اخبار

دویچه‌وله: به گفته توماج صالحی میزان آسیب‌های جسمی ناشی از شکنجه که به او وارد شده، “بسیار بیشتر و وحشیانه‌تر” از آن است که تا کنون منتشر شده است.

این خواننده معترض رپ که در جریان اعتراضات مردمی بازداشت شد و در زندان به سر می‌برد، با انتشار پیامی در شبکه ایکس (توییتر سابق) به اظهارات یکی از وکلایش واکنش نشان داد که پیشتر از “وضعیت سلامت پایدار” موکلش سخن گفته بود.

توماج صالحی هشتم آبان ماه سال گذشته در جریان خیزش مردمی و حنبش “زن، زندگی، آزادی” بازداشت و با اتهاماتی چون “افساد فی‌الارض” مورد محاکمه قرار گرفت. او در دادگاه به شش سال و سه ماه حبس محکوم شد و همچنان در زندان به سر می‌برد.

دومین جلسه محاکمه صالح نیک‌بخت

به گزارش شبکه حقوق بشر کردستان، دومین جلسه دادگاه صالح نیکبخت، وکیل خانوادە مهسا امینی، امروز دوشنبه (۲ اکتبر / ۱۰ مهرماه) در شعبه ٢٨ دادگاە انقلاب تهران برگزار می‌شود.

نخستین جلسه دادگاه در تاریخ هفتم شهریور ماه برگزار شده بود، اما به دلیل طولانی شدن مدت زمان جلسه و همچنین تشخیص قاضی مبنی بر استماع نظر کارشناس وزارت اطلاعات، ادامه محاکمه به جلسه بعد موکول شد.

صالح نیک‌بخت، حقوقدان و وکیل خانواده ژینا مهسا امینی به دلیل مصاحبه‌هایش، از جمله درباره روند پیگیری پرونده جان باختن مهسا امینی به “فعالیت تبلیغی علیه نظام” متهم شده است. شاکی او وزارت اطلاعات است.

سالگرد جمعه خونین زاهدان؛ افزایش شمار بازداشت‌شدگان

سایت حال‌وش که رویدادهای سیستان و بلوچستان را پوشش می‌دهد شامگاه یکشنبه (۹ مهرماه) گزارش داد که شمار بازداشت‌شدگان در سالگرد “جمعه خونین زاهدان” به ۲۱۶ نفر رسیده است.

در این گزارش آمده است، با احراز هویت ۴۵ نفر دیگر از شهروندان بلوچ بازداشت‌شده، شمار افرادی که توسط نیروهای حکومتی در طی ۷۲ ساعت گذشته (بازه زمانی جمعه تا یکشنبه ۷ تا ۹ مهر) بازداشت‌ شده‌اند به ۲۱۶ تن رسیده است.

بنا بر گزارش این سایت، ۳۲ تن از بازداشت‌شدگان کودک و نوجوان ۱۳ تا ۱۸ سال بوده‌اند که مورد “خشونت و ضرب و شتم نیروهای امنیتی نیز قرار گرفته‌اند”.

رادیوفردا: سپیده رشنو، زن جوانی که سه ماه پیش از مرگ مهسا امینی در اعتراض به حجاب اجباری بازداشت و شکنجه شده بود، با انتشار عکسی تازه از خود بدون حجاب اجباری نوشت که روز دوشنبه ۱۰ مهر با همین پوشش به همراه وکیلش در دادگاه حاضر می‌شود تا از خود دفاع کند.

خانم رشنو اتهامات خود را «تشویق به فساد و فحشا و تبلیغ علیه نظام» توصیف کرده که به نوشته او «مصداق آن‌ها تنها پست اول صفحهٔ اینستاگرام‌ من است.»

او که پیش از آغاز اعتراض‌های «زن، زندگی، آزادی»، به دلیل مقاومت در برابر حجاب اجباری بازداشت شده بود، تأکید کرده برای اتهاماتی که مرتکب نشده و دفاع از «حقِ انتخاب پوشش و حقِ نوشتن دربارهٔ آن‌چه بر من گذشته و برای دفاع از «زن» بودن» به دادگاه می‌رود.

این مترجم و ویراستار، خرداد ماه امسال خبر داد که بعد از احضار مجدد، با وثیقه یک میلیارد تومانی آزاد شده، اما «ممنوع‌الخروج از تهران» است و پیش از آن نیز اعلام کرده بود دانشگاه الزهرا او را به دلیل «عدم رعایت پوشش اسلامی»، دو ترم با احتساب سنوات از تحصیل منع کرده است.

View this post on Instagram

A post shared by سپیده رشنو (@sepidehrashnu_)

مقاومت در برابر حجاب اجباری در حالی در ایران ادامه دارد که یک عضو مرکز پژوهش‌های مجلس و یکی از طراحان لایحه عفاف و حجاب، گفته است که میزان بالای جریمه نقدی برای کسانی که حجاب اجباری را نادیده می‌گیرند، «بازدارندگی» ایجاد خواهد کرد.

جلیل محبی روز نهم مهر در مصاحبه با روزنامه فرهیختگان همچنین گفته است: «۱ تا ۳ میلیون نفر مشمول تعریف برداشتن روسری یا بدپوششی هستند.» اما مستنداتی از این ادعای خود ارائه نداد.

این عضو مرکز پژوهش‌های مجلس در خصوص اقدام برای اعمال حجاب اجباری تصریح کرد: «در لایحه [اولی که] دولت ارائه داد جریمه‌ها به شکلی بود که حجاب کالا می‌شد و فرد می‌توانست چرتکه بیاندازد که پول بدحجابی را می‌دهد اما وقتی ۲۴ میلیون [در لایحه فعلی حجاب] شد، این بازدارنده خواهد بود.»

