اخبار

بی‌بی‌سی: تصویر دانش‌آموختگان دانشگاه شریف که در شلیک به هواپیمای مسافری اوکراین جان باختند در این دانشگاه

انجمن اسلامی دانشگاه شریف در بیانیه‌ای حکومت و مقام‌های جمهوری اسلامی ایران را عامل “جنایات آشکار” و “دروغگو” خوانده و گفته از آنها “بیزار” است.
در این بیانه که در سالگرد شلیک به هواپیمای مسافری اوکراین صادر شده، آمده است: “واضح و شفاف اعلام می‌داریم که ما از شما بیزاریم؛ از عدم صداقت و دروغ‌گویی‌تان، از بی‌مسئولیتی و بی‌تدبیری‌تان، از تلی از جنایات بی‌پاسخ، که احدی حاضر به پذیرش مسئولیت‌شان نشده ‌است؛ و امروزه می‌بینیم همان کسانی‌که هرگز به آن مادر نگفتند سعید [زینالی] کجاست، اکنون ۱۷۶ تن را کشته و از پاسخ، طفره می‌روند.”
در جریان شلیک دو موشک به پرواز ۷۵۲ هواپیمایی اوکراین ۱۶ دانش‌آموخته دانشگاه شریف هم در میان ۱۷۶ سرنشین هواپیما کشته شدند.
اما بیانیه انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه شریف که در توییتر و تلگرام این انجمن هم منتشر شده فقط درباره این دانشجویان نیست و به مجموعه‌ای از رویدادهای “خونین” در دو دهه گذشته اشاره دارد؛ از جمله کشته شدن ندا آقاسلطان و محسن روح‌الامینی در جریان اعتراضات ۱۳۸۸ و کشته شدن محسن محمدپور، کودک کارگر و سایر معترضان آبان ماه ۱۳۹۸ و مفقود شدن سعید زینالی، دانشجویی است که در جریان اعتراضات تیرماه ۱۳۷۸ بازداشت و سپس ناپدید شد و از آن زمان تا کنون مادر و خانواده‌اش به دنبال او هستند.
در این بیانیه به نمایندگی از دانشجویان معترض دانشگاه شریف از مردم ایران به خاطر آنچه بر آنها گذشته، عذرخواهی شده است: “از پیشگاه مردم ایران عذرخواهی می‌کنیم که ما نتوانستیم… ما به‌عنوان بخشی از جامعه مدنی، وظیفه‌مان بوده تا در مقابل این گردن‌کشی‌ها و قلدری‌ها و خودکامگی‌ها، به‌اندازه ظرفیت و توان خود ایستادگی کنیم و حاکمیت را به پاسخگویی واداریم.”
دانشجویان انجمن اسلامی دانشگاه شریف در این نوشته تاکید کرده‌اند که با وجود فشار بر دانشجویان، بازداشت، تهدید و بازجویی که “راه را بر تنفس بسته” مقاومت خواهند کرد: “ما باز هم تا جایی که از قوت و قدرت ما برآمده ایستادگی کردیم و باز خواهیم‌کرد، تا روزی که خنده آزادی و عدالت و رفاه، در جای‌جای کشور شکوفه زند.”
این انجمن اسلامی منتقد حکومت ایران نوشته نمی‌توان در حکومت ایران انتظار پاسخگویی داشت چون به اعتقاد این انجمن ایران جایی است که ” جان مردمانش، گوی چوگان زمین بازی آقایان است” و “کافی است ایرانی باشی تا بتوان خونت را ریخت و از پاسخ‌گفتن ابا کرد.”

توضیح تصویر،از راست علی یونسی و امیرحسین مرادی دانشجویان نخبه شریف که گفته می‌شود “مجبور به اعتراف اجباری” شده‌اند

در حال حاضر دست‌کم دو دانشجوی دانشگاه شریف به نام‌های علی یونسی، دانشجوی نخبه و برنده مدال طلای المپیاد نجوم و امیرحسین مرادی بیش از ۱۰ ماه است که در بازداشت هستند.
این انجمن اسلامی تیرماه گذشته در بیانیه‌ای گفته بود که مقام‌های قضایی و امنیتی در جلسه‌ای با حضور مسئولان دانشگاه شریف و بعضی دیگر از تشکل‌های دانشجویی این دو دانشجو را آورده و “مجبور به اعتراف اجباری و بازجویی” در حضور همه کرده بودند.
دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف دی ماه گذشته چند روز بعد از سقوط هواپیمای مسافری در تجمعی خواستار پاسخگویی مسئولان درباره شلیک به هواپیما شدند که در آن تجمع هم شماری بازداشت شدند.
در مراسمی هم که در مسجد این دانشگاه برگزار شد، خسرو ملک، پدر مریم ملک دانش‌آموخته دانشگاه خواستار این شد که عاملان و آمران شلیک به هواپیما مشخص شوند. او گفته بود که دخترش “پرپر” شد و “چرا عاملان آن نباید محاکمه شوند؟”

رادیوفردا: «آن هواپیما موشک نخورده و همچنان دارد می‌رود. کسانی که توی هواپیما بودند، زنده‌اند و کسانی که مرده‌‌اند، ماییم؛ ما بازماندگان قربانیان هستیم که مرده‌ایم.»

همزمان با سالگرد شلیک موشک‌های سپاه پاسداران به پرواز ۷۵۲، جواد سلیمانی، همسر الناز نبیئی که از مسافران این هواپیما بود، در مصاحبه با رادیو فردا می‌گوید که همچنان منتظر بازگشت اوست:

«شاید ما در مرحله انکار باشیم. من با اینکه خانه جدید هم رفته‌‌ام، وسایل الناز را باز کرده‌ام. کفش‌هایش جلوی در است، لباس‌هایش آویزان است و دروغ می‌گویم اگر بگویم صددرصد این قضیه را پذیرفته‌ام. شاید کورسوی امید داشته باشم که یکی از همین روزها برگردد پیام بدهد که جواد، من فرودگاهم، بیا دنبالم. یا درِ خانه را بزند با چمدان‌هایش بیاید. هنوز چنین امیدی دارم و فکر می‌کنم خیلی از خانواده‌ها چنین امیدی داشته باشند. ولی واقع‌بینانه بخواهیم نگاه کنیم، دیگر چیزی نمی‌تواند آن‌ها را برگرداند.»

در پرواز ۷۵۲ هواپیمایی اوکراین که روز ۱۸ دی با شلیک دو موشک سپاه پاسداران سرنگون شد، ۱۷۶ نفر کشته شدند که ۱۴۶ نفر از آنها ایرانی بودند. البته کودک ۷ ماهه‌‌ای هم در میان قربانیان بود که پیش از به دنیا آمدن در رحم مادرش جان باخت.

الناز نبیئی، دانشجوی دکترای دانشگاه آلبرتا کانادا، یکی از مسافران بود که همسرش، جواد سلیمانی، «جنازه سوخته و پاره پاره‌شدهٔ» او را در پزشکی قانونی شناسایی کرد و به اتفاق پدر و مادر الناز، او را در زنجان به خاک سپرد.

او از حذف و غارت «سیستماتیک» می‌گوید: «وسایل قیمتی را در محل سقوط پرواز در شاهدشهر و در فرودگاه غارت کردند و قبل از این‌که تحقیقاتی انجام شود، بولدوزر انداختند. موبایل‌های جانباختگان تحویل داده نشد. آنها هم که تحویل داده شده، خرد و خاکشیر هستند. تبلت خدمه پرواز تحویل داده نشد. اینها برای تحقیقات خیلی می‌توانست کمک کند. برای پاک کردن جنایت خودشان این‌ها را تحویل نداده‌اند.

۸۴ ساک هم که در فرودگاه بار زده نشده بود غارت شد. آن‌ها دیگر دست مأموران فرودگاه بود. محل سقوط، مردم محلی غارت کردند. قاضی شهریاری سرپرست دادسرای جنایی به من گفت که کنار تابوت یک‌سری از وسایل همسرتان هست. رفتم تحویل بگیر،م چیزی به من ندادند و در پزشکی قانونی کهریزک، کسی که آنجا مشغول کار است، حلقه ازدواج را از دست همسر من کشیده و تحویل نداد. این اوج فساد و تباهی جمهوری اسلامی را نشان می‌دهد.»

مسئولان جمهوری اسلامی سه روز نخست بعد از ساقط کردن هواپیما با کتمان حقیقت، علت را سانحه هوایی ذکر می‌کردند اما پس از فشارهای بین‌المللی، فرمانده هوافضای سپاه عنوان کرد که هدف قرار دادن این هواپیما «سهوی» بوده و پدافند سپاه پاسداران آن را با یک موشک کروز «اشتباه» گرفته است.

