اخبار

دویچه‌وله: سخنگوی فراکسیون فناوری مجلس می‌گوید عدم دسترسی به اینترنت ایجاد التهاب و استرس می‌کند و به یک نارضایتی جدید مبدل شده است. یک مقام تامین فرآورده‌‌های نفتی هم از مشکل جایگاه‌داران برای خرید اینترنتی سوخت خبر می‌دهد.

سخنگوی فراکسیون زیست‌بوم نوآوری و فناوری مجلس، از پیشنهاد این فراکسیون به شورای عالی امنیت ملی برای عادی شدن اینترنت برخی استان‌های آرام ایران خبر داد. حمیده زرآبادی گفت: «با عادی شدن اینترنت پیام آرام شدن فضا به جامعه منتقل می‌شود.»

خبرگزاری خانه ملت به نقل از نماینده قزوین، آبیک و البرز نوشت: «اختلال در شبکه اینترنت امروز خود تبدیل به یک نارضایتی جدید در میان مردم شده است.» او افزوده که قطعی اینترنت حتی در مناطقی هم که هیچ مشکلی در کار نیست، وجود دارد و بسیاری از کسب و کارها در فضای مجازی با قطع شدن اینترنت تعطیل شده‌اند که این موجب نارضایتی مردم است.

زرآبادی گفته که عدم دسترسی به اینترنت، ایجاد التهاب و استرس می‌کند و این حس را بر می‌انگیزد که کشور دچار آشوب است. او در باره اینترنت ملی نیز گفته که اگر قرار باشد مردم از آن استفاده کنند، باید ظرفیت‌سازی‌های لازم صورت می‌گرفت و آمادگی‌های لازم به مردم داده می‌شد.

هم‌زمان محمدجواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات گفته که اینترنت داخلی معنا ندارد و یک “عبارت کاریکاتور شده و بسیار غلط” است. او تاکید کرده که از روز یکشنبه ۲۶ آبان پیگیری‌هایی انجام گرفته تا با عادی شدن شرایط ، شورای امنیت کشور، مجوز لازم برای برقراری دوباره اینترنت را صادر کند: «قطع اینترنت ضربه بسیاری به خدمات و مردم زده اما حفظ امنیت کشور بسیار حائز اهمیت است… من امروز صبح با گروه‌های مختلف که در این موضوع دست اندرکار هستند مانند وزارت کشور، صحبت کردم تا سریع تر اینترنت وصل شود.»

در این میان، رئیس انجمن شرکت‌های زنجیره‌ای تامین فرآورده‌های نفتی اعلام کرده که قطعی اینترنت، جایگاه‌داران را در زمینه خرید سوخت با مشکل روبرو کرده است. ناصر رئیسی فرد در عین حال گفته که بعضی از مردم به جایگاه‌ها مراجعه کرده و در اعتراض پول نمی‌پردازند در حالی که این پول به کارگر جایگاه تعلق دارد.

علی ربیعی، سخنگوی دولت در نشست هفتگی روز دوشنبه ۲۷ آبان اعلام کرده که دولت در تلاش است اتصال به اینترنت را ظرف امروز و فردا به حالت عادی باز گرداند. ربیعی افزوده که شبکه نظام بانکی و تاکسی‌های اینترنتی مشکلی ندارند. این در حالی است که خدمات بانکداری اینترنتی معلق شده و تلاش مشتریان با پیام “عدم دسترسی” همراه می‌شود.

اینترنت در ایران از ساعت ۱۸ شنبه ۲۵ آبان و پس از دامنه‌دار شدن اعتراض به گرانی بنزین قطع شد. شورای امنیت کشور اعلام کرد این قطعی ۲۴ ساعته خواهد بود اما با گذشت ۵۰ ساعت، عدم اتصال کاربران به فضای مجازی ادامه دارد.

ایران وایر: این منبع مطلع همچنین تایید می‌کند مراکز دولتی خبر رسمی کشته شدن افراد را به خانواده‌هایشان اعلام نکرده‌اند و به همین دلیل هم تشخیص آمار واقعی کشته شدگان ممکن نیست.

اخبار اعتراضات شهرهای مختلف روز یکشنبه به خاطر قطعی اینترنت در ایران در شبکه‌های اجتماعی بازتاب چندانی نداشت اما در آخرین ساعت‌های یکشنبه ویدیوهایی از اعتراضات شهر «بهبهان» در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد که نشان می‌داد اعتراضات در این شهر ادامه دارد.

شهرستان بهبهان در جنوب شرقی استان خوزستان قرار دارد. استانی که پایتخت نفت ایران محسوب می‌شود اما فقر گسترده آن با منابع نفتش هیچ همخوانی ندارد. در سه روز گذشته و با شروع اعتراضات مردمی به گرانی بنزین مردم شهرهای مختلف این استان دست به اعتراضات گسترده زده‌اند. تاکنون خبرهای تائید نشده حاکی از کشته و زخمی ‌شدن ده‌ها شهروند خوزستانی است.

یک فرد شاغل در نیروی انتظامی شهرستان بهبهان که مایل به افشای نامش نیست می‌گوید آن‌ها دستور داشته‌‌اند که فعلا پیکر کشته‌شدگان را برای کنترل هرگونه ناآرامی، به خانواده‌ها تحویل ندهند.
او در ادامه اظهاراتش می‌گوید در محل کارش شنیده که برخی از اجساد را به اهواز منتقل کرده‌اند.
این منبع مطلع همچنین تایید می‌کند مراکز دولتی خبر رسمی کشته شدن افراد را به خانواده‌هایشان اعلام نکرده‌اند و به همین دلیل هم تشخیص آمار واقعی کشته‌شدگان ممکن نیست.
به گفته این منبع آگاه، دستکم هشت نفر از اهالی بهبهان و حومه در جریان اعتراضات اخیر کشته شده‌اند و چندین نفر از پرسنل نیروی انتظامی هم توسط مردم مورد ضرب و شتم قرار گرفته‌اند که حال دو تن از آن‌ها وخیم است بااین‌حال مردم معترض تا دقایقی پیش از نیمه‌شب امشب (یکشنبه) در سطح خیابان‌های اصلی دیده می‌شدند.
او از آتش‌سوزی گسترده ساختمان‌های دولتی می‌گوید و اینکه تعداد انگشت‌شماری از بانک‌های این شهرستان از خشم و غضب مردم عصبانی در امان مانده‌اند.
او از حرکت مردم برای آتش زدن سرمایه‌های بیت‌المال که متعلق به خودشان است گلایه می‌کند، اما «مهدی»، یک شهروند ساکن این شهر که خودش در طول سه روز گذشته در جریان اعتراضات شرکت کرده، به ایران‌وایر می‌گوید: «روز بیست و چهارم آبان ماه که روز اول اعتراضات بود، مردم درنهایت مصالحه کف آسفالت منتهی به بانک ملی و تا حدفاصل فلکه جوانمردی تا فلکه شیراز نشسته بودند و بی‌هیچ حالت تهاجمی و به شکل نشسته شعار می‌دادند، اما برخورد خشونت‌آمیز نیروی انتظامی که آن‌ها را با باتوم و سنگ مورد هجوم قرار دادند، مردم را عصبانی و ناچار به مقابله کرد.»
این شهروند معتقد است نیروی انتظامی مردم را به سمت خشونت و عصبانیت سوق می‌داد: «هیچ تلاشی برای آرام کردن مردم صورت نمی‌گرفت. سنگ می‌پراندند و با ماشین‌های آب فشارقوی مردم را دور می‌کردند و بعد از مدت کوتاهی کار به تیراندازی کشید.»
مهدی می‌گوید هنوز هم نتوانسته خشونتی را که با چشم‌هایش دیده هضم و توجیه کند: «انگار وسط لوکیشن یک فیلم خشن ایستاده باشم. باتوم‌ها را به‌قصد کشت توی فرق سر رهگذرها فرود می‌آورند. مردم بهبهان بسیار مردمی صلح‌جو و آرام هستند اما عمدی برای ایجاد خشم عمومی وجود دارد. جالب است نیروهای گسترده پلیس همه‌جا بودند ولی وقتی مردم می‌خواستند یک بانک را آتش بزنند، آنجا هیچ‌کس مانع مردم نمی‌شد و من فکر می‌کنم آن‌ها مانع مردم نمی‌شدند تا بهانه ضرب و شتم داشته باشند.»
مهدی اما ترکیب نیروهای مقابله‌کننده در شب دوم یعنی شب ۲۵ آبان ماه را متفاوت ارزیابی می‌کند: «در دومین روز اعتراضات درحالی‌که هوا رو به تاریکی می‌رفت مردم جلوی صف ماموران مسلح که از سپاه آمده بودند، با صفوف پیوسته و فشرده روی زمین نشستند، نیروهای امنیتی تا سه متری مردم جلو آمدند و همان‌جا متوقف شدند. هیچ‌کس از نشستگان بلند نشد. مردم داد می‌زند بیایید بکشید. ما شهروند لبنان و غزه نیستیم ما حرامی هستیم و خونمان مباح است.»
آن‌ها ساعت‌های متمادی با قطع برق و اینترنت مواجه شده‌‌اند: «در طول چهل‌وهشت ساعت گذشته در ساعت‌های زیادی از روز و شب برق کل شهر قطع‌شده، اینترنت به‌سختی و برای دقایقی وصل می‌شود و ارتباط مردم با فضای بیرون اغلب به‌سختی انجام‌شده یا قطع شده است.»
اما «لیلا» که پسرعمویش در جریان این اعتراضات مفقودشده و نامش به‌عنوان یک فرد کشته‌شده بر سر زبان‌هاست می‌گوید، عمویش به هر دری زده تا خبری از فرزندش بگیرد: «نه کسی کشته شدن او را تایید کرده نه پیکری به خانواده آن‌ها داده‌شده و نه تایید شده است که او در زندان است؛ اما یک نفر آشنا در پزشکی قانونی گفته او احتمالا جزو کشته‌شدگان است.»

