اخبار

صدای آمریکا: اسرائیل روز پنجشنبه ١٣ دی جزئیات بیشتری از عملیات نیروی هوایی ارتش این کشور با هدف نابودی یک تاسیسات تولید موشک حکومت ایران در سوریه و ویدیوهایی از این عملیات را برای نخستین بار منتشر کرد.

این عملیات با شرکت ۱۲۰ کماندوی ارتش اسرائیل در ١٨ شهریور (هشتم سپتامبر ٢۰۲۴) در زمان حکومت بشار اسد و پیش از آغاز حملات سنگین و مرگبار اسرائیل علیه کادر رهبری و فرماندهان و اعضای حزب‌الله لبنان انجام شد و در جریان آن هیچ کماندوی اسرائیلی آسیب ندید.

https://twitter.com/IDFFarsi/status/1874853594899632426

هدف از «عملیات راه‌های فراوان» ارتش اسرائیل، نابودی این تاسیسات زیرزمینی موسوم به «لایه عمیق» بود که جمهوری اسلامی ایران قصد داشت به منظور تولید موشک‌های نقطه‌زن برای حزب‌الله لبنان، گروه تحت حمایت خود، و حکومت بشار اسد راه‌اندازی کند.

• تاسیسات تولید موشک سپاه پاسداران

این تاسیسات زیرزمینی در فاصله ۲۰۰ کیلومتری شمال اسرائیل و ۴۵ کیلومتری سواحل غربی سوریه در عمق ۷۰ تا ۱٣۰ متری یک کوه در اطراف مرکز مطالعات و تحقیقات علمی صنایع نظامی دولت سوریه در منطقه مصیاف ساخته شده بود و همین مساله نابودی آن به وسیله حملات مستقیم هوایی را دشوار می‌ساخت.

ارتش اسرائیل اعلام کرد که جمهوری اسلامی از اواخر سال ۲۰۱۷ میلادی شروع به حفاری در این منطقه کرد و منابع اطلاعاتی اسرائیل از همان ابتدا در جریان این اقدام حکومت ایران قرار داشتند.

جمهوری اسلامی در پی سال‌ها حملات موفق اسرائیل به محموله‌های تسلیحات ارسالی به حزب‌الله لبنان و حمله سنگین اسرائیل به یک تاسیسات تولید موتورهای موشک در همان محل، تصمیم به احداث تاسیسات تولید موشک در دل کوه گرفته بود.

حکومت ایران در سال ۲۰٢١ میلادی کار حفاری و ساخت‌وساز را به پایان رساند و شروع به انتقال تجهیزات لازم به منظور تولید انبوه موشک کرد و طی سال‌های بعد به انتقال تجهیزات ادامه داد.

به گفته ارتش اسرائیل، این تاسیسات سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در زمان حمله، یعنی روز ١٨ شهریور، به طور کامل عملیاتی نشده بود اما در آخرین مراحل پیش از عملیاتی‌شدن قرار داشت و علاوه بر تولید انبوه موتور راکت، به طور آزمایشی دو موشک نیز تولید کرده بود.

طبق برآورد ارتش اسرائیل، سپاه پاسداران قصد داشت سالانه ۱۰۰ تا ۳۰۰ فروند موشک از جمله موشک‌های دوربرد با برد ۳۰۰ کیلومتر، موشک‌های نقطه‌زن با برد ۱۳۰ کیلومتر، و راکت‌های کوتاه‌برد با برد ۴۰ تا ۷۰ کیلومتر در این تاسیسات تولید کند.

• آماده‌سازی‌ها برای عملیات

به گزارش نشریه «تایمز اسرائیل»، اگرچه اندیشه حمله به این تاسیسات سپاه پاسداران از سال‌ها قبل شکل گرفته بود، اما آغاز و گسترش جنگ جاری میان حکومت ایران و نیابتی‌هایش علیه کشور اسرائیل، مقامات اسرائیلی را بر آن داشت که حمله به تاسیسات مزبور به طور جدی بررسی کنند.

کماندوهای اسرائیلی دو ماه پیش از انجام «عملیات راه‌های فراوان» سرگرم انجام تمرینات بر اساس سناریوهای مختلف بودند تا برای هرگونه حادثه غیرمترقبه در حین انجام عملیات آماده باشند.

این عملیات همزمان با جنگ علیه حماس و حزب‌الله و تلاش‌های شبانه‌روزی ارتش اسرائیل به منظور رهگیری و انهدام پرتابه‌های شلیک‌شده از سوی این گروه‌ها و دیگر نیابتی‌های حکومت ایران به سوی شهروندان اسرائیلی انجام شد و آماده‌سازی‌ها برای انجام آن بخشی از منابع ارتش اسرائیل را به خود اختصاص داده بود.

در هفته‌ها و روزهای منتهی به انجام عملیات، تلاش‌های اطلاعاتی اسرائیل به منظور تعیین محل دقیق فرودآمدن کماندوهای اسرائیلی، چگونگی ورود آنها به تاسیسات سپاه پاسداران و نابودی این تاسیسات، و نوع تهدیدهای احتمالی در زمان انجام عملیات دوچندان شد.