جواد سلیمانی، همسر الناز نبیئی، می‌گوید که در یک سال گذشته هیچ نکته مثبتی را در عملکرد جمهوری اسلامی ندیده است: «من به‌شخصه هیچ انتظاری از جمهوری اسلامی نداشتم. ما خانواده‌ها گزارشی از ایران قبول نمی‌کنیم چون قاتل نمی‌تواند گزارش بدهد. وقتی موارد مختلف دیگری را که جمهوری اسلامی جنایتی انجام داده بررسی می‌کردیم، انتظار می‌رفت چنین رفتاری از آن‌ها ببینیم.

طبیعتا عملکرد جمهوری اسلامی و دروغ گفتن‌هایشان و انکارشان خانواده‌ها را آزار می‌دهد. چون چیزی که می‌تواند خانواده‌ها را آرام کند فهمیدن حقیقت است. یعنی این‌که بدانند دقیقاً آن شب چه اتفاقی افتاد و بعد از حقیقت هم، برقراری عدالت است. جمهوری اسلامی از همان بدو مشخص بود که اجازه این کار را نمی‌دهد، به خاطر اینکه این جنایت را سپاه پاسداران انجام داده و در سطح بالای سپاه پاسداران بوده. این‌طور نیست که یک مدیر میانی یا پایین بتواند یک سامانه پدافندی را نزدیک فرودگاه بگذارد.»

به گفته او «چون سپاه پاسداران در این قضیه دخیل بوده، مشخص بود که علی خامنه‌‌ای به عنوان فرمانده کل قوا اجازه نمی‌دهد در سطح بالا کسی مورد بازخواست قرار بگیرد، کما اینکه حاجی‌زاده [فرمانده هوافضای سپاه پاسداران] را سعی کردند در صدا و سیما به عنوان یک قهرمان ملی معرفی کنند.»

جواد سلیمانی می‌گوید: «ما همه آرزو می‌کردیم نقص فنی باشد و وقتی که مشخص شد موشک سپاه پاسداران بود، واقعاً یک بار دیگر هواپیما را زدند و داغش برای ما بیشتر شد. در آن دو سه روز (نخست) از حاجی‌زاده تا علی خامنه‌‌ای در جریان بودند که موشک زده شده. علی خامنه‌‌ای در حسینیه مشغول سخنرانی شاد از تحقق انتقام سخت‌شان بود و حاجی‌زاده در کنفرانس برای تشریح عملیات حمله به پایگاه آمریکایی، شاد و خندان بود.

دولت هم در تعامل کامل با سپاه سعی کرد این جنایت را مخفی کند. وقتی مدیرکل بررسی سوانح و برج مراقبت که زیرمجموعه‌های وزارت راه و دولت هستند خبر داشتند، یعنی دولت و سپاه در تعامل کامل با هم بودند و خانواده‌ها این‌ها را در کنار هم می‌بینند و فرقی قائل نیستند. فقط سعی کردند که دو سه روز به تأخیر بیندازند که به نوعی مردم را در حالت انتظار قرار دهند و یک مقدار خشم مردم فروکش کند و بتوانند شرایط را کنترل کنند.»

بعد از فاجعه ساقط کردن هواپیما، بسیاری از خانواده‌های جانباختگان تحت فشار قرار گرفتند که اعضای از دست رفته خانواده خود را شهید اعلام کنند و در بسیاری از موارد، ماموران امنیتی در خاکسپاری آنها حضور داشتند: «پیکرها که تحویل داده شد، به صورت سیستماتیک سعی کردند بسیاری از مراسم‌ها را مصادره کنند که کردند. سعی کردند بسیاری از جانباخته‌ها را در آن حال و هوایی که خانواده‌ها حال‌شان دست خودشان نبود در قطعه شهدا دفن کنند که کردند و بعد از همه این‌ها هم بازداشت و احضار و تهدید کماکان ادامه دارد. یعنی واقعاً من هیچ نکته مثبتی را در عملکرد جمهوری اسلامی نمی‌بینم که بگویم این‌جا درست عمل کرده. شما هر تکه‌‌اش را نگاه می‌کنید، فساد است و تباهی و وقاحت و بی‌کفایتی.

برای خود ما از بنیاد شهید و سپاه می‌آمدند و بعد گفتند که امام‌جمعه زنجان می‌خواهد نماز بخواند. ابتدا مخالفت کردیم اما یک سری خبرها می‌آمد که یک سری پیکرها دفن نشده مثل مرحوم مجتبی عباسپور در خوزستان که با نحوه دفن مخالفت کرده بودند و جنازه روی زمین مانده بود. اولویت ما دفن فوری بود و تصمیم بر این شد که صرفاً بچسبیم به تابوت تا پیکر دفن شود، اما چیزی که دیدیم یک مصادره همه‌جانبه بود. مثل نظامیانی که کشته می‌شوند خواستند مراسم بگیرند. فشار آوردند در قطعه شهدا دفن کنند. بالاخره خانواده مقاومت کردند و ما در قطعه خانوادگی دفن کردیم.»

مقامات نظامی و رسمی زنجان مراسم خاکسپاری الناز نبیئی را مصادره کردند

جواد سلیمانی بعد از اعتراض به مصادره مراسم خاکسپاری همسرش توسط جمهوری اسلامی در اینستاگرام شخصی خود، تحت فشار و مورد تهدید قرار گرفت: «فرمانده سپاه زنجان و نماینده علی خامنه‌‌ای در زنجان، خودشان را به عنوان صاحب عزا نشان می‌دادند و آنجا خوشحالم حرفی را که توی دلم بود به امام جمعه زدم. اگر نمی‌زدم، واقعاً دق می‌کردم. گفتم خیلی وقیح هستید که نمی‌گذارید مراسم خودمان را برگزار کنیم. از یزید هم وقیح‌تر هستید.

روز بعد یک شماره ناشناسی زنگ زد، ده صبح بود و گفت که از وزارت اطلاعات هستند که من بروم دفترشان یک سری توضیحات بدهم. بدون خداحافظی با خانواده به سمت تهران رفتم. در این فاصله از زنجان خیلی پیام می‌دادند که فلان‌جا رفتند؟ گفتند این هشدار است. این چه صحبتی بود با امام جمعه کرده. این چه پست اینستاگرامی گذاشته. از منزل پدر و مادرم زنگ زدند که شماره ناشناسی زنگ زده و سراغ تو را گرفته. اتفاقی هم نمی‌افتاد، صرفاً احتمالاً می‌خواستند یک تعهدی بگیرند. ولی من آدمی نبودم که بروم تعهد بدهم. شنبه بود که احضار شدم و زنگ زدند. یکشنبه از ایران خارج شدم.»

او اما دیگر نتوانست در خانه مشترکش با الناز زندگی کند: «خیلی خاطره داشتیم و خانه عجیبی بود. من سه چهار روز در آن خانه می‌ماندم و کلی خاطرات زنده می‌شد و حالم به گونه‌‌ای بد می‌شد که دوستانم می‌آمدند مرا می‌بردند خانه‌شان. سه چهار روز خانه دوستانم بودم، دوباره دلتنگ آن خانه می‌شدم و این سیکل ادامه داشت. با تراپیست‌‌ام صحبت کردم گفتند شاید دیگر صلاح نباشد در آن خانه باشی. اما حقیقت این است که من از اکتبر که به خانه جدید آمدم، فکر می‌کردم و بقیه هم فکر می‌کردند حالم بهتر شود ولی واقعا تغییر نکرد، چون چیزی تغییر نکرده. چون هیچ کسی بابت این جنایت چیز جدیدی نگفته. هیچ کسی مجازات نشده و آزار و اذیت جمهوری اسلامی هم به‌نحوی ادامه دارد.

اخیراً نزدیک سالگرد از طرف سپاه که خودش جنایت کرده یا بنیاد شهید می‌روند درِ خانه‌ها در می‌زنند و زنگ می‌زنند. خانواده‌ها را تحت فشار می‌گذارند یا بعضاً فرم‌هایی را که یک‌جوری اعلام رضایت برای دریافت غرامت است می‌گویند امضا کنید. خانواده‌ها اما هوشیار هستند و جواب نمی‌دهند. چیزی تغییر نکرده که حال من بهتر شود.»