او چند لحظه مکث می‌کند و حرفش را این‌طور ادامه می‌دهد: «به عمویم گفتند نمی‌دانیم فرزندتان کجاست. ما بازداشت نکرده‌ایم؛ اما یک نفر از آشنایان گفت خودش دیده که از بالای ساختمان دارایی به سمت پسرعمویم تیراندازی شد، گلوله به سرش اصابت کرد و در طول چند دقیقه صورتش با خون پوشانده شد و به زمین افتاد و بعد مردم او را برای رساندن به بیمارستان جابه‌جا کردند ولی دیگر هیچ خبری از او در دست نیست. حتی اسمش در دفاتر دو بیمارستان شهر به ثبت نرسیده. است»
چند نفر دیگر از اهالی شهر در خصوص تیراندازی از فراز ساختمان دارایی که چسبیده به ساختمان قدیمی زندان است به سمت مردمی که در حال حرکت به‌سوی این ساختمان بودند گواهی داده‌اند.
به گفته لیلا این روزها خیابان‌های شهر به شهرهای جنگ‌زده شبیه است: «مردم با سنگ مقابله می‌کردند. بعد برای مصون ماندن از شلیک گلوله پشت تیر چراغ‌برق‌ها و دیوارها فرار می‌کردند. شهر تا امروز بیست و ششم آبان ماه و ساعتی پیش از غروب حالت جنگی داشت و صدای گلوله قطع نمی‌شد. دیوار منتهی‌الیه سپاه تا نزدیک ترمینال و نرسیده به اتوبان بهبهان را سربازان مسلح حفاظت می‌کردند.»
لیلا که به همراه مادر و زن‌عمویش به‌منظور پیدا کردن ردی از پسرعمویش به بیمارستان شهیدزاده و بیمارستان تامین اجتماعی بهبهان سرزده می‌گوید وضعیت هر دو بیمارستان بسیار آشفته بود: «تمام راهروهای بیمارستان مملو از افراد خونین‌ومالین و زخمی و دست‌وپا شکسته بود که یا روی صندلی‌ها نشسته بودند یا وسط راهرو ولو بودند و البته حضور چشمگیر پلیس را در بیمارستان حس می‌کردم. یک پرستار گفت این‌ها آمده‌‌اند تا افراد زخمی را شناسایی کرده و بعد از تمام شدن مراحل درمان به بازداشتگاه منتقل کنند.
«غ. حسن‌زاده» هم از آثار متعدد گلوله که بر بدنه ماشین پدرش به‌جامانده می‌گوید: «بیش از بیست گلوله به ماشین پدرم که حوالی کتابخانه شهر نزدیک به میدان بانک ملی پارک شده بود اصابت کرده. پدرم ماشین را برده، نشان داده که چه بلایی سر وسیله ایاب و ذهاب من به مزرعه آورده‌‌اید و این دیگر قابل‌استفاده نیست اما گفته‌‌اند که جانت را بردار و برو چون اگر سماجت کنی باید توضیح بدهی که آن ساعت آنجا چرا ماشینت پارک بوده.»
آقای حسن‌زاده می‌گوید شخصی که دو نفر از برادرزاده‌هایش از ساکنان شهرک اسلام‌آباد هستند و سال گذشته روی زمین‌های کشاورزی پدرش کارگری می‌کرده‌‌اند به پدر او تلفن زده و گفته است هر دو پسرش که تماشاچی اعتراضات بوده و در حاشیه خیابان کنار هم ایستاده بودند مورد اصابت گلوله قرارگرفته و کشته شده‌اند.
او نام فامیلی فرد تماس‌گیرنده را آقای «پارسایی» از اهالی روستای اسلام‌آباد ذکر کرده ولی می‌گوید نمی‌تواند قاطعانه این خبر را تایید کند، چون آمار بازداشتی‌های کف خیابان بالا بوده و ممکن است کسی زخمی یا بازداشت شده باشد و خانواده‌‌اش تصور کنند کشته شده است.
او البته آثار متعدد گلوله بر بدنه ماشین پدرش را دیده و می‌گوید بی‌تردید آدم‌هایی هم هستند که از جریان گلوله‌ها در امان نمانده باشند.

دویچه‌وله: خبرگزاری فارس گزارشی را به نقل از یک نهاد امنیتی درباره ابعاد اعتراض‌های اخیر در ایران به گران‌شدن بنزین منتشر کرده است. طبق این گزارش در صد نقطه ایران تجمع و تظاهرات بوده و بیش از ۱۰۰۰ نفر بازداشت شده‌اند.

در این گزارش آمده است: تعداد کل معترضیان و آشوبگران از شب جمعه تاکنون مجموعا ۸۷۴۰۰ نفر برآورد شده که از این میزان حدود ۸۲۲۰۰ نفر مرد و ۵۲۰۰ نفر آنها زن بوده‌اند.

در گزارش خبرگزاری فارس ادعا شده است: «بخش قابل توجهی از معترضان صرفا در محل تجمعات حاضر بوده و با هسته مرکزی اغتشاشات همراهی نداشتند. با این حال برای بسیاری از آنها پیامک هشدار توسط دستگاه‌های امنیتی ارسال شده است.»

دویچه وله فارسی را در اینستاگرام دنبال کنید

این گزارش هم‌چنین مدعی شده است: «شیوه عملکرد هسته اصلی خشونت نشان می‌دهد که این افراد کاملا آموزش دیده بوده و برخلاف بسیاری از مردم که از افزایش ناگهانی بنزین غافلگیر شده‌اند، این افراد مترصد و آماده چنین موقعیتی بوده‌اند.»

بر اساس گزارش فارس «از میان ۱۰۸۰ شهر و شهرستان کشور، اعتراضات و تجمعات کوچک و بزرگ در ۱۰۰ نقطه کشور صورت گرفته که جمعیت این تجمعات بین ۵۰ تا حداکثر ۱۵۰۰ نفر تخمین زده شده است. حجم خشونت و میزان تخریب آشوبگران نسبت به تجمعات دی ماه ۹۶ گسترده‌تر و مخرب‌تر بوده و در نتیجه آسیب‌های جانی و مالی در مقایسه با آن افزایش داشته است. در استانهای خوزستان، تهران بزرگ، فارس و کرمان بیشترین آسیب به اموال عمومی زده شده است.»

