اخبار

صدای آمریکا: دولت سوریه روز شنبه ۱۰ آذر اذعان کرد که شورشیان مخالف بشار اسد ضمن در دست گرفتن کنترل بخش‌هایی از شهر حلب، ده‌ها سرباز ارتش را کشته‌اند. در این حال، گزارش شماری از رسانه‌های حکومتی ایران حاکی از کشته شدن شماری از نیروهای جمهوری اسلامی در درگیری‌های حلب است.

حلب طی هشت سال گذشته تحت کنترل دولت سوریه بود و حمله ناگهانی گروه «هیئت تحریرالشام» و دیگر گروه‌های متحد آن به این شهر، بزرگ‌ترین چالش شورشیان مخالف بشار اسد علیه دولت او طی سال‌های گذشته است.

ارتش سوریه ادعا کرد حملات هوایی به مخالفان دولت موجب توقف پیشروی‌های آنها در حلب شده است و وعده داد که بار دیگر کنترل دومین شهر بزرگ این کشور و حومه آن را طی روزهای آینده در دست خواهد گرفت.

خبرگزاری رویترز به نقل از دو منبع وابسته مخالفان بشار اسد گزارش داد که شورشیان همچنین کنترل شهر معره‌النعمان در استان ادلب را در دست گرفته‌اند و بدین ترتیب کل این استان اکنون تحت سیطره مخالفان بشار اسد است.

رویترز به نقل از سه منبع دیگر گزارش داد که به نیروهای ارتش سوریه دستور داده شده است از مناطقی که مخالفان اسد وارد شده‌اند، «عقب‌نشینی ایمن» انجام دهند.

• روسیه

دو منبع وابسته به دولت سوریه به رویترز گفتند که هواپیماهای جنگی روسیه و بشار اسد به مواضع شورشیان در حومه حلب حمله کرده‌اند.

دمیتری پسکوف، سخنگوی کاخ کرملین، روز جمعه نهم آذر گفت: مسکو حمله شورشیان مخالف اسد به حلب را «نقض حاکمیت» سوریه قلمداد می‌کند و خواستار احیای «نظم قانونی» در مناطق مورد حمله «در اسرع وقت» است.

در این حال، نیروهای مخالف اسد در استان ادلب اعلام کردند حمله هواپیماهای جنگی روسیه و سوریه به محلات مسکونی در این استان موجب کشته‌شدن چهار غیرنظامی و زخمی‌شدن شش تن دیگر شده است.

رویترز به نقل از دو منبع نظامی سوریه گزارش داد روسیه وعده داده است که کمک‌های نظامی این کشور طی ٧٢ ساعت آینده به سوریه خواهد رسید.

• جمهوری اسلامی ایران

برخی رسانه‌های حکومت ایران، از جمله روزنامه کیهان، روز شنبه از کشته‌شدن «شماری» از نیروهای جمهوری اسلامی در سوریه طی درگیری‌های ٧٢ ساعت گذشته در حلب خبر داده‌اند.

در این گزارش‌ها به تعداد کشته‌شدگان اشاره نشده است.

پیش از این، خبرگزاری‌های حکومتی در ایران از کشته شدن کیومرث پورهاشمی، از مقامات ارشد سپاه پاسداران،‌ در حلب سوریه خبر داده‌ بودند.

خبرگزاری دانشجو، وابسته به سازمان بسیج دانشجویی، کیومرث پورهاشمی را «سرتیپ»‌ و «فرمانده مستشاران ایرانی» معرفی کرده و نوشته بود که او در حلب سوریه کشته شده است.

در ادبیات حکومتی جمهوری اسلامی، اصطلاح «مستشار نظامی» به آن دسته از اعضای نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اطلاق می‌شود که خارج از ایران از جمله در عراق، لبنان، سوریه، و یمن فعالیت نظامی می‌کنند.

در همین حال، کانال تلگرامی «صابرین نیوز» وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی روز جمعه گزارش داد که نیروهای حزب‌الله و جمهوری اسلامی در جنوب حلب قرار دارند و با مخالفان اسد می‌جنگند.

این در شرایطی است که مصطفی عبدالجابر، فرمانده یکی از گروه‌های مخالف بشار اسد، به رویتزر گفت که کمبود نیروهای ایرانی در منطقه به پیشروی سریع نیروهای مخالف اسد در حلب کمک کرد.

گروه‌های شبه‌نظامی وابسته به حکومت ایران، به‌ویژه حزب‌الله لبنان، طی ماه‌های گذشته متحمل خسارت‌های سنگینی از سوی اسرائیل شد‌ه‌اند.

در همین حال، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، روز جمعه در گفتگوی تلفنی با همتای سوری خود مدعی شد که آمریکا و اسرائیل از حملات مخالفان اسد به حلب حمایت می‌کنند.

• ترکیه

رویترز به نقل از منابع مخالف اسد گزارش داد که ترکیه، به عنوان اصلی‌ترین حامی مخالفان حکومت این کشور در استان‌های ادلب و حلب، به عملیات جاری چراغ سبز نشان داده است.