و حالا یک سال پس این فاجعه، خانواده‌های جانباختگان همچنان خواستار معرفی و مجازات آمران و عاملان این جنایت هستند: «من و بسیاری از خانواده‌ها این حس را داریم که عزیزمان مظلومانه و ناجوانمردانه به قتل رسیده و می‌دانیم قاتل کیست اما قاتل به آزار و اذیت ادامه می‌دهد. اما ما ساکت نمی‌نشینیم. جمهوری اسلامی بداند که کل دنیا هم اگر ساکت بنشینند، خانواده‌ها هستند. صدر تا ذیل از شورای عالی امنیت ملی، فرماندهان سپاه و کسانی که جنایت را انجام دادند و انکار کردند من به‌شخصه از هیچ کدامشان نمی‌گذرم و تا آخر عمرم دنبال‌شان می‌کنم که پاسخگوی جنایت شان باشند و مجازات شوند.

هدف خیلی از خانواده‌ها مجازات آمرین و عاملین و کسانی است که این جنایت را رقم زدند. کسانی که این جنایت را مخفی کردند و کسانی که مراسم‌ها را مصادره کردند و خانواده‌ها را تحت فشار قرار دادند. همه باید پاسخ بدهند و مجازات شوند.»

بی‌بی‌سی: در آغاز شیوع کرونا آیت‌الله خامنه‌ای آمریکا را متهم به ساخت این ویروس کرده بود

آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر ایران، در یک سخنرانی زنده تلویزیونی گفت: “ورود واکسن آمریکایی و انگلیسی کرونا ممنوع است.”

آقای خامنه‌ای در عین حال آزمایش‌هایی را که در ایران برای ساخت واکسن کرونا انجام می‌شود ستایش کرد.

تاکنون چندین واکسن کرونا در کشورهای مختلف ساخته و تایید شده‌اند. از این میان تنها واکسنی که ساختش در شرکت‌های فایزر و بیون‌تک آغاز شد به تایید سازمان بهداشت جهانی رسیده است.

شرکت چینی فوسان فارما هم در ساخت و توزیع این واکسن مشارکت دارد.

رادیوفردا: سئول روز دوشنبه ۱۵ دی خواستار «آزادسازی فوری»‌ کشتی توقیف‌شده کره جنوبی در خلیج فارس توسط نیروی دریایی سپاه پاسداران شد.

ایالات متحده نیز اعلام کرد که در این موضوع با کره‌جنوبی «هم‌صدا» می‌شود و بر آزادی فوری کشتی مورد اشاره تاکید دارد.

نخستین بار روز دوشنبه رسانه‌های ایران از توقیف کشتی کره جنوبی در خلیج فارس توسط نیروی دریایی سپاه پاسداران خبر دادند. خبرگزاری صدا و سیما از قول «یک منبع آگاه» نوشت که این کشتی پس از توقیف، به یکی از بنادر ایران هدایت شد.

نیروی دریایی سپاه پاسداران نیز در اطلاعیه‌ای ضمن تایید توقیف کشتی کره جنوبی دلیل آن را «آلودگی نفتی و مخاطرات زیست‌محیطی» عنوان کرد. بر اساس اطلاعیه سپاه پاسداران، کشتی توقیف شده حامل ۷ هزار و ۲۰۰ تن اتانول بوده است و خدمه‌های دستگیر شده آن هم از ملیت‌های کره جنوبی، اندونزی، ویتنام و میانمار هستند.

وزارت خارجه کره جنوبی اعلام کرد که از امنیت خدمه این کشتی اطمینان یافته و اکنون خواستار آزادسازی آن است. وزارت دفاع این کشور نیز خبر داد که یک واحد از نیروهای دریایی ویژه مقابله با دزدان دریایی را به آب‌های مجاور تنگه هرمز اعزام کرده است.

از سویی یکی از سخنگوهای وزارت خارجه همچنین سخنگوی وزارت خارجه آمریکا به اقدام سپاه پاسداران در توقیف کشتی کره جنوبی واکنش نشان داد و آن را تلاش برای «اخاذی بین‌المللی» توصیف کرد.

این سخنگو که نامش فاش نشده است در بیانیه‌ای اظهار داشت: «رژیم (ایران) به عنوان بخشی از تلاش‌های آشکار آن برای اخاذی از جامعه بین‌المللی در راستای کاهش فشار تحریم‌ها، حقوق و آزادی‌ تردد دریایی در خلیج فارس را تهدید می‌کند.»

او افزود: «با جمهوری کره‌جنوبی هم‌صدا شده و از ایران می‌خواهیم که فورا این کشتی را آزاد کند.»

توقیف این کشتی همزمان شده است با سفر قائم‌مقام وزارت خارجه کره جنوبی برای گفت‌وگو درباره بدهی آن کشور به ایران.

سعید خطیب‌زاده، سخنگوی وزارت خارجه ایران، درباره بدهی کره جنوبی به ایران گفت که این موضوع به کندی پیش می‌رود و «از اتفاقاتی که تاکنون رخ داده است رضایت نداریم».

کره جنوبی در پی تحریم‌های آمریکا، پول نفتی را که از ایران خریداری کرده بود، بلوکه کرده و تهران از این منابع تنها می‌تواند برای خرید کالاهای انسان‌دوستانه از کره جنوبی استفاده کند. مقامات ایران میزان پول بلوکه شده را ۷ میلیارد دلار عنوان کرده‌اند.
با استفاده از گزارش رویترز و رادیو فردا/ آ.ت/ ک.ر

کیهان لندن: یکی از آنها به دیگران خیانت کرده است. در شب ۱۷ سپتامبر ۱۹۹۲، در برلین، در رستوران میکونوس، عده‌ای از افراد اپوزیسیون ایران نشست مشترکی دارند تا با هم مشورت کنند. صاحب رستوران، عزیز غ. هم در میان آنهاست. برخی از ایرانیان مخالف رژیم به این رستوران می‌آیند چون اینجا برای آنها محلی مطمئن و آرام است. دبیرکل حزب دمکرات کردستان ایران، سعید شرفکندی، به برلین آمده تا در کنگره جهانی احزاب سوسیالیست و سوسیال- دمکرات شرکت کند. او، بدون محافظ، در حال سخن گفتن و انتفاد شدید از رژیم تهران است. زبانش بسیار صریح و روشن است. عزیز، میزبانِ نشست، در حال رفت و آمد میان میزها و آشپزخانه است تا از مهمانان خود پذیرایی کند. دقایقی چند از ساعت ده شب گذشته است که «عزیز» به بیرون رستوران می‌رود تا به قول خودش هوایی تازه کند. زنی که در همسایگی رستوران زندگی می‌کند، او را می‌بیند و برای او دست تکان می‌دهد. تیم ترور هم می‌تواند او را ببیند، تیمی ‌که در انتظار یک علامت است.

دیتسایت می‌‌نویسد، این قتل‌ها تا امروز نیز از نظر سیاسی جنبه‌ی جنجالی دارد

عملیات با موفقیت انجام می‌شود

«عزیز» که روبروی شرفکندی نشسته و خودش از مهمانان با نوشیدنی و مشروب پذیرایی می‌کند، در یک لحظه از جا بر می‌خیزد، سخن شرفکندی را قطع می‌کند و با اشاره دست به سوی او می‌پرسد: «دکتر، یک آبجو دیگر بیارم؟»و پیش از آنکه شرفکندی بتواند پاسخی دهد، ساعت حدود ده دقیقه به یازده شب، یکی از دو مرد مسلحی که وارد رستوران شده بودند [عبدالرحمان بنی‌هاشمی‌ معروف به ابوشریف] فریاد می‌زند: «مادرقحبه‌ها!» ۳۰ گلوله شلیک می‌شود [از مسلسل ۲۶ گلوله و از کلت ۴ تیر]؛ گلوله‌ها به برخی از حاضران و به میز و دیوار اصابت می‌کند. هنگامی ‌که قاتل دوم [عباس راحیل] کلت خود را به سوی سر شرفکندی نشانه می‌رود و سه تیر [خلاص] به سر و گردن او شلیک می‌کند، شرفکندی غرق در خون هنوز روی صندلی نشسته است. پیرامون او، اجساد همرزمانی که بر زمین افتاده‌اند و خون و پسمانده‌های شام بر در دیوار دیده می‌شود. «عزیز» صدای اولین گلوله‌ها را می‌شنود و سپس خود نیز بیهوش می‌شود. او مورد اصابت دو گلوله قرار می‌گیرد: یکی به پایش اصابت کرده و گلوله دوم یکی از کلیه‌هایش را زخمی می‌کند.

