اخبار

صدای آمریکا: برنامه دولت جمهوری اسلامی تحت عنوان «خاموشی‌های برنامه‌ریزی شده» واکنش‌های گسترده‌ای را میان کاربران در رسانه‌های اجتماعی به دنبال داشته است. برخی کاربران آن را «جیره‌بندی برق» توصیف کرده‌اند و شماری از شهروندان نیز گفته‌اند جلوگیری از مازوت‌سوزی بهانه است و برق برای استخراج رمزارز استفاده می‌شود و نباید خاموشی سراسری ناشی از فساد و بی‌کفایتی را با سکوت پذیرفت.

شماری از کاربران شبکه‌های اجتماعی روز دوشنبه ۲۱ آبان در واکنش به جیره‌بندی برق که دولت جمهوری اسلامی آن را «آغاز خاموشی‌های برنامه‌ریزی شده» نامیده است، تأکید می‌کنند که این خاموشی‌ها به دنبال بالا رفتن قیمت بیت‌کوین و به قصد صرف برق برای راه‌اندازی و بهره‌برداری از مزرعه‌های ماینر رمزارز است.

قیمت ارز دیجیتال بیت‌کوین در زمان تنظیم این گزارش از مرز ۸۶ هزار دلار گذشته است و به گفته برخی ناظران، روند رشد بهای این رمزارز برای برای دولت جمهوری اسلامی توجیه اقتصادی دارد و از این رو، با جیره‌بندی برق مصرفی شهروندان به بهانه حفظ سلامت و جلوگیری از مازوت‌سوزی، برق را صرف استخراج بیت‌کوین می‌کنند.

برخی شهروندان نیز «سه فصل خاموشی در دوره هشت ساله روحانی» به دلیل کم‌آبی و از کار افتادن نیروگاه‌های آبی در تابستان ۹۷، کمبود گاز و شیوع کرونا در زمستان ۹۹، و گران شدن بیت‌کوین و به صرفه شدن ماینرها در تابستان ۱۴۰۰ را یادآوری کرده‌اند.

چند کاربر هم با استفاده از عبارت «جیره‌بندی» گفته‌اند که حکومت «برق نداشته» را جیره‌بندی کرده است.

در همین حال سعید قاسمی‌نژاد، اقتصاددان و پژوهشگر ارشد بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها، در یادداشتی در شبکه اجتماعی ایکس با طرح این پرسش که «آیا باید خاموشی سراسری را با سکوت پذیرفت؟»، تأکید کرد که :خاموشی‌های گسترده و برنامه‌ریزی‌شده نمونه دیگری از فساد و بی‌کفایتی نظام جمهوری اسلامی است.»

او گفت: «جدای از بحران‌های ساختاری و بلندمدت در بخش انرژی،‌ مشخص است که به دلایلی،‌ برخی معلوم و بخشی نامعلوم، دولت رئیسی و پوزیده (پزشکیان) به تأمین و ذخیره گاز و گازوئیل برای نیروگاه‌ها نپرداخته‌اند.»

آقای قاسمی‌نژاد با بیان این که دولت پزشکیان سیاست «از آب کره گرفتن را در پیش گرفته» و «با طلب‌کاری به مردم می‌گوید این خاموشی‌ها برای سلامتی‌تان خوب است»، تنها نتیجه تداوم جمهوری اسلامی را «نکبت و فلاکت و نابودی» دانست.

شهریار شمس، فعال مدنی در ایران، در واکنش به جیره‌بندی برق و اعلام جدول خاموشی‌ها به بهانه جلوگیری از سوزاندن مازوت در نیروگاه‌ها گفت: «تا قیمت بیت‌کوین بالا رفت، دغدغه سلامتی‌مان را پیدا کردند و به بهانه مازوت‌سوزی و سرطان، برق را قطع می‌کنند!»

https://twitter.com/shahriyar_shams/status/1855927910449701162

سیروس پارسا، فعال سیاسی نیز با تأکید بر این که «ایران در فصل سرما در خاموشی جهل اشغالگران حاکم فرو می‌رود»، افزود: «حکومت از تأمین برق مصرفی مورد نیاز مردم ناتوان است، چرا که باید برق مزارع بیت‌کوین اربابان چینی و روس‌اش را تأمین کند.»

او همچنین گفت که در این حال آن دسته از افرادی که به عنوان «ملی‌گرای مجاز» تعریف می‌شوند، «از نگرانی بابت حمله اسرائیل به زیرساخت‌های تأمین انرژی کشور ناله سر می‌داد!»

مصطفی نصر اصفهانی، کارشناس اقتصادی، نیز در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «در حالی که هزینه نهایی استخراج بیت کوین با قیمت فعلی برق خانگی در ایران زیر ۲۰۰ میلیون تومان در هر واحد می‌شود، قیمت آن ۷۶ هزار دلار (بیش از ۵ میلیارد تومان) است.»

به گفته این کارشناس اقتصادی، «این سود هنگفت غیر قابل چشم‌پوشی است، تا جایی که کسانی در زیرزمین سازمان بورس هم ماینر نصب کردند» و در این وضعیت «کمبود برق طبیعی است.»

شماری از شهروندان نیز در رسانه‌های اجتماعی اعلام کرده‌اند که برق خانه‌هایشان خارج از جیره‌بندی اعلام شده توسط دولت قطع شده است.

از جمله، مرجان زهرایی، روزنامه‌نگار نوشت: «برق ما در منطقه ۷ تهران از ساعت ۹ صبح قطع شده است. منطقه و محله ما در جدول خاموشی که دیروز منتشر شد، نبود. پیامکی هم دریافت نکردیم.»

برخی شهروندان هم تأکید کرده‌اند که هرچند ممکن است مقامات جمهوری اسلامی «چند روز شاید مازوت نسوزانند»، اما «بعدش که خاموشی را جا انداختند، هم مازوت‌سوزی خواهد بود و هم قطع برق.»

یکی از کاربران در این خصوص گفته که مقامات جمهوری اسلامی «حتی یک درصد هم امکان ندارد فکر مردم باشند.»

رادیوفردا: گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد باتوجه به تثبیت نرخِ بیش از ۳۰.۱ درصدی فقر در ایران، یک‌سومِ شهروندان کشور قادر به تأمین نیازهای اساسی خود نیستند.

بر اساس این گزارش، نرخ فقر در ایران در سال ۱۴۰۲ به رقم ۳۰.۱ درصد جمعیت ایران رسیده و برآوردهای مرکز پژوهش‌های مجلس نشان می‌دهد این نرخ در سال ۱۴۰۳ نیز همچنان در سطح فعلی باقی می‌ماند.

نرخ فقر در ایران از سال ۱۳۹۷ افزایش چشمگیری داشته و از سال ۱۳۹۸ به ۳۱ درصد رسید. نگاهی به تحولات نرخ فقر در پنج سال گذشته نشان می‌دهد که این نرخ تنها در سال ۱۴۰۱ آن هم با اختلاف ۰.۳ واحد درصدی، کمتر از ۳۰ درصد بوده است.

کارشناسان می‌گویند به‌دلیل ثبات نسبی نرخ فقر در ایران طی چند سال، می‌توان گفت نرخ ۳۰ درصدی فقر در کشور تثبیت شده است.

تثبیت شدن نرخ فقر به این معنا است که درصد جمعیتی که زیر خط فقر زندگی می‌کنند، ثابت باقی می‌ماند و تغییری در شرایط زندگی آن‌ها دست‌کم در کوتاه‌مدت رخ نخواهد داد.

بر اساس تازه‌ترین بررسی‌های انتشاریافتهٔ مرکز پژوهش‌های مجلس، شکاف فقر (شرایط درآمدی فقرا نسبت به نرخ فقر) نیز در ایران نیز به عدد ۰.۲۸ رسیده است.

این شاخص که به اندازه‌گیری فاصله درآمدی فقرا تا خط فقر به دست می‌آید، توضیح می‌دهد که شانس خروج از بازه فقر برای فقرا افزایش یا کاهش یافته است. در واقع هرچقدر شکاف نرخ فقر افزایش یابد، فقرا شانس کمتری برای رهایی از فقر خواهند داشت.