زمان انجام عملیات نیز بنا به دلایلی از جمله روشن بودن هوا و کمک آن به انتقال کماندوهای اسرائیل به وسیله هلی‌کوپتر، روز ١٨ شهریور تعیین شد.

• روز عملیات

شش فروند هلی‌کوپتر ارتش اسرائیل همراه با ٢١ جنگنده، ۵ پهپاد، و ۱۴ فروند هواپیمای جاسوسی هنگام عملیات از ۱۲۰ کماندوی ارتش پشتیبانی می‌کردند و ۳۰ فروند هواپیمای دیگر در داخل اسرائیل در حالت آمادە‌باش برای کمک در صورت وقوع حادثه‌ای غیرمترقبه بودند.

کماندوهای اسرائیلی در مدت ١٨ دقیقه به‌وسیله هلی‌کوپترها از دریای مدیترانه به این تاسیسات سپاه پاسداران در سوریه منتقل شدند. این هلی‌کوپترها به منظور گریز از رادارها و سامانه‌های پدافند هوایی سوریه، در ارتفاع پایین پرواز می‌کردند.

شبکه «کان» اسرائیل روز یکشنبه نهم دی گزارش داده بود که کماندوهای ارتش اسرائیل ماه سپتامبر سال ۲۰۲۴ میلادی به یک تاسیسات زیرزمینی تولید موشک سپاه پاسداران جمهوری اسلامی در شهر مصیاف سوریه حمله کرده بودند.

گزارش شبکه کان می‌افزاید که دولت اسرائیل پیشاپیش ایالات متحده را در جریان حمله قرار داده بود.

اسرائیل طی سال‌های گذشته مسئول حملات مکرری به مواضع سپاه پاسداران و شبه‌نظامیان وابسته به حکومت ایران در سوریه به‌ویژه حزب‌الله شناخته می‌شد اما به ندرت مسئولیت این حملات را بر عهده می‌گرفت.

به دنبال حمله تررویستی ۱۵ مهر سال گذشته حماس، شدت و تکرر حملات به مواضع جمهوری اسلامی و نیابتی‌های آن در سوریه افزایش یافت.

حزب‌الله که از فردای این حمله تروریستی، به طور یک‌جانبه حملات پهپادی و راکتی علیه اسرائیل آغاز کرده بود، در نتیجه حملات تلافی‌جویانه اسرائیل بخش عمده کادر رهبری، فرماندهان نظامی، و همچنین هزاران عضو خود را از دست داد و به دلیل ناتوانی در حمایت از حکومت سوریه، پنج دهه سلطه خاندان اسد بر سوریه پایان یافت.

رادیوفردا: وزارت خارجه جمهوری آذربایجان کاردار جمهوری اسلامی ایران در باکو را احضار کرد تا نسبت به سخنان یک مداح در اردبیل که باکو آن را «نشان افزایش احساسات ضد آذربایجانی» خوانده، اعتراض کند. به گزارش رسانه‌های آذربایجان، جعفر آقایی مریان، کاردار موقت سفارت ایران در باکو، روز چهارشنبه ۱۲ دی به وزارت خارجه جمهوری آذربایجان فراخوانده شد.

دولت الهام علی‌اف اظهارات بیان‌شده در مراسمی را که شامگاه هشتم دی امسال در شهر اردبیل برگزار و از شبکه خبر تلویزیون جمهوری اسلامی ایران پخش شد، «توهین‌آمیز» تلقی کرده است.

حسن عاملی، امام جمعه اردبیل و نماینده رهبر جمهوری اسلامی در استان اردبیل، در مداحی یاد شده در مسجد اعظم مرکز استان شرکت کرده و با سخنرانی خود مراسم را افتتاح کرده بود.

شماری از مداحان حکومتی ایران که معمولاً در آیین‌های مذهبی در اقامتگاه رهبر جمهوری اسلامی شرکت می‌کنند، در آیین اردبیل با عنوان «گرامیداشت شهدای جنگ چالدران و جبهه مقاومت» شرکت کرده بودند.

یکی از سخنرانان محلی اردبیل در آن آیین با بیان اظهاراتی علیه رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، و الهام علی‌اف، همتای آذری او، گفته بود: «روزی خواهد رسید که نوادگان شاه اسماعیل صفوی از اردبیل بیرق امام زمان را در باکو و شهرهایی که تا حدود دو قرن پیش خاک ایران بود، به اهتزاز درآورند».

علی‌اکبر رائفی‌پور، از سخنرانان آیین‌های مذهبی و نزدیک به رهبر جمهوری اسلامی، در شبکه اجتماعی ایکس اظهارات سخنران یادشده را گفته‌های «یک شیربچه اردبیلی در مقابل نوادگان ابوسفیان» خوانده و گفته بود: «اگر می‌خواهید بدانید که چطور آذربایجانی باغیرت با ۳۰ تا ۴۰ هزار نیرو در حماسه چالدران در مقابل حداقل ۱۰۰ هزار مزدور عثمانی ایستاد، نوادگان شاه اسماعیل را امروز در اردبیل ببینید».