اتاق عقبی رستوران میکونوس که به قتلگاه تبدیل شد؛ عکس از روزنامه «بیلد»

ترور رستوران میکونوس در ۱۷ سپتامبر ۱۹۹۲ بزرگترین عملیات تروریستی یک کشور بیگانه در خاک آلمان پس از جنگ جهانی دوم بود که موجی از خشم به وجود آورد. این ترورهنوز هم، تا به امروز، کابوس ایرانیان مهاجری است که از دست رژیم انتقامجوی خود فرار کرده و به آلمان پناهنده شده‌اند. رژیم اسلامی تهران با سنگدلی و بی‌رحمی ‌شدیدی در سراسر دنیا مخالفان خود را تحت پیگرد قرار می‌دهد و مجازات می‌کند. از نگاه تهران، هیچ ایرانی ساکن برون‌مرز که علیه نظام فعالیت می‌کند نباید احساس آرامش و امنیت کند. و این، پیام ترور میکونوس بود.

دادگستری در برابر دیپلماسی

پس از ترور میکونوس، میان دیپلمات‌های آلمان و ماموران پیگرد قضایی اختلاف و نزاعی بی‌مانند شکل گرفت. از یکسو، ماموران تحقیق خواهان شناسایی مجرمان و مجازات آنها بودند؛ و از سوی دیگر، سیاست خارجی آلمان، که پس از درگذشت آیت‌الله خمینی در تلاش برای از سر گرفتن رابطه‌ای نوین با رژیم ایران بود، هیچ علاقه‌ای به محکومیت روشن و آشکار رژیم تهران نداشت. یک اختلاف قدیمی ‌دستگاه دیپلماسی با قوه اجرایی و قضایی؛ اما با موضوعی نو و شدتی که سابقه نداشت. شرایط امروز اما به گونه دیگریست. امروز دادستانی آلمان در رابطه با سلیم خان چانگوشویلی (SelimchanChangoschwili) که در سال ۲۰۱۹ در منطقه تیرگارتن (Tiergarten) برلین، توسط ماموران روسیه به قتل رسید، انگشت اتهام خود را آشکار و روشن به سوی روسیه دراز کرده و از این راه وزارت امور خارجه و دستگاه دیپلماسی آلمان را مجبور به موضع‌گیری می‌کند. اما، برخلاف شرایط امروز، در آن زمان، در رابطه با ترور برلین، وضعیت چنین نبود و ماموران تحقیق می‌بایست تلاش فراوانی می‌کردند تا سرانجام موفق شوند خواست خود مبنی بر مجازات آمران و عاملان این ترور را به کرسی بنشانند. در پایان دادگاه [که حدود چهار سال طول کشید]، سران رژیم ایران و همچنین سازمان اطلاعات و امنیت‌اش به عنوان آمران ترور محکوم شدند و ضاربان [پنج تن] نیز احکام زندان گرفتند. اما در تمام این مدت، حتا تا پایان کار دادگاه، یک پرسش بسیار مهم همچنان بی‌پاسخ مانده بود.

جاسوس کیست؟!

بنا بر اطلاعات موثق سرویس اطلاعاتی آلمان (اداره کل ضداطلاعات آلمانBND )، ضاربان هنگام انجام عملیات ترور در رستوران میکونوس، یک منبع داشتند: فرد واسطه‌ای که بدون وجود او اصولا به راه‌انداختن این حمام خون ممکن نمی‌شد. این فرد، کی بود؟

در تحقیقات تازه، صاحب رستوران در مرکز توجه قرار دارد. او با این عملیات چه ارتباطی داشت؟

در شب ترور، علاوه بر یک گارسون [غیرایرانی] و صاحب رستوران [عزیز غ.]، در سالن عقبی رستوران، هشت مهمان ایرانی حضور داشتند [که چهار تن آنها به قتل می‌رسند].

گزارش مفصل دیتسایت از اطلاعات تازه درباره قتلگاه میکونوس

چند ماه پس از ترور، همه‌ی نگاه‌ها به سوی «عزیز» جلب می‌شود که خودش نیز در آن شب به شکل خطرناکی زخمی ‌شده و در ستیز با مرگ، در بیمارستان بستری بود. اما اصابت گلوله به او و بستری شدنش در بیمارستان هیچ دلیل قانع‌کننده‌ای برای اثبات بی‌گناهی او نبود زیرا ماموران تحقیق در نزد او [در رستوران] پول نقد پیدا کردند؛ پولی زیاد برای رستورانی ساده و کم‌درآمد مانند رستوران او. بعلاوه، او یکی از عوامل اصلی این ترور را [که محکوم به ابد شد] می‌شناخت. از نگر ایرانیان مهاجر، «عزیز» می‌توانست همان فرد واسطه یا جاسوسی باشد که نشست را لو داده بود. «عزیز» مورد شک ماموران تحقیق نیز بود وآنها تمام هنر و فن بازپرسی خود را به کار گرفتند تا هر چه هست از او بیرون بکشند. چهار متهم حکم زندان گرفتند [درواقع پنج متهم حکم زندان گرفتند]، اما سرنوشت فرد پنجم [در واقع ششم] چه شد؟

برای نوشتن این گزارش امکان گفتگو با «عزیز» فراهم نشد. او در تمام این مدت کاملا سکوت کرده است؛ اطلاعات درباره وی بسیار اندک است. اما دوستان پیشین او، خویشاوندان، ماموران تحقیق، وکلای مدافع، همراهان و همرزمان قدیمی ‌او، و همچنین شاهدان عینی ترور درباره او سخن می‌گویند؛ و برخی از آنها برای نخستین بار.

مصاحبه‌کنندگان می‌خواهند ناشناس بمانند، اما همگی آنها اطمینان دارند که او «همان فرد جاسوس است». از جلسات دادگاه، که تقریبا سه سال و نیم به درازا کشید، صورت‌جلسات و نوشته‌های بسیار با تمامی جزئیات وجود دارد باضافه انبوهی از پرونده‌ها و همچنین اظهارات شاهدان به زبان‌های فارسی و آلمانی. از درون بررسی تمام این اسناد و اظهارات و… تصویر دیگری از «عزیز» و نقش و مسئولیت احتمالی او در رابطه با این کشتار جمعی در ۲۸ سال پیش در شهر برلین، خیابان «پراگ»، به دست می‌آید.

یک زندگی از دزفول تا برلین

هنگامی ‌که «عزیز» در سال ۱۹۵۱ در شهر دزفول، در استان خوزستان در جنوب ایران به دنیا می‌آید، شاه هنوز حکومت می‌کند. او دارای یازده خواهر و برادر است و در نتیجه از همان ابتدا باید با کمبودها بسازد و کنار بیاید. اگر بستنی می‌خریدند، دوازده قاشقک لازم بود و هنگامی ‌که هنداوانه را به دوازده بخش تقسیم می‌کردند، از آن چیز زیادی نصیب او نمی‌شد. به دلیل این کمبودها، او در هر فرصت مناسبی که دست می‌داد، به اموال دیگران دست‌درازی می‌کرد، به ویژه آنچه مربوط به پوشاک می‌شد. او تلاش می‌کرد زندگی را سپری کند و با آن به گونه‌ای کنار بیاید.

«عزیز» درسش را نیز به پایان نمی‌رساند و در یک کارخانه تولید کیسه‌های پلاستیکی مشغول به کار می‌شود. او اوقات فراغت خود را با برادرش که فردی بسیار سیاسی بود، می‌گذراند. آنها از زاویه‌ی نگاهی بسیار چپ و رادیکال با رژیم شاه مبارزه می‌کردند. در آن دوران، در زمان محمدرضاشاه پهلوی، برای اینگونه فعالیت‌های سیاسی زندان‌های سنگینی وجود داشت. آن زمان، از اعضای خانواده آنها، سه برادر و یک خواهر زندانی سیاسی بودند. همراهان و همرزمان پیشین «عزیز» که در زندان با او هم‌بند و هم‌سلول بوده‌اند، از او به عنوان فردی بی‌سواد، دنباله‌رو و «غیرسیاسی» یاد می‌کنند. او علاقه‌ای به کتاب نداشت، اما آدم با حجب و حیایی بود که همواره جوک می‌گفت. او اهل ورزش بود. در زندان تمرین می‌کرد تا با دست و پا از دیوار راست بالا برود. می‌گفت از این راه می‌توان از همه موانع عبور کرد.

