد داشت” و در عوض “به صنایع بریتانیا لطمه‌ای بیش از حد” وارد خواهد کرد.

داگلاس هرد در پاسخ به یادداشت آقای لامونت اذعان می‌کند که “رفتار حکومت عراق افکار عمومی را عمیقا شوکه کرده است”، اما در ادامه می‌افزاید که او هم موافق است که “بریتانیا منافع تجاری قابل توجهی در عراق دارد که باید از آنها محافظت کند.”

نورمن لامونت که بعدها به مقام وزارت خزانه‌داری رسید به هفته‌نامه آبزرور گفته است که جزئیات وقایع ۲۷ سال پیش را به خوبی به یاد ندارد، اما بعید می‌داند که تصمیمات او تاثیری بر اقدامات و رفتار دولت عراق در آن زمان داشته است.

او گفت: “من اصلا به یاد نمی‌آورم که در این ماجرای ناراحت‌کننده دخالتی داشته باشم، اما به خوبی به خاطر دارم که چقدر از مرگ غم‌انگیز این مرد جوان شوکه شدم.”

آقای لامونت افزود: “آن موقع بحث بود که چقدر او (فرزاد بازفت) به بریتانیا مربوط می‌شود، چون او گذرنامه ایرانی داشت و مهمتر از همه شهروند بریتانیا نبود.”

+از آرشیو: انتشار آرشیو صدام؛ دریچه‌ای به تاریک‌خانه یک ذهن

در زمان دستگیری و اعدام فرزاد بازفت ظن آن می‌رفت که حکومت عراق در حال تولید مخفیانه سلاح‌های شیمیایی بود
فرزاد بازفت چرا به عراق سفر کرد؟

فرزاد بازفت که در سال‌های دهه هشتاد میلادی از ایران به بریتانیا مهاجرت کرده بود در ماه اوت سال ۱۹۸۹ به عنوان خبرنگار هفته‌نامه آبزرور به همراه عده‌ای خبرنگار دیگر به دعوت صدام حسین، به عراق سفر کرد تا انتخابات در مناطق کردنشین عراق را پوشش دهد.

این ششمین سفر این خبرنگار ایرانی به عراق بود.

همزمان با سفر آقای بازفت به عراق، گزارش‌هایی در مورد انفجار سهمگینی در پایگاه نظامی حله در جنوب بغداد منتشر شد.

ظن آن می‌رفت که آن زمان حکومت عراق در حال کارکردن روی موشک‌های بالستیک و تولید مخفیانه سلاح‌های شیمیایی بود.

شایع شده بود که این انفجار صدها کشته به بار آورده بود.

این خبر توجه فرزاد بازفت را جلب کرد و او برای اینکه از امکان وجود ارتباط میان این انفجار و فعالیت‌های دولت عراق در تولید سلاحهای کشتارجمعی اطلاعاتی به دست بیاورد با کمک دافنه پریش، پرستار بریتانیایی شاغل در عراق دو بار پنهانی به محل انفجار رفت و ضمن عکسبرداری نمونه‌هایی از خاک محل انفجار جمع‌آوری کرد.

دافنه پریش، پرستار بریتانیایی همراه فرزاد بازفت در عراق دستگیر شد

فرزاد بازفت سرانجام در فرودگاه بغداد، در حالی که منتظر پروازش به لندن بود، بازداشت و به سلولی انفرادی در زندان ابوغریب منتقل شد.

گفته می‌شود او در زندان تحت شکنجه قرار گرفت.

در اول نوامبر سال ۱۹۸۹، شش هفته بعد از دستگیری، آقای بازفت در برابر دوربین‌های تلویزیونی ظاهر شد و به جاسوسی برای اسراییل اعتراف کرد.

سرانجام فرزاد بازفت در ۱۰ مارس ۱۹۹۰ در یک محاکمه یک روزه در پشت درهای بسته، به اعدام محکوم شد. حکم اعدام او ۵ روز بعد اجرا شد.

دافنه پریش نیز به پانزده سال زندان محکوم شد، اما بعداً در پی تلاش‌های کنث کائوندا رئیس جمهور زامبیا از بند رهایی یافت.

رابین کیلی سرکنسول بریتانیا در بغداد آخرین کسی بود که پیش از اعدام با فرزاد بازفت دیدار کرد.