جنگ چالدران میان شاه اسماعیل صفوی و سلطان سلیم از امپراتوری عثمانی ۵۱۰ سال پیش درگرفت که در آن حاکم عثمانی پیروز و شاه اسماعیل زخمی شد و در نتیجه آن، عثمانی‌ها مدتی تبریز را که پایتخت وقت صفویان بودند، به اشغال خود درآوردند.

به نظر می‌رسد اظهارات بیان‌شده نشانهٔ خشم شدید نیروهای حکومت جمهوری اسلامی از فروپاشی حکومت بشار اسد در سوریه است که موجب شد او به سرعت به روسیه فرار کند.

جمهوری اسلامی ایران برای دهه‌ها میلیاردها دلار صرف بقای حکومت اسد کرده بود.

به گزارش رسانه‌های جمهوری آذربایجان، مقامات وزارت خارجه این کشور به کاردار ایران گفتند این «تبلیغات» با روح روابط دوجانبه در تضاد است و تلاش‌ها برای تقویت مناسبات بین دو ملت و کشورها را تضعیف می‌کند.

جمهوری آذربایجان همچنین خواهان «توقف فوری» هر نوع «اقدامات تحریک‌آمیز» شد و این رویکرد از سوی جمهوری اسلامی ایران را باعث ایجاد «خصومت و نفرت» علیه این کشور دانست.

بیانیه وزارت خارجه جمهوری آذربایجان تأکید کرده که تبلیغات صورت گرفته در ایران مغایر با اهداف و وظایف تعیین شده از سوی دو کشور است.

انجمن اسلامی بازار و هیئت امنای مسجد اعظم اردبیل روز ۱۲ دی در بیانیه‌ای اعلام کردند اظهارات سخنران‌های مراسم «ربطی به برنامه‌های مصوب نداشته » و به ویژه گفته‌های یک «فرد غیرمسئول» «از سر احساسات بوده است».

مناسبات باکو- تهران که بعد از حملهٔ مسلحانه یک شهروند ایرانی در زمستان دو سال پیش به سفارت جمهوری آذربایجان در تهران و کشتن یک افسر امنیتی سفارت به شدت تیره شده بود، در پی مدت‌ها تلاش بهبود یافت.

ابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهور پیشین ایران، در آخرین سفر خود در اردیبهشت امسال به آذربایجان برای بهبود رابطه تلاش کرده بود. بالگرد او در آن روز هنگام بازگشت به ایران سقوط کرد و کشته شد.

بی‌بی‌سی: گزارش‌ها حاکی از آن است که در رویدادی در شهر نیواورلئان، در ایالت جنوبی لوییزیانا در آمریکا، رانده شدن خودرویی به میان جمعیت چندین کشته و مجروح بر جای گذاشته است. مقام‌های محلی می‌گویند ۱۰ نفر کشته و چندین نفر مجروح شده‌اند.

یک نهاد خدمات اضطراری محلی شمار زخمی‌ها را ۳۰ نفر گزارش کرده و گفته است آنها به بیمارستان منتقل شده‌اند.

لاتویا کانترل، شهردار نیواورلئان، در نشستی خبری این حادثه را «حمله تروریستی» خواند.

سی‌بی‌اس، شبکه همکار بی‌بی‌سی در آمریکا، این رویداد را با احتمال «تلفات عمده» گزارش کرد.

بنا به این گزارش راننده با سرعت بالا به میان جمعیت راند و سپس شروع به تیراندازی به سوی آنها کرد. پلیس هم به سوی راننده آتش گشود.

شاهدان عینی گفته‌اند که چندین نفر را دیده‌اند که با جراحاتی روی زمین افتاده‌اند.

این حمله در «محله فرانسوی» نیواورلئان انجام شده است، قدیمی‌ترین محله شهر که اهمیت تاریخی، فرهنگی و گردشگری بالایی دارد.

خیابان بوربن، که محل حادثه است، یکی از خیابان‌های مشهور محله فرانسوی نیواورلئان است و با بارها و رستوران‌های پرشمارش یکی از جاذبه‌های گردشگری شهر است.

این خبر تکمیل می‌شود.

العربیه: ائتلاف بین‌المللی مبارزه با «داعش» به رهبری ایالات متحده نیروها و تجهیزات نظامی بیشتری را به منطقه اعزام کرده است. در حالی که درگیری‌ها میان نیروهای دموکراتیک سوریه (قسد) مورد حمایت آمریکا و گروه‌های مسلح وابسته به ترکیه در شمال شرق سوریه از حدود یک ماه پیش ادامه دارد،

این ائتلاف در حال اعزام نیروهای بیشتری به سوریه است.

خبرنگار «العربیه»، دوشنبه دهم دی گزارش داد که بزرگ‌ترین کاروان ائتلاف بین‌المللی از زمان سقوط رژیم اسد در سوریه و فرار بشار اسد، رئیس‌ جمهوری مخلوع این کشور به خارج، از گذرگاه «الولید» در مرز اقلیم کُردستان عراق وارد خاک سوریه شده است.