این آمار نشان می‌دهد با وجود آنکه رشد اقتصادی یکی از اصلی‌ترین پادزهر‌های رشد فقر در یک اقتصاد است، نرخ فقر در ایران در حالی افزایش یافته که اقتصاد کشور در سال ۱۴۰۲ رشد ۴.۵ درصدی را تجربه کرده است.

نگاهی به شاخص‌های فقر نشان می‌دهد شکاف فقر از ۰.۲۸ در سال ۱۴۰۱ به رقم ۰.۲۷ در سال ۱۴۰۲ رسیده است. به عبارت دیگر در سال ۱۴۰۱ فقرا به طور متوسط حدود ۷۲ درصد خط فقر درآمد داشته‌اند اما در سال ۱۴۰۲ این رقم به ۷۳ درصد رسیده است.

در واقع با معیار خط فقر سال ۱۴۰۲ فقرا درآمد بیشتری نسبت به سال ۱۴۰۱ داشته‌اند، اما این افزایش درآمد جزئی بوده و برای خروج از فقر و کاهش نرخ فقر کافی نبوده است.

علل گسترش ریشه‌های فقر در ایران

کارشناسان معتقدند مهم‌ترین ریشه‌های گسترش فقر در ایران نابسامانی اقتصاد کلان و تورم‌های بالا و مزمن است.

آمارها حاکی است در یک دهه گذشته به دلیل تداوم وجود تورم‌های بالا، قدرت اقتصادی مردم هر سال به میزان چشمگیری کاهش یافته و موجب شده جمعیت فقرا افزایش یابد.

دلیل اصلی افزایش نرخ فقر در ایران، علیرغم رشد اقتصادی، سهم بالای نفت از رشد اقتصادی و به عبارت دیگر فراگیر نبودن رشد اقتصادی در ایران است.

به زبان دیگر، رشد اقتصادی در سال ۱۴۰۲ در ایران، فراگیر نبوده و دهک‌های پایین‌درآمدی از این رشد بهره‌مند نشده‌اند.

بر اساس آمارهای بانک مرکزی رشد اقتصادی ایران در سال ۱۴۰۲ با احتساب نفت معادل ۴.۵ درصد و بدون احتساب نفت ۳.۶ درصد بوده است.

بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس دربارهٔ افزایش نرخ فقر در ایران، سیاست‌های حمایتی دولت در سال‌های گذشته موفق نبوده و هزینهٔ عمل به تعهدات یارانه‌ای تنها به بار بزرگی بر روی دوش بودجه تبدیل شده است.

این مرکز با بررسی آخرین تحولات اقتصاد ایران تأکید کرده که سیاستگذار باید از بی‌عملی و به تأخیر انداختن دوری کند و سیاست‌های اصلاحات تدریجی را برای حل بخشی از ناترازی‌های موجود در پیش گیرد.

مرکز پژوهش‌های مجلس تأکید کرده که برای ناترازی انرژی، ناترازی بانکی، کسری بودجه و سیاست‌های تثبیت قیمتی باید راه‌حل‌های متناسب اتخاذ کرد.

بانک جهانی در سال ۲۰۱۸ اعلام کرده بود که حدود ۴۲۰ هزار نفر از مردم ایران، زیر خط فقر مطلق قرار دارند. همچنین بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس در سال ۹۷، بین ۲۳ تا ۴۰ درصد از کل جمعیت ایران زیر خط فقر به‌سر می‌برند.

صدای آمریکا: یک خبرگزاری وابسته به نهاد‌های امنیتی با مرور رخدادهای اقتصادی در دو دهه اخیر اعلام کرده است که افزایش فقر از سال ۱۳۹۷ به بعد شتاب بیشتری به خود گرفته و شاهد افزایش آمار فقر افراد شاغل هستیم. خبرگزاری تسنیم در این گزارش تاکید کرده که شرایط اقتصاد به گونه‌ای است که نیروی کار به‌عنوان موتور مولد کشور، قید کارگری را زده و سراغ شغل‌های دیگر می‌رود که بسیاری از آنها مشاغل کاذب است، این زنگ خطر را که سرآغاز شروع گسترش فقر در کشور است، بارها فعالان کارگری به صدا در آورده‌اند.

تسنیم به نقل از زهرا کاویانی، عضو هیئت علمی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی نیز نوشته است: «از سال ۱۳۸۵ به بعد به‌مرور نرخ فقر دارای روند صعودی می‌شود و در سال ۱۳۹۰ به حدود ۲۰ درصد می‌رسد.»

به گفته کاویانی خط فقر بر اساس آخرین محاسبات انجام‌شده، عدد برآوردی خط فقر یک خانوار ۳ نفره در شهر تهران در سال ۱۴۰۳ حدود ۲۰ میلیون تومان است. رقمی که تسنیم آن را با حداقل دستمزد کارگران در سال ۱۴۰۳ یعنی ۱۱ میلیون و ۱۰۷هزار تومان مقایسه کرده و نوشته تلاش برای کاهش نرخ فقر بی نتیجه بوده است.

احمد میدری، وزیر کار دولت نیز در این رابطه گفته کسانی که فقر مطلق دارند شاغل‌اند، اما درآمدشان کفاف نمی‌دهد.

زهرا کاویانی همچنین در یک نشست پژوهشی پیرامون فقر گفته بود که «احتمال خروج از فقر کاهش پیدا کرده، یعنی با کاهش پویایی فقر مواجه بودیم. اتفاقی که در چهار سال اخیر افتاده، این است که حدود ۵۰ درصد فقرا سه سال مداوم زیر خط فقر بوده‌اند.»

به گفته کاویانی خانواری که زیر خط فقر است، از هزینه‌هایش مثلا هزینه‌های کودکش می‌کاهد و سال بعد جبران می‌کند، اما خانواری که چند سال پیاپی زیر خط فقر است، ممکن است تصمیم بگیرد فرزندش ترک تحصیل کند یا کودک کار شود که در نهایت این منجر به فقر بین نسلی می‌شود.

فرشاد اسماعیلی، حقوق‌دان و کارشناس سازمان تامین اجتماعی نیز از زنانه شدن فقر در جامعه خبر داده و گفته بالای ۵۰ درصد زنان سرپرست خانوار در دهک اول و دوم هستند که ۷۵ درصد آنها یک تا سه نفر را تکفل می‌کنند و ۷۰ درصد آنها هیچگونه فعالیت اجتماعی ندارند.

روزنامه شرق نیز در شماره روز یکشنبه ۲۵ شهریور ماه نوشته بود که «تداوم روند فقر درآمدی نه‌تنها به‌ خودی‌ خود آسیب‌زاست و پیامدهای اجتماعی دارد، بلکه در جنبه فقر چندبعدی سرریز می‌کند و کودک بازمانده از تحصیل را فقیر آینده‌ خواهد کرد.»

شرق در گزارش خود تاکید کرده بود «چرخه فقر را تعمیق می‌کند و فقر بین‌نسلی به وجود می‌آورد؛ بنابراین پیش‌بینی می‌شود با تداوم وضعیت در آینده شاهد آمار بیشتری از فقرا و علاوه بر آن، وخامت وضعیت رفاهی آنان خواهیم بود.»

بی‌بی‌سی: «پاشو بیا اینجا. فقط خفه‌شو. اینا چهار نفر هستند با اسلحه. ماشین رو نگه داشتند.»

«مادرم پای تلفن بود، زنی ۶۸ ساله با موی سفید. چند ساعت پیش که از خانه بیرون رفت، آرایش داشت٬ با ناخن‌های لاک زده و کفش پاشنه‌دار. مادرم بعد از مهسا امینی دیگر رسما روسری سرش نمی‌کند. می‌گوید طبق اسلام بر زن یائسه و موی سفید من حجاب واجب نیست. اما صدایش آن روز پای تلفن به من خطر را منتقل کرد. منی که بعد از جنبش زن٬ زندگی٬ آزادی همه روسری‌هایم را دور ریخته بودم و می‌گفتم بر اعتقادم در هر شرایطی می‌ایستم.»