«عزیز» پس از بیرون آمدن از زندان با «عسل»، همسر آینده‌اش، آشنا می‌شود. سال‌ها بعد، به هنگام ترور برلین، آنها از هم جدا می‌شوند. به همین دلیل رابطه میان این دو مهم است. عده‌ای از دوستان پیشین خانوادگی آنها می‌گویند «عسل» هم اهل مطالعه زیاد بود و هم خودش شعر می‌گفت، اما برای «عزیز» رابطه جسمی ‌اهمیت به مراتب بیشتری داشت. در حالی که «عسل» نمی‌خواست نقش یک زن خانه‌دار را بازی کند،‌ «عزیز» از او می‌خواست که به پخت و پز در خانه و شستشوی لباس‌ها برسد. دوستان و آشنایان پیشین می‌گویند «عزیز» همسرش را نمی‌فهمید و در حضور دیگران می‌گفت که «عسل» حتا با خریدن یک جفت کفش نو هم راضی نمی‌شود. با اینهمه آنها با وجود تمام اختلافات و سلیقه‌های متفاوت تصمیم می‌گیرند با هم از ایران فرار کنند.

در سال ۱۹۷۸ شاه ایران سقوط کرده و آیت‌الله خمینی پس از پیروزی انقلاب اسلامی یک دیکتاتوری جدید بر پا می‌کند. یک حکومت اسلامی که چپ‌ها را تحت پیگرد قرار می‌دهد و آنها را قلع و قمع می‌کند. برادر سیاسی و فعال «عزیز» از راه کوه فرار می‌کند و خود را به پاریس می‌رساند. «عزیز» با حیا و نجیب راه راحت‌تری انتخاب می‌کند. او برای خودش، همسرش و دو فرزندش پاسپورت تهیه می‌کند و با هواپیما به ترکیه می‌روند. در این زمان پسرش شش و دخترش سه سال دارند. آنها با تهیه اوراق شناسایی جدید خود را به آلمان می‌رسانند و با هواپیما وارد فرودگاه برلین «شونه فلد» [فرودگاه برلین شرقی] می‌شوند و از آنجا در سال ۱۹۸۷به برلین غربی می‌آیند؛ همانسالی که رییس جمهوری ایالات متحده آمریکا، رونالد ریگان، در برابر دروازه «براندنبورگ» در این شهر سخنرانی می‌کند و می‌گوید: «آقای گورباچف، این دیوار را از میان بردارید».

در برلین، «عسل» و «عزیز» ابتدا از این خانه پناهندگان به خانه‌ای دیگر و سپس نزد دوستان خود می‌روند و سرانجام در منطقه کرویتزبرگ (Kreuzberg) یک آپارتمان کوچک اجاره می‌کنند. دیوار برلین فرو می‌ریزد و «عزیز» برلین شرقی را کشف می‌کند. دوران پر تلاطمی ‌بود و او به شیوه همیشگی‌اش این دوران را پشت سر می‌گذارد. پول عوض می‌کند؛ پول آلمان شرقی را؛ دوستانش او را در خیابان «کودام» در برلین غربی می‌بینند که پرسه می‌زند و چشم‌اش به دنبال دختران است. او شب‌ها اکثرا دیروقت به خانه می‌آید. تا اینکه در سال ۱۹۹۱ رستوران میکونوس را در برلین، خیابان «پراگ» پلاک ۲، در منطقه ویلمرزدورف (Wilmersdorf) می‌خرد؛ رستورانی که بعدا به محل رفت و آمد برخی از اعضای اپوزیسیون تبدیل می‌شود. خرید رستوران ‌برای زندگی زناشویی آنها به زهر تبدیل می‌شود. «عزیز» اغلب بجای رفتن به خانه، در همان رستوران می‌خوابد. فرزندان آنها هم که در این فاصله هفت و یازده ساله شده‌اند در رستوران بازی می‌کنند و برخی اوقات هم حتا به کمک و پذیرایی از مشتریان می‌پردازند.

گام به سوی گنداب

اولین تماس بیرونی و قابل رؤیت «عزیز» با رژیم تهران در «هفته سبز» [نمایشگاه بین‌المللی محصولات کشاورزی و دامداری] در برلین اتفاق می‌افتد. او، آنگونه که خودش در برابر دادگاه می‌گوید، با کاظم دارابی در غرفه ایران آشنا می‌شود. دارابی، این مرد خپله و کوتاه مامور وزارت اطلاعات وامنیت جمهوری اسلامی ایران است که با ماموریت از سوی کنسولگری یا سفارت، در نمایشگاه‌ها برای جمهوری اسلامی غرفه برپاکرده یا مراسم عزاداری عاشورا، تظاهرات روز قدس یا مراسمی ‌دیگر را سازماندهی و برگزار می‌کند تا از این راه برای رژیم تهران هوادار جمع کند. اما توجه دارابی بیش از همه به فراریان ایرانی و مخالفان رژیم تهران است. «عزیز» با همان رفتار غیرسیاسی همیشگی‌اش، از چیزی هراس و ترس ندارد. او از دارابی درباره وضعیت ایران می‌پرسد و از او مواد غذایی می‌خرد. دارابی چند سال بعد به عنوان یکی از عوامل اصلی ترور میکونوس از سوی دادگاه محکوم [به حبس ابد] می‌شود.

در سال ۱۹۹۲ تماس‌های «عزیز» با ایران افزایش می‌یابد. از تهران به او تلفن می‌شود؛ مردی به نام «‌هاشمی» ‌که دارای روابط بسیار نزدیکی با رژیم ایران است چندین بار به خانه آنها تلفن می‌کند. خود «عزیز» و چندین شاهد در برابر دادگاه این امر را تایید کرده‌اند. هنگامی ‌که یکبار «عسل» به تلفن ‌هاشمی ‌پاسخ می‌دهد، یعنی، در خانه گوشی را برمی‌دارد و بعد به همسرش می‌دهد، «عزیز» وانمود می‌کند که ‌«هاشمی» ‌را نمی‌شناسد. اما، اندکی بعد، ناگهان ‌«هاشمی» ‌در برابر در آپارتمان ایستاده است؛ به درون می‌آید و همراه «عزیز» در اتاق نشیمن به گفتگو می‌نشینند. او با خودش از ایران زعفران و پسته آورده است. «عزیز» بعدا در توضیح آمدن این مهمان ناخوانده‌ی عجیب و غیرعادی به خانواده‌اش می‌گوید که او [هاشمی] می‌خواهد برای ما پاسپورت‌های اصل ایرانی، پاسپورت‌هایی که تقلبی نیستند، تهیه کند. و همسرش [عسل] با تعجب از خود می‌پرسد: « این شخص چرا و به چه دلیل برای ما هدیه آورده و چرا می‌خواهد به ما پاسپورت‌های اصل ایرانی بدهد؟!»

عزیز بعدا نیز در ارتباط با دیدار «هاشمی» هر بار از سوی دوستانش، همسرش و همچنین در بازپرسی و دادگاه مورد پرسش قرار می‌گرفت. بازپرس‌ها از اینکه صاحب رستوران نمی‌تواند هیچ چیز را به خاطر بیاورد، سرخورده می‌شوند.

پس از چندی زندگی مشترک «عزیز» و «عسل» پایان می‌یابد و او در تدارک ترک برلین است. فضا، فضای پایانِ رستوران میکونوس است. وی در برابر دادگاه می‌گوید که چند هفته پیش از ترور تلاش کرد توسط چند بنگاه معاملات ملکی برای رستورانش خریدار پیدا کند. اما، پیش از فروش، همان شبی را سازماندهی کرد که همه چیز را تغییر می‌دهد.

پس از جنایت

در هفدهم سپتامبر ۱۹۹۲ نشست برخی از اعضای اپوزیسیون ایران با شرفکندی در رستوران میکونوس برگزار می‌شود. «عزیز» همه چیز را آماده کرده است. او، چند روز قبل، به همراه یک نفر دیگر، شرفکندی را از فردوگاه [تگل Tegel] به هتل می‌برد. در شب هفدهم سپتامبر، هشت تن از اعضای اپوزیسیون در رستوران حضور دارند و «عزیز» غذا و نوشیدنی سرو می‌کند. مهمانان بی‌خبر از همه جا نشسته‌اند و گفتگو می‌کنند. از درون رستوران به عاملان ترور ‌تلفن می‌شود [تلفن آنها یکبار زنگ می‌زند] و تیم ترور مطلع می‌شود که مهمانان در رستوران حضور دارند. اینکه چه کسی به آنها ‌تلفن کرده، هرگز روشن نشد.