استان‌های «الحسکه» و «دیرالزور»

این خبرنگار همچنین افزود که این کاروان شامل 60 کامیون حامل تسلیحات، مهمات و تجهیزات لجستیکی بوده است که به سمت پایگاه‌های ائتلاف در استان‌های «الحسکه» و «دیرالزور» حرکت کرده‌اند.

در این گزارش‌ آمده است که از زمان سقوط بشار اسد تاکنون، شمار این کاروان‌ها به 6 مورد رسید و در مجموع حدود 210 کامیون را شامل شده است.

همچنین گزارش شده است که این تقویت نیروها همزمان با تحرک گسترده خودروهای زرهی و نیروهای آمریکایی در مناطق دیرالزور، رقه و عین العرب (کوبانی) صورت گرفته است.

دولت آمریکا، که نمایندگان آن هفته گذشته در دمشق با احمد الشرع، رهبر اداره جدید سوریه، دیدار داشتند، طی روزهای اخیر بارها نسبت به احتمال سوء‌استفاده «داعش» از تحولات سوریه و سقوط بشار اسد برای انجام عملیات تروریستی هشدار داده است.

واشینگتن همچنین پیام‌های ملایمی به آنکارا ارسال و از آن خواسته است که از حمله به نیروهای دموکراتیک سوریه (قسد)، که طی سال‌های گذشته از آن حمایت کرده، خودداری کند.

با این حال، آنکارا تأکید کرده است که نیروهای کُرد در سوریه گزینه‌ای جز تسلیم سلاح‌های خود ندارند.

دویچه‌وله: با ساخت سد پاشدان بر روی رودخانه هریرود در افغانستان و آبگیری آن، جریان آب این رودخانه به استان خراسان مختل خواهد شد. هریرود که پس از گذر از افغانستان به مرز ایران می‌رسد، منبع اصلی تامین آب شرب بیش از دو میلیون ساکن استان خراسان است.

به گزارش خبرگزاری فارس این دومین مانع بر سر جریان آب از افغانستان به ایران، یک دهه پس از آبگیری سد سلما است. سد سلما یکی  از بزرگترین پروژه‌های زیربنایی تاریخ افغانستان است که در منطقه سلما در ۱۷۰ کیلومتری شمال شرق شهر هرات در مسیر هریرود ساخته شد.

بنا بر گزارش‌ها یک شرکت آذربایجانی “با ۱۸ ساعت کار روزانه ساخت سد پاشدان را با سرعت به مرحله آبگیری در روز‌های گذشته رساند”. طالبان می‌خواهد با آبگیری سد پاشدان، ۱۳ هزار هکتار زمین کشاورزی را آبیاری کند.

وزارت انرژی و آب طالبان اعلام کرده که سدسازی‌ها به همین دو رود ختم نمی‌شود و ساخت دو سد تیرپل و گفگان نیز در دستور کار قرار دارد.

دانشگاه تربیت مدرس به مسئولان جمهوری اسلامی پیشنهاد کرده با “ایجاد بسته‌های دیپلماسی” برای گفت‌و‌گو با طالبان که شامل “تجمیع مسائل آب، برق، معادن و مهاجران” می‌شود، با این حکومت بر سر حق‌آبه ایران مذاکره کند.  

بر اساس معاهده سال ۱۳۵۱، افغانستان باید در سال‌هایی که آب وجود دارد،‌۸۲۰ میلیون مترمکعب از حق‌آبه هیرمند را به ایران بدهد. اما این معاهده از سوی أفغانستان رعایت نمی‌شود.

رادیوفردا: تصاویر منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی و برخی رسانه‌های داخلی حاکی از تجمع اعتراضی کسبه در بازار تهران به دلیل جهش پیاپی نرخ دلار و تورم افسارگسیخته است.

در پی اعتصاب و تجمع مغازه‌داران در روز یک‌شنبه نهم دی، در اعتراض به گرانی و تورم،‌ حمیدرضا رستگار، رئیس اتاق اصناف تهران، در گفت‌وگو با ایلنا دلایل این اعتراض را «افزایش مستمر نرخ ارز» اعلام کرد.

او ضمن اشاره به این‌که «تاثیر قیمت ارز خارجی بر قیمت تمام‌شده کالا در کشور ما واقعیتی انکارناپذیر» است در این‌باره گفت: «تولیدکنندگان نگران هستند عرضه کالایی که مواد اولیه آن با نرخ ارز ۸۱ هزار تومانی تولید می‌شود از قدرت خرید مردم خارج باشد».

تجمعات اعتراضی در میان کاسبان صنف‌های کفاشی، پارچه‌فروشان، پوشاک و همچنین کسبه کیف و کفش باغ سپهسالار گزارش شده است.

برای اولین بار از زمان روی کار آمدن دولت مسعود پزشکیان است که اصناف به صورت چشمگیری دست به اعتراض و حتی اعتصاب می‌زنند.