این خبرگزاری نوشته است «آمار دقیقی از میزان کشته شده‌ها در دسترس نیست اما بیشترین تلفات مربوط به حمله اوباش مسلح به انبارهای نفتی و مقرهای نظامی بوده است که در جریان جلوگیری از انفجار انبارهای نفتی و خلع سلاح مقرهای نظامی به وقوع پیوسته است. تعدادی از نیروهای پلیس و مردمی نیز در این حملات به شهادت رسیدند.»

بنا به این گزارش «تاکنون حدود ۱۰۰۰ نفر در ناآرامی‌های اخیر در کل کشور بازداشت شده‌اند و بیش از ۱۰۰ بانک و ۵۷ فروشگاه بزرگ فقط در یک استان به آتش کشیده شده و یا به غارت رفته است. به عنوان نمونه در یکی از تلخ‌ترین حوادث شب گذشته در استان تهران بعد از حمله اوباش به یک بانک و آتش زدن آن، کل ساختمان و طبقات بالایی آن که مسکونی بوده است، دچار حریق شده و عده‌ای در پشت بام ساختمان محبوس شده‌اند.»

دویچه‌وله: علی خامنه‌ای، رهبر ایران در نخستین واکنش به اعتراضات سراسری نسبت به افزایش بهای بنزین، تصمیم سران سه قوه را “کارشناسانه” خواند و تاکید کرد که این طرح باید اجرا شود. او از مسئولان خواستار حفظ امنیت شد.

اعتراض سراسری علیه گرانی بنزین وارد سومین روز شده است. طبق خبرهای غیر رسمی بیش از ۱۴ نفر کشته و دهها نفر زخمی شدند. شمار کشته‌شدگان اعتراضات گسترده و سراسری به سه برابر شدن بنزین در ایران تنها در روز شنبه ۲۵ آبان (در دومین روز اعتراضات) بیش از ۱۴ نفر بوده است. چهار نفر در بهبهان، یک نفر در سیرجان و شماری دیگر نیز در خرمشهر، کرج، مریوان کشته شدند. امکان تایید مستقل این خبرها هنوز وجود ندارد.

در سومین روز اعتراضات به گرانی بنزین علی خامنه‌ای صبح روز یکشنبه ۲۶ آبان (۱۷ نوامبر) در درس خارج از فقه خود اعلام کرد: «در این کار سر رشته ندارم و نظرات کارشناسی نیز متفاوت است اما گفته بودم اگر سران سه قوه تصمیم بگیرند از آن حمایت می‌کنم.» او اضافه کرد: «یقینا برخی از مردم از این تصمیم نگران و ناراحت می‌شوند و یا به ضرر آنهاست، اما تخریب و آتش زدن کار مردم نیست، کار اشرار است.»

رهبر جمهوری اسلامی از “مسئولان حفظ امنیت” خواست تا “به وظایف خود عمل کنند.”

گستردگی اعتراض به سه برابر شدن بنزین به چهار گوشه ایران رسید و در بیش از ۴۰ شهر ایران مردم را به خیابان‌ها کشانده است. در اصفهان، شیراز و البرز مدارس تعطیل شدند.

جاده‌های ورودی و خروجی تهران در شامگاه شنبه و در آغاز سومین روز اعتراض‌ها بسته شده و هزار خودروها عملا در جاده‌ها متوقف مانده‌اند.
سردار محمدرضا مهماندار، رئیس پلیس راهنمایی و رانندگی تهران از شهروندان خواست که از انجام ترددهای غیرضروری در سطح تهران خودداری کنند.

مهماندار علت توقف خوردوها را “تداوم بارش برف” اعلام کرده است. اما توقف و بسته شدن خودروها علاوه بر پایتخت در اکثر خیابان‌های کلان‌شهرهای ایران چون اصفهان، تبریز و شیراز در شامگاه شنبه ادامه داشته است و در این شهرها از بارش برف گزارشی منتشر نشده است.

اعتراضات مسالمت آمیز به سه برابر شدن بهای بنزین با کشته شدن معترضین ابعاد تازه‌ای پیدا کرد. رویکرد حاکمیت به اعتراض‌ها در دومین روز خشن‌تر شد.

در برخی از شهرهای ایران با آتش زدن در خیابان‌ها اعتراضات ادامه پیدا کرد

واکنش حاکمیت به معترضین

در بسیاری از شهرها معترضان بعد از برخوردهای خشن و تند مامورین انتظامی و لباس شخصی‌ها دست به آتش زدن دکه‌های پلیس و کلانتری‌ها زدند. از جمله در کرج پایگاه بسیج و یک بانک به آتش کشیده شد. معترضان در شیراز دو ایستگاه پمپ بنزین و دو دستگاه خودرو پلیس را به آتش کشیدند.

تلویزیون دولتی تظاهرکنندگان را “آشوبگران” توصیف کرد و “رسانه های متخاصم” را به بزرگنمایی اعتراضات با استفاده از “اخبار و ویدئوهای ساختگی در شبکه های اجتماعی” متهم کرده است. مقامات تهدید کردند که پلیس با آنها برخورد شدیدی خواهد کرد.

محمد جعفر منتطری دادستان کل کشور معترضان را اخلال‌گر خواند و سه برابر شدن قیمت بنزین را “اصلاح قیمت” دانست و اعلام کرد که گرانی بنزین بر اساس قانون صورت گرفته است.

اما بسیاری از رسانه‌های داخل از جمله “آفتاب نیوز” و حتی خبرگزاری‌ها دولتی و غیردولتی از جمله ایسنا و ایلنا توانستند گوشه‌ای از اعتراض‌ها را پوشش دهند.

بسته شدن خیابان‌ها بعد از سه برابر شدن بهای بنزین

شیوه‌های جدید برای سرکوب

شرکت نت‌بلاکس با ارسال پیامی اعلام کرده که شبکه‌های تلفن همراه در ایران از جمله “ام‌سی ‌آی” و “رایتل” و “ایرانسل” بدنبال اوج‌گیری اعتراضات، ارتباط اینترنت را قطع کرده‌اند.

Alert: #Iran's largest mobile network operators including MCI, Rightel and IranCell have fallen offline as of 6:00 pm (14:30 UTC) amid worsening internet shutdowns as protests intensify #IranProtests

https://t.co/1Al0DT8an1 pic.twitter.com/NC8JVN8v9E

— NetBlocks.org (@netblocks) November 16, 2019

حاکمیت برای مهار و کنترل کامل اینترنت و قطع کردن ارتباط معترضان در داخل و خارج از سازو کارهای ویژه‌ای در قطع اینترنت و اخلال در شبکه موبایل بکار برده است. کاربران در تماسی که با دویچه وله گرفتند گفتند اینترنت “گاهی قطع و گاهی وصل” می‌شود. برخی از کاربران تائید کردند که شبکه اینترنت و موبایل فقط در مناطقی که اعتراض‌ها رخ می‌دهد مقطعی قطع کرده‌اند. ارگان‌های دولتی برای ارعاب معترضان پیامک‌هایی هم به شهروندان فرستادند که در آن درباره عواقب پیگرد قانونی هشدارداده شده است.

کارشناسان امور سایبری گفته‌اند که قطع و یا کنترل کامل اینترنت از طرف دولت مثل اعتراضات سال ۹۶ دیگر امکان‌پذیر نیست.

کارشناسان اینترنتی همچنین هشدار می‌دهند که برای ارسال خبرهای مرتبط با اعتراض‌ها از فیلترشکن‌های امن استفاده کنند. این کاشناسان توصیه کردند که به هیچ وجه از سرورهای سرویس دهنده در داخل کشور استفاده نکنند.

اعتراض مردم با بستن جاده‌ها

شعارهای معترضان

اعتراض‌ها که با سه برابر شدن بنزین آغاز شده بود اکنون بیشتر متوجه کل نظام شده است و تظاهرکنندگان سران حاکمیت را نشان گرفتند. معترضان در شماری از ویدئوهایی در دومین روز اعتراضات علیه حکومت ایران شعار می دهند. در برخی از نقاط کشور شعار “مرگ بر خامنه‌ای” و “روحانی حیا کن، ممکلت را رها کن” داده‌اند.