او می‌گوید: ” با چشمانی گودافتاده و با نگاهی بی‌روح به من نگریست که البته جای تعجب ندارد، تعدادی پیام کتبی و شفاهی داشت که از من می‌خواست به دوستان و همکارانش برسانم. پشت سرهم تکرار می‌کرد که به جز خبرنگاری کنجکاوانه کاری نکرده است.”

بعد از آنکه فرزاد بازفت به دار آوریخته شد، مقام‌های عراق جسد او را در صندوقی چوبی قرار دادند و برای خانواده‌اش در بریتانیا فرستادند.

خودنویس: دولت انگلیس هزینه‌ی بازسازی بخش‌های خراب‌شده سفارتش در تهران را تمام و کمال پرداخته، و وزیر خارجه انگلیس بعد از برقراری مجدد رابطه، و پس از سالگرد ۲۸ مرداد، به سراغ وزیر نفت ایران رفته است.

بخش تحلیل خودنویس: وقتی پرچم پادشاهی انگلیس در باغ سفارت این کشور در تهران، با حضور وزیر خارجه بالا می‌رفت، رابطه‌ی دو کشور بعد از وقفه‌ای تقریبا چهار ساله، رنگ جدیدی به خود گرفت. با این وجود، هنوز هزینه خراب‌کاری بسیجی‌هایی که «خودسرانه» به سفارت بریتانیا حمله برده بودند از سوی جمهوری اسلامی پرداخت نشده است.

برخی کارشناسان معتقدند ملاقات فیلیپ هاموند با وزیر نفت جمهوری اسلامی، علت این گذشت «احتمالی» را نشان می‌دهد، وقتی بعد از سالگرد ۲۸ مرداد، وزیر خارجه و همراهانش در باره از سرگیری معاملات نفتی و سرمایه‌گذاری در این حوزه بحث می‌کنند. یکی از این همراهان، معاون شرکت نفتی شل بود. شل، سابقه‌ای طولانی در ایران دارد و ارتباط‌هایی نیز با شرکت معروف کرسنت.

در ماه‌های گذشته، جلسات متعددی در لندن در باره نحوه سرمایه‌گذاری در حوزه‌های نفت و گاز در لندن تشکیل شده است که برخی کارشناسان معتقدند با برنامه‌ریزی دلال‌های نفتی نزدیک به جمهوری اسلامی انجام گرفته است.

منبع میل ارسالی
از همان اول می دانستم که آخوند و دربار و هژیر و قوام و هر قرمساق که بیاید یا برود همه دست به یکی هستند و فقط گوششان به گرامافون و صدای ” استاد” است. ظاهرا سر مردم را شیره می مالند و به خیال خودشان رول اجتماعی و سیاسی بازی می کنند ولیکن باید به نتیجه نگاه کرد. ما که تا حالا هر چه دیدیم نتیجه همه گه کاریها به نفع انگلیس تمام شده. امسال دیگر مته به کون خشخاش گذاشته اند. آقای هژیر اعلامیه ای صادر کرده که دست آن مرتیکه آخوند کاشی را از پشت بسته. برای استعمال مشروبات حد می زنند (در شهرهای زیارتی). هرکس هم که روزه بخورد جریمه و حبس است. تمام کافه ها و رستورانها را هم بسته اند. این هم از ترقیات روزافزون ما. گمان می کنم بالاخره مجبور بشویم یک کفیه عقال هم ببندیم و یک عبا هم بپوشیم و دنبال سوسمار و موش صحرایی بدویم. این هم جواب جوانهای تحصیلکرده تربیت شده سیاستمدار که می گفتند دیگر به قهقرا نمی شود برگشت. و در حال ترانزیسیون هستیم و ایرانی باهوش است. هیچ چیز مضحکتر از هوش ایرانی نیست. شاید هوشش سُر خورده توی کونش رفته

رادیوفردا: حمیدرضا مقدم‌فر، مشاور فرمانده کل سپاه پاسداران در همایشی با نام «بررسی نقش دولت انگلیس در فتنه سال ۸۸» که روز سه شنبه نهم دی برگزار شد، گفت: ۱۱۱ کد در اختیار دارد که نشان می‌دهد آمریکا و بریتانیا در به گفته او «فتنه ۸۸» دخالت مستقیم داشته‌اند.

یکی از کدهایی که آقای مقدم‌فر از آن نام برده ایجاد یک هسته مرکزی مستقر در شبکه بی‌بی‌سی برای هدایت و جهت‌دهی شبکه‌های رادیویی از جمله «رادیو فردا» بوده است.