در واکنش به این اظهارات، عباس عبدی، تحلیل‌گر سیاسی در شبکه ایکس (توئیتر سابق) بعد از نقل قول درباره «بازدارندگی» جریمه ۲۴ میلیون نوشت: «این رویکرد چاره‌ای ندارد جز این که برای بازدارندگی ۱۰۰٪ دستور تیر مستقیم بدهد.»

حسین کنعانی مقدم، فعال سیاسی اصولگرا، نیز با هشدار درباره جریمه‌های مالی برای مقابله با حجاب اجباری گفت: «جریمه سرسام‌آور، بی‌حجابی را به نافرمانی مدنی تبدیل می‌کند.»

او در گفت‌وگو با وب‌سایت فرارو در توضیح ناکارآمدی این شیوه توضیح داد: «اگر بی حجابی تبدیل به شکلی جدید از نافرمانی مدنی شود، دیگر نمی‌توان کار خاصی کرد، درواقع در چنین شرایطی باید از صبح تا شب جریمه تعیین شود، هیچ تضمینی هم وجود ندارد که جریمه‌ها پرداخت شود. سپس انتظار می‌رود شخصی که جریمه پرداخت نمی‌کند زندانی شود. آیا می‌توان چند میلیون نفر را در زمره مجرمین قرار داد و زندانی کرد؟»

تصاویر خیابان‌ها در شهرهای ایران نشان‌دهنده عدم رعایت حجاب مورد نظر حکومت از سوی اکثریت شهروندان است و در ادامه این روند، روز دهم مهر «موزه ملی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس» در واکنش به تصاویری از حضور زنان بدون حجاب اجباری در محوطه این موزه در اطلاعیه‌ای نوشت که این موزه در کنار چندین محل گردشگری دیگر واقع شده و محوطه محصوری ندارد و به همین دلیل «نسبت دادن جمعیت بدحجاب و بی‌حجاب به موزه ملی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس نادرست و غرض‌ورزانه است.»

همچنین در ادامه برخورد با اماکن تجاری و کسب‌وکارها به دلیل حضور زنان بدون حجاب اجباری، روز دهم مهر خبر رسید که یک تالار عروسی در شهر مهریز استان یزد پلمب شده است.

دو روز پیشتر نیز دو کتابفروشی در تهران به نام «کتاب دی» و «کتاب خانه» به دلیل آنچه «کشف حجاب» خوانده شده بود، پلمب شده بودند.

رادیوفردا: در اولین سالگرد اعتراضات خونین زاهدان و با وجود فضای به شدت امنیتی، شامگاه شنبه اعتراضات خیابانی در این شهر برای دومین شب پیاپی ادامه داشت و جمعی از مردم معترض ضمن برافروختن آتش، اقدام به سر دادن شعارهایی علیه جمهوری اسلامی کردند.

گزارش‌های رسانه‌های محلی حاکی از آن است که طی چهل و هشت ساعت گذشته دست‌کم ۱۲۸ تن از شهروندان در جریان اعتراضات «سالگرد جمعه خونین» در شهرهای زاهدان، خاش، میرجاوه و چابهار به دست نیروهای حکومتی بازداشت شده‌اند.

بر اساس این گزارش‌ها، بسیاری از مناطق زاهدان از جمله شیرآباد، کوثر، بازار مشترک، فلکه کشاورز، خیابان عمار، کریم‌آباد و بابائیان، شامگاه شنبه صحنه اعتراضات خیابانی و شعارهای ضد حکومتی بود.

اعتراضات شنبه شب در حالی برپا شد که بخش گسترده‌ای از بازار، مراکز خرید و فروشگاه‌های شهرهای زاهدان، چابهار و نوبندیان نیز روز شنبه شاهد اعتصاب به مناسبت سالگرد «جمعه خونین» بود. این اسم اشاره به وقایع روز ۸ مهر ماه ۱۴۰۱ در زاهدان دارد که بیش از یکصد تن از مردم و نمازگزاران اهل سنت با تیراندازی نیروهای حکومتی جان باختند.

ویدیوهای منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی نشان می‌دهد که معترضان در جریان تظاهرات شنبه شب در محله شیرآباد زاهدان، با آتش زدن لاستیک خودرو اقدام به مسدود کردن خیابان‌های ورودی به روی نیروهای امنیتی کرده و در ادامه با برپایی تجمع در این محله شعارهایی ضد حکومتی از جمله شعار «مرگ بر خامنه‌ای» سرداده‌اند.

در همین حال سایت حال‌وش گزارش داد که نیروهای امنیتی به معترضان همجوم برده و اقدام به شلیک گاز اشک‌آور کرده‌اند.

بر اساس یک ویدیوی منتشر شده دیگر از اعتراضات شامگاه شنبه در زاهدان، نیروهای امنیتی در «منطقه جاده قدیم زاهدان» نیز برای دقایقی اقدام به «تیراندازی بی‌هدف و هوایی» کرده‌اند.

کمپین فعالین بلوچ نیز با انتشار ویدیوهایی از اعتراضات شامگاه شنبه در مناطق مختلف زاهدان، عنوان کرد که معترضان با وجود گشت‌زنی گسترده نیروهای امنیتی در خیابان‌ها و میادین مرکزی شهر زاهدان، اقدام به برپایی اعتراضات در محله‌های مختلف این شهر کردند.

اعتراضات سالگرد «جمعه خونین زاهدان» از روز جمعه پس از نماز اهل سنت در خیابان‌های اطراف مسجد مکی آغاز شد.

سایت حال‌وش گزارش داد شمار شهروندانی که طی دو روز جمعه و شنبه در جریان سالگرد «جمعه خونین زاهدان» توسط نیروهای امنیتی در شهرهای زاهدان، خاش، میرجاوه و چابهار بازداشت شده‌اند به ۱۲۸ تن افزایش یافته است.

این سایت همچنین اسامی ۶۵ تن از بازداشت شدگان را منتشر کرد و افزود که اغلب بازداشت‌شدگان «نوجوان» هستند.