«آن لحظه فقط به مادرم فکر کردم. پدرم چند سال پیش فوت کرده و جز من کسی را ندارد. پیش مادرم رفتم. ماشین به دلیل نداشتن حجاب توسط چهار مرد موتورسوار با اسلحه توقیف شده بود. نیروی انتظامی نبودند، اما اسلحه آنها من را به سکوت وادار کرد. ماشین جریمه شد. یک هفته در پارکینگ توقیف ماند و از آن پس من روسری حریر کوچکی در کیفم به همراه دارم. ولی مادرم و خاله‌هایم همچنان بر همان رویه خودشان ماندند.»

این روایت دو سال گذشته زندگی‌ سارا، ۳۸ ساله از تهران با پوشش دلخواه‌اش است که با ما در میان گذاشته است. لحن سارا وقتی داستانش را تعریف می‌کرد٬‌ محکم و صریح بود: «هیچ‌کس نمی‌تواند برای دیگری تعیین تکلیف کند و حق آزادی انتخاب را بگیرد. این موضوع شامل نوع پوشش هم می‌شود که به نظرم از حقوق اولیه انسان‌هاست.»

سارا کریمی٬‌ مهاباد:

به یاد دارم زمانی که اگر حتی دکمه آخر مانتو بسته نمی‌شد یا اگر تا بالای زانو نمی‌آمد بی‌حیایی بود، اما الان نه تنها مانتو بی‌معنی شده، پیرهن و روپوش‌هایی که دکمه‌هایش بسته نمی‌شود و بالای باسن است، جایش را گرفته است

ساناز از مشهد:
مشهد فضای بسته‌ای برای حجاب داشت. بعد از جنبش مهسا در سال ۱۴۰۱ کم‌کم دختران بدون حجاب بیرون آمدند. این‌جا گشت ارشاد ندارد، اما مردم خودشان گشت ارشاد هستند. البته محله به محله متفاوت است. در خیابان‌هایی مثل وکیل آباد، احمدآباد و هاشمیه زنان آزادتر می‌گردند. اما در جاهایی مثل اطراف حرم و بلوار فردوسی به دلیل بافت مذهبی کم‌تر کسی بدون حجاب راه می‌رود.

شادی از کرج:
گذشته از تذکرات گشت ارشاد برای پوشش و حجاب، خیلی از مواقع توی تاکسی، کافه یا رستوران پرسنل و آدمهای عادی بهم تذکر حجاب میدن که خیلی آزاردهنده است. الان همه چیز از قبل از خیزش مهسا بدتر شده، چون من طعم یه آزادی تقریبی رو توی این مملکت چشیدم ولی مجبورم به اجبار تن بدم. اکثر مواقع وقتی بیرون میرم مردم تو خیابون بهم هشدار میدن که جلوتر گشت ارشاد ایستاده.

لیلا از قم:
حجاب انتخابی شده یعنی طیف وسیعی از زنان از انواع پوشش برای حجاب استفاده می کنند . قبلا بیشتر چادر بود اینجا اما حالا شاهد استفاده از سایر پوشش‌ها هم به طرز چشمگیری هستم. من خودم قبلا بیشتر چادری بودم ولی حالا از مانتو و روسری برای بیرون رفتن استفاده می‌کنم و احساس می‌کنم حال بهتری دارم و خوشحال ترم.

روژین از سنندج:
زن‌ها قبل از بیرون رفتن از خانه، خودشان را برای سناریوهای مختلفی که پیش‌رو دارند آماده می‌کنند، مخصوصا زمانی که طرح‌هایی مانند «نور» به اجرا گذاشته شد. وقتی احتمال می‌دادیم که شاید بازداشت شویم موبایل‌هایمان را پاک‌سازی می‌کردیم، داروهای واجبی که اگر نیاز بود بخورم همراهمان می‌بردیم و کارهایی از این دست.

مرجان از کرمانشاه:
یکی از مشکلات ما این است که هم باید با حکومت بجنگیم و هم با خانواده سنتی. در خانه پدر و برادر و شوهر و در خیابان گشت ارشاد و آمرین معروف. خیلی سخت است که در خانه هم امنیت نداشته باشی و مجبور باشی که خودت را سانسور کنی و خودت نباشی. من این زیست دوگانه را دارم. لباس‌هایی که من در تهران و کرج می‌پوشم را در کرمانشاه نمی‌پوشم.

مریم از بندرعباس :

سخت‌تر شدن شرایط برای رستوران‌ها را درک می‌کنم و برای اینکه کم‌تر تذکر حجاب در رستوران بگیرم و باعث پلمب آنجا نشوم٬ با دوستانم بیشتر سفارش بیرون‌بر می‌دهیم و کمتر بیرون می‌رویم.

رژنا از چابهار:

در پوشش زنان تغییرات زیادی به وجود آمده برای مثال تعداد زنانی که رو بند میزنند کمتر شده و تعداد افرادی که چادرهای نازک می‌پوشند و موهایشان را رها می‌کنند بسیار افزایش پیدا کرده و جامعه هم این مورد را به نوعی پذیرفته است.

مینا از تهران:

آلاله دخترم از ۹ سالگی نماز می‌خوانده و کسی یک تار موی او را ندیده بود، اما به یک‌باره در خانواده «کودتا» کرد و همه چیز برعکس شد. «اولش من به عنوان مادرش که حجاب دارم ناراحت شدم ولی کم‌کم رفتار و انتخابش را پذیرفتم. مادربزرگش هنوز به آلاله ایراد می‌گیرد ولی او دیگر حجاب ندارد و یک تنه جلوی کل خانواده ایستاده. راستش را بخواهید من از شجاعتش خوشم می‌آید.»

ما با ۱۸ زن از جمله از تهران تا بندرعباس، کردستان تا بلوچستان و مشهد صحبت کردیم تا ببینیم پوشش آنها در دو سال گذشته چه تغییری کرده است. تاثیر پوششی که انتخاب کرده‌اند بر زندگی روزانه‌ آنها چه بوده است؟ چه فشارهایی بر آنها وارد شده است؟ و واکنش حکومت و جامعه چه بوده است؟

برای حفظ هویت زنانی که با ما مصاحبه کردند، از اسامی مستعار در گزارش استفاده شده است.

همه این زن‌ها یک حرف مشترک دارند: «وضعیت حجاب به قبل برنمی‌گردد».

بسیاری از زنانی که ما با آنها صحبت کردیم به هم‌دلی شهروندان وقتی آنها را بدون «حجاب اجباری» می‌بینند و تغییر مسیر رفت و آمد برای روبه‌رو نشدن با گشت ارشاد اشاره کردند. این روایت‌ها از تغییر سبک زندگی بسیاری از زنان و مقاومت روزانه و جاری آنها در همه عرصه‌های عمومی حکایت دارد.

طبیعتا این گزارش صرفا مشاهدات و تجربیات این افراد را بازگو می‌کند و بازتاب‌دهنده همه جامعه ایران نیست ولی تصاویر و روایت‌های دیگری هم که از ایران به دست می‌رسد عموما حکایت از جابجایی جدی خطوط قرمز حاکمیت در ایران در مورد نوع پوشش مورد پذیرش‌اش دارد.

در میانه اعتراضات زن، زندگی، آزادی، ستاد امر به معروف و نهی از منکر، از پایان «مأموریت گشت‌های امنیت اخلاقی و اجتماعی» خبر داد، اما دیری نپایید که برخلاف انتظارها، قوه قضائیه لایحه «عفاف و حجاب» را تهیه کرد و به دولت ابراهیم رئیسی فرستاد. لایحه‌ای که به سرعت از طرف دولت به مجلس رفت و برای اجرای آزمایشی سه ساله تصویب شد، اما اجرای طرح به دلیل ایرادات شورای نگهبان، فعلا به تعویق افتاده است.

در این میان نیروی انتظامی ایران از ۲۵ فروردین ۱۴۰۳، طرحی به نام «نور» را برای برخورد با زنانی که حجاب اجباری را رعایت نمی‌کنند، در سطح خیابان‌ها به اجرا درآورد. این بار ون‌های سفید بدون آرم گشت ارشاد با مامورانی که می‌خواستند زنان را آنطور که بعضی از مردم توصیف می‌کنند «به زور به بهشت ببرند»، وحشت را به خیابان‌ها برگرداندند.

به قول آوا ۳۹ ساله از تهران حکومت حاضر نیست عقب‌نشینی کند، اما زنان هم مصمم‌تر هستند: «هزینه‌های زیادی دادیم به همین خاطر به عقب برنمی‌گردیم.»