حمیدرضا مقدم فر، مشاور فرمانده کل سپاه پاسداران می‌گوید شواهد بسیاری در اختیار دارد که نشان می‌دهد مراکز تحقیقاتی مختلفی در آمریکا به دنبال اجرای پروژه انقلاب مخملی در ایران بوده‌اند.

او از بریتانیا به عنوان یکی دیگر از کشورهایی نام می‌برد که به دنبال براندازی رژیم جمهوری اسلامی ایران بوده است. اما در متن مفصلی که او در اختیار خبرگزاری «تسنیم» قرار داده است نقش آمریکا در آنچه آقای مقدم فر، براندازی می‌خواند پررنگ‌تر توصیف شده است.

او دستکم از هفت موسسه نام می‌برد از جمله بنیاد جرج سوروس، صندوق اعانه ملی برای دمکراسی و موسسه‌های بروکینگز، هیفوس، هوفر و مِمری که هر یک در ارتباط با فعالان سیاسی اصلاح طلب، نهادهای مدنی و روزنامه نگاران، به گفته او به دنبال ایجاد یک «انقلاب مخملی» در ایران بوده‌اند.

اما آنجا که نوبت به بریتانیا و نقش آن در حوادث پس از انتخابات سال ۸۸ می‌رسد، مشاور فرمانده سپاه علاوه بر سفارت بریتانیا از شبکه خبری بی‌بی سی نام می‌برد و می‌گوید انگلیس با ایجاد یک هسته مرکزی مستقر در بی‌بی‌سی لندن به هدایت و جهت‌دهی شبکه‌های رادیویی مانند رادیو فردا و بخش‌های فارسی رادیو بین‌المللی فرانسه و دویچه‌ وله آلمان و برخی از سایت‌های فارسی زبان خارج از ایران پرداخت.

نیوشا بقراطی، سردبیر رادیو فردا درباره حرف‌های مشاوره فرمانده سپاه و موضوع ارتباط رادیو فردا با شبکه بی‌بی سی می‌گوید:

محمدرضا نقدی رییس سازمان بسیج مستضعفین هم یکی دیگر از سخنرانان همایش بررسی نقش دولت انگلیس در رویدادهای سال ۸۸ بود و گفت: انگلیس تلویزیون فارسی بی‌بی سی را به عنوان برگ برنده رو کرد که کارمندان اصلی آن افراد مطبوعاتی رییس جمهوری اسبق ایران (محمد خاتمی) هستند.

مرتضی کاظمیان در مورد اتهام‌هایی که مشاور فرمانده کل سپاه پاسداران و رییس سازمان بسیج مستضعفین به مداخله آمریکا و بریتانیا در اعتراض‌ها به نتایج انتخابات سال ۸۸ می‌گوید:

علاوه بر همایشی که برای بررسی نقش بریتانیا در اعتراض‌های پس از انتخابات سال ۸۸ در تهران برگزار شد، سازمان بسیج هم فیلم مستندی با عنوان «دست‌های روباه پیر در فتنه» ساخته است که در آن شبکه تلویزیونی «بی‌بی‌سی» و سفارت انگلیس را در حوادث سال ۸۸ دخیل می‌داند.

«فتنه» اصطلاحی است که هواداران رهبر جمهوری اسلامی برای اشاره به اعتراض‌ها به نتایج انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸ به کار می‌برند.

بی‌بی‌سی: کمیته روابط خارجی پارلمان بریتانیا در گزارش مفصلی درباره روابط این کشور با ایران نوشته است که اگر ایران نقش خود در حمایت از تروریسم، حمله به سفارت بریتانیا در تهران و اقدامات گذشته خود را پذیرفت، بریتانیا هم باید آمادگی داشته باشد که گستردگی سختی‌هایی را که ایران در جنگ با عراق متحمل شد به رسمیت بشناسد و به هرگونه نقش بریتانیا در براندازی دولت محمد مصدق در سال ۱۳۳۲ اذعان کند.

این گزارش می‌گوید که وزارت خارجه بریتانیا مرجع تصمیم‌گیری درباره موقعیت مناسب برای پذیرفتن رسمی نقش بریتانیا در کودتا است.

کمیته روابط خارجی پارلمان بریتانیا از بازگشایی سفارت این کشور در تهران استقبال کرده است.