ویدیوهای منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی حاکی است که برخی از مغازه‌داران با تعطیلی کار، دیگر فعالان بازار را نیز به اعتصاب فراخوانده‌ و شعار «بازاری باغیرت، حمایت، حمایت» و «نترسید، ببندید» سر داده‌اند.

نرخ دلار در بازار آزاد ایران از زمان روی کار آمدن دولت مسعود پزشکیان ۳۳ درصد و نسبت به یک سال گذشته ۶۳ درصد جهش داشته است.

هم‌زمان با تجمعات بازار تهران، دست‌کم دو تجمع کارگری نیز برگزار شده و جمعی از بازنشستگان نیز در گیلان و خوزستان دست به تجمع زدند.

دولت مسعود پزشکیان به رغم وعده‌های خود، نه تنها موفق به مهار رشد نرخ ارز در بازار آزاد نشده، بلکه نرخ ارز در بازار نیمایی نیز به شدت اوج گرفته و از سال آینده اختصاص ارز ترجیهی به کالاهای اساسی نیز متوقف می‌شود.

در این میان، محمدرضا ظفرقندی وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ایران ماه گذشته اعلام کرد ارز ترجیحی دارو نیز از سال آینده حذف خواهد شد.

ایران طی سال‌های گذشته با تورم افسارگسیخته مواجه بوده و هر سال سفره مردم کوچکتر شده است. بنابر گزارش صندوق بین‌المللی پول، امسال نیز ایران در میان ۱۰ کشور با بالاترین نرخ تورم در جهان قرار گرفته است.

رادیوفردا: قیمت دلار آمریکا و همچنین انواع سکه طلا در بازار ایران بار دیگر افزایش یافت و رکوردهایی جدید ثبت کرد. بنابر گزارش‌ها، بهای هر دلار آمریکا در بازار آزاد ارز ایران روز شنبه هشتم دی به ۸۲ هزار و یکصد تومان رسید.

این رقم بیش از هزار تومان افزایش نسبت به یک روز قبل نشان می‌دهد.

قیمت یورو و پوند بریتانیا نیز در روز شنبه به ترتیب از مرزهای ۸۵ هزار تومان و ۱۰۳ هزار تومان عبور کردند.

بهای دلار آمریکا در بازارهای ایران طی یک سال گذشته ۶۳ درصد افزایش داشته است.

نرخ این افزایش قیمت از آغاز به کار دولت مسعود پزشکیان تاکنون نیز بیش از ۳۵ درصد بوده است.

روز شنبه همچنین قیمت انواع سکه طلا در ایران رکوردهای تاریخی ثبت کرد و به بالاترین قیمت رسید.

قیمت سکه امامی در این روز با بیش از دو درصد افزایش، به ۵۷ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان جهش داشت.

بهای سکه بهار آزادی نیز با بیش از ۱.۵ درصد رشد به ۵۵ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان اوج گرفت.

سکه بهار آزادی طی یک هفته ۴.۵ درصد، طی یک ماه نزدیک ۹ درصد و طی یک سال بیش از ۱۰۷ درصد جهش قیمت داشته است.

وضعیت قیمت در دیگر انواع سکه نیز مشابه است.

سکه گرمی با رشد بالای ۳.۵ درصدی در روز شنبه بیشترین جهش قیمت را در میان انواع سکه داشته است.

هفته گذشته عبدالناصر همتی، وزیر اقتصاد ایران، در واکنش به ناتوانی دولت در حفظ ارزش ریال به‌رغم شعارهای انتخاباتی، در جلسهٔ کمیسیون اقتصادی مجلس گفت: «با زور که نمی‌شود خیلی از کارها را انجام داد و درصد قابل توجهی از ارز صادرات غیرنفتی برنمی‌گردد».

او توضیحی درباره وضعیت درآمدهای نفتی نداد، اما آمارهای گمرکی از افزایش ۱۸ درصدی صادرات غیرنفتی کشور در هشت ماه سال جاری و رسیدن آن به بالای ۳۸ میلیارد دلار خبر داده است.

آمارهای شرکت‌های ردیابی نفتکش‌ها نیز از جهش ۳۴ درصدی متوسط صادرات روزانه نفت ایران در سال جاری میلادی و رسیدن به ۱.۶ میلیون بشکه خبر می‌دهند که ارزش آن حدود ۴۵ میلیارد دلار است.

واردات ایران، حتی با احتساب ۴.۶ میلیارد دلار شمش طلا در هشت ماه ابتدایی امسال، ۴۵ میلیارد دلار شده است.

صدای آمریکا: فدراسیون بین‌المللی روزنامه‌نگاران و فدراسیون ملی مطبوعات ایتالیا روز شنبه هشتم دی از مقامات جمهوری اسلامی ایران خواستند تا سسیلیا سالا، روزنامه‌نگار بازداشت شده ایتالیایی، را فورا و بدون قید و شرط آزاد کنند.

به گزارش کانال تلگرامی فدراسیون بین‌المللی روزنامه‌نگاران، خانم سالا، روزنامه‌نگار ۲۹ ساله ایتالیایی، روز ۲۹ آذر به دست پلیس در شهر تهران بازداشت شد و بر اساس گزارش‌‌ها در زندان اوین درتهران زندانی است.

