اخبار

رادیوفردا: سه گروه حقوق بشری روز پنجشنبه ۱۹ خرداد از شرکت «متا»، مالک شبکه‌های اجتماعی اینستاگرام و فیس‌بوک، خواستند که در سیاست‌های مربوط به محتوای فارسی‌زبان برای ایران بازنگری کند.

گروه مدافع آزادی بیان «آرتیکل ۱۹» مستقر در بریتانیا همراه با گروه مدافع حقوق دیجیتال «اکسس ناو» و «مرکز حقوق بشر ایران» مستقر در نیویورک، در دیدار با یک مقام ارشد شرکت متا، از محدودیت‌های اعمال شده در اینستاگرام و فیس‌بوک برای اطلاع‌رسانی ایرانی‌ها در جریان اعتراض‌های اخیر شکایت کردند.

در هفته‌های اخیر گزارش‌های زیادی از ایجاد محدودیت توسط اینستاگرام بر پست‌های مربوط به اعتراضات ایران منتشر شده بود. از جمله این محدودیت‌ها می‌توان به حذف برخی پیام‌ها و ویدئوهای مربوط به تظاهرات اعتراضی اشاره کرد.

در حال حاضر، شبکه‌های اجتماعی تلگرام، یوتیوب، فیس‌بوک و توئیتر در ایران مسدود هستند و تنها اینستاگرام برای عموم ایرانی‌ها در دسترس است.

سه گروه مدافع حقوق بشر در دیدار با رئیس سیاستگذاری محتوای شرکت متا اعلام کردند که این شرکت باید خط‌مشی‌های مربوط به محتوای بالقوه حساس و نظارت انسانی و اتوماتیک را تغییر دهد.

آن‌ها افزودند که از «اعتماد و شفافیت» اینستاگرام نزد کاربران فارسی‌زبان کاسته شده است و متا باید اطمینان حاصل کند که «روش‌های تعدیل محتوای آن از حقوق بشر و آزادی بیان حمایت و محافظت می‌کند».

ایران طی هفته‌های گذشته ایران شاهد اعتراضات گسترده‌ای به افزایش قیمت‌ها و سوء مدیریت‌ها تحت حکومت آیت‌الله علی خامنه‌ای بوده است.

فعالان حقوق بشری از متا شکایت دارند که برخی از پست‌های اینستاگرامی آن‌ها با محتوای پوشش مستند اعتراضات مردمی را حذف کرده است که این باعث شده تا کاربران از دستیابی به منابع کلیدی برای اطلاع یافتن از حوادث ایران محروم شوند.

خبرگزاری فرانسه می‌نویسد در غیاب پوشش اخبار حقوق بشری در رسانه‌های داخل ایران، فعالان حقوق بشری انتظار دارند که شبکه‌های اجتماعی بستری برای اطلاع‌رسانی باشد.

اینستاگرام پیشتر نیز هشتگ «من شمعی روشن خواهم کرد» را که به یادبود قربانیان ساقط شدن هواپیمای اوکراینی توسط سپاه پاسداران راه‌اندازی شده بود به‌صورت موقت مسدود کرده بود.

این سه گروه مدافع حقوق بشر و آزادی بیان به شرکت متا گفته‌اند که برخی پست‌های اینستاگرامی حاوی شعار اعتراضی «مرگ بر خامنه‌ای» و شعار علیه دیگر رهبران جمهوری اسلامی حذف شده است.

شرکت متا در ژوئیه پارسال برخی استثناها در رابطه با انتشار شعارهایی از این دست را قائل شد و اخیرا نیز انتشار چنین شعارهایی در رابطه با تهاجم روسیه به اوکراین را نیز مجاز دانسته است.

این گروه‌های مدافع حقوق بشری با فراخوان برای هماهنگی در شرکت متا، ابراز نگرانی کردند که «فقدان این تفاوت ظریف… باعث حذف مشکل‌ساز پست‌ها یا پست‌های اعتراضی با ارزش خبری می‌شود که می‌تواند به طور مستقیم یا غیرمستقیم به تایید نقض حقوق بشر کمک کند».

گروه‌های یاد شده خواستار «شفافیت بیشتر» در فرآیندهای خودکار شدند، جایی که بانک‌های رسانه‌ای برای حذف خودکار محتوا بر اساس عبارات، تصاویر یا صداهای خاص عمل می‌کنند.

آن‌ها می‌گویند در پی ادعاهای مطرح شده در یک گزارش «بی‌بی‌سی فارسی» مبنی بر این‌که مقامات ایرانی تلاش کرده‌اند تا به عوامل فارسی‌زبان در یک شرکت پیمانکاری نظارت بر محتوا، مستقر در آلمان، رشوه بدهند، نگرانی‌هایی نیز «در مورد فرایندهای نظارت انسانی» مطرح شده است.

متا در آن زمان هرگونه ارتباط با حکومت ایران را رد کرد و گفت که ناظران مجموعه‌ای تصادفی از محتوا را بررسی می‌کنند تا ببیند آیا قوانین نقض شده است یا نه.
با استفاده از گزارش خبرگزاری فرانسه و سایت رادیو فردا/د.خ-ک.ر

رادیوفردا: شبکه اجتماعی اینستاگرام صفحه احمد علم‌الهدی، امام جمعه مشهد، را پس از انتشار چند پست در روز چهارشنبه، ۱۹ خرداد، مسدود کرد.

بنا بر اعلام روابط عمومی دفتر امام جمعه مشهد، این اقدام اینستاگرام در پی انتشار چند مطلب مربوط به «درگذشت مصباح یزدی و چند پست دیگر که ارتباطی با موضوعات مقاومت نداشته» انجام گرفته است.

روابط عمومی دفتر آقای علم‌الهدی توضیح بیشتری درباره پست‌های منتشرشده نداده و تنها اعلام کرده که اینستاگرام ابتدا اقدام به حذف این پست‌ها و سپس مسدود کردن صفحه او کرده است.

پیشتر نیز اینستاگرام چند پست منتشرشده درباره قاسم سلیمانی، فرمانده پیشین نیروی قدس سپاه را از صفحه امام جمعه مشهد حذف کرده بود.