سارا پشت فرمان نشسته و رانندگی می‌کند: «با خودت عهد بسته‌ای که چیزی به‌ نام روسری دیگر سرت نخواهی کرد تا اینکه برای تو هم روی موبایلت پیامک جریمه می‌آید. این زمانی است که فشارها را احساس می‌کنی. چند بار باید جلوی مردهای این سیستم بروی و از خودت دفاع کنی؟»

سارا، زن ۳۸ ساله‌ در تهران با صدایی محکم این جمله‌ها را می‌گوید تا اینکه لحنش کمی تغییر می‌کند و می‌گوید٬ «بالاخره ماشین من را هم گرفتند.»

ادامه متن: بی‌بی‌سی

بی‌بی‌سی: انتشار نامه فائزه هاشمی از زندان اوین واکنش‌های زیادی داشته است، نامه‌ای که برخی از زندانیان بند زنان را به ایجاد «فضای وحشت و خفقان» متهم می‌کند. برخی فعالان سیاسی که سابقه نزدیکی با جریان اصلاح‌طلبی را دارند از این نامه استقبال کرده و آن را هشداری مهم خوانده‌اند، اما برخی فعالان هم خانم هاشمی را به همدستی با «زندانبانان» متهم کرده‌اند.

عالیه مطلب‌زاده، عکاس و زندانی سیاسی سابق با اشاره به نزدیک بودن سالگرد کشته شدن مهسا (ژینا) امینی در بازداشت گشت ارشاد و همچنین اعتراض‌های اخیر در بند زنان اوین، از زمان انتشار این نامه انتقاد کرده است.

خانم مطلب‌زاده در شبکه ایکس نوشت:‌ «در نقد نامه اخیر فائزه هاشمی حرف بسیار است ولی موضوع مهم چرایی انتشار آن در سالگرد خیزش زن زندگی آزادی است.»

«در روزهایی که زندانیان زن اوین بیش از هر زمان مقابل احکام اعدام و سرکوب مضاعف زنان قد علم کرده و در این راه هزینه می‌دهند او به عمد نقش زندانبان و زندانی را با هم عوض کرده.»

در مقابل، احمد زیدآبادی، روزنامه‌نگار و فعال ملی-مذهبی که سابقه طولانی زندانی سیاسی دارد، نامه خانم هاشمی را به عنوان «صدای بی‌صدایان واقعی» تحسین و به سوابق اختلاف زندانیان سیاسی از جمله پیش از انقلاب ۱۳۵۷ اشاره کرد.

آقای زیدآبادی در کانال تلگرامی خود نوشت در آن زمان به دلیل فقدان نقد درونی میان زندان سیاسی، «پس از آنکه درهای زندان گشوده شد، مردم عادی، تک تک زندانیان سیاسی را بر دوش‌های خود گرفتند و با شور و شوق آنان را در شهر چرخاندند، غافل از آنکه چند ماه بعد، برخی از همین “قهرمانان” از شدت جاه‌طلبی شخصی و گروهی، به روی هم اسلحه خواهند کشید و به جای آزادی و دمکراسی و عدالت، جامعه را غرق خشونت و خونریزی خواهند کرد.»

محمد آقازاده، روزنامه‌نگار و پدر یک زندانی سیاسی سابق هم به پیامدهای اختلافات زندانیان سیاسی در دوران انقلاب ۱۳۵۷ اشاره کرد: «گفتن از دیکتاتوری بعضی از زندانیان خوفناک است.»

آقای آقازاده در شبکه ایکس نوشت:‌ «هرچند امکان راست آزمایی ادعاهای او را نداریم، اما این را می دانم بعد از سال ۵۷ بسیاری از ترورها ، اعدام و حبس‌ها حاصل درگیری آشتی ناپذیر بین زندانیان سیاسی قبل از انقلاب بود، باید این نامه را جدی گرفت.»

مهسا جزینی، روزنامه‌نگار و مترجم نیز مانند آقای آقازاده از دشواری سنجش اتهام‌های خانم هاشمی به دیگر زندانیان و ضرورت دسترسی به اطلاعات بیشتر گفته است.

خانم جزینی در شبکه ایکس نوشته است: «برای قضاوت درباره نامه فائزه‌‌ هاشمی نیاز به شنیدن روایت‌های بقیه و دیگران هم داریم. خط کلی روایت، فارغ از محل اتفاق، می‌تونه درست باشه چون تکرار زیست روزانه و جمع‌ها و گعده‌های دور و بر خود ماست، اما در جزییات، هرسوی ماجرا قطعا حرفهایی برای گفتن دارن. جزییات همیشه مهمند.»

پروانه سلحشوری، نماینده پیشین مجلس هم از این نامه استقبال کرد: «نوشتن دردنامه‌‌، نشانگر عمق عدم رواداری در جامعه‌ای است که حتی زندانیان تحمل عقاید یکدیگر را ندارند. بستر اجتماعی، سیاسی، فرهنگی و عدالت قضایی در ایران نیازمند جدی تحول، رواداری و مدارا است.»

واکنش‌های انتقادی نسبت به نامه فائزه هاشمی بیشتر از طرف کسانی ابراز شد که به جناح چپ سیاسی منتسب هستند.

خسرو صادق بروجنی، پژوهشگر اقتصادی و زندانی سیاسی سابق با اشاره به دهه‌ها مسئولیت‌های رده بالای خانواده هاشمی رفسنجانی در شبکه ایکس نوشت: «کسی که خودش و خانواده‌اش سال‌ها و دهه‌ها در تولید و بازتولید ساختار خودی-غیرخودی و فرهنگ حذف و سانسور نقش مستقیم و آمر و عامل داشته، برای نقد چنین اموری در ابتدا لازم است خودانتقادی بی‌رحمانه‌ای صورت دهد وگرنه دارد در زمین زندان‌بان علیه زندانی بازی می‌کند.»

توضیح ویدئو، «زندان در زندان»؛‌ نامه‌‌ فائزه هاشمی از زندان اوین

بعضی از چهره‌های نزدیک به حکومت هم از نامه خانم هاشمی استقبال کرده‌اند.

محمد فراهانی، سردبیر میزان، خبرگزاری قوه قضائیه، بخشی از این نامه را با عنوان «خبرسازی از طریق انتشار اخبار مبالغه‌آمیز و نادرست درباره افراد و وقایع داخل زندان» را در کنار مطلبی درباره مرگ یک زندانی سیاسی سابق همرسان کرده است.

آقای فراهانی در شبکه فیلترشده ایکس مطلبی از وبسایت میزان را درباره سارا دلدار بازنشر کرد که می‌گوید «خانم دلدار هنگام ورود به زندان لاکان رشت هیچگونه آسیب بدنی، جراحت و یا جای زخم‌های ساچمه روی بدن نداشته» و به علت بیماری کبدی درگذشته است.

این در حالیست که خانم دلدار پیش از درگذشتش، در اینستاگرام خود از «رنج» زندگی با ساچمه در بدن و سرش گفته بود.

فائزه هاشمی چه گفت؟

فائزه هاشمی در نامه‌ای که نسخه‌ای از آن به بی‌بی‌سی فارسی رسیده است فضای میان زندانیان در زندان اوین به تندی انتقاد و از «اصلاحات ساختاری» دفاع کرده است.

خانم هاشمی در این نامه، که تاریخ شهریور ۱۴۰۳ را دارد، نوشته است: «در این زندان آموختم که ما مبارزین طبلی توخالی و دیکتاتورهای حقیری بیش نیستیم. سرود آزادی و عدالت می‌خوانیم و در چرخه زندگی، ستم را بازتولید می‌کنیم.»

او می‌گوید تجاربش در زندان او را به شدت دچار تردید کرده است.

خانم هاشمی بدون آن که از شخص یا گروه مشخصی نام ببرد از «نظریه‌پردازانی از درون تهی» انتقاد کرده است و آنها را «دیکتاتورهای کوچکی»‌ خوانده که «آنچه را که سال‌ها با آن مبارزه کرده‌اند بر سر هم‌بندی‌های خود می‌آورند.»