نامه هفت زندانی سیاسی زن: جان‌های رفته در زاهدان جان تازه‌ای به جنبش دادند

در همین حال هفت تن از زندانیان سیاسی زن با انتشار نامه‌ای از بند زنان زندان اوین، همراهی و همبستگی خود با مردم زاهدان و سیستان و بلوچستان را اعلام کردند.

این نامه که در صفحه اینستاگرام نرگس محمدی منتشر شد، به امضای نرگس محمدی، گلرخ ایرایی، سپیده قلیان، فائزه هاشمی، شکیلا منفرد، محبوبه رضایی و آزاده عابدینی رسیده است.

این هفت زندانی سیاسی در نامه خود تاکید کردند که «جمعه خونین زاهدان، بزنگاهی با اهمیت و تاثیرگذار در جنبش زن، زندگی، آزادی است.»

آنها با اشاره به اینکه «یک سال پیش معترضان بی‌پناه، اما مصمم و مقاوم در سیستان و بلوچستان، در خیابان‌های زاهدان به جرم حق‌خواهی و دادخواهی کشته شدند»، نوشتند: این «جنایت» نیروهای حکومتی، بنابر آمارهای مختلف «بیش از ده‌ها کشته بر جای گذاشت و «از آن لحظه به بعد با فریاد آزادی‌خواهی و عدالت‌طلبی در خیابان‌های شهرهای سیستان و بلوچستان به کابوس استبداد و دلگرمی معترضان در سراسر ایران تبدیل شد.»

هفت زندانی سیاسی زن در بیانیه خود افزودند که «در سالگرد آن جنایت خونبار، وظیفه هر ایرانی‌ است که در دفاع از بلوچستان با مردم ستم‌دیده آن دیار که همچون پاره تن ایران است، همراه و همصدا شود.»

این هفت زندانی سیاسی زن در پایان نوشتند: «ما امضا کنندگان این نامه ضمن گرامی‌داشت جان‌باختگان جمعه خونین زاهدان، همراهی و همبستگی خود را با هم‌وطنان‌مان در سیستان و بلوچستان اعلام می‌داریم.»

بی‌بی‌سی: در اولین سالگرد «جمعه خونین» زاهدان، گزارش‌ها و تصاویر منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی از اعتصاب کسبه و بازاریان و حضور نیروهای امنیتی در این شهر خبر می‌دهد.

حال‌وش که اخبارسیستان وبلوچستان را پوشش می‌دهد هم با انتشار ویدیوهایی گفته است که کسبه در نقاط مختلف شهر زاهدان و همچنین شهرهای چابهار،‌سراوان و نوبندیان به مناسبت گرامیداشت یاد و خاطره کشته‌شدگان «جمعه خونین» دست به اعتصاب زده‌اند.

حال‌وش همچنین گفته که برغم وجود جو امنیتی در زاهدان،‌ در نقاط مختلف این شهر شماری از معترضان با آتش زدن لاستیک اعتراض خود را نشان دادند. در ویدیوهای منتشر شده دود ناشی از سوختن لاستیک‌ها که به هوا برخاسته دیده می‌شود.

روز گذشته (هفتم مهرماه) هم گروهی به مناسبت سالگرد کشتار خونین زاهدان در نقاط مختلف سیستان و بلوچستان با حضور در خیابان‌ها دست به اعتراض زدند.

همزمان شاهدان عینی در زاهدان گفته‌اند که نیروهای امنیتی شبانه به منطقه شیرآباد یورش برده‌اند و تعدادی از شهروندان را دستگیر کرده‌اند و تصاویرشبکه‌های اجتماعی هم نشان می‌دهد که شب گذشته پس از تاریک شدن هوا اعتراضات در خیابان‌های زاهدان ادامه داشته است.

View this post on Instagram

A post shared by BBC NEWS فارسی (@bbcpersian)

گزارش‎‌هایی هم از تیراندازی به سوی مردم معترض در روز گذشته منتشر شده بر اساس گزارش‌ها، در جریان اعتراضات دیروز دست‌کم ۲۹ نفر ازجمله ۸ کودک زخمی شده‌اند.

نماز جمعه روز گذشته در زاهدان در میان تدابیر امنیتی شدید و با حضور سنگین نیروهای انتظامی توسط مولوی عبدالحمید اسماعیل‌زهی، امام جمعه اهل سنت این شهر برگزار شد.

پس از نماز جمعه،‌ جمعیت حاضر که پر شمارتر از هفته های قبل گزارش شده دست به تظاهرات زدند و شعار دادند: «مرگ بر خامنه‌ای»،‌ «مرگ بر بسیجی»

بر اساس گزارش‌های رسیده در شهرستان‌های تفتان و سوران هم پس از نماز جمعه روز گذشته، مردم بر علیه حکومت شعار داده و تظاهرات اعتراضی برگزار کردند.

درگیری‌های روز هشتم مهر ۱۴۰۱ که به «جمعه خونین» یا «جمعه سیاه» زاهدان معروف شد، حدود ۱۰۰ کشته برجای گذاشت و نیروهای حکومتی شمار زیادی را نیز بازداشت کردند.

آن روز در اعتراض به خبر «تجاوز فرمانده نیروی انتظامی چابهار» به یک دختر بلوچ، تعدادی از نمازگزاران راهپیمایی کردند که با تیراندازی ماموران مواجه شدند.

حال‌وش در تازه‌ترین گزارش خود، شمار کشته‌شدگان را از «جمعه خونین» تا پایان سال ۱۴۰۱ در زاهدان و خاش دست‌کم ۱۲۳ نفر اعلام کرده است.

بر اساس این گزارش، هویت کشته‌شدگان از «منابع مطلع» گردآوری و «راستی‌آزمایی» شده است. حال‌وش اسامی آنها را منتشر کرده است.