این اولین بار نیست که اینستاگرام اقدام به مسدود کردن حساب کاربری مقامات ایران می‌کند.

این شبکه اجتماعی پیشتر حساب‌های کاربری علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران به دو زبان انگلیسی و فرانسوی را مسدود کرده بود.

اینستاگرام در صورتی که پست‌های منتشرشده در صفحات کاربری افراد را مغایر با پروتکل‌های خود تشخیص دهد، اقدام به حذف این پست‌ها یا بستن موقت یا دائم این صفحات می‌کند.

پست‌های مربوط به قاسم سلیمانی از جمله مواردی است که با واکنش اینستاگرام مواجه می‌شود.

ایران وایر: ماجرا از چند پست اینستاگرامی «امیر مقصودلو»، معروف به «امیر تتلو»‌ شروع شد. خواننده و آهنگسازی که می‌توان او را با توجه به مخاطبانش در شبکه‌های اجتماعی پرمخاطب‌ترین در میان جوانان دانست. در روزهای گذشته، تتلو پست‌هایی در صفحه‌ رسمی‌اش منتشر کرد که از دختران زیر سن قانونی دعوت کرده بود برای پیوستن به «حرم‌سرا»ی شخصی او ثبت‌نام کنند. بار اولش نبود اما این ماجرا این بار، به بسته شدن صفحه اینستاگرامش، ثبت‌ گزارش آزار آنلاین در پلیس بریتانیا و تشکیل کارگروه‌هایی از روزنامه‌نگاران، وکلا و فعالان حقوق بشری و دریافت گزارش‌های آزارگری او و طرفدارانش در دنیای واقعیت و شبکه‌های اجتماعی انجامید. اگرچه این کارزار همچنان ادامه دارد، اما «امیر تتلو» با وجود ممنوعیت حضورش در اینستاگرام، به اظهاراتش در کانال‌های دیگر شبکه‌های مجازی ادامه می‌دهد.

امیر تتلو چند ساعت پس از انتشار استوری‌های اینستاگرامی‌اش در دعوت از کودکان برای برقراری رابطه جنسی، استوری‌ها را پاک کرد اما پیش از آن، تصاویر استوری‌های او ثبت شده بود و آن‌قدر دست‌به‌دست شد تا در اختیار سازمان‌های حمایت از حقوق زنان، روزنامه‌نگاران و وکلای ایرانی و ترک قرار گرفت. حالا سخن‌گوی شرکت «فیس‌بوک» که شبکه اجتماعی «اینستاگرام» هم از آن اوست، به خبرگزاری‌ها گفته است: «ایمنی اعضا اولویت اصلی ماست و ما محتوایی که از کودکان بهره‌برداری می‌کند یا آن‌ها را به خطر می‌اندازد تحمل نمی‌کنیم. ما حساب امیر تتلو را به دلیل نقض سیاست‌های خود از کار انداختیم و او دیگر اجازه حضور در اینستاگرام را نخواهد داشت.»

صفحه اینستاگرام امیر تتلو هم‌زمان با کمپین رسانه‌ای، با پیگیری مستقیم دو سازمان «کندو» و «آرتیکل ۱۹» بسته شد؛ سازمان غیرانتفاعی «کندو» خدمات امنیت سایبری و حریم خصوصی را برای جوامع آسیب‌پذیر ارایه می‌دهد و سازمان «آرتیکل ۱۹» نیز در زمینه آزادی بیان و حقوق دیجیتال فعالیت می‌کند.

«نیما فاطمی» بنیان‌گذار سازمان کندو با اشاره به بسته شدن صفحه اینستاگرام تتلو به «ایران‌وایر»‌ می‌گوید: «تا الان بیشتر از ۲۰ اکانت اینستاگرام در همین رابطه مسدود شده‌اند و ما تا ریشه‌کن شدن این فساد و گرفتن تمام پلتفرم‌ها از این شبکه که دست به تخریب جامعه با گسترش فرهنگ تجاوز به کودکان برداشته، به فعالیت خود ادامه می‌دهیم. ما در خصوص امیر تتلو و موارد مشابه با فاجعه‌ای مواجهیم که تجاوز به کودکان و زن‌ستیزی را در جامعه عادی‌سازی می‌کند. قطعا گرفتن پلتفرم از چنین شخص و شبکه‌ای، قدم نخست است.»

این فعال امنیت دیجیتال معتقد است وظیفه اجتماعی همه شهروندان این است که با جلوگیری از گسترش چنین ویروسی، از آسیب به کودکان جلوگیری کنند: «درعین‌حال، بایستی در جهت آگاه‌سازی و آموزش عمومی، به جامعه‌شناسان و فعالان حقوق کودک و زنان فرصت دهیم تا در جهت بهبود سلامت جامعه، یاری دهند. خوشبختانه قوانین سختی علیه گسترش کودک‌آزاری وجود دارد و شبکه‌های اجتماعی هم آن را جدی می‌گیرند.»‌

نیما فاطمی هم مثل بسیاری از تحلیل‌گران در این مورد، یعنی کمپینی که علیه تتلو به راه افتاده، معتقد است پرداختن به این مساله منحصر به امیرحسین مقصودلو نمی‌شود: «مساله فراتر از یک فرد خاص است. او شاید تنها نوک یخی یک کوه باشد که از عدم آموزش کافی در فضای بسته ایران ‌و به قیمت تخریب زندگی و روح و روان آسیب‌پذیرترین اقشار جامعه، سودجویی می‌کند.»

در پیگیری‌هایی که برای بسته شدن حساب کاربری امیرحسین مقصودلو در اینستاگرام درگرفت، شخص دیگری هم نقش کلیدی داشت؛ «آزاده اکبری»، فعال حقوق‌بشر که همسرش «سروش هیچکس» خواننده و رپر معروف ایرانی از اولین افرادی بود که نسبت به پست‌های اینستاگرامی تتلو، واکنش نشان داد. تتلو از اکانت رسمی خود آزاده اکبری را مورد حمله‌های جنسی و جنسیتی قرار داد. آزاده اکبری در صفحه‌های خود در شبکه‌های مجازی مثل اینستاگرام و توییتر نسبت به استوری‌های تتلو واکنش نشان داده و اقدام او را کودک‌آزاری توصیف کرده بود.