شعارهایی چون “اهوازی با غیرت، ماشینوتو خاموش کن” که بازتاب درخواست معترضان بود بعدا به توقف ماشین‌ها در خیابان‌ها و جاده‌های ایران انجامید و “جنبش راه‌بندان” به در بسیاری از شهرهای ایران نیز تکرار شده است. بعد از این شعار اعتراض‌های مسالمت آمیز با راهبندان و خاموش کردن ماشین‌ها ادامه داشت.

شعارهایی که در اعتراض‌های گسترده ۸۸ و سال ۹۶ در ایران داده شده نیز دوباره تکرار شده است. “ایرانی می‌میرد، ذلت نیمی‌پذیرد!” و “ایرانی باغیرت، حمایت حمایت” و “نه غزه، نه لبنان، جانم فدای ایران” از جمله شعارهایی بوده است که در دو سال پیش نیز در اعتراض‌هایی در بیش از ۱۰۰ شهر ایران داده شده بودند.

وزیر کشور: اعتراضات در بستر قانونی امکان پذیر است

عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر کشور در مصاحبه با بخش خبری ساعت ۲۱ تلوییون دولتی ایران اعلام کرد که “هر اعتراضی در بستر قانونی امکان‌پذیر است”.

وزیر کشور افزود: «با توجه به اینکه دومین روز اجرای این طرح (گرانی بنزین) بوده، نیروهای انتظامی، امنیتی و استانداری‌ها خویشتن‌داری و موضوع را هدایت کردند تا به نحو احسن اگر تجمعی وجود دارد، پایان پذیرد.

برخی از نمایندگان گفتند که اطلاعی از تصمیم گرانی افزایش بهای بنزین نداشتند. مجلس ایران برای بررسی موضوع افزایش بهای بنزین و اعتراضات مردم نشست فوق‌العاده‌ای برگزار می‌کند.

محمود صادقی، نماینده تهران در مجل در توییتی نوشته است که افزایش ناگهانی قیمت بنزین تصمیم نادرستی بوده است و “حق اجتماع و اعتراض را برای مردم به رسمیت شناخت”.

رادیوفردا: روابط عمومی مجمع تشخیص مصلحت نظام ایران در اطلاعیه‌ای رسما اعلام کرد که هیچ نقشی در افزایش بهای بنزین نداشته است.

در این اطلاعیه تاکید شده است که «دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام هیچ مصاحبه، سخنرانی یا پیامی در تایید یا حمایت از افزایش نرخ بنزین در روز‌های اخیر نداشته‌اند».

در این بیانیه که در ساعات پایانی روز ۲۴ آبان‌ماه صادر شد تاکید شده که در جلسات مجمع تشخیص مصلحت نظام «هیچ بحثی درباره گران‌ شدن بنزین مطرح نبوده است».

روز گذشته همچنین خبری به نقل از ابراهیم رئيسی، رئيس قوه قضاییه، منتشر شد که گفته بود او در جلسه سران قوای سه‌گانه با افزایش قیمت مخالفت کرده، ولی «رای دولت و مجلس برای اجرای این طرح کافی بود».

در واکنش به این خبر، محمد فراهانی، سردبیر خبرگزاری میزان، ابتدا در توییتی نوشت که «انتساب این اظهارات به رئيس قوه قضاییه صحت ندارد»، ولی در توییت دیگری نوشت که «نفی انتساب جملات مزبور، به معنای موافقت یا مخالفت با افزایش قیمت نیست».

بدین ترتیب مشخص نیست که ابراهیم رئيسی در مقام رئیس قوه قضاییه موافق افزایش قیمت بوده یا مخالف آن.

مقام‌های دولتی در روزهای اخیر بارها اعلام کرده‌اند که تصمیم افزایش قیمت بنزین با تایید شورای عالی هماهنگی قوای سه‌گانه گرفته شده است.

این شورا از خرداد سال ۱۳۹۷ با دستور آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی شروع به کار کرد و زیر نظر خود او کار می‌کند.

همزمان با افزایش نارضایتی‌ها از قیمت جدید بنزین، محمدباقر نوبخت، رئيس سازمان برنامه و بودجه ایران مجددا تاکید کرد که «کل مبلغ حاصل از افزایش قیمت بنزین به مردم داده می‌شود».

او که شنبه‌شب، ۲۴ آبان، در برنامه گفت‌وگوی ویژه خبری شبکه دو تلویزیون حکومت ایران سخن می‌گفت، از پرداخت ماهانه ۲۵۰۰ میلیارد تومان «حمایت معیشتی» به ۶۰ میلیون نفر از کسانی که مشمول این طرح هستند، خبر داد.

«حمایت معیشتی» عبارتی است که مقام‌های دولت ایران برای توصیف پرداخت یارانه‌های جدید ناشی از افزایش قیمت بنزین به کار می‌برند.

آقای نوبخت گفت اقدام دولت طبق قانون بوده و «رئیس جمهور اجازه نداد حدود ۳۰ هزار میلیارد تومان درآمدی که از افزایش قیمت بنزین به دست می‌آید وارد بودجه عمومی شود».

او مبنای این میزان درآمد سالانه را «افزایش نرخ بنزین از حدود ۶۴ میلیون لیتر بنزین سهمیه‌ای و ۳۰ میلیون لیتر بنزین آزاد و سوپر» اعلام کرده است.

علی ربیعی، سخنگوی دولت ایران نیز در یادداشتی که روز شنبه، ۲۵ آبان، در روزنامه ایران منتشر شده،‌ افزایش قیمت بنزین را «عادلانه‌سازی یارانه بنزین» توصیف کرده و تاکید کرد که طبق دستور رئيس‌ جمهور ایران «کلیه منابع حاصله از افزایش قیمت بنزین باید صرفاً برای معیشت طبقات محروم» خرج شود.

به گفته آقای ربیعی، تورم ناشی از افزایش قیمت بنزین «بسیار اندک» است، ولی به علت کسری بودجه «در ماه‌ها و سال آتی» تورم خواهیم داشت.

ایران وایر: محمدهادی همایون»، سمت راست علی رضوانی سمت چپ
پسر کاووس سیدامامی گفته که علی رضوانی در شب ساخت مستند «مظنونین همیشگی» به همراه دیگر ماموران امنیتی به خانه آنان رفته و در نقشی شبیه به بازجو سوال‌هایی را از مادرش پرسیده است

پخش ناقص فیلم ساخته‌شده در سازمان اطلاعات سپاه پاسداران درباره فعالان محیط‌زیست زندانی با نام «مظنونین همیشگی» توجه‌ها را به دو چهره جلب کرد. «محمدهادی همایون» عضو هیات‌امنای دانشگاه امام صادق و علی رضوانی خبرنگار صداوسیما.

نام محمدهادی همایون تاکنون در فضای عمومی شناخته‌شده نبود و برای اولین بار مطرح شد. به دلیل قطع شدن این فیلم پس از چند دقیقه مشخص نیست که او در این فیلم چه گفته است.

حضور همایون در این فیلم شاید به دلیل سمتش در دانشگاه امام صادق باشد. جایی که «کاووس سیدامامی» نیز استاد آن بوده است. همایون، معاون آموزشی این دانشگاه است و به همین دلیل از نزدیک سیدامامی را می‌شناخته است. برخی معتقدند ممکن است خود او ازجمله کسانی بوده که در این پرونده‌سازی برای همکارش نقش داشته است.

محمدهادی همایون در حالی استاد دانشگاه امام صادق و معاون آموزشی این دانشگاه است که تحصیلات دانشگاهی‌اش تنها در این دانشگاه بوده است.

همایون در دوره دکترای خود نیز با برخی از چهره‌های امنیتی و مقامات جمهوری اسلامی هم دوره بوده است. «حسین رضی»، یکی از دوستانش عکسی از پایان دوره دکترای آنان را منتشر کرده که در سال ۱۳۷۱ به دیدار «علامه فضل‌الله»، از مراجع تقلید شیعه و چهره‌های نزدیک به حزب‌الله لبنان، رفته‌اند.