اندکی پس از ساعت ده شب، «عزیز» از رستوران بیرون می‌رود. ماموران تحقیق بر این نظرند که این عمل او علامتی برای تیم ترور بوده است تا بدانند که مهمانان هنوز در رستوران هستند. پس از ترور، ماموران تحقیق ۵۰۰۰ مارک در رستوران پیدا می‌کنند. عزیز در بیمارستان با خطر مرگ بستری است. او در سی‌سی‌یو تحت مراقبت‌های ویژه قرار دارد.

«عزیز» که تحت آن شرایط فکر می‌کرد به پایان زندگی نزدیک می‌شود، زبان می‌گشاید. بر تخت بیمارستان با همسرش درباره آن پول حرف می‌زند و اینکه او آن را خرج فرزندانشان کند. به پلیس نیز می‌گوید که دست رژیم ایران می‌تواند در کار باشد و به این ترتیب پلیس را به مسیری درست راهنمایی می‌کند. اما، همینکه متوجه می‌شود زنده می‌ماند، دوباره «عزیز» واقعی در او زنده می‌شود؛ همان «عزیز» همه فن حریف و کسی که می‌خواست از دیوار راست بالا برود.

او رستوران خود را به یک خانم اندونزیایی و همسر آلمانی‌اش می‌فروشد. سپس، ابتدا به پاریس، نزد برادرش می‌رود و اندکی بعد راهی شهر دوسلدورف می‌شود، جایی که یکی از دوستان قدیمی‌اش اقامت دارد. او، در برلین، در پشت سر خود، ویرانه‌ای از روابط شخصی‌اش باقی می‌گذارد. دوستان با او قطع رابطه می‌کنند زیرا به او مشکوک شده‌اند. او از «عسل» طلاق می‌گیرد. «عسل» حاضر به گرفتن ۵۰۰۰ مارک نیست؛ از فروش رستوران هم چیزی به او نمی‌رسد. «عزیز» می‌پندارد کارها تمام شده‌ است. اما، یکبار دیگر در تنگنا قرار می‌گیرد زیرا نه تنها دوستان پیشین بلکه ماموران تحقیق نیز به او شک می‌کنند که با مرتکبان ترور همکاری داشته است.

دادگاه میکونوس در اواخر سال ۱۹۹۳ در برلین کار خود را شروع می‌کند. متهمان، [کاظم] دارابی و چهار تن دیگر در برابر دادگاه قرار دارند. «عزیز» چندین بار در جایگاه شهود باید به پرسش‌ها پاسخ دهد، اما او، دوباره، در نقش همان «عزیز»همه فن حریف است. شاهدان، حاضران در دادگاه و صورت‌جلسات همگی گواهی یک روند بسیار سخت از پرسش و پاسخ‌های مربوط به او هستند:

بازپرس: «شما در مجموع ۱۰۰هزار مارک برای رستوران پرداخت کرده‌اید. این پول را از کجا آوردید؟»
عزیز غ.: «این پول را از قبل داشته‌ام.»
بازپرس: «چرا این مبلغ را نقد پرداخت کرده‌اید؟»
عزیز غ.: «من در این رابطه خریدار با تجربه‌ای نبودم.»

بازپرس: « حالا برای ما توضیح دهید که این مبلغ ۱۰۰هزار مارک را از کجا آورده بودید ؟»
عزیز غ.: «من در اینجا از حقوق خودم استفاده می‌کنم و به دلیل مجازات‌های احتمالی که می‌تواند در پی داشته باشد، به شما نخواهم گفت که پول را از کجا آورده بودم.»

بازپرس: « شما بلافاصله پس از ترور به پلیس گفته بودید که [یکی از] قاتلان یک کت سبز تیره رنگ، مانند کت‌های سربازی به تن داشته است. آیا این امر را به خاطر می‌آورید؟»
عزیز غ.: «خیر، متاسفانه، من به یاد ندارم که چنین چیزی گفته باشم.»

بازپرس: «آیا شما کسی را به نام ‌هاشمی ‌می‌شناسید؟»
عزیز غ.: «من در حضور زنم به او پاسخ دادم، او به زن من تلفن کرده بود، و ابدا مشخص و معلوم نبود که این فرد چه کسی است و با کی و چه کسی می‌خواهد حرف بزند.»

بازپرس: « آیا شما در آن شب برای تنفس هوای تازه از رستوران بیرون رفته‌اید یا نه؟»
عزیز غ.: «من در این رابطه چیزی به خاطر نمی‌آورم.»

ماموران تحقیق درمانده و مأیوس‌اند زیرا پرونده آنها پر از شواهد و قرائن علیه «عزیز» است، اما توان اثبات محکمه‌پسند آنها را ندارند؛ یعنی ارائه اسناد و مدارکی که برای محکومیت او در دادگاه کافی باشد. «عزیز» بدون محکوم شدن دادگاه را ترک می‌کند؛ او آزاد است.

واقعا او «آزاد» است؟!

پس از پایان کار دادگاه [و صدور حکم در آوریل ۱۹۹۷] «عزیز» ساکن شهر دوسلدورف می‌شود و چندین بار در سال به ایران رفت و آمد می‌کند. او در دوسلدورف درخواست کمک‌های تامین اجتماعی (Sozialhilfe) می‌کند. دوستانش می‌گویند که وی از صندوق تعاونی مواد خوراکی و رستورانداران نیز به دلیل خسارات و صدمات جسمی ‌ناشی از اصابت گلوله به بدنش تقاضای غرامت کرده بود که گویا از حق کمک‌های اجتماعی او که هنوز هم دریافت می‌کند، کسر شد. بعلاوه، در ایران نیز مشغول کسب و کار است. فردی که او را خوب و از نزدیک می‌شناسد می‌گوید، او در آنجا «مانند یک شاه» زندگی می‌کند.

برخی دیگر از عوامل اصلی ترور میکونوس نیز در ایران زندگی می‌کنند از جمله رئیس تیم ترور، عبدالرحمان بنی‌هاشمی ‌که موفق می‌شود بلافاصله پس از ترور به ایران فرار کند. یا دستوردهنده‌ی عملیات، علی فلاحیان وزیر اطلاعات و امنیت جمهوری اسلامی ایران که تا چند وقت پیش عضو شورای خبرگان رهبری نظام بود. یا رئیس جمهوری وقت و یکی از مسئولان، علی اکبر‌هاشمی‌ رفسنجانی که البته در سال ۲۰۱۷ درگذشت؛ و علی اکبر ولایتی وزیر امور خارجه وقت و مسئول ویژه امور خارجی رهبر جمهوری اسلامی و همچنین رهبر مذهبی نظام که هنوز در پست خود باقیست. کاظم دارابی سازمانده و هماهنگ کننده ترور در برلین و رابط میان غرفه ایران در نمایشگاه «هفته سبز» و عزیز غ. در سال ۱۹۹۷ از سوی دادگاه برلین محکوم به حبس ابد می‌شود. او پس از ۱۵ سال از سوی مقامات آلمانی به ایران تحویل داده شد. دارابی [حدود یکسال پیش] خاطرات خود را درباره دوران زندانی بودنش و همچنین دمکراسی منحط آلمان منتشر کرد و کتابش برنده بهترین کتاب مستند سال ۲۰۱۹ شد. گفته می‌شود در مراسم اهدای این جایزه «عزیز» هم حضور داشته است. ولی راوی این موضوع نیز نمی‌تواند همه چیز را دقیق به خاطر بیاورد.

*منبع: هفته‌نامه آلمانی دیتسایت؛ پنجشنبه ۵ نوامبر ۲۰۲۰
* نویسنده: میشاییل تومن (Micheal Thumann)
*ترجمه و تنظیم و ارائه‌ی اطلاعات در […] بر اساس منابع منتشرشده از کیهان لندن
*میان‌تیترها از کیهان لندن است.

دویجه‌وله: محمدرضا نقدی، معاون هماهنگ کننده سپاه پاسداران گفته است که ایران ظرف ۳۰ سال گذشته میلیاردها دلار در منطقه هزینه کرده است. اخیرا برخی از مقامات حزب‌الله و حماس نیز از کمک‌های مالی هنگفت ایران به خود خبر داده بودند.

معاون هماهنگ کننده سپاه پاسداران در مصاحبه‌ای با “استودیو نگاه یک” شبکه اول سیمای جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد که این کشور به “عمق راهبردی” در منطقه دست یافته است.

محمدرضا نقدی بار دیگر به حمله پهپادی آمریکا به خودروی حامل قاسم سلیمانی اشاره کرد و مدعی شد انتقام او “به طور حتم” گرفته می‌شود.