طبق تحقیقاتی که در بریتانیا صورت گرفته است، تاثیرگذارترین محفل آنلاین برای آزار کودکان «اینستاگرام» معرفی شده است. مساله‌ای که آزاده اکبری در گفت‌وگو با «ایران‌وایر» عامل اصلی اعتراض خود می‌داند: «ما در برابر کودک‌آزاری قرار داریم و من مدام به کودکانی فکر می‌کنم که طعمه افرادی مثل تتلو می‌شوند. هدف ما این است که بگوییم نباید سکوت کرد و با شهادت دادن در این ‌خصوص می‌توان با کمک ابزارهای حقوقی و قانونی، در جهت دفاع از حقوق کودکان تاثیر گذاشت. در این چند روز عده‌‌ای از زنان داخل ایران با من تماس گرفتند که راهی برای رساندن صدا و اعتراضشان باشیم.»

اگرچه به خاطر ساختار قضایی و سیاسی جمهوری اسلامی ممکن است ثبت شکایت از موارد کودک‌آزاری و خشونت علیه زنان در ایران ثبت و پیگیری نشود، اما خارج از مرزهای ایران، این مسائل قابل‌پیگیری حقوقی هستند. همان‌طور که آزاده اکبری هم تاکید دارد: «اینجا دیگر ایران نیست که ساختار حقوق و قضایی به قربانی کمک نکند. در تعاریف بین‌المللی از حقوق کودکان و آزارگری آنلاین، اقدامات تتلو قابل‌پیگیری است و می‌تواند پاسخ بگیرد. برای همین با پلیس بریتانیا تماس گرفتم تا در دستگاه قضایی، اقدامات این فرد ثبت شود.»

این فعال حقوق‌بشر با مدارکی که از اقدامات تتلو در شبکه‌های اجتماعی علیه خود داشت، به پلیس بریتانیا گزارش داد: «حتی پلیس از من پرسید که سن قانونی داشتن رابطه جنسی در ایران چند است؟ گفتم ۹ سال! مامور پلیس شوکه شد و گفت «بهتر بود که نمی‌پرسیدم.» باورش شاید برای دیگران سخت باشد که کودکان در ایران از این سن مورد استفاده جنسی قرار می‌گیرند. از سوی دیگر برایم مهم بود که آزارگری آنلاین توسط این فرد به پلیس بریتانیا گزارش شود. استوری‌های او را درباره کودکان تحویل پلیس دادم و نام و مشخصات کامل او حالا در دستگاه پلیس به عنوان آزارگر ثبت شده است.»

گفته می‌شود مقصد امیرحسین مقصودلو بریتانیاست و برخی منابع گفته‌اند که او حتی ویزای این کشور را دارد. برای همین از نظر آزاده اکبری و کارگروه پیگیری رفتار اخیر تتلو در اینستاگرام و ثبت این مساله در دستگاه پلیس این کشور، موثر است.
همچنین برخی از اعضای وزارت کشور بریتانیا مشغول پیگیری وضعیت حقوقی او در همین خصوص هستند.

صفحه امیرحسین مقصودلو در اینستاگرام بیش از چهار میلیون مخاطب داشت که برای دومین بار بسته شد. صفحه تلگرامی او بیش از یک میلیون دنبال‌کننده دارد و برنامه‌های لایوش در یوتیوب با بیش از ده هزار بیننده، منتشر می‌شود. او ویدیوهایی در شبکه‌های اجتماعی داشته که در آن کودکان زیر سن قانونی حضور داشته‌اند. در تماس‌هایی که برخی زنان ساکن ایران که مورد آزار آنلاین قرار گرفته‌اند در تماس با کارگروه معترض به رفتار تتلو گفته‌اند: «وقتی به پلیس فتا مراجعه کردیم به ما گفتند که به خاطر داشتن عکس‌های بی‌حجاب در شبکه‌های اجتماعی خودمان مقصر شناخته خواهیم شد. ما هم پیگیری نکردیم.»

در پیغام‌هایی که این کارگروه در شبکه‌های اجتماعی دریافت کرده‌اند بسیاری خود را پدر و مادرهایی معرفی کردند که نگران فرزندان خویش هستند. تعدادی معلمان مدرسه هستند و برخی بدون عنوان هویت خویش، صرفا خواستار پیگیری بیشتر و اقدامات قانونی علیه امیر تتلو شده‌اند؛ و شماری هم بوده‌اند که صرفا فحاشی کرده‌اند.

هم‌زمان با کارزاری که برای بسته شدن حساب‌های کاربری امیرحسین مقصودلو در شبکه‌های اجتماعی به راه افتاد، روزنامه‌نگاران، سازمان‌های حقوق بشری و فمینیستی، وکلای ایرانی و ترک هم حاضر به همکاری شدند و با کارگروه‌های پیگیری این مساله ارتباط گرفتند.

«نوسین مونگو»، از روزنامه‌نگاران تاثیرگذار ترک در همان ساعات نخست انتشار استوری‌های تتلو در صفحه اینستاگرام، در حساب کاربری توییتر خود نسبت به این موضوع اعتراض کرد. گروه فمینیستی چپ در ترکیه هم نسبت به همین موضوع واکنش نشان داد. گروهی از روزنامه‌نگاران ترک در ارتباط با کارگروه پیگیری این ماجرا اعلام آمادگی کردند که اقدام اخیر تتلو را در رسانه‌ها منتشر کنند و از طریق سازمان‌های حقوق بشری پیگیر شوند. به‌تازگی «الحره» ازجمله رسانه‌های عربی هم گزارشی از بسته شدن حساب کاربری اینستاگرام تتلو منتشر کرد و این اقدام را دعوت به کودک‌آزاری خواند.

درعین‌حال،‌ وکلایی که در این خصوص پیگیری اقدام اخیر تتلو را پیش گرفته‌اند، می‌گویند ساختار قضایی ترکیه می‌تواند در مقابله با پست‌های امیر تتلو در راستای دعوت از کودکان برای پیوستن به «حرم‌سرا» اقدام قانونی انجام دهند. این گروه حقوقی هم وکلای ایرانی ساکن ترکیه هستند و هم وکلای ترک. همچنین عده‌ای از وکلای خارج از ترکیه و ایران هم اعلام آمادگی کرده‌اند که در این مساله همکاری کنند. از سوی دیگر، عده‌ای هم برای حمایت مالی اعلام آمادگی کرده‌اند.