روابط ایران و بریتانیا به دنبال کلیک حمله‌ گروهی از بسیجی‌ها به سفارت بریتانیا در تهران تیره شده بود، اما به دنبال روی کار آمدن دولت حسن روحانی روابط تا حدودی بهبود یافته است.

ویلیام هیگ، وزیر خارجه بریتانیا اخیرا اعلام کرد که زمان برای کلیک بازگشایی سفارت مناسب است.
‘روحانی قابل اعتماد است؟’

در بخش دیگری از گزارش کمیته روابط خارجی پارلمان بریتانیا آمده است: “نمی‌توان لزوما گفت که [حسن] روحانی قلبا یک اصلاح‌طلب است، او عملگرایی است که می‌خواهد با برداشتن تحریم‌های غرب وضعیت زندگی ایرانیان را بهبود دهد و همزمان تا جای ممکن ظرفیت‌های هسته‌ای کشور را حفظ کند.”

با این وجود “او به دستیابی به یک توافق پایدار متعهد است و دست کم در مقطع کنونی باید به او اعتماد کرد. هرچند داوری درباره او باید بر مبنای کارهایش باشد و نه حرف‌هایش.”
مشکلات ویزا

گزارش کمیته روابط خارجی پارلمان بریتانیا به مشکلاتی که تعطیلی سفارت بریتانیا در تهران ایجاد کرده نیز اشاره کرده است.

مطابق این گزارش شمار دانشجویان ایرانی که برای تحصیل در بریتانیا ویزا گرفته‌اند از ۳۲۴۷ نفر در سال ٢٠١٠ به ۹۱۵ نفر در سال ٢٠١٣ کاهش یافته است.

در این گزارش آمده است که بریتانیا می‌توانسته تدابیری برای تسهیل صدور ویزا برای اتباع ایرانی داشته باشد. از جمله اینکه گذرنامه متقاضی ویزا را پیش از پایان روند صدور ویزا به متقاضی پس بدهد و یا اینکه طرف ثالثی را برای صدور ویزا در تهران تعیین کند.

خُسن آقا: گویا دیگر انگلیس ملعون و خبیث نیست!
دویچه‌وله: رئیس “گروه دوستی پارلمانی ایران و انگلستان” از آمادگی ایران برای بازگشایی سفارت بریتانیا خبر داده است. او به کاردار غیرمقیم بریتانیا در ایران گفته که ساختار کاردار غیرمقیم جایگاه دایمی و معنای دیپلماتیک ندارد.

عباسعلی منصوری آرانی رئیس “گروه دوستی پارلمانی ایران و انگلستان” از آمادگی ایران برای بازگشانی سفارت بریتانیا در تهران سخن گفته است. به گزارش خبرگزاری “ایرنا” عباسعلی منصوری آرانی گفته: «از نظر ما مشکلی در برابر بازگشایی سفارت انگلستان در تهران وجود ندارد و آماده بازگشایی آن در تهران هستیم.»

رئیس “گروه دوستی پارلمانی ایران و انگلستان” همچنین گفته در جریان ملاقات با کاردار غیرمقیم انگلستان در ایران به او تاکید کرده که «ساختار غیرمقیم جایگاه دایمی و معنای دیپلماتیک ندارد».

این نماینده مجلس شورای اسلامی همچنین از آمادگی ایران برای استقرار کاردار مقیم بریتانیا در سفارتخانه این کشور در تهران سخن گفت و افزود: «همچنین وزارت خارجه کشورمان آمادگی دارد تا کاردار غیرمقیم را به کاردار مقیم ارتقا دهد.»

رئیس “گروه دوستی پارلمانی ایران و انگلستان” افزود: «البته انگلیسی‌ها خواهان حل شدن درخواست‌های خود برای اعطای غرامت به آن‌ها هستند که البته این غرامت هزینه زیادی ندارد، اما بیشتر در زمینه اعطای تضمین امنیتی برای کارمندان خود اصرار دارند.»

این نماینده مجلس شورای اسلامی اضافه کرد که بر اساس کنوانسیون ژنو ایران خود را متعهد به ایجاد امنیت برای کارمندان بریتانیا و تمامی سفارتخانه‌های حاضر در ایران می‌داند.

رایزنی‌های ایران و بریتانیا برای احیای روابط

پیش از این خبرگزاری ایرنا در این باره گزارش داده بود که توافق بر سر مبادله کاردار در جریان ديدار مجيد تخت‌روانچی، معاون اروپا و آمريكای وزير خارجه ایران با سايمون گس، معاون وزير خارجه بریتانیا حاصل شده است. این دیدار صبح چهارشنبه ۲۴ مهر در حاشيه مذاكرات ژنو انجام شده بود.