معاون فرمانده سپاه پاسداران در عین حال مدعی شد که آمریکا ظرف سالیان گذشته تلاش کرده بحران‌های اقتصادی در منطقه تشوید شود و در راستای سپردن زمام امور کشورهای خاورمیانه به دست نیروهای “لیبرال دموکرات” گام برداشته است.

به کانال دویچه وله فارسی در تلگرام بپیوندید

نقدی عملکرد قاسم سلیمانی علیه این سیاست‌ را دلیل حمله پهپادی آمریکا در روز سوم ژانویه سال ۲۰۲۰ به خودروی حامل او دانسته است. معاون هماهنگ کننده سپاه پاسداران از آمادگی “مجاهدان منطقه” سخن گفت و اعلام کرد که آن‌ها تا کنون «کارهای بزرگی انجام داده‌اند.» معاون فرمانده سپاه توضیحی پیرامون این “کارهای بزرگ” ارائه نکرد.

کمک به حزب‌الله و حماس

محمدرضا نقدی مدعی شد که “قدرت بازدارندگی” حزب‌الله لبنان و حماس در غزه نتیجه “عمق راهبردی” جمهوری اسلامی ایران در دنیا است.

نقدی به حملات اخیر و گسترده اسرائیل به سوریه اشاره کرده و تداوم این حملات را معلول «سیاست سوریه در پاسخ ندادن به این» حملات دانسته است. بخش قابل ملاحظه‌ای از حملات هوایی اسرائیل به سوریه متوجه نیروهای متحد جمهوری اسلامی ایران در آن کشور بوده است.

معاون فرمانده سپاه پاسداران در بخش دیگری از مصاحبه خود میزان پولی که ایران ظرف ۳۰ سال گذشته در منطقه “هزینه” کرده است را ۱۷ میلیارد دلار اعلام کرد. بنا بر ادعای او، آمریکا در این مدت ۷ هزار میلیارد دلار پول در این منطقه تزریق کرده است.

به کانال اینستاگرام دویچه وله فارسی بپیوندید

میزان بودجه نظامی و کمک‌های مالی جمهوری اسلامی ایران به نیروهای متحد خود در منطقه ناروشن است. اخیرا محمود الزهار، یکی از چهره‌های ارشد حماس از کمک‌های مالی ایران توسط قاسم سلیمانی، فرمانده سپاه قدس خبر داده بود. از سوی دیگر، حسن نصرالله، رهبر حزب‌الله نیز از کمک‌های مالی ایران و نقش قاسم سلیمانی در تحویل این کمک‌ها سخن گفته بود.

تنگناهای مالی و ارزی ایران و فشارهای اقتصادی این کشور به انتقادهایی درباره اختصاص میلیاردها دلار پول به کشورهای منطقه دامن زده است.

یمن یکی از کشورهای منطقه است که جنگ داخلی در آن ابعاد منطقه‌ای یافته است و کشورهای رقیب یعنی ایران و عربستان سعودی به صورت فعال در آن شرکت دارند. ایران خود را حامی حوثی‌ها می‌داند که با عنوان انصارالله شناخته می‌شوند.
شبه‌نظامیان متحد جمهوری اسلامی در منطقه
شورشیان حوثی‌ در یمن

یمن یکی از کشورهای منطقه است که جنگ داخلی در آن ابعاد منطقه‌ای یافته است و کشورهای رقیب یعنی ایران و عربستان سعودی به صورت فعال در آن شرکت دارند. ایران خود را حامی حوثی‌ها می‌داند که با عنوان “انصارالله” شناخته می‌شوند.

رادیوفرانسه: در حالی که وزیر امورخارجه جمهوری اسلامی ایران از احتمال جنگ قریب‌الوقوع میان این کشور و آمریکا خبر داده، فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران، گفت: «اگر اتفاقی رخ دهد و جنگی صورت بگیرد، برای ما پایگاه آمریکا با کشور میزبانش تفاوتی ندارد و طبیعتاً بیشترین آسیب را همین کشورهای عربی منطقه می‌بینند.»

حاجی‌زاده گفت: «امروز تقاطعی از آتش، از فلسطین، لبنان، سوریه و بقیه کشورهای اسلامی به‌روی رژیم صهیونیستی وجود دارد و اگر در گذشته، توان دوستان ما در حد سنگ و راکت بود، الآن به موشک‌های نقطه‌زن مجهز هستند و خیلی از آنها این فناوری‌ها را در اختیار دارند.»

او درباره حمله سال گذشته سپاه پاسداران به پایگاه عین الاسد گفت: «ما حتی اگر همه پایگاه‌های آمریکا در منطقه را هم می‌زدیم، جواب خون حاج قاسم نمی‌شد ولی ما در زدن عین الاسد، در واقع حیثیت و هیمنه آمریکا را زیر ضربه بردیم نه اینکه بخواهیم چهار تا سوله را بزنیم.»

حاجی‌زاده گفت: «ما برای جواب آمریکایی‌ها آماده بودیم و همه توان موشکی‌مان پای کار بود و اگر آنها پاسخ می‌دادند، همه پایگاه‌هایشان از اردن تا عراق و خلیج فارس و همه ناوهایشان حتی در اقیانوس هند را می‌زدیم.»

فرمانده نیروی هوافضای سپاه همچنین درباره مذاکره در زمینه توان موشکی سپاه پاسداران گفت: «این توان موشکی قابل مذاکره نیست و غلط می‌کند کسی بخواهد در این زمین مذاکره کند. اجازه مذاکره درباره توان موشکی به هیچ مسئولی داده نمی‌شود و این خط قرمز است.»

حاجی‌زاده گفت: «قدرت و توان موشک ما را می‌توان در اظهار نظرهای دشمنانمان دید. هیچ‌کس ما را به محدودیت برد دوهزار کیلومتر مجبور نکرده است چون ما بر سر توان موشکی با کسی صحبت نمی‌کنیم، این تصمیم خودمان بوده است و این برد برای ما ابدی هم نیست.»

همزمان وزیر امور خارجه ایران بار دیگر به آمریکا هشدار داد که هرگونه اقدامی علیه ایران پیامدهای وخیمی برای واشنگتن خواهد داشت. به گزارش ایسنا، محمد جواد ظریف در توییتی با هشدار به آمریکا نوشت: ”اطلاعات تازه از عراق حاکی از آن است که عوامل آتش‌افروز اسراییل در حال توطئه‌چینی برای حمله به آمریکایی‌ها هستند، تا ترامپ در حال رفتن را به بهانه‌ای ساختگی به جنگ بکشانند.”

بی‌بی‌سی: محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه ایران در توئیتی هشدار داده که عواملی در اسرائیل در تلاشند تا آمریکا را به جنگ با ایران بکشانند.

وزیر خارجه ایران در توئیتی نوشت “اطلاعات تازه از عراق حاکی از آن است که عوامل آتش‌افروز اسراییل در حال توطئه‌چینی برای حمله به آمریکایی‌ها هستند- تا ترامپ را به بهانه ای ساختگی در مخمصه جنگ گرفتار کنند”.

محمدجواد ظریف خطاب به دونالد ترامپ نوشت که “مراقب تله باشید”.

وزیر امور خارجه ایران در ادامه هشدار به رئیس جمهوری آمریکا نوشت “هرگونه آتش‌افروزی با آتش متقابل ایران مواجه خواهد شد، به خصوص علیه همان بهترین دوستانت”.

همزمان امروز حسین سلامی، فرمانده کل سپاه پاسداران در یک مراسم نظامی در جزیره ابوموسی گفت “هیچ تهدید و تعرضی از سوی دشمنان را رها نخواهیم کرد” و اضافه کرد “ما هم در عمل نشان داده‌ایم و هم در بیان می‌گوییم که هر عملی از سوی دشمن علیه ما سر بزند، آن را با ضربه‌ای متقابل، قاطع و مستحکم پاسخ می‌دهیم”.

در روزهای گذشته در آستانه نخستین سالگرد کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده سابق نیروی قدس، تنش میان ایالات متحده و ایران بالا گرفته است.

پیشتر، مقام های آمریکایی هم در روزهای اخیر به رسانه‌ها در این کشور گفته بودند که به اطلاعاتی درباره آمادگی ایران برای حمله به نظامیان ایالات متحده و منافع متحدان آن در عراق یا دیگر مناطق خاورمیانه دست پیدا کرده اند.