به گفته وکلا پست‌های اخیر او می‌تواند ترویج «پدوفیلی» توصیف شود. پدوفیلی به فعالیت جنسی با کودکان گفته می‌شود.

پس از دعوت اعضای کمپین علیه اقدامات تتلو از کاربرانی که مورد آزار از سوی او و طرفدارانش قرار گرفته‌اند،‌ گزارش‌هایی هم به دست این کارگروه رسیده است. افرادی که مدعی شده‌اند در سال‌های اخیر مورد آزار آنلاین تتلو قرار گرفته‌اند. همچنین افرادی هم بوده‌اند که حاضر شده‌اند در خصوص آزارهایی که سال‌های پیش در خصوص آن‌ها اتفاق افتاده است، با تیم وکلا همکاری کنند. در کنار این موارد، کاربرانی هم بوده‌اند که از این حرکت تتلو دفاع کرده‌اند شماری از آن‌ها که عکس و هویت زنان را داشته‌اند خطاب به اعضای این کارگروه گفته‌اند بنا به میل خود، به امیر تتلو پیوسته‌اند یا در نظر دارند که این اقدام را عملی کنند.

به گفته اعضای این کارزار، پیگیری‌های حقوقی علیه امیر تتلو همچنان در جریان است؛ هم در جهت اقدامات قانونی و هم ادامه پیگیری‌ها برای اخراج او از شبکه‌های اجتماعی. آن‌ها معتقدند شرکت‌هایی مثل کمپانی‌های موسیقایی که با این خواننده همکاری می‌کنند، در حمایت از حقوق کودکان بایستی اقدامی موثر انجام دهند. آ‌ن‌ها همچنین از سازما‌ن‌های حقوق بشری و فعالان حقوق کودکان نیز دعوت کرده‌اند به این کارزار بپیوندند و نه‌فقط در خصوص امیرحسین مقصودلو، بلکه در رابطه با هرآنکس که در شبکه‌های اجتماعی کودکان را مورد حمله و آزار قرار می‌دهد یا زمینه این اقدام را فراهم می‌کند، پیگیری حقوقی انجام دهند.

دویچهوله: سپاه پاسداران و پلیس فتا پروژه برخورد با اینفلوئنسرهای اینستاگرام (که از آنها به عنوان شاخ‌های ایسنتاگرام هم یاد می‌شود) و گردانندگان صفحات پارتی در شهرهای مختلف را آغاز کرده‌اند.

در روزهای گذشته، تعدادی از چهره‌های معروف در اینستاگرام به شکل ناگهانی و هم‌زمان تمامی عکس‌ها و ویدیوهای بی‌حجاب خود را پاک و اعلام کرده‌اندکه با رضایت قلبی به طرح “سالم‌سازی فضای مجازی” پیوسته‌اند.

اکنون گزارش می‌شود که سپاه پاسداران و پلیس فتا پروژه برخورد با اینفلوئنسرهای اینستاگرام (که از آنها به عنوان شاخ‌های ایسنتاگرام هم یاد می‌شود) و گردانندگان صفحات پارتی در شهرهای مختلف را آغاز کرده‌اند.

براساس برخی گزارش‌ها، تعدادی از فعالان اینستاگرامی توسط پلیس فتا احضار شده‌اند و به آنها هشدار داده شده که نحوه پوشش خود را در فضای مجازی تغییر دهند و از این پس برای ادامه فعالیت و تبلیغات، باید حجاب اسلامی را رعایت کنند.

هم‌زمان، فعالیت برخی صفحات اینستاگرامی که به برگزاری پارتی و میهمانی و پخش زنده این مهمانی‌ها اختصاص داشتند، در روزهای گذشته متوقف شده است. گفته شده گردانندگان این صفحات بازدداشت و صفحات آنها مسدود شده است.

پیش از این نیز، سپاه پاسداران با جوانان فعال در اینستاگرام برخورد کرده بود. روابط عمومی اطلاعات سپاه فارس آذر ماه امسال خبر از دستگیری گروهی از گردانندگان صفحات پارتی در شیراز داد و اعلام کرد: «تعدادی از سرکرده‌های شبکه سازمان‌یافته ترویج فساد و فحشا با عنوان «دی‌جی بندها» که در زمینه تولید و اجرای موسیقی مبتذل و راه‌اندازی مراسمات مختلط و پارتی‌ها فعالیت می‌کردند دستگیر شدند.»

سابقه برخوردهایی از این دست به سال ۱۳۹۵ برمی‌گردد، هنگامی که سپاه شماری از جوانان فعال در صفحه‌ای به نام “بچه پولدارهای تهران” را بازداشت کرد. پس از آن، جوانان دیگری که از طریق مدلینگ به تبلیغ لباس در اینستاگرام می‌پرداختند و کسب درآمد می‌کردند، توسط سپاه پاسداران بازداشت شدند.

در خرداد ماه ۹۵ در شیراز ۱۲ دختر و پسر جوان توسط سپاه فارس به اتهام مدلینگ بازداشت شدند، مقامات سپاه فارس افراد بازداشت شده را عوامل پروژه “عنکبوت” و عضو “شبکه سازمان یافته نفوذ فرهنگی و ترویج فساد” معرفی کردند.

این برخوردها در شرایطی صورت می‌گیرد که بحث بر سر فیلترینگ اینستاگرام در هفته‌های اخیر به موضوعی جنجالی حتی در میان مقامات جمهوری اسلامی بدل شده است.

کریمی قدوسی نماینده تندرو مجلس، روز ۸ بهمن در مصاحبه‌ای گفت: « آذری جهرمی به من گفت اینستاگرام را به زودی فیلتر می‌کنیم.»