همچنین محمد جواد ظریف و ویلیام هیگ، وزرای خارجه ایران و بریتانیا، دوبار در حاشیه‌ی نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک در این باره با یکدیگر ملاقات و گفت‌وگو کرده بودند.

تیره شدن روابط در پی حمله به سفارت بریتانیا

روابط ایران و بریتانیا از سال ۲۰۱۱، در پی حمله‌‌ی گروهی که ظاهرا از “دانشجویان بسیجی و هوادار دولت احمدی‌نژاد” بوده‌اند، به سفارت بریتانیا در تهران به پایین‌ترین سطح خود رسید.

در پی این حمله، دولت بریتانیا کارکنان سفارت این کشور در تهران را فراخواند و فعالیت خود را در ایران به حال تعلیق درآورد. دولت دیوید کامرون٬ نخست‌وزیر بریتانیا٬ هم‌چنین دستور اخراج دیپلمات‌های ایرانی از لندن را صادر کرد.

پس از انتخاب حسن روحانی به مقام ریاست‌جمهوری ایران٬ نخست‌وزیر بریتانیا طی نامه‌ای رسمی اعلام کرد که خواهان بهبود روابط میان تهران و لندن است.

رادیوفردا: در شصت سالی که از وقایع ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ می‌گذرد، هر یک از ناظران این رخدادها روایت خود را از آنچه به سقوط دولت محمد مصدق گذشت، به قلم کشیده‌اند و در این زمینه صدها کتاب و مقاله انتشار یافته است.

فریبا امینی، روزنامه‌نگار مستقل ساکن آمریکا، و دختر نصرت‌الله امینی، وکیل دختر مصدق نیز، در یادداشتی، روایت خود از این رویداد را از جمله با تکیه بر خاطرات پدرش* به رشته تحریر درآورده است.

۲۸ مرداد شاید یکی از مهم‌ترین وقایع در تاریخ معاصر ایران باشد که عمق و اهمیت آن نه تنها در اذهان بسیاری زنده است، بلکه مورد بررسی و تحقیقات وسیع از جانب تاریخ‌نویسان، متفکران و روشنفکران ایرانی و خارجی قرار گرفته است.

پس از ۶۰ سال که از آن واقعه می‌گذرد، عده‌ای بر آن شده‌اند که این کودتا را زیر سؤال ببرند و در واقع با تحریف تاریخ در صدند که آن را نه یک کودتای نظامی، بلکه قیام ملی علیه حکومت دکتر مصدق جلوه دهند. اما اسناد و مدارک متعدد چه از طرف سازمان‌های جاسوسی امریکا و انگلیس، و چه اسناد وزارت خارجه‌های آن زمان به وضوح از تدارک و انجام کودتایی سخن می‌گویند که بالاخره در روز ۲۸ مرداد ۱۳۳۲به سرانجام رسید.

ار جمله سفیر وقت فرانسه در تهران در تلگرافی به وزارت خارجه کشورش می‌نویسد که «اتفاقی که چند روز پیش در ایران رخ داد، بدون شک یک کودتای نظامی بود».

شاید بیش از هر کس دیگر، کسانی که خود شاهد عینی وقایع آن روز بودند بهترین گواه این موضوع باشند از جمله اعضای جبهه ملی و کسانی که در آن روزهای تاریخ‌ساز هر لحظه با دکتر محمد مصدق بودند.

​​در آن تابستان گرم و واقعه‌ساز، پدر و مادرم، با دو فرزند پسرشان محمد و مسعود، در نارون خارج از تهران خانه‌ای را کرایه کرده بودند که دور از گرمای تهران باشند. پدرم هر روز به سرکار خود در سازمان بیمه‌های اجتماعی در تهران می‌رفت.

دکتر مصدق به خاطر صداقت و درستکاری، پدرم را انتخاب کرده بود که این سازمان را که فساد در آن بی‌داد می‌کرد پاک‌سازی کند. در آن روز به خاطر بیماری یکی از پسران آنها تصمیم می‌گیرند که برای معالجه او به تهران بروند که در راه ماشین‌های ارتشی و سربازان زیادی را می‌بینند که به بازرسی ماشین‌ها مشغولند. آنها دنبال دکتر حسین فاطمی [وزیر خارجه دولت مصدق] می‌گشتند.