سال گذشته وزارت کشور ایران کمیته حقیقت‌یاب برای بررسی حوادث مرتبط با جمعه خونین تشکیل داد که با انتقاد احمد علیرضا بیگی، نماینده مجلس روبرو شد. او با اشاره به «گزارش‌های ناصحیح» شورای امنیت کشور درباره کشتار «جمعه خونین» زاهدان به خبرگزاری ایلنا گفت «کمیته حقیقت‌یاب جایگاهش در وزارت کشور نیست چون وزارت کشور مقصر است.»

هیاتی هم از سوی رهبر ایران برای بررسی این موضوع به سیستان و بلوچستان رفت اما عملکرد این هیات با انتقاد مولوی عبدالحمید، امام جمعه اهل سنت زاهدان روبرو شد که آنها را به «تهدید و ارعاب» متهم کرد.

دویچه‌وله: آنچه که شما نیاز دارید بدانید: روز جمعه هشت مهر سال ۱۴۰۱ نمازگزارانی که پس از خطبه‌های عبدالحمید، امام جمعه اهل سنت زاهدان، از جمله در اعتراض به “تجاوز یک فرمانده پلیس به یک دختر نوجوان” دست به اعتراض زده بودند با شلیک مستقیم ماموران حکومت روبرو شدند. 

این واقعه که به “جمعه خونین زاهدان” معروف شده به کشته شدن دست‌کم ۱۰۰ نفر منجر شد که حداقل ۱۰ نفر از آنان کودک بودند. دستکم ۳۰۰ شهروند دیگر نیز مجروح شدند. 

در آستانه اولین سالگرد جمعه خونین زاهدان، مردم برای دادخواهی و رسیدگی به مطالباتشان بار دیگر به خیابان آمدند. نیروهای انتظامی و امنیتی با ایجاد جو امنیتی و تیراندازی به سوی مردم ده‌ها نفر را زخمی کردند. در یک سال گذشته مردم زاهدان هر جمعه دست به تظاهرات زدند و علیه جمهوری اسلامی بویژه خامنه‌ای و سپاه پاسداران شعار دادند و همچنین آزادی زندانیان سیاسی و لغو صدور و اجرای احکام اعدام را خواستار شدند.

ادامه اعتراضات در مناطق مختلف زاهدان در سالروز “جمعه خونین”

با تاریک شدن هوا همچنان جو امنیتی در مناطق مختلف شهر زاهدان پابرجاست.

بر اساس عکس‌ها و ویدیوهایی که در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده است، نیروهای امنیتی در منطقه بازار مشترک به سمت مردم معترض اقدام به تیراندازی کرده و در خیابان پیربخش منطقه شیر‌آباد اقدام به پرتاب گاز اشک‌آور به داخل منازل و خیابان‌ها کردند.

به گزارش حال‌وش در شامگاه ٨ مهر ماه ١۴٠٢ حدود ۳۰ خودروی ضد شورش وارد منطقه بازار مشترک شده و این منطقه را به‌طور کامل محاصره کرده‌اند.

شاهدان عینی از اعزام ده‌ها خودروی نظامی به منطقه شیرآباد نیز خبر داده‌اند.

در منطقه جاده قدیم زاهدان نیز صدای تیراندازی شنیده شده است.

کمپین فعالان بلوچ نیز در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق) با انتشار ویدیوهای مختلف از آتش زدن لاستیک از سوی معترضان برای مسدود کردن مسیرهای ورودی به منطقه شیرآباد زاهدان خبر داده است.

مادر خدانور: ما دادخواه خون فرزندان خود هستیم

حال وش که در مورد بلوچ‌ها و اهل سنت گزارش تهیه می‌کند، از مادر خدانور لجه‌ای، یکی از جانباختگان “جمعه خونین زاهدان” ویدیویی منتشر کرده است.

در این ویدیو مادر خدانور در مورد حق خواهی خون فرزند خود و سایر خانواده‌های دادخواه صحبت کرده است.

او در این ویدیو می‌گوید: «چرا قاتل فرزندان ما پیدا نمی‌شود؟ خداوند هر کسی را که در قتل فرزندان ما نقش داشته است را به سزای اعمالش برساند. ما دیه نمی‌خواهیم و به پول آن هم احتیاجی نداریم. فقط تقاضای شناسایی عامل یا عاملان قتل بچه‌هایم را داریم تا مجازات شوند.»

تجمع ایرانیان خارج از کشور در حمایت از اعتراضات مردم زاهدان

ایرانیان ساکن خارج ایران در شهرهای مختلف جهان در سالروز “جمعه خونین زاهدان” تجمعات اعتراضی برگزار کردند.

شهرهای فرانکفورت، هانوفر، استکهلم،‌ گوتنبرگ، مالمو، آمستردام و لندن در روز هشتم مهر شاهد حضور تجمعات ایرانیان در حمایت از مردم سیستان و بلوچستان بود.

ایرانیان در این تجمعات شعارهایی هم چون “زاهدان، چشم و چراغ ایران” و “کُرد و بلوچ و آذری، آزادی و برابری” سر دادند.

حمایت ۷ زندانی زن سیاسی از خیزش مردم سیستان و بلوچستان

هفت زندانی زن سیاسی با انتشار بیانیه‌ای از اعتراضات مردم سیستان و بلوچستان در سالروز “جمعه خونین زاهدان” حمایت کردند.

نرگس محمدی، گلرخ ایرایی، سپیده قلیان، فائزه هاشمی، شکیلا منفرد و محبوبه رضایی در این بیانیه با اشاره به اینکه “جان‌های رفته در زاهدان جان تازه‌ای به جنبش دادند” آورده‌اند: «جمعه خونین زاهدان، بزنگاهی بااهمیت و تاثیرگذار در جنبش زن، زندگی، آزادی است. در سالگرد آن جنایت خونبار، وظیفه هر ایرانی‌ست که در دفاع از بلوچستان با مردم ستم‌دیده آن دیار که همچون پاره تن ایران است، همراه و هم‌صدا شود.»

امضاکنندگان این بیانیه با گرامی‌داشت جان‌باختگان “جمعه خونین زاهدان” همراهی و همبستگی خود با مردم سیستان و بلوچستان را اعلام کردند.