مقامات جمهوری اسلامی ایران تاکنون در مورد بازداشت و اتهامات این روزنامه‌نگار اظهارنظر نکرده‌اند. وزارت خارجه ایتالیا نیز روز جمعه هفتم دی با انتشار بیانیه‌ای از بازداشت این روزنامه‌نگار خبر داد.

آنتونی بلانگر، دبیرکل فدراسیون بین‌المللی روزنامه‌نگاران، گفت: «ما تاکتیک‌های ایران در زندانی کردن روزنامه‌نگاران خارجی برای دستیابی به اهداف خود را محکوم می‌کنیم» و اضافه کرد: «همکار ایتالیایی ما، سسیلیا سالا، که برای فعالیت رسانه‌ای در ایران حضور داشت، آخرین قربانی این عمل شوم است.»

آقای بلانگر افزود: «ما از جامعه بین‌المللی می‌خواهیم فشار بیشتری بر مقامات ایرانی برای آزادی فوری این روزنامه‌نگار وارد کنند.»

خانم سالا، خبرنگار روزنامه ایتالیایی «ال فوگلیو» است و پادکستی با عنوان «داستان‌ها» را اداره می‌کند.

روزنامه ال فوگلیو با صدور بیانیه‌ای خواستار آزادی سسیلیا سالا از سوی مقامات حکومت ایران شد و تأکید کرد که خبرنگاری جرم نیست.

این روزنامه گزارش داد که وی با ویزای خبرنگاری از رم عازم ایران شده بود و قرار بود در روز ۳۰ آذر به ایتالیا بازگردد، اما او هیچ‌گاه به پرواز برگشت خود نرسید.

صدای آمریکا: هانا نویمن، رئیس بخش امور ایران در پارلمان اروپا، روز جمعه هفتم دی در شبکه اجتماعی «ایکس» با اشاره به استفاده حکومت ایران از هوش مصنوعی برای سرکوب مخالفان نوشت که این فناوری‌ها به ابزاری قدرتمند برای کنترل و محدود کردن آزادی‌های فردی توسط جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده است.

خانم نویمن پس از پرداختن به این موضوع که حکومت ایران چگونه از هوش مصنوعی در زمینه‌های مختلفی همچون تشخیص چهره، نظارت آنلاین و پیش‌بینی اعتراضات استفاده می‌کند، افزود: یکی از موارد مهم، استفاده از دوربین‌های مجهز به فناوری تشخیص چهره برای شناسایی زنان مخالف حجاب اجباری است.

به گفته او، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از این فناوری‌ها برای ارسال هشدارها و هدف قرار دادن زنان مخالف حجاب اجباری در فضاهای عمومی بهره می‌برد.

رئیس بخش امور ایران در پارلمان اروپا همچنین به استفاده جمهوری اسلامی از شبکه ملی اطلاعات اشاره کرد که بر اساس آن، شهروندان ایران از اینترنت جهانی جدا می‌شوند و محتوای انتقادی از رژیم از طریق الگوریتم‌های هوش مصنوعی شناسایی و سانسور می‌شود.

هانا نویمن همچنین به همکاری جمهوری اسلامی ایران با شرکت تیاندی چین اشاره کرد که ابزارهای نظارتی پیشرفته‌ای همچون سیستم‌های تشخیص چهره و فناوری‌های شناسایی «هویت افراد» را در اختیار رژیم ایران قرار می‌دهد.

وی تاکید کرد که این فناوری‌ها امکان پرونده سازی، بازداشت و همچنین سرکوب مخالفان رژیم در فضای مجازی را فراهم می‌کنند.

رئیس بخش امور ایران در پارلمان اروپا از اتحادیه اروپا خواست تا با اعمال کنترل‌های سختگیرانه‌تر بر صادرات فناوری‌های اتحادیه اروپا به ایران، به‌ویژه در زمینه‌های نظارتی و هوش مصنوعی، از سوءاستفاده جمهوری اسلامی ایران برای سرکوب مخالفان جلوگیری کند.

خانم نویمن در پایان تأکید کرد که فناوری باید از آزادی‌ها دفاع کند و نه این که به آنها حمله کند.

او پیشتر بارها از سیاست های جمهوری اسلامی ایران انتقاد کرده است.

هانا نویمن روز سوم آبان در سخنرانی خود در پارلمان اروپا گفت که هر کشور به صادرات یک چیز مشغول است و «رژیم ایران ترور و سرکوب صادر می‌کند.»

رادیوفردا: رکوردشکنی نرخ دلار در هفته‌های گذشته چشم‌انداز اقتصادی ایران را مبهم‌تر کرده و امکان چاره‌اندیشی برای آیندهٔ «معیشت و رفاه» مردم را نیز دشوارتر کرده است.

دولت به‌تازگی برای پیشگیری از تبعات سقوط ارزش ریال خواستار حذف چهار صفر از واحد پول ملی شده و هم‌زمان با بحران‌های بزرگی مانند کسری برق و گاز مواجه است.