اما آذری جهرمی، وزیر ارتباطات در واکنش به سخنان کریمی قدوسی در توییتر خود نوشت: « نظر یک نهاد، نظر “حاکمیت” نیست. هیچ “امر حاکمیتی” بر انسداد اینستاگرام به دولت ابلاغ نشده است. در مجلس، به آقای کریمی قدوسی عرض کردم که چه نهادی برای اولین بار نسخه‌های فارسی را طرح و حمایت کرد و ما نقشی نداریم، نمی‌دانم چرا این سخنان را فیلتر کرده‌اند.»

در حال حاضر، اینستاگرام تنها شبکه اجتماعی پرطرفدار در ایران است که فیلتر نشده است. تلگرام که محبوب‌ترین شبکه اجتماعی و پیام‌رسان در ایران محسوب می‌شود سال گذشته فیلتر شد و به دیگر شبکه‌های اجتماعی فیلتر شده مانند فیسبوک و توییتر پیوست.

برخی از ناظران این شبکه اجتماعی را به ‌ویژه به دلیل تمرکزش بر عکس و ویدیو دریچه‌ای برای درک و شناخت چهره‌ای از جامعه ایران می‌دانند که در رسانه‌های رسمی غایب است.

در سال‌های اخیر، اینستاگرام به ابزاری برای تبلیغ محصولات، رستوران‌ها و فروشگاه‌ها بدل شده است و نقشی پراهمیت در زندگی اقتصادی جوانانی یافته که از این طریق کسب درآمد می‌کنند.

در ابتدا تعداد این جوانان معدود بود و تحت عنوان “واینر” در اینستاگرام و یوتیوب با ساخت کلیپ‌های طنز و از طریق تبلیغات کسب درآمد می‌کردند. اما به‌تدریج برخی نیز برای اینکه بتوانند از فضای مجازی کسب درآمد کنند به شیوه دیگری خود را در شبکه‌های اجتماعی مطرح کردند تا بتوانند فالوئرهای خود را افزایش دهند. به این جوانان “شاخ‌های اینستاگرام” گفته می شود، دلیل این نام گذاری شکل ظاهری این جوانان است، اکثریت آن‌ها دارای جراحی‌های زیبایی و آرایش‌های غلیظ هستند و پوشش‌های آزاد و مورعلاقه خودشان را دارند.

این جوانان عمدتا از طریق انتشار عکس و ویدیو از زندگی‌ شخصی خود در شبکه‌های اجتماعی مطرح شدند و به دلیل نبود محدودیت در فضای مجازی توانستند شروع به تبلیغات محصولات و برندهای کوچک ( محصولات آرایشی، بهداشتی، فرشگاه‌های لباس، عطر و رستوران‌ها) کنند. تبلیغ این محصولات در رسانه‌های رسمی در ایران یا ممنوع و یا بسیار گران است، به همین دلیل شرکت‌ها و فروشگاه‌ها نیز ترجیح می‌دهند کالای خود را با قیمتی کمتر در جایی تبلیغ کنند که مشتری کالا یا خدمات آنها در آنجا حضور دارند.

در سال‌های اخیر و در پی برخوردهای صورت گرفته، شماری از این چهره‌های فعال در شبکه‌های اجتماعی از ایران خارج شدند و به فعالیت خود در کشورهایی مانند ترکیه ادامه دادند.

دور جدید برخورد با شاخ‌های اینستاگرامی بدون جنجال رسانه‌ای آغاز شده، اما به نظر می‌رسد که تغییر ناگهانی صفحات اینستاگرامی در روزهای اخیر، حذف عکس‌ها و ویدئوهای بی‌حجاب و یا توقف کلی بعضی از این صفحات، اکنون همه را متوجه فشارهای تازه نهادهای انتظامی و امنیتی کرده است.

رادیوفردا: تنها ساعاتی پس از انتشار خبری مبنی بر احتمال فیلتر شدن شبکه اجتماعی اینستاگرام در ایران، وزیر ارتباطات در دولت حسن روحانی آن را تلاشی برای «انحراف افکار عمومی از مطالبه‌گری شفاف‌سازی سوءاستفاده‌کنندگان ارزی اخیر» دانست.

به گفته محمدجواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات، تلاش برای فیلتر کردن شبکه‌های اجتماعی در ایران خبر تازه‌ای نیست، آن هم در شرایطی که نه فیلتر، بلکه «رفع فیلتر» توئیتر «در انتظار» بررسی است.

روز سه‌شنبه، ۱۲ تیرماه، چند خبرگزاری از جمله خبرگزاری فارس به نقل از یک مقام عالی‌رتبه قضایی از احتمال فیلتر شدن شبکه اجتماعی اینستاگرام در کشور خبر دادند.

به گفته محمد مصدق، معاون اول دادستان کل کشور، فیلترینگ اینستاگرام در دستور کار این مقام قضایی قرار گرفته و دادستانی کل در غیاب شکایت خصوصی «به عنوان مدعی‌العموم به این موضوع ورود کرده است».

آقای مصدق دلیل این امر را «جمع‌آوری پول به بهانه کمک به افراد بی‌بضاعت» توسط بعضی از «سلبریتی‌ها» [اشخاص معروف] و «سوء‌استفاده از احساسات پاک مردم» عنوان کرد.

حجت‌الاسلام مصدق جزئیاتی در این باره ارائه نکرده است.

با این حال آقای آذری جهرمی تنها ساعتی بعد در یک پیام توئیتری این اظهار نظر را زیر سوال برده و صراحتاً آن را تلاشی برای «انحراف افکار عمومی» تعبیر کرد.

آن طور که آقای آذری جهرمی در این توئیت نوشته است: «موضوع پیگیری برخی برای “فیلتر” سرویس‌های مختلف اینترنتی تازگی ندارد. “رفع فیلتر” توئیتر در صف انتظار جلسه کارگروه تعیین مصادیق قرار دارد. آن چه تازگی دارد طرح یک موضوع قدیمی توسط برخی رسانه‌ها برای انحراف افکار عمومی از مطالبه‌گری #شفاف_سازی سوءاستفاده‌کنندگان ارزی اخیر است.»

اشاره وزیر ارتباطات به موج تازه‌ای در عرصه اجتماعی و سیاسی ایران برای «شفافیت» و «شفاف‌سازی» است که در پی مسئله افزایش بهای دلار در بازار ایران و رسیدن آن در ماه جاری به هشت هزار تومان آغاز شد.