صدای آمریکا: بابک اسلامی ‌فارسانی، وکیل خانواده شهیدی‌نژاد،روز سه‌شنبه چهارم مهرماه در شبکه اجتماعی «ایکس» نوشت که او و موکلینش اسامی «متهمین قتل مهرشاد» را در اختیار دارند.

او با انتشار گزارش پزشکی قانونی و سند فوت مهرشاد شهیدی‌نژاد اضافه کرد: «تاکنون اجازه دسترسی پرونده به من داده نشده و شعبه بازپرسی نیز هربار با وعده استعلام جدید، حقوق موکلین اینجانب را سلب می‌کند.»

بابک اسلامی در پست خود همچنین نوشت که پزشکی قانونی «با بی‌شرمی تمام» علت فوت مهرشاد شهیدی را «نامعلوم» عنوان کرده که این مسئله «یک تخلف آشکار اداری توسط مأمورین و مسئولین» است و مسئولان بهتر است قبل از این‌که دیر شود، نوش‌داروی دادخواهی که حق مسلم موکلین بنده است را به ایشان ارزانی دارند.

مهرشاد شهیدی‌نژاد، متولد سال ۱۳۸۱، دانشجوی اهل اراک و سرآشپز یکی از رستورانهای این شهر بود که آبان پارسال همزمان با «چهلم مهسا امینی»، در جریان اعتراضات مردم شهر اراک به‌دست نیروهای حکومتی جمهوری اسلامی کشته شد.

برخی شاهدان عینی گفتند که این معترض جوان بر اثر «ضرب‌وجرح هولناک» و ضربات باتوم نیروهای حکومتی کشته شده است اما مقامات علت مرگ او را ایست قبلی عنوان کرده‌اند.

رادیوفردا: شیرین عبادی، حقوق‌دان، در واکنش به تصویب طرح ارائه سیم‌کارت گردشگری گفت که جمهوری اسلامی تلاش دارد با این طرح «تصویری خلاف واقع به گردشگران ارائه دهد».

برنده جایزه صلح نوبل روز یک‌شنبه دوم مهر با اشاره به «سرکوب آزادی بیان» و «محدود کردن دسترسی آزاد شهروندان به اینترنت» در ایران، در کانال تلگرامی خود نوشت: «تمام تلاش جمهوری اسلامی این است که ایرانی را به دنیا معرفی کند که با واقعیت‌های لمس‌شده توسط مردم متفاوت باشد.»

عزت‌الله ضرغامی، وزیر میراث فرهنگی و گردشگری، زمستان سال گذشته و بعد از اعتراض‌های سراسری که با مسدود شدن واتس‌آپ و اینستاگرام توسط مقام‌های جمهوری اسلامی همراه شد، از ارائه سیم‌کارت با اینترنت بدون فیلتر به گردشگران خارجی خبر داده و گفته بود که «نمی‌توان از آنها انتظار داشت وقتی به ایران می‌آیند، ارتباط‌شان با دنیا قطع شود.»

پس از چند ماه علی‌اصغر شالبافیان، معاون گردشگری وزارتخانه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، روز یک‌شنبه دوم مهر از تصویب «سیم کارت گردشگری» در کارگروه «رفع مصادیق مجرمانه» دادستانی کل کشور خبر داد و گفت که این طرح «مرحله به مرحله اجرا می شود.»

انتشار خبر تصویب این طرح واکنش‌های بسیاری از کاربران ایرانی را در شبکه اجتماعی ایکس در پی داشته است.

برخی کاربران پرسیده‌اند که بر اساس این طرح آیا ایرانیان مهاجر پس از ورود به کشور می‌توانند از این سیم‌کارت

استفاده کنند؟

شماری از کاربران نیز تصویب این طرح را مصداق «کاپیتالاسیون» عنوان کرده‌ و آن را به معنای «شهروند درجه دو» خواندنِ ایرانیان در کشور خود دانسته‌اند.

کاپیتولاسیون به معنای عهدنامه و قرارداد، پیمانی است بین کشور میزبان و بیگانه، برای سپردن حق رسیدگی قضایی به جرایم اتباع خارجی به نماینده کشور خارجی و در حقوق بین‌المللی به معنای هرگونه توافق‌نامه‌ای است که در آن، کشوری به کشور دیگر مجوز می‌دهد که از قوانین قضایی خود برای شهروندا خود که در داخل مرزهای کشور میزبان زندگی می‌کنند استفاده کند و کشور میزبان حق رسیدگی قضایی اتباع خارجی را ندارد.

کاربرانی نیز از این طرح با عنوان «رانت» نام بردند و درباره احتمال شکل‌گیری بازار سیاه برای خرید آن گفته‌اند.

کاربرانی نیز با نگاهی طنز به انتقاد از تصویب این طرح پرداخته‌اند.

وب‌سایت «سرف‌شارک» که در زمینۀ دسترسی به اینترنت آزاد فعالیت دارد، اواسط شهریور امسال اعلام کرد که شمار محدودیت‌های اینترنتی جدید اعمال‌شده در سراسر جهان در شش‌ ماه نخست سال جاری میلادی (حد فاصل دی‌ماه ۱۴۰۱ تا خرداد امسال)، ۴۲ مورد بوده که یک‌سوم از کل این موارد سهم ایران است.

این بازۀ زمانی مصادف است با اوج‌گیری اعتراضات مردمی کم‌سابقه در کشور که با جان باختن مهسا ژینا امینی در بازداشت گشت ارشاد رقم خورد و جمهوری اسلامی به عنوان یکی از ابزار سرکوب معترضان، اقدام به تشدید فیلترینگ و محدودسازی دسترسی کاربران داخل به اینترنت کرد.