در این عکس چهره‌هایی چون «پیمان جبلی»، معاون برون‌مرزی صداوسیما، «حسام‌الدین آشنا»، مشاور حسن روحانی، «محمدسعید مهدوی کنی»، پسر آیت‌الله مهدوکی کنی و رییس فعلی دانشگاه امام صادق حضور دارند.

او در دولت اول «محمود احمدی‌نژاد» با حکم «محمدحسین صفارهرندی»، معاون برنامه‌ريزی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی شد.

برخی از وب‌سایت‌های اصول‌گرا در توصیف او نوشته‌اند که «همیشه چفیه به گردن دارد» و در بحث‌های مربوط به مهدویت ید طولایی دارد.

عنوان مقالات و نوشته‌های او می‌تواند دیدگاه او را به‌خوبی نشان دهد. به‌عنوان‌مثال «سلطه فرهنگی آمريکا به‌مثابه غربی‌سازی جهان با تاکید بر رهیافت‌ها و ابزارهای ارتباطی» یا «كارگاه نشانه‌های ظهور» عنوان دو نمونه از نوشته‌های او هستند.

به‌جز همایون نام «علی رضوانی»، خبرنگار صداوسیما، نیز با مستند «مظنونین همیشگی» مطرح شده است. فردی که با برنامه‌های «بدون تعارف» که مربوط به مصاحبه با مقامات جمهوری اسلامی است مشهور است. «بدون تعارف» بخشی از برنامه خبری بیست و سی است که به پرونده‌سازی برای افراد مختلف مشهور است.

پیش‌ازاین نیز شوخی های «قاسم سلیمانی» فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران و «محسن قرائتی» از روحانیون مشهور درباره اینکه رضوانی چرا ازدواج نمی‌کند در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده بود.

رضوانی ازجمله افرادی است که با حضور در کلاس‌های باشگاه خبرنگاران جوان به صداوسیما راه یافت. البته به دلیل حضور تعدادی از فامیل‌هایش در صداوسیما خیلی زود توانست در کسوت مجری و خبرنگار قرار گیرد. او از همان ابتدا به دنبال برنامه‌هایی بود که بتواند به‌عنوان مجری در آن‌ها حضور پیداکرده و راه پیشرفتش را هموار کند. ازجمله برنامه‌هایی که نهادهای امنیتی می‌ساختند و همه متن‌ها و جزییات آن را نیز آنان تعیین می‌کردند.

اینک پسر کاووس سیدامامی گفته که او در شب ساخت مستند «مظنونین همیشگی» به همراه دیگر ماموران امنیتی به خانه آنان رفته و در نقشی شبیه به بازجو سوال‌هایی را از مادرش پرسیده تا آنجا که بر اثر این فشارها کار مادرش به بیمارستان کشیده است.

این سوال‌ها البته به روال مرسوم توسط سازمان اطلاعات سپاه پاسداران به این مجری القا شده است. در این میان مجریان صداوسیما نیز تنها مجری این دستورات هستند. پیش‌ازاین نیز دیگر خبرنگاران صداوسیما در این پروژه‌ها نقش ایفا کرده‌اند ازجمله «ایمان مرآتی خبرنگار صدا و سیما

مرآتی در جریان اتفاقات ۱۳۸۸ با «محمد عطریانفر» و «محمدعلی ابطحی» زمانی که زندانی بودند به شیوه بازجویان گفت‌وگو کرد.

هرچند پیش‌ازاین رضوانی عملا در برنامه‌های خاص نهادهای امنیتی حضور پیدا می‌کرد اما فیلم مستند «مظنونین همیشگی» روابط او با این نهادها را بیشتر مطرح کرده است. این فیلم همچنین باعث شد که محمدهادی همایون برای نخستین بار از پشت پرده به صحنه بیاید.

فیلم «مظنونین همیشگی» پس از حدود دو دقیقه از پخش متوقف شد و هنوز پشت پرده قطع آن مشخص نیست. پخش این فیلم به دیگر پشت پرده‌های پرونده فعالان محیط‌زیست اضافه شده است. پرونده‌ای پر از پشت پرده که در دو سال گذشته موضوع درگیری بین دولت و اطلاعات سپاه پاسداران بوده است.

دویچه‌وله: دو چهره اصلاح‌طلب بر سر اشغال سفارت آمریکا در تهران در توییتر به یکدیگر تاختند. احمد پورنجاتی عباس عبدی را متهم به “ماست‌مالی” این اقدام کرد. عبدی هم تلویحا پورنجاتی را به دست داشتن در ساختن برنامه “هویت” متهم کرد.

عباس عبدی، روزنامه‌نگار و فعال اصلاح‌طلب که سخنان اخیرش در دفاع از اشغال سفارت آمریکا در تهران با واکنش تند احمد پورنجاتی در توییتر مواجه شده بود، به‌شدت به این فعال سیاسی اصلاح‌طلب حمله کرد.

عباس عبدی که خود از دانشجویان شرکت‌کننده در اشغال سفارت آمریکا در سال ۱۳۵۸ بوده، اخیرا در چهلمین سالگرد این واقعه در مصاحبه‌ای با بی‌بی‌سی فارسی به دفاع از این اقدام پرداخت و از جمله گفت: «در تاریخ ایران هیچ اقدامی نبوده که تا این اندازه حامی در زمانی که اتفاق افتاد، داشته باشد.»

عبدی افزود: «هیچ اقدامی نبوده؛ پس چرا باید تجربه یک ملت را محکوم کرد؟ چه کسی به خود چنین حقی می‌دهد؟ پشت در سفارت، از چپ چپ تا راست راست صف بسته بودند تا از این اقدام حمایت کنند.»

“یک غلطی کرده‌اید، من و ما هم در عالم خلسه هورا کشیدیم”

احمد پورنجاتی، نماینده اصلاح‌طلب مجلس ششم، در واکنش به دفاع عبدی از اشغال سفارت آمریکا در تهران در صفحه توییتر خود نوشت: «یک غلطی کرده‌اید، من و ما هم در عالم خلسه و نفرت از مستبد فراری، در حال و هوای ضد امپریالیستی، برای آن کار خلاف عرف‌تان هورا کشیده‌ایم. حالا بعد از چهل سال از اشغال سفارت، که طشت فاجعه‌اش بر زمین افتاده، همچنان زور می‌زنید که با حرافی، ماست‌مالی‌اش کنید؟! پیشنهاد: سکوت شرمگینانه!»

یک غلطی کرده اید، من و ما هم در عالم خلسه و نفرت از مستبد فراری،در حال و هوای ضد امپریالیستی، برای آن کار خلاف عرف تان هورا کشیده ایم .حالا بعد از چهل سال از اشغال سفارت ،که طشت فاجعه اش بر زمین افتاده،همچنان زور می زنید که با حرافی،ماست مالی اش کنید؟!
پیشنهاد: سکوت شرمگینانه!

— احمد پورنجاتی (@AhmadPournejati) November 8, 2019

عباس عبدی نیز دیروز جمعه ۱۷ آبان (هشتم نوامبر) در یک رشته توییت به پیام توییتری پورنجاتی واکنش نشان داد و از جمله نوشت: «آن بخش که اقرار علیه دائم‌الخلسگی!! خویش است را باید پذیرفت. ولی ای کاش سری هم به “هویت‌”سازی بزنند حتی اگر شرمنده نمی‌شدند عذرخواهی می‌کردند.»