بالاخره مادر و پدرم به منزل خود در خیابان هدایت می‌رسند و متوجه می‌شوند که اراذل و اوباش درصدد حمله به منزل‌شان و غارت آن بوده‌اند اما اهالی با شرف محله جلوی آنها را گرفته بودند.

مادرم بارها و بارها مجبور شده بود که اسناد و عکس‌های دکتر مصدق و پدرم را پنهان کند و یا از بین ببرد و البته پس از کودتا و محاکمه ناعادلانه دکتر مصدق شاهد دستگیری پدرم و دیگر هواداران و اعضای جبهه ملی بود.

بدون شک این کودتا و براندازی حکومت دکتر مصدق از مدت‌ها پیش در اتاق‌های فکری و مراکز جاسوسی دولت انگلستان طرح‌ریزی شده بود که البته بعد آمریکایی‌ها نیز به آن پیوستند. ولی این فقط جاسوسان امریکایی انگلیسی و ایرانی نبودند که با دولت مصدق و شخص او غرض‌ورزی و دشمنی داشتند، بلکه این جمله آیت‌الله کاشانی در مصاحبه با مخبر روزنامه المصری نیز گواه بر این است که بسیاری نیز به خاطر منافع خویش و مقام و پول، مصدق را در آخرین لحظه‌های حساس رها کردند. آیت‌الله کاشانی در این مصاحبه گفته است که «خداوند عادل است و آنچه امروز بر مصدق گذشته نتیجه عدل خداوندی است».

شاید هم این حرف سفیر شوروی درست بود که یکسال قبل از وقوع کودتا به مصدق می‌گوید: «شما را چه می‌شود؟ با انگلستان رو به احتضار وارد جنگ شده‌اید تا از حمایت آمریکای قدرتمند برخوردار شوید؟ آمریکا شما را خواهد بلعید».

در خاطرات پدرم آمده است: «بنده در ۲۸ مرداد در سازمان بیمه‌های اجتماعی بودم و واقعاً این ۲۸ مرداد شوکی بود برای من و بسیاری دیگر از مردم وطن‌خواه». در همانجا در مصاحبه با مرحوم دکتر ضیا صدقی در مورد اینکه چرا دکتر مصدق در مقابل کودتا نایستاد می‌گوید که «عده‌ای از طرف سازمان نظامی [حزب توده] آمدند که به ما اسلحه بدهید تا ما در مقابل اینها ایستادگی کنیم. آقای دکتر مصدق گفتند من فدا بشوم بهتر از این است که مملکت فدا شود. دست آن نخست‌وزیری بریده باد که اسلحه ملت را به مخالفین ملت بدهد».

دکتر مصدق به قول پدرم به روس‌ها اعتماد نداشت و می‌گفت که «من دو دستی مملکت را تسلیم روس‌ها نمی‌کنم». پدرم در همان مصاحبه می‌گوید که مصدق به خاطر تسویه‌هایی که در ارتش شده بود به ارتش هم اطمینان نداشت و دکتر فاطمی به نقل از پدرم در حالی که با بدنی تب‌دار بر تخت بیمارستان و قبل از اعدام زمانی که آزموده و عده‌ای از افسران به اتاق او امده بودند می‌گوید که «آقایان افسران این موقعی است که دیگر جایی برای عوام‌فریبی نیست چون بین مرگ و حیات من دقایقی بیش نیست. ما بیست و چند ماه در این مملکت حکومت کردیم و قصدمان این بود که مردم را روشن کنیم که نوکر خودشان باشند ولی متأسفانه دربار نگذاشت».

آن طور که پدرم، نصرت‌الله امینی، در خاطرات خود آورده، دکتر مصدق نمی‌خواست که خون و خونریزی بشود برای اینکه او دولتش به هر قیمتی بمانند. برای او ماندن مملکت مهم‌تر از ماندن خودش بود…«بالاخره این مملکت ماندنی است».

در این خاطرات نصرت‌الله امینی آمده که شاه حتی به دکتر فاطمی پیشنهاد می‌کند که او نخست‌وزیر بشود. شاه دائماً به هرکسی می‌گفته که تو چه چیزی کمتر از مصدق داری؟ و دکتر فاطمی این موضوع را به مصدق اطلاع می‌دهد. مصدق به او می‌گوید که «فوری به مسافرت برو، اینها می‌خواهند تو را بکشند».