شرکت فناوری «پروتون» نیز اخیراً گزارش داده است که در اکتبر ۲۰۲۲ (حد فاصل ۹ مهر تا ۹ آبان ۱۴۰۱)، کاربرانی که در ایران برای استفاده از وی‌پی‌ان پروتون اقدام به ثبت‌نام کرده بودند با افزایش «شش هزار درصدی» روبه‌رو شد.

پیش از اعتراضات سراسری ۱۴۰۱، حکومت جمهوری اسلامی دسترسی به فیس‌بوک و ایکس (توئیتر سابق) و پیام‌رسان‌هایی مانند تلگرام، وایبر و وی‌چت را در ایران مسدود کرده بود اما با آغاز اعتراضات در شهریور ماه پارسال، دسترسی کاربران به «اینستاگرام» و «واتس‌اپ» را نیز مسدود کرد.

با استفاده از تلگرام و ایکس و گزارش‌های رادیوفردا؛ ف.ع/ پ.پ

بی‌بی‌سی: امید مرادی، عضو سابق نیروی یگان ویژه ضربت نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران، چهار سال پیش راهش را از حکومت جدا کرد. او سال گذشته به معترضان مخالف حکومت پیوست. او می‌گوید: «در میان نیروهای انتظامی بسیاری از وضعیت کنونی و نقش خود به تنگ آمده‌اند. اگر فرصتی پیش آید آنان هم راهشان را از حکومت جدا خواهند شد.»

ماه گذشته، و در آستانه سالگرد کشته شدن مهسا (ژینا) امینی در بازداشت گشت ارشاد تهران، در نزدیکی فرانکفورت آلمان با امید مرادی، ۲۷ ساله، متولد تهران و از خانواده‌ای نظامی دیدار کردم، مردی قد بلند با بدنی ورزیده.

امید مرادی هنگامی که ۲۱ سال داشت به نیروی انتظامی جمهوری اسلامی می‌پیوندد. در پادگان بهشتی اصفهان آموزش می‌بیند. پس از طی آموزش‌های مقدماتی در پادگان بهشتی اصفهان برای آموزش ویژه و بیشتر انتخاب می‌شود. به‌گفته او«توانایی جسمی بالا باعث شد من برای یگان ویژه ضربت آموزش بیشتری ببینم.»

او درباره دوران آموزشی خود می‌گوید که آنها علاوه بر تمرین‌های نظامی، آموزش‌های «مذهبی» و عقیدتی نیز داشتند. او می‌گوید که در این آموزش‌ها از آنها خواسته شده بود تا «بی‌رحم باشند» و در زمان نیاز به گفته وی «خال زن» باشند و «به جاهای دقیق شلیک کنیم».

در چند سال گذشته ایران شاهد اعتراضات کوچک و بزرگ در مناطق مختلف ایران بوده است. نیروی انتظامی در کنار بسیج و سپاه از اهرم‌های اصلی سرکوب معترضان بوده‌اند.

پس از تکمیل آموزش ثانویه، امید مردای به یگان ویژه ضربت ناحیه یک تهران منتقل می‌شود. یکی از اولین ماموریت‌های او متفرق کردن بازنشسته‌های معترض به گرانی و عدم افزایش حقوقشان در تهران بود.

آقای مرادی در این باره می‌گوید: «ما یک گروه متشکل از۲۰ موتور سوار بودیم. بر هر موتور دو مامور مسلح بودند» و در ادامه می‌گوید: «وظیفه ما متفرق کردن آنها با استفاده از هر وسیله‌ای بود، از جمله گاز اشک‌آور و باتوم.»

اما امید می‌گوید او چندین بار از دستور فرماندهانش برای سرکوب مردم «سرپیچی کرد» و این باعث شد او بارها «توبیخ شود.» نهایتا چهار سال پیش امید این نیرو را ترک می‌کند.

او می‌گوید: « در میان نیروهای انتظامی بسیاری از وضعیت کنونی و نقش خود به تنگ آمده‌اند. از لحاظ وجدانی در عذابند. اگر فرصتی برای آنان هم پیش آید، راهشان را از حکومت جدا خواهند شد.»

سازمان‌های حقوق بشر ایران از کشته شدن بیش از ۵۵۱ معترض در سال گذشته خبرمی‌دهند.‌ همین گزارش‌ها حاکیست که ۶۸ زن و ۴۹ کودک در میان کشته‌شدگان بوده‌اند.

در سال‌های گذشته کمتردیده شده دستگاه قضایی حکومت ماموران یا بسیجیان و سپاهیان را به اتهام کشتن معترضان محاکمه کند. این عضو سابق نیروی یگان ویژه می‌گوید: «وقتی فرمانده ناجا به فرماندهان می‌گوید در هر شرایطی من پشت شما هستم، یعنی بروید از خشونت علیه مخالفان استفاده کنید، اگر هم کسی کشته و زخمی شود نگران عواقب آن نباشید.»

امید می‌گوید نیروهای رده پایین نیروی انتظامی همچون مردم عادی با گرانی و تورم دسته و پنجه نرم می‌کنند: «فرزندان بسیاری از آنها هم مخالف حکومت هستند. مخالف حجاب اجباری هستند. حقوق آنها هم برای یک زندگی شرافتمندانه کافی نیست».

آقای مرادی اضافه می‌کند «فساد» در میان نیروی انتظامی از بالا به پایین وجود دارد: «ما نیروی پلیس داشتیم مثل من که برای مخارج روزمره دست پا می‌زد. اما همزمان بودند نیروهای پلیس که با همان درجه و در همان مکان، دارای ماشین گران قیمت و صاحب خانه در بالا شهر تهران بودند».

امید در ادامه می‌پرسد: «آنها چگونه توانایی خرید این گونه ملک و ماشین‌ها را دارند؟ بارها پیش آمده که ماموران یکی یا دو بار دزد یا مواد فروشی را می‌گرفتند. او را آزاد می‌کردند به شرطی که او به آنها ۲۰ تا ۵۰٪ کمیسیون دهد. او هم در آن منطقه تهران به خلاف ادامه می‌داد.»