در روزهای گذشته نرخ دلار به بالاترین رکورد در تاریخ اقتصاد ایران رسیده و روز پنجشنبه ششم دی‌ماه در بازار آزاد از نرخ ۸۰ هزار تومان برای هر یک دلار هم گذشت.

از آن‌جایی که افزایش نرخ دلار به‌شکل مستقیم بر معیشت افراد و فضای کسب‌وکار فعالان اقتصادی اثرگذار است، وضعیت مبهم فعلی برای مردم ایران نگران‌کننده شده است.

دوشنبهٔ گذشته ۲۶ آذرماه تصاویری از تجمع کسبهٔ تهران منتشر شد که شعار می‌دادند «دلار صد هزار تومانی نمی‌خواهیم». در شبکه‌های اجتماعی نیز سرنخ‌هایی وجود دارد که نشان می‌دهد نرخ «صد هزار تومان» برای مصرف‌کنندگان به یک «مرز روانی» تبدیل شده و با نزدیک‌تر شدن قیمت به این مرز، نگرانی‌ها افزایش یافته است.

ضربهٔ جنگ به ریال

رشد قیمت دلار در هفته‌های گذشته دلایل متعددی دارد. روند سقوط ارزش ریال پس از تحولات خاورمیانه و افزایش ریسک‌های ناشی از احتمال درگیری نظامی ایران تشدید شده است.

با شکل‌گیری چرخهٔ آتش میان ایران و اسرائیل و تحولات پس از آن، مانند مرگ حسن نصرالله، دبیرکل حزب‌الله لبنان، موقعیت جمهوری اسلامی در منطقه تضعیف شده است؛ ضعفی که هم باعث شکل‌گیری چشم‌انداز منفی برای مسیرهای صادراتی ایران شده و هم وضعیت سرمایه‌گذاری‌های زیرساختی ایران در کشورهای منطقه را با ابهام مواجه کرده است.

پس از اوج‌گیری درگیری‌ها در فروردین‌ ۱۴۰۳ و تهدیدهای مقام‌های ایران علیه اسرائیل، گفته می‌شد که دولت با «ارزپاشی و بازارسازی» از جهش قابل‌توجه ارزش دلار پیشگیری کرده است؛ اما چندی بعد روند افزایشی نرخ دلار دوباره شروع شد.

هم‌زمان با این تحولات، بازگشت دونالد ترامپ به کاخ سفید احتمال افزایش تحریم‌های نفتی علیه ایران و حتی تشدید تنش‌های نظامی بین ایران و ایالات متحدهٔ آمریکا را تقویت کرده است؛ به‌ویژه پس از اینکه رئیس‌جمهور منتخب ایالات متحده پس از پیروزی در انتخابات ماه نوامبر در یک اظهارنظر احتمال حملهٔ نظامی به مراکز هسته‌ای و نظامی ایران را رد نکرد.

نقش عملکرد اقتصادی بر نرخ دلار

هرچند نمی‌توان اثرگذاری عوامل سیاسی و ریسک‌های آینده را در رشد نرخ دلار انکار کرد، عملکرد ضعیف اقتصادی دولت و حکومت نقش پررنگ‌تری در کاهش ارزش پول ملی داشته است.

یکی از عوامل اصلی کاهش ارزش پول «تورم ناشی از رشد نقدینگی» است. براساس گزارش بانک مرکزی، حجم نقدینگی در شهریورماه امسال از مرز تاریخی «۹ هزار هزار میلیارد تومان» عبور کرده و در تنها یک ماه بیش از ۲۷۳ هزار میلیارد تومان به حجم آن افزوده شده است.

این شاخص در بازهٔ یک‌سالهٔ منتهی به پایان نیم‌سال نخست ۱۴۰۳، بیش از ۲۷.۸ درصد رشد داشته که نشان می‌دهد وضعیت تورم همچنان نگران‌کننده است.

آمارهای دیگر هم می‌تواند دلایل کاهش ارزش پول را توضیح دهد؛ مثلاً تراز تجاری ایران در هشت‌ماههٔ سال ۱۴۰۳، بدون احتساب صادرات نفت خام، نفت کوره و خدمات فنی و مهندسی، حدود هفت میلیارد دلار کسری داشته است.

صادرات نفت ایران نیز در ماه گذشته به‌دلیل درگیری‌های نظامی تحت‌تأثیر قرار گرفته است. وب‌سایت «اویل پرایس» اواخر مهرماه اعلام کرد که تصاویر ماهواره‌ای و شرکت ردیابی نفت‌کش «تانکرترکرز» خبر می‌دهند که ایران در اقدامی احتیاطی، چندین نفت‌کش را از جزیرهٔ خارک در خلیج فارس خارج کرده؛ که این خود صادرات نفت را کاهش داده است.

علاوه بر این، وضعیت رشد اقتصادی هم روند کاهشی ارزش پول ایران را تأیید می‌کند.

گزارش جدید بانک مرکزی ایران نشان می‌دهد که رشد اقتصادی در تابستان امسال نسبت به سال گذشته تقریباً نصف شده و به پایین‌ترین سطح در سه سال گذشته رسیده است.