او توضیح داده است: «به عبارت دیگر هم‌بندی (بخوانید گروه فشار داخل بند)، هم‌بندی را می‌پاید، برای او تعیین تکلیف و خط قرمز مشخص می‌کند، آزادی او را سلب می کند، به او انگ و تهمت می‌زند، او را تهدید می‌کند، آرای او را دور می‌ریزد، ضرب و شتم نثارش می‌کند، فضای وحشت و خفقان می‌آفریند. چرا؟ چون با او همراه نشده، یا نقدی بر او وارد کرده و پا روی سلطه و اقتدار او نهاده.»

فائزه هاشمی از «به ابتذال کشیدن مبارزه» انتقاد کرده و گفته است: «متأسفانه برخی مدافعین حقوق بشر زندانی نیز به این‌ها پیوسته‌اند. انگاری تقسیم کار کرده‌اند در سلطه بر دیگران ولی با نقش‌های متفاوت. وضعیتی که در اپوزیسیون در داخل و خارج کشور و در فضای مجازی نیز مشاهده می‌شود.»

صدای آمریکا: انتشار هزاران تصویر از کودکی کاربران ایرانی به همراه شرح عکس طنزآمیز در پلتفرم ایکس در واکنش به اظهار نظر یک کاربر در زمینه عادی‌انگاری سفر به اروپا، با نزدیک به ۴۰ میلیون بازدید، رکورد توجه به یک نوشته فارسی به ظاهر معمولی را در این رسانه اجتماعی شکست.

در روزهای گذشته یک کاربر تقریبا کم مخاطب با نام کاربری مستعار در رسانه اجتماعی ایکس در متنی کوتاه در نکوهش ایرانیانی که تصویری از مسافرت خود به خارج از کشور را در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌کنند، گفت که «یک مسافرت چیز خاصی نیست» و مدعی شد که «همه در بچگی‌شان حداقل یک بار به اروپا رفته‌اند.»

در واکنش به این اظهارنظر حدود ۱۵ هزار کاربر این متن را «کوت» کردند و عکس‌هایی از کودکی خود در ایران با شرح خیالی و طنزآلود یک سفر خارجی، منتشر کردند.

برخی از تصاویر منتشر شده کاربران در واکنش به این اظهارنظر، که اغلب عکس‌های کودکی آنها در دهه ۶۰ و ۷۰ خورشیدی است، کمبود امکانات تفریحی و پررنگ بودن مشکلات جاری جامعه – از جمله محدودیت آزادی‌های فردی و اجتماعی مانند حجاب اجباری و فقر – را بازتاب می‌دهد.

برخی کاربران نیز به اظهارات پیشین متناقض همین کاربر اشاره کرده‌اند که گفته بود: «حتی زورمان به خورد و خوراک نمی‌رسد، خانه و ماشین و تفریح و مسافرت که کلا خیلی وقت است فکرش را نمی‌کنیم.»

تصاویر منتشر شده در این زمینه، بیشتر مربوط به دوره‌ای از زندگی مردم در ایران است که بر اثر کمبود ارزاق عمومی، اجناس جیره‌بندی شده بود و شهروندان برای تهیه ملزومات اولیه زندگی با سهمیه کوپنی، گاه تا ساعت‌ها در صف‌های طویل منتظر می‌ماندند.

اقدام هزاران مخاطب در واکنش به این نوشته به ظاهر معمولی، موجب بالا رفتن شمار دنبال‌کنندگان این کاربر با نام مستعار شد و متن کوتاه او را به قابل توجه‌ترین نوشته به زبان فارسی در ایکس، با حدود ۴۰ میلیون بازدید تبدیل کرد.

هرچند برخی ناظران می‌گویند «روزمره‌نویسی» یکی از شیوه‌های مورد استفاده نیروهای سایبری جمهوری اسلامی برای جذب مخاطب و سپس هدایت جریان افکار عمومی در مواقع مورد لزوم است، اما برای برخی دیگر از مخاطبان، انتقاد از یک نوشته، بدون توهین و دشنام و صرفا با انتشار تصویرهای کودکی کاربران به همراه شرح طنزآلود را یکی از موارد مورد توجه درباره این رویداد آنلاین عمومی دانسته‌اند.

تبدیل نوشته یک کاربر به پربیننده‌ترین نوشته فارسی در ایکس که ادعا کرده هر ایرانی حداقل در کودکی یک بار به اروپا سفر کرده، در حالی است که مشکلات روزافزون معیشتی در ایران اعتراضات عمومی هرروزه را در پی دارد و با گسترش فقر و تنگدستی شهروندان، شمار کودکان کار در حال افزایش است.

همچنین، بررسی‌ها نشان می‌دهد که بر اثر فقر، جا ماندن کودکان از تحصیل به کلاس اولی‌ها رسیده است و هنوز بسیاری از دانش‌آموزان در آستانه سال تحصیلی ثبت‌نام نکرده‌اند.

صدای آمریکا: روزنامه شرق روز شنبه دهم شهریور در گزارشی خبر داد که محمد میرموسوی، فرزند نایب رئیس پیشین شورای شهر لنگرود، که در بازداشت نیروی انتظامی کشته شد، از ناحیه کمر هدف گلوله ماموران قرار گرفته بود.

این روزنامه با اشاره به ویدیوی مربوط به غسالخانه که محل اصابت تیر در کمر محمد میرموسوی را نشان می‌داد، اضافه کرد که اهالی منطقه که در بیرون پاسگاه «ناصرکیاده» لاهیجان، محل بازداشت این شهروند، تجمع کرده بودند، صدای شلیک تیر را شنیده‌اند.

شرق به نقل از یکی دیگر از ساکنان روستای ناصر کیاده نوشت: «سر درگیری و نزاعی که درگرفته بود، سیدمحمد را به درختی بسته بودند و ماشینش را آتش می‌زنند؛ «البته ماشین برای پدرش بوده است. بعد او را به پاسگاه می‌برند و آنجا هم او را به صندلی یا ستونی می‌بندند و با کابل و آهن و میله و باتوم کتکش می‌زنند و بر اثر همین ضربات او کشته می‌‌شود.»

هیرکانی، رسانه‌ حقوق بشر و محیط زیست البرز، گزارش داده بود که محمد میرموسوی، ۳۶ ساله و فرزند عبدالله میرموسوی، نایب رئیس پیشین شورای شهر لنگرود، در جریان یک درگیری با «افراد بسیجی» در روستای «بالا رودپشت»، از توابع شهر لاهیجان، به وسیله ماموران نیروی انتظامی پاسگاه «ناصرکیاده» «با ضرب و جرح» بازداشت و به این پاسگاه منتقل شد.

روزنامه شرق هم بدون نام بردن از «بسیج»، به نقل از اهالی محلی گزارش داد که طرف دعوای محمد میرموسوی «وابسته به یکی از ارگان‌ها» بوده و برای همین هم «دعوا بالا گرفته است» و ماشین محمد هم به آتش کشیده شده است.

روزنامه اعتماد گزارش داده که ماموران پاسگاه پس از حضور در محل درگیری «فقط محمد میرموسوی» را با خود برده‌اند.

این در شرایطی بوده که به نوشته شرق، یکی از هم‌محلی‌های محمد میرموسوی گفته «وقتی مأمورها می‌رسند دعوا فیصله پیدا می‌کند. اهالی به مأمورها می‌گویند شما بروید. در همین میان دعوای لفظی پیش می‌آید. ما که آنجا نبودیم اما بعضی‌ می‌گویند مأمورها بد حرف زدند و به محمد فحش‌های ناموسی دادند. بعضی هم می‌گویند سیدمحمد چون از دعوا هنوز عصبانی بوده خودش به مأمورها فحاشی می‌کند. مأمورها هم که می‌بینند دوباره جو دارد متشنج می‌شود، تماس می‌گیرند تا نیروی کمکی برایشان بفرستند».»

رسانه‌ حقوق بشری هیرکانی، زمان کشته‌شدن این شهروند در بازداشت ماموران انتظامی را روز شنبه، سوم شهریور، ذکر کرده است.

به گزارش روزنامه شرق، ماموران حکومتی به خانواده محمد میرموسوی گفته‌ بودند که از رسانه‌ای کردن خبر کشته‌شدن فرزندشان در بازداشت خودداری کنند.