بارها مقامات جمهوری اسلامی ازجمله آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر این کشور، بر مبارزه با فساد اقتصادی و مالی تاکید کرده‌اند؛ فسادی که بسیاری از منتقدان آن را «سیستماتیک» خوانده‌اند هر چند که آقای خامنه‌ای پیشتر گفته بود این فسادها «موردی» است نه «سیستماتیک». با این حال در سال‌های اخیر قوه قضائیه از بازداشت برخی مقامات و تشکیل پرونده مالی برای آنها خبر داده است. علیرضا زاکانی شهردار کنونی چند سال پیش در یک برنامه زنده تلویزیونی در اظهار نظری بی‌سابقه گفت: «فساد اقتصادی ندیدم، الّا این‌که پشت سرش یک قدرتی وجود داشته باشد».

امید مرادی همچنین شاهد تنش بین برخی از نیروهای انتظامی با نیروهای بسیج و سپاه در جریان سرکوب معترضان بوده است. او می‌گوید اکثر افسران و درجه‌داران پلیس، به غیر از یگان ویژه، از خشونت و زور غیرقانونی علیه مردم ناراحتند: «ماموران رده پایین بارها با نیروهای سرکوبگر به خاطر شلیک به معترضان درگیر می‌شدند. اما همیشه فرماندهان بلندپایه نیروی انتظامی از ماموران خشن حمایت می‌کردند».

سال گذشته امید مردای به معترضان علیه حکومت می‌پیوندد. او هنگامی که در خیابان ولیعصر تهران تلاش می‌کند دختری را از دست ماموران برهاند خود دستگیر می‌شود. او را به شدت کتک می‌زنند. او می‎‌گوید تلخ‌ترین شکنجه، شنیدن صدای ضجه‌های مادرش بوده است: «مامورها به مادرم زنگ زده بودند که من را به زودی اعدام می‌کنند. بعد صدای ضبط شده مادرم را برای من پخش می‌کردند. با شنیدن صدای گریه‌های مادرم حس کردم تمام دنیا رو سرم خراب شده است».

امید می گوید پدرش سرهنگ بازنشسته نیروی انتظامی است. خانواده او مجبور شده بودند پول هنگفتی به همکاران سابق پدرش برای آزادی او «رشوه بدهند.»

او سپس از ایران خارج می‌شود و اکنون در خواست پناهندگی داده است.

دویچه‌وله: بیش از یک دهه است که خطر فرونشست زمین در نقاط مختلف ایران از سوی کارشناسان گوشزد می‌شود. با این حال اخبار منتشرشده نشانی از تلاش برای توقف این پدیده خطرناک ندارد، برعکس هرروز خبر تازه‌ای از گسترش فرونشست زمین در نقاطی جدید منتشر می‌شود.

مریم دهقانی، عضو هیئت علمی بخش مهندسی راه و ساختمان و محیط زیست مهندسی دانشگاه شیراز روز یکشنبه دوم مهرماه در گفت‌وگو با خبرگزاری کار ایران، ایلنا، خطر فرونشست زمین در مرکز شهر مرودشت را حدود ۲ تا ۳ سانتیمتر و در اطراف این شهر را تا ۱۲ سانتیمتر برآورد می‌کند و با اشاره به اینکه این پدیده معمولا در شهرها اتفاق نمی‌افتد، می‌گوید “مرودشت تنها شهرى است که تمام شهر دچار فرو نشست شده است”.

به گفته این استاد دانشگاه لبه این فرونشست در منطقه تاریخی نقش رستم واقع شده و پهنای شکاف در این منطقه به حدود نیم متر تا ۷۰ سانتیمتر رسیده است.

او می‌گوید: «این شکاف‌ها به فاصله ۱۰ تا ۱۵ متری منطقه باستانی نقش رستم ایجاد شده که هر ساله با اینکه این شکاف‌ها با شن و ماسه پر می‌شوند اما دوباره سر باز می‌کنند.»

دهقانی گفته تخت جمشید تحت تاثیر فرونشست قرار ندارد اما “در فاصله ۳۰۰ متری آن به دلیل قرار گرفتن در سینه کوه، فرونشست حدودا ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتری رخ داده است”.

خوشبختانه شهر شیراز به گفته این استاد دانشگاه دچار فرونشست نشده و تنها در باغات قصرالدشت و باغ‌شهرهای گویم این پدیده مشاهده شده است. 

البته “سیگنال‌های ضعیفی” از فرونشست زمین در محدوده فرودگاه شیراز نیز ثبت شده است. مریم دهقانی می‌گوید: «این سیگنال‌ها، یک سانتی متر یا کمتر از آن است که به فاصله ۲ تا ۳ کیلومتری فرودگاه شیراز ثبت شده و سیگنال‌های قوی‌تر در حد ۴ تا ۶ سانتیمتر ثبت شده است.»

خطر در شهر مرودشت؛ “فاجعه‌ای عظیم”

مریم دهقانی از گسترش فرونشست زمین در منطقه مرودشت خبر داده و گفته ظرف ۱۵ سال اخیر همه دشت مرودشت درگیر فرونشست شده در حالی که تا ۱۰ سال پیش تنها محدوده کوچکی از مرودشت درگیر این پدیده بود.

به گفته او وسعت و سرعت فرونشست زمین در این منطقه “پیشرفت قابل توجهی” داشته است.

این استاد دانشگاه گفته است: «شکاف‌های بسیارعظیمی در سطح زمین دشت مرودشت به پهنای نیم متر تا ۷۰ سانتی متر ایجاد شده است و در دشت شیراز هم شامل محدوده دریاچه مهارلو تا شمال غرب شهر در نقاطی فرونشست رخ داده است.»

دهقانی این وضعیت را “فاجعه‌بار” توصیف کرده و می‌گوید: «شهرک صنعتی فتح آباد، کناره، فیروزی، پتروشیمی مرودشت، خط انتقال گاز که از دشت مرودشت عبور کرده‌اند، خطوط ریلی و زیرساخت‌ها همه تحت تاثیر فرونشست زمین قرار دارند.»