این موج حتی به کابینه آقای روحانی هم رسید و دو عضو این کابینه را در برابر هم قرار داد: در حالی که وزیر صنعت با انتشار اسامی واردکنندگانی که ارز دولتی دریافت کرده بودند مخالف بود، وزیر ارتباطات بر این عقیده بود که «بخش خصوصی پاکدست» از انتشار چنین فهرستی حمایت می‌کند.

بر پایه همین عقیده، آقای آذری جهرمی در توئیتر اقدام کرد به افشاگری درباره کسانی که از دولت ارز ارزان گرفته و آن را به مصرفی جز آن چه تعهد کرده بودند رسانده بودند.

حتی یکی از پیام‌های «وزیر جوان» دولت با «پسند» یا «لایک» حساب کاربری حسن روحانی در توئیتر همراه شد و برخی از کاربران این موضوع را به معنای حمایت رئیس جمهور ایران از وزیر ارتباطات در مقابل دیدگاه وزیر صنعت ارزیابی کردند.

حال آقای آذری جهرمی می‌گوید که قوه قضائیه می‌خواهد با طرح فیلترینگ اینستاگرام «شفاف‌سازی» درباره «سوء‌استفاده‌کنندگان ارزی» را به بیراهه بکشاند.

دادستان کل کشور که ریاست کمیته تعیین مصادیق محتوای مجرمانه را بر عهده دارد در یک سال گذشته حمایتی قاطعانه و گسترده از فیلترینگ شبکه‌های اجتماعی کرده است.

این بخش از قوه قضائیه جمهوری اسلامی حتی تا آنجا پیش رفته است که در خردادماه سال جاری در برابر درخواست شماری از وزیران و نمایندگان مجلس برای رفع فیلتر توئیتر نیز ایستاد.

منابع: خبرگزاری فارس، توییتر، رادیوفردا/ ف. دو./ پ. پ.

آمدنیوز: کمیته فنی و حاکمیتی با مدیریت «آذری جهرمی» برای اعمال فیلترینگ بر تلگرام و شبکه‌های اجتماعی خارجی از متخصصان چینی و تیم «وی‌چت» دعوت به همکاری کرده است.

به گزارش منابع خبری «آمدنیوز»، تیم فنی و حاکمیتی برای اِعمال فیلترینگ بر پیام‌رسان تلگرام، با بودجه پانصد میلیارد تومانی و مدیریت «جواد آذری جهرمی» با نام سازمانی «جواد ناظری»، در حال برگزاری جلسات فشرده‌ی فنی برای اعمال فیلترینگ بر تلگرام و اینستاگرام در ایران هستند.

هم‌زمان، حکومت ایران از طریق سازمان امنیتی روسیه (اف اس بی) با فشار به مدیران شرکت تلگرام، تلاش می‌کنند به اطلاعات کاربران این پیام‌رسان محبوب دسترسی پیدا کنند که علی‌رغم صدور حکم دادگاه در روسیه، شرکت تلگرام زیر بار این فشار نرفته و به دادگاه‌های اروپایی برای نقض آزادی بیان شکایت کرده است.

«آذری جهرمی» وزیر امنیتی دولت حسن روحانی که یکی از نیروهای معاونت فنی وزارت اطلاعات بود و به دلیل انجام مفاسد متعدد از این وزارت اخراج شد، با نام سازمانی «جواد ناظری» اقدام به واردات غیرقانونی «کیف‌های شنود» از شرکت کمپیوت انگلستان و «دستگاه‌های شبیه‌ساز صدا» برای سازمان اطلاعات سپاه کرد. وی در ایران به «وزیر عدم ارتباطات» مشهور شده است.

علی‌رغم افشاگری‌های «آمدنیوز» از نوع فعالیت‌های غیرقانونی و «تحدیدکننده آزادی مردم» توسط این وزیر امنیتی در مردادماه ۱۳۹۶، مجلس دهم و لیست امید به این وزیر فاسد رأی اعتماد داد.

«جواد آذری جهرمی» با اختصاص بودجه پانصد میلیارد تومانی برای فیلترینگ تلگرام از کارشناسان سایبری چین و متخصصان فنی شرکت «وی‌چت» برای مقابله با تکنولوژی «بلک چین» شرکت تلگرام دعوت به همکاری کرده است. وی هم‌چنین کارشناسان «قرارگاه سایبری خیبر» متشکل از کارشناسان وزارت دفاع، وزارت اطلاعات، سازمان اطلاعات سپاه و وزارت ارتباطات نیز برای این فیلترینگ دعوت به همکاری کرده و مبالغ کلانی را به پیشنهادات کاربردی و حقوق و مزایای افراد اختصاص داده است.

بر اساس گزارش منابع خبری «آمدنیوز»، قرار است هم‌زمان تمامی شبکه‌های پیام‌رسان خارجی از جمله «اینستاگرام» در ایران فیلتر شود اما هدف‌گذاری اولیه برای فیلتر تلگرام تعیین شده است. این تیم در حال بررسی فنی برای مسدود کردن «وی‌ پی ان»ها در ایران هم‌زمان با فیلترینگ تلگرام و اینستاگرام در ایران است تا دسترسی مردم به پیام‌رسان‌های خارجی با برنامه‌ریزی قبلی به طور کل مسدود شود.

این طرح قرار است تا ابتدای تابستان سال‌جاری عملیاتی شود و به نظر می‌رسد اجرای آن همزمان با «خروج آمریکا از برجام» و «طرح کودتای نظامی سپاه علیه دولت حسن روحانی» عملیاتی خواهد شد.

در اعتراضات گسترده‌ی دی‌ماه مردم ایران، حاکمیت مجبور به فیلتر تلگرام در ایران شد که محمود صادقی به نقل از علی لاریجانی در توییتر خود نوشت که در این مدت کوتاه، بیش از ۳۰ میلیون تن از مردم از فیلترشکن برای دسترسی به این پیام‌رسان استفاده کرده‌اند.