آن بخش که اقرار علیه دائم‌الخلسگی!! خویش است را باید پذیرفت. ولی ای‌کاش سری هم به "هویت‌"سازی بزنند حتی اگر شرمنده نمی‌شدند عذرخواهی می‌کردند. ای‌کاش از روزی شرمنده شوند که بجای انجام وظیفه و دفاع از روزنامه‌نگاران، بازداشت آنان را تایید می‌کردند./۱ https://t.co/15J8S8yq64

— عباس عبدی (@abb_abdi) November 8, 2019

احمد پورنجاتی در دوران در دوره ریاست علی لاریجانی بر صدا و سیمای جمهوری اسلامی قائم‌مقام او بود. در این دوران بود که تلویزیون حکومتی ایران سلسله برنامه‌هایی را در سال ۱۳۷۵ زیر عنوان “هویت” پخش کرد؛ برنامه‌ای که در آن بسیاری از نویسندگان و روشنفکران مستقل ایرانی به “خیانت و وابستگی به بیگانگان” متهم شدند. در این برنامه همچنین بخش‌هایی از “اعترافات” چهره‌هایی مانند سعیدی سیرجانی، عزت‌الله سحابی و غلامحسین میرزا صالح که در زندان ضبط شده بود، گنجانده شده بود. ظاهرا اشاره عباس عبدی به “هویت‌سازی” نیز به فعالیت احمد پورنجاتی در صدا و سیمای جمهوری اسلامی در همین دوره نظر دارد.

احمد پورنجاتی عباس عبدی را متهم به “ماست‌مالی” موضوع اشغال سفارت آمریکا در تهران کرده است

از سعید امامی، از معاونان وقت وزیر اطلاعات ایران و از عوامل اصلی قتل‌های سیاسی موسوم به قتل‌های زنجیره‌ای و حسین شریعتمداری، مدیر مسئول روزنامه کیهان و نماینده رهبر جمهوری اسلامی در این مؤسسه، به عنوان تهیه‌کنندگان اصلی برنامه “هویت” نام برده می‌شود.

البته احمد پورنجاتی که پس از بازنشستگی خودخواسته به فعالیت‌های مطبوعاتی و مدنی روی آورده و در جریان انتخابات مناقشه‌برانگیز ۸۸ نیز از حامیان میرحسین موسوی بوده است، پیش‌تر مدعی مخالفت خود با پخش برنامه “هویت” شده بود. آقای پورنجاتی در گفت‌وگو با ماهنامه گزارش در اسفند ۱۳۸۸، از جلسه مشترکی خبر داده بود که با حضور او، علی لاریجانی و سعید امامی تشکیل شده و سعید امامی در این جلسه پیشنهاد ساخت این برنامه را داده است. پورنجاتی با بیان اینکه این برنامه پس از مدتی ساخته شد، گفته بود: «من با پخش این برنامه مخالفت جدی کردم البته لاریجانی گفت این برنامه “مورد تایید” است. حالا اینکه “مورد تایید است” یعنی چه، بگذارید سربسته بماند.»

اتهام “تأیید” بازداشت روزنامه‌نگاران

عباس عبدی در بخش دیگری از واکنش خود به توییت احمد پورنجاتی، خطاب به او نوشته است: «ای کاش از روزی شرمنده شوند که بجای انجام وظیفه و دفاع از روزنامه‌نگاران، بازداشت آنان را تایید می‌کردند.»

عباس عبدی تلویحا خواستار عذرخواهی احمد پورنجاتی به خاطر برنامه “هویت” شده است

عبدی همچنین در پاسخ به پورنجاتی که به او توصیه کرد بود “سکوت شرمگینانه” پیشه کند، نوشته است: «ای کاش از دورانی شرمنده باشند که حتی جرات بیانش را ندارند چه رسد به اظهار شرمندگی. عمری در خلسه هورا کشیدن، شرمندگی هم دارد. البته نفرت و شیفتگی برخی‌ها چنان عمیق و ریشه‌دار است که هیچگاه از میان نمی‌رود.»

این فعال اصلاح‌طلب همچنین خطاب به پورنجاتی نوشته است: «مدعی عبور از نفرت هستند ولی ادبیاتشان سراسر هتاکی و نفرت‌پراکنی است. هنگامی که پس از ۴۰ سال منطق و ادبیات‌مان سقوط می‌کند بهتر از متن مذکور را شاهد نخواهیم بود.»

اشغال سفارت آمریکا در تهران ۴۰ سال پیش در روز ۱۳ آبان ۱۳۵۸ روی داد. در این روز که در ادبیات جمهوری اسلامی از آن به عنوان “تسخیر لانه جاسوسی” یاد می‌شود، تعدادی از فعالان دانشجویی موسوم به “دانشجویان خط امام” دیپلمات‌های آمریکایی را برای ۴۴۴ روز به گروگان گرفتند؛ اقدامی که آغازگر تنش ۴۰ ساله در روابط جمهوری اسلامی و ایالات متحده محسوب می‌شود.

استان‌وایر: سرپرست اداره «تبلیغات اسلامی» شهرستان «کبودرآهنگ» در جریان نهی از منکر دو دختر، توسط یکی از آنها و با خودروی شخصی‌ زیر گرفته و مجروح شد.
آقای کیهانی گفته زمانی که قصد داشته خودروی خود را وارد حیاط خانه‌اش کند متوجه می‌شود که ماشین دیگری راه او را سد کرده که متعلق به دو دختری است که برای سگ‌‌گردانی به پارک رفته‌اند.
وی افزوده پس از آنکه این دو دختر را در پارک دیده و از آنها خواسته ماشین خود را منتقل کنند و در ضمن در پارک سگ‌‌گردانی نکنند، با واکنش تند آنها مواجه شده است.
این روحانی اضافه کرده که پس از این مساله با پلیس ۱۱۰ تماس گرفته، اما «آنها باز شروع به فحاشی کردند، بعد هم سوار ماشین شدند و با سرعت گاز آن را گرفتند و به من زدند.»
کیهانی افزوده «وقتی توسط خودرو زیر گرفته شدم، پرت شدم و سرم گیج رفت و صاحب خودرو در حین فرار که با سرعت هم رانندگی می‌کرد به چند خودرو هم ضربه زد و آسیب رساند.»
این برای چندمین‌بار است که یک روحانی در شهر‌های ایران مورد ضرب و جرح قرار می‌‌گیرد.
تعدادی از روحانیون و گروهی از آمران به معروف و ناهیان منکر در سال‌های اخیر به علت آنچه که دخالت در امور دیگران اعلام شده، از سوی مردم مورد ضرب و جرح قرار گرفته‌اند.
اگر به اطلاعات تکمیلی درباره این خبر دسترسی دارید، لطفاً با این ایمیل با ما تماس بگیرید: info@iranwire.com
اگر می‌خواهید درباره موضوع این خبر با مسئولین تماس بگیرید، لطفاً به فهرست مسؤلین در سراسر ایران مراجعه کنید: www.ostanwire.com

رادیوفردا: بهناز حسینی، پژوهشگر مهاجرت و اقلیت‌های دینی است:

اقلیت یارسان ایران تا همین چند سال پیش تقریباً حضوری در عرصه عمومی و رسانه‌های رسمی و مجازی نداشت. مردم عادی و حتی بخش عمده قشر طبقه متوسط ایران هم احتمالاً نه نامی از آنها شنیده بودند و نه شناختی از باورها و سنت‌های یکی از کهن‌ترین آیین‌های این کشور داشتند.

اما در سال‌های اخیر به دلیل شماری از اتفاقات سیاسی و اجتماعی کم‌کم صدای آنها هم در فضای ایران انعکاس یافت. چند مورد خودسوزی تعدادی از یارسان‌ها در اعتراض به توهین به باورهایشان و شرایط سخت و ناعادلانه زندگی و اخیراً قتل میترا استاد به دست همسرش محمد علی نجفی که شهردار سابق تهران بود و اظهارات مطرح‌شده دربارهٔ این پرونده، موضوع این اقلیت دینی را مجدداً بر سر زبان‌ها انداخته است.

گفته شده که میترا استاد از یارسان‌ها و از نظر اسلام «مهدورالدم» بوده و به این خاطر صحبت‌هایی نیز در مورد موضوع تخفیف احتمالی به قاتل او به خاطر این جرم مطرح شده است.

در فضای عمومی و حتی دانشگاهی ایران، آگاهی و دانش بسیار اندکی دربارهٔ دین یارسان و پیروان آن وجود دارد. مطالب و اطلاعاتی هم که در فضای مجازی در این باره به‌دست می‌آید عمدتاً یا پرخطاست یا مغرضانه یا در بهترین حالت ناقص است و بدون پشتوانه علمی.