این استاد دانشگاه همچنین به وضعیت خطرناک خانه‌های مسکن مهر در مرودشت اشاره می‌کند و می‌گوید: «ساختمان این منطقه ترک برداشته و به میزان ۱۶ تا ۱۸ سانتیمتر دچار فرونشست شده است؛ زمین زیر دیوارهای اطراف مسکن مهر دچار فرونشست شده است به نحوی که اگر در خط انتقال گاز مسکن مهر مرودشت شکستگی ایجاد شود، فاجعه‌ای عظیم رخ خواهد داد که غیر قابل جبران است.»

مریم دهقانی تصریح کرده: «علیرغم آنکه حدود ۱۰ سال است که در تمام رسانه‌ها مشکلات فرونشست زمین را فریاده زده‌ایم اما نتیجه‌ای حاصل نشده است.»

او با اشاره به اینکه ۱۶ سال است درباره موضوع فرونشست زمین تحقیق می‌کند و از میزان گستردگی این پدیده در تمام نقاط ایران اطلاع دارد، افزود: «اما تاکنون هشدارهایم در مورد فرونشست زمین هیچ تاثیری نداشته و اراده‌ای برای حل آن وجود نداشته است».

تا کنون بسیاری از کارشناسان و متخصصان درباره فرونشست زمین در مناطق مختلف ایران هشدار داده‌اند.

از جمله آنها، اسفندماه سال گذشته علی بیت‌اللهی، عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات راه و شهرسازی با استناد به آخرین ارزیابی‌های صورت گرفته درباره پدیده فرونشست زمین در ایران گفت ۱۸ و نیم میلیون هکتار از مساحت ایران که معادل ۱۱ درصد مساحت سرزمینی است، در حال فرونشست است.

او خاطرنشان کرد که جمعیت ساکن در این مناطق حدود ۳۹ میلیون نفر است که نزدیک به ۴۹ درصد جمعیت کل ایران می‌شود.

همچنین به گفته او استان اصفهان بیشترین تعداد شهرهای در معرض خطر را دارد و اصفهان بزرگ‌ترین کلان‌شهری است که بخش عمده‌ای از آن در معرض فرونشست است. این شهر در مقایسه با سایر شهرها بالاترین ریسک فرونشست زمین را دارد.

از جمله دلایلی که به فرونشست می‌انجامد افت سطح آب‌های زیرزمینی بر اثر برداشت بی‌رویه آب، حفر چاه‌های غیرمجاز، کاهش نزولات جوی و عدم مدیریت در آبیاری است.

صدای آمریکا: نماینده چابهار در مجلس شورای اسلامی، خروج سرمایه انسانی از کشور را زیان‌بارتر از خروج سرمایه اقتصادی دانست و گفت نخبگان کشور مجبور می‌شوند مهاجرت کنند.

معین‌الدین سعیدی، در گفتگو با رویداد ۲۴، با اشاره به انگ زدن برخی مسئولان و رسانه‌های حکومتی به افراد مهاجر، گفت: «در حقیقت افراد را مجبور به مهاجرت می‌کنند و بعد انگ بی‌وطنی به آنها می‌زنند، در حالی که این گزاره اشتباه است و بسیاری از این افراد، از سر اجبار مهاجرت از کشور را انتخاب کردند.»

او افزود: «خروج سرمایه انسانی از کشور، بحث جدی است و به باور من، ضرر از بابت این موضوع به مراتب بدتر و سخت‌تر از خروج سرمایه اقتصادی از مملکت است اکنون بسیاری از افراد برتر در کنکور آزمون سراسری، نخبگان و کادر بهداشت و درمان مسیر مهاجرت را در پیش گرفته‌اند و این اتفاقات، وضع را سخت‌تر از گذشته کرده است.»

این نماینده مجلس با اشاره به علل افزایش تمایل ایرانیان به مهاجرت خاطرنشان کرد:«بخش عمده مهاجرت افراد و نخبگان، اقتصاد است، اما اقتصاد همه ماجرا نیست. به طور مثال رویکرد اخیری که در خصوص دانشگاه‌ها در پیش گرفته شده و عده‌ای از افراد توانمند از تدریس محروم شدند، خود می‌تواند جزو دلایل اثرگذار برای مهاجرت باشد.»

معین‌الدین سعیدی نماینده چابهار همچنین تصریح کرد: «متاسفانه برخی معتقدند و می‌گویند هر کسی از شرایط موجود ناراحت است، می‌تواند از کشور خارج شود. از طرفی، برخی دیگر می‌گویند ما همین هستیم که می‌بینید، نخواستید، پاسپورت بگیرید و بروید. این روش درست برخورد با سرمایه‌های انسانی و نخبگان یک کشور نیست.»

سایت دیده‌بان ایران نیمه شهریورماه در گزارشی از مهاجرت با عنوان «جای خالی یک مجال برای آینده‌ای روشن» تعبیر کرد و نوشت: «مهاجران متخصص و فرهیخته ایرانی همراه با خود، چمدانی از اندیشه و برنامه‌های موثر در جهت پیشرفت و آبادانی این مرز و بوم را نیز به غربت می‌برند و حاکمیت همچنان با کمال میل در حال صادر کردن این منابع انسانی است.»

این وب‌سایت در ادامه به نقل از مدیر رصدخانه مهاجرت ایران که گفته بود: «نیروهای کلیدی و متخصص ۶۷ درصد شرکت‌های دانش‌بنیان، وارد فرآیند مهاجرت شده‌اند.» افزود: «هم‌اکنون دامنه مهاجرت از استعدادها، آموزش‌دیدگان و نخبگان ایرانی پا را فراتر گذاشته و در طبقه‌های گوناگون اجتماعی، به ویژه در دهک‌های پایین اقتصادی نیز در حال گسترش است.»