هیرکانی هم گزارش داده است که دادستان شهرستان لاهیجان خانواده این شهروند را تهدید کرده و آنان را از هرگونه افشاگری منع کرده بود.

بر اساس این گزارش، دادستان لاهیجان حتی به خانواده این جوان کشته شده هشدار داده بود که در صورت انجام افشاگری، با پرونده‌سازی و بازداشت مواجه خواهند شد.

به گزارش روزنامه شرق، پنج مامور حاضر در پاسگاه «ناصرکیاده» به محمد میرموسوی گفته‌اند که «به مامور دولتی فحاشی کرده پس باید کتک بخورد.»

در پی انتشار گزارش‌ها دراین باره، نیروی انتظامی جمهوری اسلامی که ابتدا «حادثه فوت» محمد میرموسوی را ناشی از «هیجان» و «خشم» ماموران توصیف کرده بود، از عزل فرمانده پاسگاه ناصر کیاده و «بازداشت موقت» پنج تن از ماموران خاطی خبر داد.

درباره هویت و درجه نظامی ماموران خاطی بازداشت‌شده اشاره‌ای نشده است.

در این حال، با ادامه انتقادهای گسترده از عملکرد نیروی انتظامی و مطرح شدن رفتارهای مشابه از سوی این نیرو در سالیان گذشته در شبکه‌های اجتماعی، عزل حمید محمدی‌نسب، فرمانده انتظامی لاهیجان، در روز جمعه نهم شهریور نیز اعلام شد.

در اطلاعیه شماره ۳ مرکز اطلاع‌رسانی فراجا، فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی در روز جمعه، باز هم از کشته‌شدن محمد میرموسوی در بازداشت ماموران نیروی انتظامی تحت عنوان «فوت» یاد شده و تشخیص دلیل جان‌باختن او منوط به گزارش پزشکی قانونی شده است.

این مرکز در اطلاعیه خود از آنچه «خدمات شبانه‌روزی» ماموران پلیس نامید، تمجید کرد و کشته‌شدن این شهروند را «اتفاقی استثنایی» خواند.

دادستان کل کشور، محمدکاظم موحدی آزاد، هم روز شنبه «تمرد از دستور مامور نیروی انتظامی» را جرم دانست و گفت «همه دادستان‌ها وظیفه دارند از نیروی انتظامی دفاع کنند.»

تاکنون گزارش‌های متعددی درباره بدرفتاری ماموران حکومتی با بازداشت‌شدگان و شکنجه آنان در بازداشتگاه‌های جمهوری اسلامی منتشر شده است اما مقامات حکومت ایران شکنجه بازداشت شدگان را تکذیب می‌کنند.

این در شرایطی است که پس از کشته شدن محمد میرموسوی، شماری از کاربران شبکه‌های اجتماعی به سخنان حسن مفخمی‌شهرستانی، فرمانده نیروی انتظامی استان مازندران، در خرداد سال جاری اشاره کردند که به نیروهای تحت امرش دستور داده بود: «هر کسی در این استان هنجارشکنی کرد، به حکم قانون گردنش را بشکنید و پاسخش با من.»

فاطمه رجبی، روزنامه‌نگار، در مورد کشته شدن محمد میرموسوی با اشاره به عملکرد نیروی انتظامی نوشته است: «می‌دونید《جوجه کردن》یعنی چی؟ اگر نمی‌دونید از کسی که سر و کارش حتی در حد چند روز به آگاهی شاپور افتاده بپرسید تا قشنگ روانتون‌ بهم بریزه.»

در روزهای اخیر، شماری از فعالان مدنی و صنفی از جمله محمد حبیبی، فعال صنفی معلمان، که در گذشته زندانی شده بودند، تاکید کردند که شاهد زندانیانی بودند که در بازداشتگاه های نیروی انتظامی به شدت تحت ضرب و شتم و شکنجه قرار گرفته بودند.

فعالان و نهادهای حقوق بشری بارها به شدت از بدرفتاری با بازداشت‌شدگان و شکنجه آنان انتقاد کرده‌ و سازمان‌های بین‌المللی خواستار توقف این رفتارها شده‌اند.

حافظه تاریخی: اظهارات روزنامه‌نگاران، تحلیل‌گران و فعالان سیاسی در حمایت و دفاع از افزایش قیمت بنزین، قطع اینترنت و سرکوب و کشتار معترضان در جریان ناآرامی‌های #آبان۹۸ (۲۵آبان-۱۵آذر۹۸) #IranProtests

۱-مرتضی گلپور(ایران)، احسان مازندرانی، علی اصغر شفیعیان (انصاف نیوز)، پرهام قبادی (‌بی‌بی‌سی فارسی)، علی مرعشی

صدای آمریکا: با ادامه اعتراضات مسالمت‌آمیز پرستاران، کادر خدمات درمانی و پرسنل اورژانس در دست‌کم ۹ شهر اصفهان، نیشابور، بندرعباس، کرمانشاه، تهران، بوشهر، همدان، یزد و ایلام در روز سه‌شنیه ششم شهریور، ماموران حکومتی در بوشهر با تجمع‌کنندگان کارکنان اورژانس ۱۱۵ درگیر شدند و شماری از آنها را بازداشت کردند.

به گزارش کانال تلگرامی «اعتراض مدنی بازار»، شماری از پرستاران و کارکنان فوریت‌های پزشکی در بوشهر بازداشت شده‌اند.

تاکنون تعداد بازداشت‌شدگان مشخص نیست و مقام‌های امنیتی جمهوری اسلامی در این مورد اطلاع‌رسانی نکرده‌اند.

بر پایه تصاویر منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی، حضور ماموران جمهوری اسلامی در اعتراضات پرستاران تهران هم پررنگ بود که درصد بودند پرستاران معترض را پراکنده کنند.

با این‌حال، معترضان با تاکید بر ادامه اعتراضات تا تحقق مطالبات‌شان شعار دادند: «فکر می‌کنید امروزه، قرار ما هر روزه.»

پرستاران معترض در همدان هم با تجمع در مقابل ساختمان استانداری در این شهر شعار دادند: «وعده وعید کافیه، سفره ما خالیه»، «استاندار محترم، حمایت حمایت.»

شعارهای اعتراضی در تجمع پرستاران کرمانشاه هم تکرار شد. معترضان با در دست داشتن پلاکاردهایی خواستار «پرداخت شفاف تعرفه پرستاری» و «اجرای کامل قانون بهره‌وری طبق خدمات پرستاران» شدند.

در یزد هم پرستاران معترض در بیمارستان «صدوقی» اعتصاب کردند و با تحصن در راهروها شعار دادند: «پرستار می‌میرد، ذلت نمی‌پذیرد»

پرستاران در بیمارستان «عیسی ‌بن ‌مریم» در اصفهان هم شعار دادند: «اضافه کار ۲۰ تومن، خجالت خجالت»

در بندرعباس هم پرستاران معترض با تجمع در مقابل ساختمان استانداری هرمزگان شعار دادند: «وعده وعید نمی‌خوایم، ما حقمونو می‌خوایم» و «پرستار داد بزن، حقتو فریاد بزن»

پرستاران و کادر درمانی بیمارستان‌های دولتی با تاکید بر تحقق مطالبات صنفی و معیشتی خود از نیمه دوم مرداد اعتراضات و اعتصابات خود را دستکم در ۱۶ استان ایران تشدید کرده‌اند. بنا بر گزارش‌ها، تاکنون شماری از معترضان به اتهام «اخلال‌گر» بازداشت شده‌اند.

پرستاران به اجرا نشدن قانون تعرفه‌گذاری، اضافه‌کار اجباری و دستمزدهای ناچیز اعتراض دارند و می‌گویند وزارت بهداشت باید صدای‌ آنها را بشنود و مطالبات‌شان را برآورده کند.

تاکنون گروهی از تشکل‌های مستقل صنفی، کارگری، معلمان و بازنشستگان حمایت خود را از مطالبات پرستاران معترض ابراز داشته و از برخوردهای حکومتی با معترضان انتقاد کرده‌اند.

در همین حال، محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، روز سه‌شنبه عنوان کرد که «بخش اول مطالبات به‌حق پرستاران» به دانشگاه‌های علوم پزشکی پرداخت شده است. اما اشاره نکرد که در این مرحله چه میزان از مطالبات پرستاران پرداخت خواهد شد.