یارسان‌ها و دین یاری

دین مردم یارسان «یاری» نامیده شود و هر فرد یارسان هم در داخل جامعه خود «یار» خوانده می‌شود. باورهای دین یاری به باورهای هندوایرانی باستان بازمی‌گردد و خاستگاه آن منطقه «اورامان» در کردستان ایران است. آیین‌ها و شکل کنونی دین یارسان در قرن هفتم از سوی «سلطان سهاک» پایه‌گذاری شد و تطور یافت. یارسان‌ها عمدتاً در نواحی کردنشین غرب ایران مخصوصاً در کرمانشاه، و در مناطقی در نزدیکی تهران، برخی از شهرهای شمال کشور و نیز در بخش‌هایی از عراق ساکن هستند.

منابع داخلی جامعه یارسان، جمعیت آنها را در داخل ایران بیش از سه میلیون نفر تخمین می‌زنند. بخشی از پیروان دین یاری هم به‌ویژه پس از انقلاب ایران مهاجرت کرده و عمدتاً در کشورهای اروپایی نظیر سوئد و آلمان زندگی می‌کنند.

یارسان‌ها بر اساس فلسفه «دونادون» و «انسان‌خدایی» معتقدند که پس از مرگ، بسته به اینکه با چه کیفیتی زیسته‌اند، در جامه تازه‌ای به زندگی برمی‌گردند؛ و این چرخه که به هر دور آن یک «دون» می‌گویند تا «خدایی» شدن یا رسیدن به «منزل عافیت ابدی» فرد ادامه می‌یابد، که در طولانی‌ترین حالت تا هزار و یک دون یا مرحله طول می‌کشد.

آرامگاه بابا یادگار، شهرستان دالاهو کرمانشاه

دین یاری در اصل با ادیان ابراهیمی به‌ویژه اسلام نسبت و شباهتی ندارد و از آنها کاملاً مستقل است. اما پیروانش برای ادیان دیگر و بزرگانشان احترام قائل هستند. در ایران هم یارسان‌ها همواره امامان شیعه را محترم دانسته‌اند.

جامعه یارسان از یازده خاندان بزرگ تشکیل شده که هر فرد به یکی از این خاندان‌ها «سرسپرده» می‌شود، به این معنی که «پیر» و «مرید» هر فرد از میان خاندان او تعیین می‌شود. پیر در یارسان‌ها همان مدرس دینی و مسئول انجام مراسم مذهبی است.

تنبور و تنبورنوازی جایگاه ویژه‌ای در آیین یارسان دارد و تقریباً هیچ مراسمی از عروسی گرفته تا ختم و عزا، بدون نواختن تنبور برگزار نمی‌شود. نیایش‌های گروهی یارسان‌ها موسوم به «جم» همراه با نذر و نیاز و قربانی عموماً در مکانی به نام جمخانه برپا می‌شود و سه روز در سال را روزه می‌گیرند که به آن روزه خاوندکار می‌گویند.

کتاب مقدس دین یاری «دیوان گوره» نام دارد که نگارش و تدوین آن از زمان سلطان سهاک شروع شد. علاوه بر آن، متون کلامی و دفاتر آیینی که عمدتاً به زبان گورانی و کردی سورانی و ترکی سروده شده‌اند، منابع دیگر یارسان‌ها به‌شمار می‌روند.

سرِّ مگو

پیروان دین یارسان به‌تدریج و به‌واسطه سیطره فزاینده اسلام، در جستجوی حریمی برای حفظ آیین و جامعه خود به مناطق کوهستانی روی آوردند.

آنها برای اجرای آزادانه مراسم و سنت‌هایشان مناطق دورافتاده را برگزیدند و باورهای خود را از دیگران پنهان نمودند تا آنجا که در طی زمان کل این دین به عنوان یک «سرِّ مگو» تلقی شد. این «سِر» به صورت شفاهی و در قالب شعر حفظ و منتقل شده که به «کلام» معروف است. هرچند عقاید آنها به‌طور صریح در کلام‌ها آورده نشده و در لفافه و راز و رمز بیان شده‌است. از نظر یارسان‌ها دلیل این پنهان کردن نه فحوای کلام بلکه دفاع از خود در برابر کسانی است که قصد آزار آنها را دارند. پیروان سنتی دین یاری معتقدند، بازگویی «سرّ مگو» به معنای فاش کردن دنیای آنها برای کسانی است که ممکن است آن را درک نکنند یا توانش را نداشته باشند.

تبعیض در قوانین

پیروان یارسان برای قرن‌ها مقابل خشونت، توهین، و داوری‌های نادرست حاکمان و جامعه اکثریت سکوت اختیار کرده‌اند. بعد از انقلاب اسلامی شرایط برای آنها و برای دیگر اقلیت‌های غیرمسلمان به مراتب سخت‌تر هم شده‌است. دلیل عمده آن هم تبعیض آشکار در قوانین جمهوری اسلامی نسبت به اقلیت‌هایی مانند بهاییان، مندائیان و یارسان‌هاست که حکومت حاضر به دادن مشروعیت و رسمیت به آنها نیست. در نتیجه آنها برای دفاع از حقوق انسانی و اجتماعی‌شان تقریباً از هرگونه حمایت قانونی محروم هستند.

یک نمونه بارز از این تبعیض را می‌توان در قانون مجازات اسلامی دید. طبق قوانین ایران مجازات فرد مسلمانی که مرتکب قتل شده در صورتی که مقتول مسلمان باشد قصاص در نظر گرفته می‌شود. اما در همین قانون اگر مقتول از اقلیت‌های دینی غیرمسلمان رسمی مانند زرتشتیان و مسیحیان باشد مجازات قاتل دیه است.

در این بین موقعیت اقلیت‌های غیرمسلمان به رسمیت شناخته نشده، مثل یارسان‌ها بسیار آسیب‌پذیر و ضعیف است. ابهام در قوانین مربوطه عملاً باعث شده که در دادگاه‌ها نسبت به ظلم‌هایی که به پیروان یارسان می‌شود بی‌توجهی شود. علاوه بر این با اینکه آنها با جامعه اکثریت همزیستی مسالمت‌آمیزی داشته‌اند و به سلیقه و نحوه زیست جاری و حاکم تن داده‌اند، در شرایط بحرانی مانند زلزله اخیر کرمانشاه نیز در ارسال و تقسیم کمک‌های دولتی یارسان‌ها مورد تبعیض قرار گرفتند. البته باید گفت که کمک‌های مردمی به تمام آسیب‌دیدگان رسید و مردم برخورد تبعیض‌آمیزی در کمک به اقلیت‌ها نداشتند.

نقش نهادهای بین‌المللی

نهادهای بین‌المللی به‌ویژه در چند دهه اخیر نسبت به وضعیت اقلیت‌های رسمی ایران مانند زرتشتیان، کلیمیان و مسیحیان حساسیت بالایی نشان داده‌اند. آنها معمولاً در زمان نیاز در حد امکان نسبت به پوشش اخبار و ارائه کمک به این اقلیت‌ها اقدام می‌کنند. وضعیت اقلیت‌های غیرمسلمان غیررسمی کاملاً متفاوت است. به استثنای بهاییان که معمولاً وضعیت‌شان برای جامعه جهانی شناخته شده است و اخبارشان در حد وسیع پیگیری می‌شود، یارسان‌ها و مندائیان اگر نگوییم کاملاً فراموش شده‌اند، همواره توجه و حمایت بین‌المللی به مراتب کمتری به خود جلب کرده‌اند.

تأثیر رسانه‌های مجازی

ظهور رسانه‌های مجازی در سال‌های اخیر فرصتی را برای پیروان دین یارسان و بسیاری از رهبرانشان پدید آورده تا کم‌کم از خفا و انزوای طولانی بیرون آمده و دربارهٔ خود و اعتقاداتشان آشکارا صحبت کنند. آنها که همواره برای کاستن از فشارها و ادامه حیات و حفظ جامعه خود در برابر سنت‌ها و سبک زندگی جریان حاکم و دین رسمی راه کتمان را در پیش گرفته و در مواردی حتی به «اسلامی کردن» عقاید خود پرداخته‌اند (مانند برگزاری مراسم ازدواج به شیوه اسلامی)، حالا در فیس‌بوک و دیگر رسانه‌های مجازی اقدام به معرفی دین خود به جامعه جهانی به‌عنوان یک جامعه مستقل و همچنین راه‌اندازی کارزارهای اعتراضی علیه پایمال شدن حقوق‌شان می‌کنند. رهبران مذهبی یارسان اکنون امکان یافته‌اند که آموزه‌های خود را فراتر از زبان کردی، به زبان‌های رایج دیگر هم ارائه کنند.