اخیرا گزارش شده بود که زیردریایی آمریکایی جورجیا وارد خلیج فارس شده است

در روزهای گذشته در پی حمله راکتی به سفارت آمریکا در بغداد، دونالد ترامپ، رییس جمهوری ایالات متحده به ایران هشدار داده بود. وزارت خارجه آمریکا هم گروه‌های شبه‌نظامی وابسته به ایران را به انجام این حمله متهم کرد.

اما ایرج مسجدی، سفیر ایران در عراق در واکنش گفت حکومت ایران نمی‌داند چه کسانی سفارت آمریکا در بغداد را هدف گرفته‌اند و “هرگز از چنین اقداماتی حمایت نمی‌کند.”

در ادامه این تنش‌ها، دو بمب افکن بی- ۵۲ امریکایی که قابلیت حمل سلاح هسته ای دارند، از آمریکا به خلیج فارس پرواز کردند و هدف از پروازها هشدار به حکومت ایران در رابطه با هرگونه اقدام احتمالی علیه منافع آمریکا عنوان شد.

با این حال، آمریکا زیردریایی هسته‌ای یو اس اس جورجیا را هم به خلیج فارس اعزام کرد.

این اقدامات آمریکا با اعتراض ایران مواجه شد و جواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران روز پنجشنبه در سخنانی دونالد ترامپ را متهم کرد که در پی بهانه‌سازی برای حمله به ایران است.

رادیوفردا: بمب‌افکن‌های استراتژیک آمریکا روز چهارشنبه ۱۰ دی‌ماه برای دومین بار ظرف یک ماه گذشته بر فراز خلیج فارس به پرواز در آمدند، اقدامی که هدف از آن «بازداشتن ایران» از حمله به اهداف آمریکایی در خاورمیانه تعبیر شده است.

به گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس، یک مقام ارشد نظامی آمریکا گفته که پرواز دو بمب‌افکن بی-۵۲ در واکنش به علائمی است، حاکی از این‌که ایران قصد دارد ظرف روزهای آینده حملاتی را علیه اهداف متحدان ایالات متحده در عراق یا دیگر نقاط خاورمیانه انجام دهد.

این مقام که به دلایل امنیتی نخواست نامش فاش شود گفت این حملات حتی ممکن است در زمان روی کار آمدن دولت جو بایدن صورت گیرد.

او افزود: سرویس‌های اطلاعاتی آمریکا موفق به ردیابی نشانه‌های تازه‌ای از «تهدیدهای نسبتا قابل توجه» از سوی ایران شده‌اند، از جمله برنامه‌ریزی برای حملات موشکی احتمالی علیه منافع ایالات متحده در عراق.

این مقام آمریکایی تصریح کرد: این نشانه‌ها حتی از نخستین روزهای پس از کشتن سلیمانی نیز نگران‌کننده‌تر محسوب می‌شوند.

او همچنین نشانه‌هایی را برشمرد که حاکی از انتقال سلاح‌های پیشرفته از ایران به داخل خاک عراق در مدت اخیر است. در همین حال، شواهدی مبنی‌بر احتمال دیدار رهبران شبه‌نظامیان شیعه تحت حمایت ایران با فرماندهان سپاه قدس به دست آمده است.

«نگرانی» از اقدامات تلافی‌جویانه در سالگرد کشته شدن سلیمانی

ماموریت این بمب‌افکن‌ها که از پایگاهی هوایی در داکوتای شمالی پرواز کرده بودند، بیانگر افزایش نگرانی در واشینگتن در هفته‌های آخر دولت دونالد ترامپ از اقدام تلافی‌جویانه ایران در واکنش به کشته شدن قاسم سلیمانی، فرمانده سابق نیروی قدس سپاه، است.

قاسم سلیمانی همراه با ابومهدی المهندس، معاون فرمانده گروه حشدالشعبی عراق، و گروهی دیگر از نظامیان ایرانی و عراقی ۱۳ دی ماه پارسال در جریان حمله پهپادی ارتش ایالات متحده آمریکا در نزدیکی فرودگاه بغداد کشته شدند.

ایران، پنج روز بعد به تلافی این حمله، یک پایگاه نظامی عراقی که مقر نیروهای آمریکایی بود را هدف موشک‌های بالستیک قرار داد که این حمله تلفاتی در بر نداشت ولی ۱۰۰ سرباز دچار صدمات مغزی شدند.

با این حال، یگان موشکی سپاه پاسداران یک فروند هواپیمای مسافربری اوکراینی را در نزدیکی فرودگاه امام سرنگون کرد که در جریان آن ۱۷۶ مسافر کشته شدند.

به رغم حمله موشکی پارسال ایران به مقر نیروهای آمریکایی، مقام‌های جمهوری اسلامی بویژه آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر، رئیس شورای عالی امنیت ملی و فرماندهان سپاه در هفته‌های اخیر از «انتقام سخت» از آمریکا سخن به میان آورده‌اند.

در همین زمینه، حسن روحانی رئیس‌جمهوری اسلامی ایران روز چهارشنبه گفت که رئیس‌جمهوری آمریکا و وزیر خارجه «در رأس شهادت سردار سلیمانی» بودند و «این دو از مسئولین اصلی این جنایت هستند».

او تهدید کرده که «ملت» ایران از این افراد «دست نخواهد کشید و حق مردم است تا از خون عزیزشان انتقام بگیرند».

اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران، نیز روز چهارشنبه در جلسه غیرعلنی مجلس، دونالد ترامپ و دیگر مقامات آمریکا از جمله وزیران خارجه و دفاع و رئیس سی‌آی‌ای را تهدید کرد و گفت: آنان باید «سبک زندگی مخفی سلمان رشدی را یاد بگیرند» چرا که به گفته وی، جمهوری اسلامی «انتقام» قاسم سلیمانی را خواهد گرفت.

در روزهای اخیر سفارت ایالات متحده در بغداد هدف راکت‌های کاتیوشای شبه‌نظامیان وابسته به جمهوری اسلامی قرار گرفت که تلفاتی در برنداشت، ولی رئیس‌جمهوری آمریکا در توئیتی به ایران هشدار داد.

آقای ترامپ روز سوم دی نوشت: «توصیه دوستانه خیرخواهانه به ایران: اگر یک آمریکایی کشته شود، من ایران را مسئول می‌دانم. دوباره فکر کن».

«تحرک دفاعی»

خبرگزاری آسوشیتدپرس می‌نویسد از آن‌جا که هرگونه افزایش تنش ممکن است به جنگی گسترده بین ایران و آمریکا تبدیل شود، واشینگتن ترجیح می‌دهد که ایران را از انجام حملات بیشتر باز دارد.

در خصوص پرواز بمب‌افکن‌های آمریکایی بر فراز خلیج فارس، فرماندهی ستاد مرکزی ایالات متحده (سنتکام) این تحرک را «دفاعی» خوانده است.

ژنرال فرانک مک‌کنزی، فرمانده سنتکام، گفت: «فرماندهی ارتش ایالات متحده در راستای جلوگیری از هرگونه خصومت احتمالی به ارتقای آمادگی رزمی خود در منطقه تحت نظارت سنتکام (فرماندهی مرکزی آمریکا) ادامه خواهد داد و خاطرنشان می‌کنیم که آماده‌ایم و قادر به پاسخگویی به هرگونه تهاجمی هستیم که متوجه آمریکایی‌ها یا منافع‌مان باشد».

او بدون اشاره به نام ایران افزود: «ما به دنبال درگیری نیستیم اما هیچ‌کس نباید توانایی و قابلیت ما را در دفاع از نیروهای‌مان یا اقدام قاطع ما در پاسخ به هرگونه حمله دست کم بگیرد».‎‎

آمریکا ‌هم‌اکنون روند کاهش حضور نظامی خود در عراق را طی می‌کند تا شمار سربازان خود را از سه هزار نفر به حدود ۲۵۰۰ تن برساند. بر اساس فرمان اجرایی دونالد ترامپ، روند کاهش نیروهای نظامی باید تا ۱۵ ژانویه (۲۶ دی) تکمیل شود؛ هرچند که به گفته مقام‌های آمریکایی، احتمال تکمیل این روند تا هفته آینده وجود دارد. ‎

تنش‌ بین ایران و آمریکا در حالی است که دولت جو بایدن وعده داده است به برجام بازگردد مشروط به اینکه ایران به تعهداتش در چارچوب این توافق هسته‌ای پایبند باشد. با این حال او تاکید کرده که «مذاکرات با ایران در این زمینه دشوار خواهد بود».
بر اساس گزارش خبرگزاری آسوشیتدپرس و گزارش‌های رادیو فردا/ک.ر