او قبل از این، مجموع مطالبات پرستاران را ۷.۵ هزار میلیارد تومان اعلام کرده و گفته بود «مصوب شده که تمام حق و حقوق و مطالبات‌شان در اسرع وقت پرداخت شود.» با این همه، وزیر بهداشت هفته گذشته گفته بود که «انتظارات مالی پرستاران را در حد توان کشور پیگیری می کنم.»

در سالیان گذشته، مقامات جمهوری اسلامی در واکنش به اعتراضات صنفی در ادبیات مشابهی، وعده تحقق آنها را داده‌اند. اما در عمل، بخشی از این وعده‌‌ها اجرا شده و یا اصلا تحقق نیافته‌اند.

به گفته محمد شریفی‌مقدم، دبیرکل خانه پرستار، «در طول ۱۰۰ سال تاریخ پرستاری مدرن ایران، برای اولین بار است که اعتراض به‌شکل دست کشیدن از کار اتفاق می‌افتد» و «وضعیت به‌جایی رسیده است که برای پرستار مهم نیست اگر اعتصاب کند اخراج می‌شود.»

بر اساس گزارش‌‌های منتشر شده در رسانه‌های ایران، برخوردهای امنیتی و اداری با پرستاران معترض ادامه دارد و آنها به دلیل پیگیری مطالبات صنفی خود تهدید می‌شوند. این تهدیدها حتی از زمان آغاز به کار دولت مسعود پزشکیان ادامه یافته است.

در این ارتباط، وب‌سایت «تجارت‌نیوز» روز دوشنبه پنجم شهریور نوشت: «مسئولان به جای اینکه در رفع مشکلات و احقاق مطالبات پرستاران تلاش کنند، با ارسال نامه و تماس‌های تلفنی دست به تهدید پرستاران زده و آنها را مجبور به ادامه کار در همین شرایط غیراستاندارد و غیرقانونی کرده‌اند.»

آقای شریفی‌مقدم در این مورد به تجارت‌نیوز گفت: «آنچه پرستاران مطالبه می‌کنند حقوق قانونی‌شان است و می‌خواهند قانون به‌درستی اجرایی شود» و افزود: «این رویه ناصواب تهدید و ارعاب نه‌تنها مشکلات را حل نمی‌کند که ممکن است به وخامت اوضاع بینجامد.»

او تاکید کرد: «تهدید پرستاران به کسر از حقوق در حالی که دریافتی یک پرستار در بسیاری از شهرها حتی کفاف هزینه رفت‌وآمد او به بیمارستان را هم نمی‌دهد چطور قرار است باعث بازگشت به کار پرستار شود.»

در همین حال، خبرگزاری ایلنا روز سه‌‍شنبه به نقل از نیروهای پیمانکاری اورژانس اجتماعی در مورد مشکلات معیشتی‌شان نوشت: «نه سختیِ کار به ما تعلق می‌گیرد و نه حتی پول اضافه‌کاری، جمعه کاری و حق تخصصمان را دریافت می‌کنیم.»

آنها گفتند: «همکاران مجرد با مدرک فوق لیسانس و دکتری کمی بیشتر از ۱۲میلیون تومان حقوق می‌گیرند و بیشترین حقوق برای یک فرد متاهل با حق اولاد و حق تاهل حتی به ۱۵ میلیون تومان هم نمی‌رسد..»

رادیوفردا: حکومت ایران، در تلاش برای مداخله در انتخابات آتی ریاست‌جمهوری آمریکا، از هکرها کمک گرفته و از طریق فیشینگ و با ایجاد پایگاه‌های اینترنتی حاوی مطالب جعلی به دو طرف ضربه می‌زند.

به‌گفتهٔ مقامات اطلاعاتی آمریکا و کارشناسان امنیت سایبری، هدف از کمپین گسترده جمهوری اسلامی ایران، تشدید بی‌اعتمادی به سیستم دموکراتیک ایالات متحده و سوءاستفاده از تعمیق شکاف‌های اجتماعی در این کشور است.

با نزدیک شدن موعد انتخابات آمریکا در آبان ماه پیش رو، هکرهای ایرانی متهم شده‌اند که برای دسترسی به حساب‌های پست الکترونیکِ هم دونالد ترامپ، نامزد جمهوری‌خواه و رئیس‌جمهور سابق، و هم کامالا هریس، رقیب دموکرات او، اقدام کرده‌اند و یک گروه که ظن این می‌رود با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مرتبط است، ستادهای انتخاباتی هر دو حزب را هدف حملات فیشینگ قرار داده است.

همچنین به‌گفتهٔ کارشناسان، شبکه‌ای از عوامل جمهوری اسلامی موسوم به «طوفان ۲۰۳۵» با به‌کارگیری چت‌‌جی‌پی‌تی (هوش مصنوعی) محتوای گمراه‌کننده و جنجال‌برانگیز به‌ویژه برای افراد محافظه‌کار یا چپ‌گرا تولید می‌کند و این خبرهای جعلی را از طریق شماری از پایگاه‌های اینترنتی و در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌کند.

سیمین کارگر، کارشناس ارشد «لابراتوار تحقیقات قانونی دیجیتال» (DFRLab) مستقر در واشینگتن، گفته است: «هدف اصلی این کارزار ایران ایجاد اختلاف و هرج‌ومرج و تضعیف یکپارچگی سیستم انتخاباتی آمریکا است.»

او در یادداشتی افزود: «اگر آن‌ها حتی در مقیاسی بسیار کوچک بتوانند موفق شوند، استدلالی برای ادعای دیرینه خود به دست خواهند آورد که گویا دموکراسی، “مفهوم معیوب غربی” است و حتی ایالات متحده که اغلب ایران را به تقلب در انتخابات متهم کرده، با جنجال‌های انتخاباتی روبه‌رو است».

موضوعات جنجالی

مرکز تحلیل تهدیدهای دیجیتال شرکت مایکروسافت (MTAC) دست‌کم چهار پایگاه اینترنتی را شناسایی کرده که در چارچوب «طوفان ۲۰۳۵» عمل می‌کنند تا «رأی‌دهندگان آمریکایی که از لحاظ عقاید سیاسی در مقابل هم قرار دارند را با مطالب تحریک‌کننده درباره نامزدهای ریاست‌جمهوری آمریکا، حقوق دگرباشان و مناقشه اسرائیل و حماس درگیر کند».

آمریکا و اتحادیه اروپا گروه حماس را یک سازمان تروریستی می‌دانند.

نام سه پایگاه اینترنتی که در گزارش مایکروسافت به تاریخ ۱۴ مرداد علنی شده، عبارت است از: Even Politics (evenpolitics.com)، Nio Thinker (niothinker.com) ، Savannah Time (savannahtime.com).

در میان رقابت تنگاتنگ بین دونالد ترامپ و کامالا هریس، پایگاه اینترنتی «ایوِن پولیتیک» بر موضوعاتی شامل جنگ جاری در غزه، تهدیدهای ادعایی علیه دموکراسی و نفوذ گروه‌های مذهبی متمرکز است و به نظر می‌رسد که بسیاری از مطالب آن علیه ترامپ است.

پایگاه اینترنتی «نیو تینکر» که اندکی پس از آغاز جنگ غزه در ماه اکتبر راه‌اندازی شد، اکنون کمتر به این مناقشه می‌پردازد و بیشتر انتخابات آمریکا را در کانون توجه خود دارد.

به‌گفتهٔ کارشناسان مایکروسافت، این پایگاه «مقالات طولانی در تمسخر ترامپ و توهین به او» برای «مخاطبان لیبرال» منتشر می‌کند. اما همین پایگاه حمایت قاطعانهٔ هریس از اسرائیل را مورد انتقاد قرار داده و مدعی‌ است‌ تیم والز، نامزد دموکرات‌ها برای معاونت ریاست‌جمهوری، «ارتباطات دیرینه» با دولت چین دارد.

مطالب جنجالی همچون نفوذ ابرشرکت‌ها و یا مهاجرت نیز در صدر موضوعات این سایت است.