در اسفندماه سال ۱۳۹۶، «جواد کریمی قدوسی» از سرداران سپاه و نماینده مردم مشهد که خواهر زاده‌ی او در سازماندهی تظاهرات علیه دولت روحانی در تجمعات دی‌ماه مشهد نقش اساسی داشت، از وجود اختلافات عمیق میان حسن روحانی و سپاه پاسداران پرده برداشت و گفت: حسن روحانی به دلیل فعالیت سپاه پاسداران علیه دولت وی، از اختصاص بودجه به این نهاد نظامی خودداری کرده و اظهار کرده «کشور تنها به یک ارتش نیاز دارد.»

هم‌چنین «محمدعلی پورمختار» دیگر سردار سپاه و رئیس کمیسیون اصل ۹۰ مجلس نیز در ۲۷ اسفندماه ۱۳۹۶ اظهار کرد: «اگر یک نظامی رئیس‌جمهور شود حتما می‌تواند کشور را از مشکلات نجات بدهد.»

هم‌زمان با فشارهای بین‌المللی بر ایران برای براندازی نظام فعلی و خواست اکثر مردم برای تغییر ساختار نظام، زمزمه‌ها برای کنار زدن حسن روحانی از ریاست دولت و انجام کودتای نظامی علیه وی در محافل امنیتی داخلی و میان مسئولان کشور شدت یافته که فیلترینگ شبکه‌های اجتماعی با همکاری «آذری جهرمی» وزیر امنیتی دولت روحانی در این راستا ارزیابی می‌شود.

ممکن است بودجه‌ی پانصد میلیارد تومانی فیلترینگ تلگرام، «مخفیانه» توسط سپاه و بیت رهبری یا «غیر آگاهانه» توسط دولت حسن روحانی به این‌کار اختصاص داده شده باشد.

پیش‌تر «آمدنیوز» هشدار داده بود که «آذری جهرمی» در اعتراضات سراسری دی‌ماه، با استقرار مخفیانه در مرکز سوئیچینگ سازمان اطلاعات سپاه، به تهدید مردم و رصد سایبری آنان اقدام کرده است که با اطلاع حسن روحانی از این موضوع و هشدار او به این وزیر فاسد، «آذری جهرمی» گفته بود: «من آتش به اختیارم و در این موارد به دستور آقا عمل می‌کنم.»

بی‌بی‌سی: پخش زنده اینستاگرام به کمک نامزدهای انتخاباتی ریاست جمهوری ایران آمده است

حدود یک ماه پیش، مالاکای، نوجوان ۱۳ ساله اهل ایالت جورجیا در اتاقش را قفل کرد و مقابل تلفن هوشمندش با یک تفنگ بازی کرد و عاقبت تصادفا به خودش شلیک کرد.

این اتفاق مقابل چشمان حدود چهل نفر از دنبال کنندگان حساب اینستاگرام او اتفاق افتاد. چند دقیقه بعد این چهل پنجاه نفر بیرون خانه جمع شدند تا ببینند چه اتفاقی افتاده است.

واقعیت همان بود که در اینستاگرام شاهدش بودند، مالاکای کشته شده بود.

جذابیت‌ مرگبار عرضه و ارائه زندگی خود، حالا از سلفی گذشته و به پخش زنده در اپلیکیشن محبوب اینستاگرام رسیده که چند ماهی است به آن افزوده شده است.

از پخش زنده اینستاگرام کسان دیگری هم استفاده کرده‌اند و خبرساز شده‌اند. مثلا به تازگی زنی روند عمل زیبایی‌اش را به صورت زنده برای دنبال‌ کنندگان حساب اینستاگرامش پخش کرد.

اما در ایران پخش زنده اینستاگرام فقط برای نوجوانان کاربرد ندارد. این روزها این امکان اینستاگرام به کمک نامزدهای انتخاباتی ریاست جمهوری آمده است تا نگاه کاربران شبکه‌های اجتماعی را به سوی خود و برنامه‌هایشان جلب کنند.

من سخنرانی پس از ثبت‌نام حسن روحانی و ابراهیم رئیسی دو نامزد انتخابات ریاست جمهوری ایران را همراه با چند هزار کاربر دیگر از طریق اینستالایو یکی از خبرنگاران حاضر در وزارت کشور تماشا کردم.

تلفن گاهی می‌لرزید و قاب تصویر جا به جا می‌شد اما سخنرانی تا آخر پخش شد و پرسش و پاسخ خبرنگاران و نامزدها را هم دنبال کردم.

نشست خبری محمود احمدی‌نژاد و حمید بقایی هم در وزارت کشور به صورت زنده و از طریق اینستاگرام پخش شد.

ستاد انتخاباتی حسن روحانی چند روز بعد از ثبت‌نام، تجمع انتخاباتی او را در قزوین روی اینستاگرام به صورت زنده پخش کرد و سخنرانی انتخاباتی ابراهیم رئیسی هم در مسجد حوری تهران به صورت زنده از طریق اینستاگرام پخش شد.

دست‌کم یکی از سخنرانی‌های محمدباقر قالیباف هم از طریق یکی از حساب‌های حامی ابراهیم رئیسی در اینستاگرام به صورت زنده پخش شده است.

تاکنون گزارشی از استفاده نامزدهای دیگر انتخابات ریاست جمهوری ایران از امکان پخش زنده اینستاگرام منتشر نشده است.

ستاد انتخاباتی حسن روحانی، رئیس جمهوری ایران بیش از سایر ستادها از پخش زنده اینستاگرام استفاده می‌کند.

در روزهای گذشته برنامه سخنرانی و پرسش و پاسخ اینترنتی برخی چهره‌های اصلاح‌طلب ایران که از حامیان حسن روحانی هستند، از جمله مصطفی‌ تاج‌زاده، عبدالله رمضان‌زاده و سعید شریعتی در اینستاگرام به صورت زنده پخش شد.

از نزدیکان به ابراهیم رئیسی نیز آگهی‌های سخنرانی زنده علی باقری و محمد حسن قدیری ابیانه تاکنون منتشر شده است.