فاطمی به مسافرت می‌رود که البته بعد از ۲۸ مرداد این مرد با شهامت را دستگیر کرده و چاقوزده و بقیه‌اش داستانی است بسیار غم‌انگیز. آن طور که پدرم نقل می‌کند، «شاه گفته بود من خودم از داخل دکتر مصدق را ساقط می‌کنم. متأسفانه یکی از رل‌های شاه که خیلی‌ها را گول می‌زد این بود که یکی یکی افراد را می‌خواست و به این‌ها وعده می‌داد».

کودتای ۲۸ مرداد در تاریخ ایران و جهان برای همیشه ثبت شده است حتی امروز که ۶۰ سال از آن می‌گذرد. وزیر اقتصاد انگلیس لسلی رووان مدت‌ها قبل از کودتا می‌گوید که «مصدق که باعث شده سرمایه‌های انگلستان به خطر بیفتد باید داغان شده واز بین برود».

تمام شواهد اسناد و تحقیقات وسیع در مورد کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ گواه بر این است که این کودتا برای نابودی تنها حکومت مردمی و دموکراتیک در ایران انجام گرفت. ولی به قول شاعر آزاده و ملی نعمت آزرم: «اگرچه رهبر دیروزهای ما بودی/هنوز راهبر رهروان فردایی»

———————————————————————–
* نقل قول‌هایی که خانم امینی از پدرشان نصرت‌الله امینی، وکیل شخصی دکتر محمد مصدق و شهردارتهران در زمان صدارت او، در این یادداشت آورده بیشتر از گفت‌وگوی آقای امینی در مجموعه تاریخ شفاهی ایران دانشگاه هاروارد، روایت شده. این گفت‌وگو در ۱۱ مه ۱۹۸۳، در ویرجینای آمریکا صورت گرفته است.

خُسن آقا: عرض کرده بودم که همین روزها از طرف ملکه حسن روحانی به لغب سر هم متفخر خواهد شد. این مردک انگلیسی است بیشتر از دیگر آخوندها
خودنویس: دیوید کامرون، نخست وزیر انگلستان در نامه‌ای به حسن روحانی نوشته است: «امیدوارم انتخاب شما، موقعیتی بهتر برای بهبود رابطه میان دو کشور را فراهم کند.»

به گزارش گاردین ، این نامه به‌مناسبت تحلیف و آغاز به کار رئیس جدید جمهوری اسلامی ایران فرستاده شده است.

کامرون در نامه خود نوشته است که روند بهبود رابطه تدریجی خواهد بود و مسائل مختلفی نیاز به برطرف شدن دارند. او همچنین خواستار مواجهه سازنده و جدی دولت جدید با جامعه بین‌المللی شده است.

مساله غنی‌سازی اورانیوم و برنامه‌های هسته‌ای جمهوری اسلامی یکی از محورهای اختلاف میان نظام ایران و قدرت‌های ۵+۱ است.

کامرون به علاوه از روحانی خواسته است در حل «صلح‌آمیز» بحران سوریه نیز نقشی فعال بازی کند.

انتشار خبر ارسال این نامه در زمانی صورت می‌گیرد که جسد عباس یزدانپناه یزدی، یک شهروند انگلیسی که رابط نفتی خانواده هاشمی رفسنجانی بوده است، چهل روز پس از ربوده شدن در شیخ نشین فجیره یافت شد.

هفته پیش، وزیر خارجه انگلستان در گفتگوی تلفنی با همتای ایرانی خود در باره وضعیت آقای یزدی اظهار نگرانی کرده بود.

دولت انگلستان تا این لحظه هیچ بیانیه‌ای منتشر نکرده است. عده‌ای معتقدند که دستگاه‌های امنیتی جمهوری اسلامی در ربودن آقای یزدی دست داشته‌اند و یکی از دوستان آقای یزدی گفته است که ممکن است، دست خانواده هاشمی رفسنجانی نیز در کار باشد.

یک تحلیل‌گر مسائل امنیتی معتقد است که تاخیر دولت انگلستان در واکنش به قتل یکی از شهروندانش و عدم انتشار بیانیه رسمی از زمان دریافت خبر کشف جسد آقای یزدی، و انتشار خبر نامه‌نگاری کامرون با آقای روحانی، برای کاهش خسارت (Damage Control) بوده است.