«ساوانا تایم» به ظاهر از سوانا، یکی از شهرهای کلیدی برای رأی‌گیری در ایالت جورجیا، مطالب خود را منتشر می‌کند. به‌گفته دارن لینویل، یکی از مدیران «مرکز نوآوری و تحقیقات رسانه‌های خانواده وات»، این پایگاه با انتقادهای تند از کامالا هریس به‌ویژه سیاست‌های اقتصادی‌اش مشخصاً گروه‌های راست‌گرا را مخاطب قرار می‌دهد.

بیشتر مقالات منتشرشده در این سه پایگاه توسط «تیم خبرنگاران» نوشته شده، اما شرکت «اوپن‌ای‌آی» ۲۶ مرداد گزارش داد که «طوفان ۲۰۳۵» تولید اکثر مطالب خود را به هوش مصنوعی سپرده است.

«جعلی اما جذاب»

صاحب‌نظران معتقدند که از بسیاری جهات، راهبرد ایران برای اعمال نفوذ بر انتخابات آمریکا، دنباله‌روی از رویکرد روسیه است. مسکو در جریان انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۱۶ به کمک ترول‌های اینترنتی، شبکه‌های اجتماعی را با اطلاعات جعلی و محتوای تفرقه‌برانگیز پر کرده بود تا از دونالد ترامپ در برابر هیلاری کلینتون، نامزد دموکرات‌ها حمایت کند.

به گفته دارن لینویل، «مطالب پایگاه‌های اینترنتی ایرانی شبیه کمپین تبلیغاتی روسیه است که افرادی با گرایش‌های سیاسی چپ و راست را هدف قرار می‌دهد».

این کارشناس همچنین گفته است پایگاه‌های اینترنتی ایرانی از آنچه روس‌ها ایجاد کرده بودند پیشرفته‌تر است و با گذشت زمان بهبود یافته: «پایگاه‌های اینترنتی ایرانی با کیفیت قابل‌توجه درست شده. آن‌ها به وضوح با خلاقیت از قابلیت‌های هوش مصنوعی استفاده می‌کنند تا محتوایی جذاب برای مخاطبان خود تولید کنند».

او افزود: «آن‌ها در این پایگاه‌ها اطلاعات دروغین منتشر می‌کنند تا اختلاف‌های اجتماعی، تشدید و زمینه مساعدی برای دعواهای داخلی ایجاد شود».

به برآورد کارشناسان تهدیدهای سایبری «ماندینت»، اقدامات ایران برای اعمال نفوذ بر روند انتخابات آمریکا دست‌کم از سال ۲۰۱۸ و با استفاده از شخصیت‌های غیرواقعی برای جعل هویت خبرنگاران یا نامزدهای مجلس نمایندگان آمریکا آغاز شد و پس از ترور قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه پاسداران، در ژانویه ۲۰۲۰ در دوره ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ گسترش یافت.

به عنوان مثال، دو شهروند ایرانی به اتهام دست داشتن در عملیات سایبری برای اعمال نفوذ بر انتخابات سال ۲۰۲۰ که طی آن، دونالد ترامپ در مقابل جو بایدن شکست خورد، در آمریکا محاکمه شده‌اند؛ گفته می‌شود آن‌ها به رای‌دهندگان ای‌میل‌های تهدیدآمیزی ارسال کرده بودند.

«ماندینت» و کارشناسان دیگر می‌گویند ایران از طریق پایگاه‌های اینترنتی خود نظیر «ایون پولیتیک» کوشیده بود بر انتخابات میان‌دوره‌ای در سال ۲۰۲۲ نیز تاثیر بگذارد.

آژانس‌های اطلاعاتی آمریکا و کارشناسان تهدیدات سایبری می‌گویند که ایران در حال حاضر علاوه بر پلتفرم‌های رسانه‌ای از حملات هکری و فیشینگ برای ایجاد اختلال در انتخابات ریاست‌جمهوری آتی استفاده می‌کند.

کمپین انتخاباتی دونالد ترامپ روز دهم اوت دولت ایران را به هک برخی از ارتباطات داخلی‌شان متهم کرد که باعث آغاز تحقیقات فدرال شده است.

ارزیابی مشترک سه نهاد اطلاعاتی ایالات متحده که ۱۹ اوت منتشر شد، «فعالیت تخریبی فزاینده ایران در این دوره از انتخابات» را تایید کرد؛ در این گزارش از جمله به «تلاش‌ها برای به خطر انداختن کمپین انتخاباتی دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور سابق» اشاره می‌شود.

این گزارش در پی آن منتشر شده که مدیر اطلاعات ملی آمریکا در ماه ژوئیه احتمال داد که تلاش‌های تهران برای اعمال نفوذ بر انتخابات آمریکا «به آن دلیل است که رهبران ایران می‌خواهند از نتیجه‌ای که تصور می‌کنند تنش‌ها با ایالات متحده را افزایش می‌دهد اجتناب کنند».

با توجه به ترور قاسم سلیمانی، خروج یک‌جانبه آمریکا از توافق هسته‌ای با ایران و تیره شدن روابط بین دو کشور طی ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، بسیاری از کارشناسان معتقدند که تهران تمایلی برای بازگشت وی به کاخ سفید ندارد.

کمپین انتخاباتی ترامپ، هک‌هایی که ایران مقصر آن اعلام شده را «ناشی از خصومت‌های گذشته» دانست.

«فضای به‌شدت متشنج»

سیمین کارگر در یادداشت خود می‌نویسد که «متوجه شواهد کافی دال بر ارجحیت یک نامزد بر دیگری نشده است». اما به نوشته او، «با توجه به سیاست‌های دوره اول ترامپ در قبال ایران، منطقی است که تهران بخواهد به هر قیمتی از پیروزی او برای دومین بار جلوگیری کند».

در عین حال کمپین انتخاباتی هریس نیز هدف قرار گرفته است. براساس گزارش مشترک نهادهای اطلاعاتی آمریکا در ماه جاری، «مطمئناً ایرانی‌ها با اتکا به مهندسی اجتماعی و از راه‌های دیگر به دنبال افرادی بوده‌اند که مستقیماً به رقابت‌های انتخاباتی ریاست‌جمهوری هر دو حزب دسترسی دارند».

گروه تحلیلی تهدیدات سایبری شرکت گوگل در ۲۴ مرداد اعلام کرد که گروه هکری «ای‌پی‌تی ۴۲» از فیشینگ استفاده کرده تا به «ای‌میل‌های شخصی افراد وابسته به رئیس‌جمهور بایدن، معاون رئیس‌جمهور هریس و رئیس‌جمهور سابق ترامپ، از جمله کارکنان فعلی و پیشین دولتی» دسترسی پیدا کند.

به باور سیمین کارگر، تهران همزمان جمهوری‌خواهان و دموکرات‌ها را هدف قرار می‌دهد «تا در فضای به‌شدت متشنج بین گروه‌های اجتماعی مختلف تفرقه بیندازد و بر اختلاف‌ها بیفزاید».

او افزود: روسیه در سال ۲۰۱۶ از همین رویکرد استفاده کرده بود.

اما مهم‌ترین سؤال این است که آیا مداخلهٔ ایران بر انتخاباتی که در میان تضادهای شدید اجتماعی برگزار می‌شود، تأثیری داشته است؟

اطلاعات اندکی در مورد حملات هکری تأییدشده توسط نهادهای اطلاعاتی ایالات متحده وجود دارد و رسانه‌های آمریکایی اسنادی را که ظاهراً از درون کمپین انتخاباتی ترامپ ارسال شده بود، منتشر نکرده‌اند.

خود دونالد ترامپ در حساب کاربری خود در شبکه‌های اجتماعی نوشته است که این هکرها تنها اطلاعاتی به دست آورده‌اند که در معرض دید عموم بوده است.

دارن لینویل با اشاره به این‌که «هیچ‌کس در مورد پایگاه‌های مرتبط با طوفان ۲۰۳۵ صحبت نمی‌کند»، گفت: «به نظر می‌رسد که این پایگاه‌ها برای اهدافی راه‌اندازی شده‌اند تا به انتشار روایات‌هایی در آینده کمک کنند و هنوز نمی‌دانیم هدف مورد نظر چیست».

او افزود احتمالاً این هدف با نزدیک شدن به موعد انتخابات روشن خواهد شد.