ایندیپندنت: انتشار متنی در یک ‌وبسایت داخلی درباره احتمال کشته شدن روح‌الله زم در بازداشتگاه، سبب شد تا برخی کاربران شبکه‌های اجتماعی نیز موضوع خودکشی یا کشتن او را مطرح کنند.

وبسایت خط‌ سوم که خود را اصلاح‌طلب می‌داند در مطلبی به قلم سردبیرش صرفا یک گمانه تحلیلی را در این باره مطرح کرده بود: «اگر از برخی خبرهای آمدنیوز که مصداق بارز تجاوز به حریم خصوصی افراد بود بگذریم باید گفت آمدنیوزِ روح الله زم خواسته یا ناخواسته محلی برای دعوا و افشاگری سیاستمداران برعلیه هم شده بود. با بازداشت روح‌الله زم یکی از مهم‌ترین سوال‌های پیش آمده اسامی افرادیست که به وی خبر می رساندند و از طرفی با عنایت به جایگاه خاص کسانی که در این مدت به وی خبر می‌رساندند (همچون مدیرمسوول وب‌سایت عماریون-محمدحسین رستمی-) این قدرت و انگیزه را دارند تا وی را حذف فیزیکی کنند تاجعبه سیاه روح‌الله هرگز باز نگردد».

پس از انتشار دو فیلم از دستگیری و اعترافات روح‌الله زم در روزهای ۲۲ و ۲۵ مهرماه، هنوز سازمان اطلاعات سپاه فیلم جدیدی از او و اعترافات احتمالی‌اش منتشر نکرده است. رمضان شریف، سخنگوی سپاه نیز در روز اول آبان اعلام کرد که مرتبطین با شبکه آمدنیوز پیش از دستگیری زم شناسایی شده بودند و در این پرونده «نیازی به اعتراف‌گیری مرسوم نیست».

با این حال در ابتدای آبان‌ماه دو نفر از مجریان خبر صدا و سیما در حساب توییتر خود خبر از پخش فیلم جدیدی با عنوان «هراس» از نحوه دستگیری زم و اعترافات جدید او دادند. پخش نشدن این فیلم‌ در زمان وعده ‌داده شده در کنار صحبت‌های سخنگوی سپاه درباره بی‌نیازی آن‌ها از اعترافات زم، حدس و گمان‌های مختلفی در بین کاربران ایرانی در شبکه‌های اجتماعی ایجاد کرد. برخی کاربران نزدیک به سپاه، دلیل پخش نشدن را مرتبط با افرادی در دولت دانستند که زم در مورد روابطش با آن‌ها اعتراف کرده است. در مقابل کاربران نزدیک به جریان اصلاحات، علت را در افشای رابطه خبری و مالی با اصولگرایان تندرو دانستند. در میان جدال این دو دسته، شایعات در مورد خودکشی یا کشتن زم در بازداشتگاه سازمان اطلاعات سپاه نیز به عنوان گزینه‌ سوم به سرعت انتشار یافت.

دلیل مناقشه اصلاح‌طلبان و اصولگرایان بر سر اعترافات و وضعیت سلامتی روح‌الله زم، ظرفیتی است که اعترافات احتمالی او در حذف چهره‌های سیاسی دارد. تقریبا عموم چهره‌های اصولگرا از ابتدای دستگیری زم، موضوع شناسایی و انهدام «شبکه داخلی آمدنیوز» را مطرح می‌کنند. اصلاح‌طلبان بیم آن را دارند که گرایش سیاسی سپاه به اصولگرایان، سبب شود تا اعترافات روح‌الله زم به‌عنوان وسیله‌ای برای از میدان به در کردن آن‌ها به کار گرفته شود. علی مطهری و حجت‌الله میرزایی دو نفر از نمایندگان لیست امید در مجلس این نگرانی را جدی می‌دانند و درباره استفاده سپاه از این اعترافات برای حذف سیاسی افراد و جناح‌های سیاسی هشدار داده‌اند.

از دیگر سو، کاربران علاقه‌مند به این دو جریان، کشتن روح‌الله زم را به‌عنوان گزینه‌ای محتمل در نظر می‌گیرند چرا که اصولگراها افشاگری او درباره اصلاح‌طلبان را به‌عنوان انگیزه‌ای مهم برای حذف او می‌دانند و کاربران اصلاح‌طلب نیز مرگ ناشی از شکنجه و فشار روحی برای اعتراف‌گیری علیه آن‌ها را ممکن می‌پندارند. احتمال کشته شدن زم در میان بخشی از کاربران مخالف جمهوری اسلامی نیز رواج پیدا کرده است. این گروه نیز زم را ماموری اطلاعاتی می‌دانند که با اتمام ماموریتش به ایران برگشته و اکنون که «تاریخ مصرفش تمام شده» باید حذف شود.

این بی‌خبری مطلق از روح‌الله زم و شایعات مختلف درباره سرنوشت او سبب شد تا خبرنگار صداوسیمای ایران در روز ۱۱ آبان از سردار سلامی، فرمانده سپاه بپرسد که چرا پس از انتشار فیلم و تصاویر متعدد در روزهای نخست دستگیری، سپاه فیلم جدیدی از وی منتشر نمی‌کند. پاسخ فرمانده سپاه به شکل کلی این بود که فیلم جدید زمانی پخش خواهد شد که «برای مردم جذابیت داشته باشد» و «اطلاعات به شکلی منتشر خواهد شد که تازگی داشته باشد».

پس از این سخنان، گمانه‌زنی درباره خودکشی یا قتل روح‌الله زم اندکی فروکش کرد ولی استفاده از ماکت زم در مراسم سالگرد حمله به سفارت آمریکا در کنار ماکت عبدالمالک ریگی و در حالی که طناب اعدامی به گردن این دو ماکت آویخته شده بود، موضوع مرگ او را مجددا برجسته کرد. با وجود گسترش این شایعات، فرماندهان سپاه تاکنون هیچ اشاره‌ای به وضعیت سلامت زم در بازداشتگاه سازمان اطلاعات سپاه نکرده‌اند.

در آخرین خبر منتشر شده درباره پرونده زم، حسینعلی حاجی دلیگانی از نمایندگان اصولگرای مجلس در روز ۱۶ آبان‌ماه اعلام کرده که گزارش از پرونده او به برخی نمایندگان مجلس داده شده است و «در گزارشی که ارائه شد خبری مبنی بر اینکه برای روح‌الله زم در زندان اتفاقی افتاده باشد اعلام نشد».

حاجی‌دلیگانی گفته است که تمرکز فعلی در پرونده زم بر شناسایی نقش سرویس‌های جاسوسی انگلیس، فرانسه، اسرائیل و عربستان است و نه «مهره‌های داخلی». او همچنین از ممنوعیت افشای نام منابع خبری زم در نهادهای مختلف در شرایط فعلی صحبت کرده است: «موضوع آمدنیوز و پرونده روح‌الله زم فعلاً مدیریت می‌شود، چون با امنیت کشور در ارتباط است و نباید اطلاعات آن منتشر شود».

هیچ کدام از اظهار‌نظرهای روزهای گذشته، ابهام‌ در مورد وضعیت سلامتی روح‌الله زم در بازداشتگاه سازمان اطلاعات سپاه را از بین نبرده‌اند. خانواده زم نیز مصاحبه‌ای در این مورد با رسانه‌ها انجام نداده‌اند. به نظر می‌رسد فضای شک و تردید فعلی درباره زم، ابعاد پرونده او و نحوه استفاده از اعترافات احتمالی، مطلوب‌ترین فضا برای سپاه است تا اذهان عمومی را برای «یک رونمایی بزرگ» در آینده نزدیک آماده نگاه دارد.