در انتخابات اخیر مجلس ایران، تلگرام، نرم افزار ارتباطی و محوری بود. این اپلیکیشن هم فیلتر نشده و جذابیت خود را از دست نداده است. در هفته‌های آینده، هر چه بیشتر به روز انتخابات ریاست جمهوری نزدیک‌ شویم فعالیت هواداران نامزدهای ریاست جمهوری در فضای مجازی بیشتر خواهد شد و اینستاگرام هم به خاطر امکان پخش زنده‌اش سهم بیشتری در این انتخابات پیدا خواهد کرد.

کار پخش زنده اینستاگرام و شبکه‌های ویدئویی مستقل از صدا و سیما به این دلیل در ایران رونق گرفته که پس از روی کار آمدن حسن روحانی به مرور محدودیت‌های قانونی مربوط به سرعت اینترنت که در سال ۱۳۸۵ تصویب شده بود، کم‌رنگ شده و کاربران اینترنت توانستند سرعت اینترنت بالاتری را تجربه کنند.

خدمات اینترنت نسل سه، نسل چهار و اخیرا نسل چهار و نیم که در سال‌های اخیر بر روی تلفن‌های هوشمند ارائه می‌شود راه را برای مبادله آسان‌تر اطلاعات پر حجم‌تر مانند ویدئو و صدا باز کرده است.

آمار وزارت ارتباطات ایران که محمد جواد آذری جهرمی، معاون وزیر ارتباطات در اسفند ماه سال گذشته آن را اعلام کرد، می‌گوید که مشترکان اینترنت موبایل باند پهن که در سال ۹۲ تعدادشان ۳۰۰ هزار نفر بود اکنون به بیش از ۴۰ میلیون نفر رسیده است.

در قالب برنامه ششم توسعه، مربوط به سال‌های ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۰ نیز مقرراتی برای توسعه دولت الکترونیک تصویب شده است که بر اساس آن سرعت اینترنت باز هم افزایش پیدا خواهد کرد.

تنها شهروندان عادی در ایران نیستند که از مزایای افزایش سرعت و کیفیت اینترنت برخوردار می‌شوند، بلکه با گسترش این امکان، میزان نیاز و وابستگی سیاستمداران هم به صدا و سیمای جمهوری اسلامی کمتر خواهد شد و آنها برای رساندن پیام‌شان مجبور نیستند در قالب‌های این رسانه محدود شوند.

شهروندان عادی می‌توانند در مقابل دوربین پخش زنده اینستاگرام زندگی روزمره خودشان را نمایش بدهند و سیاستمداران می‌توانند وعده‌هایشان را برای هواداران‌شان تکرار کنند.

با این حال مناظره زنده نامزدها همچنان در صدا و سیمای ایران برگزار می‌شود و هنوز تا زمانی که اینترنت بخش عمده سهم رسانه را در ایران تصرف کند زمان باقی است.

تا سال‌ها انحصار رسانه‌ای ایران در دست صدا و سیمای جمهوری اسلامی بود، اما در سال‌های اخیر مجوز راه‌اندازی تلویزیون‌های ماهواره‌ای و اینترنتی متعددی صادر شده است که در این رسانه‌ها قوانین سختگیرانه سازمان صدا و سیما اعمال نمی‌شود.

بادهای تغییر سال‌هاست در حوزه رسانه ایران وزیده و امروز به لطف ماهواره و اینترنت، صداهای بیشتر و متنوع‌تری شنیده می‌شود.

دویچه‌وله: وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات ایران از اجرای آزمایشی فیلترینگ تلگرام و اینستاگرام خبر داد. به گفته محمود واعظی قرار است این فیلترینگ به صورت هوشمند صورت گیرد و به جای فیلتر کل شبکه، سانسور محتوایی اعمال شود.

محمود واعظی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات از برگزاری مناقصه “فیلترینگ هوشمند” اینستاگرام، تلگرام و سایر شبکه‌های اجتماعی خبر داد تا با اجرای این طرح به صورت هوشمند بر محتوای این شبکه‌های اجتماعی نظارت ‌‌‌شود.

وزیر ارتباطات ایران روز چهارشنبه ۲۱ بهمن (۱۰ فوریه) با اعلام این خبر افزود: «۱۱ دانشگاه در زمینه فیلترینگ هوشمند شبکه‌های اجتماعی در حال فعالیت هستند و به نتایج مطلوبی نیز دست یافته‌اند تا بتوان این طرح را به خوبی اجرا کرد.»

• به کانال تلگرام دویچه‌وله فارسی بپیوندید

او همچنین گفت اجرای آزمایشی فیلترینگ روی برخی از شبکه‌های اجتماعی انجام شده و ابراز امیدواری کرد که این فیلترینگ به خوبی عملیاتی شود.

پیش از این برخی کاربران نرم‌افزار ارتباطی تلگرام گفته بودند که هنگام ارسال بعضی از پیام‌ها خطاهایی دریافت کرده‌اند مبنی بر این که آنها نمی‌توانند و مجاز نیستند با توجه به پاره‌ای محدودیت‌های داخل کشور بعضی از پیام‌ها را ارسال کنند.

رسانه‌های ایران از این روش به عنوان فیلترینگ هوشمند یا محتوایی نام برده‌اند که بر اساس آن کاربران برای ارسال بعضی از پیام‌هایی که به نظر می‌رسد در آنها واژگان یا عبارت‌های مشمول فیلترینگ وجود دارد با محدودیت مواجه می‌شوند و پیام‌های واجد این کلمات را نمی‌توانند برای افراد دیگر ارسال کنند یا در گروه‌ها به اشتراک بگذارند.

بیشتر بخوانید: دولت با فیلترینگ تلگرام مخالف است، اما مناقشه ادامه دارد

پیش از این بارها مسئولان دولتی از جمله محمود واعظی، وزیر ارتباطات و فناوری ایران اعلام کرده بودند که شبکه موبایلی تلگرام فیلتر نخواهد شد.

اما اینک به نظر می‌رسد دولت روش دیگری را برای فیلترینگ در پیش گرفته تا از انتقاد فعالیت شبکه‌های مجازی نیز در امان بماند. همچنین این احتمال وجود دارد که با استفاده از این شیوه برخی شبکه‌های اجتماعی فیلتر شده، در دسترس کاربران قرار بگیرند و فیلترینگ محتوایی در مورد آن‌ها اعمال شود.