براساس این آمار، رشد اقتصادی در مقایسه با بازهٔ زمانی مشابه در سال ۱۴۰۲ از ۵.۳ درصد به ۲.۷ درصد رسیده است. برخی رسانه‌های اقتصادی در ایران این آمار را «نشانه‌ای از کاهش صادرات نفت» ارزیابی کرده‌اند.

کاهش صادرات نفت، منفی‌تر شدن تراز تجاری و کاهش رشد اقتصادی، علاوه بر این‌که کسری بودجهٔ دولت را تشدید می‌کنند، به‌عنوان عواملی برای تضعیف ارزش ریال نیز عمل کرده‌اند.

بر اساس گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، دولت در چهار ماه ابتدایی امسال ۱۹ هزار میلیارد تومان کسری بودجه داشت که این رقم در پایان سال به ۲۷۰ هزار میلیارد تومان می‌رسد.

سیگنال‌های بودجه به دلار

پس از انتشار جزئیات بودجهٔ پیشنهادی سال ۱۴۰۳ مشخص شد که دولت قصد دارد با «کاهش سبد ارز ترجیحی»، کالاهای کمتری را مشمول دریافت یارانه قرار دهد.

بر این اساس، ارز کالاهای اساسی از ۱۵ میلیارد دلار به ۱۲ میلیارد دلار کاهش خواهد یافت که انتظارات تورمی را در مورد کالاهای اساسی تقویت کرده و بر کاهش ارزش ریال اثرگذار بوده است.

تأکید مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، بر «افزایش قیمت بنزین» نیز بر روند شکل‌گیری انتظارات تورمی تأثیرگذار بوده است. او اول آبان‌ماه در جلسهٔ ارائهٔ بودجه به مجلس تأکید کرد که «یکی از چالش‌های موجود، اصلاح یارانهٔ انرژی است».

از آن‌جایی که معامله‌گران ارزی در شرایط تورمی قیمت‌های بالاتری را برای فروش دلار پیشنهاد می‌دهند، سیگنال‌های تورم‌زایی در بودجه نیز به رشد قیمت دلار کمک کرده است.

درآمد دولت چقدر به نرخ دلار وابسته است؟

هم‌زمان، تعدادی از مسئولان جمهوری اسلامی، «دولت پزشکیان و عملکرد بانک مرکزی» را مقصر اصلی وضعیت فعلی می‌دانند. از جمله، یک عضو کمیسیون اقتصادی مجلس شورای اسلامی که به‌تازگی «اقدامات هماهنگ دولت و مجلس با ابزار بانک مرکزی» را عامل افزایش نرخ دلار دانسته است.

حسین صمصامی مدعی شده است که دولت برای «جبران دستمزدها» نرخ دلار را افزایش داده است. برخی منتقدان دولت نیز معتقدند که نرخ ارز با هدف «جبران کسری بودجه» افزایش یافته است.

روزنامهٔ کیهان، که به طیف اصولگرایان تندرو نزدیک است، روز چهارم دی‌ماه در مطلبی با عنوان «گرای گرانی از وزارت اقتصاد آقای پزشکیان؛ مراقب باشید» این ادعای هشدارآمیز را مطرح کرد که دولت به‌دنبال «شوک‌درمانی و دادن گرای گرانی» است.

در مقابل، عبدالناصر همتی، وزیر اقتصاد، «کسری بودجهٔ سنگین» را دلیل اصلی تداوم تورم و جهش نرخ ارز عنوان کرده است.

هرچند دولت با افزایش نرخ ارز معادلِ ریالی بیشتری از صادرات دریافت می‌کند و درآمد بیشتری خواهد داشت، اما بیش از آن‌که «نرخ ارز بازار آزاد» بر درآمد دولت اثرگذار باشد، «نرخ ارز در بازارهای رسمی» تعیین‌کننده است، چراکه بیشترین حجم مبادلات در اقتصاد ایران با نرخ‌های رسمی مانند ارز ترجیحی و نیمایی انجام می‌شود.

هم‌زمان با افزایش نرخ ارز آزاد، نرخ ارز رسمی ایران نیز به‌شکل بی‌سابقه‌ای رشد داشته است.

بانک مرکزی روز ۲۲ آذرماه به‌یکباره اعلام کرد که از ۲۴ آذرماه «ارز نیمایی» را از جریان مبادلات حذف کرده و «ارز توافقی» را جایگزین آن کرده است.

دلار نیمایی همان دلاری است که فعالان اقتصادی برای صادرات و واردات از آن استفاده می‌کنند، بنابراین هرگونه تغییر نرخ در آن بر قیمت کالاها اثرگذار است.

درحالی‌که نرخ دلار نیمایی در آخرین مبادلات تا پیش از گشایش سامانهٔ توافقی حدود ۵۴ هزار تومان قیمت داشت، نرخ ارز توافقی پس از بازگشایی از ۶۳ هزار و ۸۴۲ تومان عبور کرده است. بر همین اساس، می‌توان انتظار داشت درآمدهای دولت از محل فروش ارزِ صادرات رشد داشته باشد.