این در شرایطی است که وزارت خارجه ترکیه روز جمعه اعلام کرد درگیری‌ها در شمال غرب سوریه به تشدید «نامطلوب» تنش‌ها منجر شده است.

سخنگوی وزارت امور خارجه ترکیه در بیانیه‌ای عنوان کرد که اولویت آنکارا جلوگیری از بی‌ثباتی بیشتر منطقه است.

او افزود که ترکیه پیشترهشدار داده بود حملات اخیر علیه مخالفان بشار اسد در ادلب موجب تضعیف روح اجرای توافق‌های تنش‌زدایی می‌شود.

• کُردها

همزمان با عقب‌نشینی نیروهای دولت سوریه و جمهوری اسلامی ایران از فرودگاه حلب و شهرهای نوبل و الزهرا در شمال غرب حلب، نیروهای دموکراتیک سوریه به رهبری کُردها در این مناطق و نیز برخی محلات حلب مستقر شده‌اند.

به گزارش دیدبان حقوق بشر سوریه، حدود ۵۰ هزار تن از ساکنان نوبل و الزهرا به محله کُردنشین اشرفیه و چندین محله دیگر حلب و همچنین استان‌های حمص و حماه پناه برده‌اند.

نیروهای دموکراتیک سوریه همچنین کنترل تل‌عاران، تل‌حاصل، و برخی از روستاهای واقع در شرق حلب را نیز در دست گرفته‌اند.

فرهاد شامی، سخنگوی این گروه متحد آمریکا در سوریه، روز جمعه ترکیه را به «مدیریت گام به گام» حملات جاری در حلب متهم کرد و گفت: این تحولات را «از نزدیک دنبال می‌کنیم.»

ایران اینترنشنال: وزیر اطلاعات دولت حسن روحانی گفت عوامل «ترور چهار دانشمند هسته‌ای (علی‌محمدی، شهریاری، رضایی‌نژاد و احمدی روشن) شناسایی نشده‌اند» اما ۱۲ سال پیش، جمهوری اسلامی مجید جمالی فشی، رزمی‌کار ایرانی و دارنده مدال برنز جهانی کیک‌بوکسینگ را به اتهام ترور مسعود علی‌محمدی به دار آویخت.

سال ۱۳۹۱، شبکه یک صدا و سیمای جمهوری اسلامی «مستند کلوب ترور» را از اعترافات اجباری ۱۳ نفر به جاسوسی، پخش کرد. این افراد گفتند که به اسرائیل رفته، آنجا آموزش ترور و استفاده از مواد منفجره را دیده‌ و برای ترور دانشمندان اتمی به ایران بازگشته‌اند.

جمالی فشی و مازیار ابراهیمی، از افراد حاضر در این اعترافات اجباری بودند. این ماجرا در دوران ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد و زمانی رخ داد که حیدر مصلحی، وزیر اطلاعات بود.

جمالی فشی، مربی درجه سه سبک اسپورت کیک‌بوکسینگ فدراسیون ورزش‌های رزمی ایران بود.

این رزمی‌کار و دارنده مدال برنز جهانی کیک‌بوکسینگ و مربی این رشته ورزشی، در پی اعترافات اجباری‌اش، سه‌شنبه ۲۶ اردیبهشت ۱۳۹۱، به اتهام قتل علی‌محمدی و محاربه، با حکم قاضی ابوالقاسم صلواتی به دار آویخته شد.

گفته شده جمالی‌ فشی چون زودتر دستگیر شده بود، اعدام شد.

مازیار ابراهیمی که در ۱۲ مرداد ۹۸ در یک مصاحبه افشاگر با بی‌بی‌سی فارسی ابعادی از این اعترافات اجباری و تلاش برای پرونده‌سازی را روایت کرد، گفته است چند نفر از کسانی که پیش از اعدام جمالی فشی در یکی از سلول‌های کناری او یعنی در یکی از سلول‌های طبقه پایین بند ۲۰۹ در بند بوده‌اند، مدتی بعد برای او در زندان روایت کرده‌اند شبی که جمالی‌ فشی را برای اعدام برده‌اند او با صدای بلند به ماموران پرخاش می‌کرده است: «جمالی‌ فشی به ماموران می‌گوید شما به من قول دادید که به آن‌ها بگویید من دارم با شما همکاری می‌کنم و وقتی قاتل اصلی بازداشت شد از من قدردانی می‌کنید؛ اما در پاسخ به جمالی‌ فشی می‌گویند نه، نظر حاجی عوض شده است و تشخیص داده است این را نگوید و همسر شهید هم پیش آقا رفته‌ است و آقا هم گفته اعدامت کنیم.»

پس از اعدام جمالی‌ فشی، بررسی‌های فراوانی از سوی رسانه‌های خارجی و فارسی‌زبان در صحت‌سنجی ویدیوی اعترافات اجباری و مستندات ادعایی جمهوری اسلامی برای متهم شناختن این رزمی‌‌کار انجام شد که عمده آن‌ها نشان می‌دهند اعترافات جمالی فشی، اجباری و مستندات، ساختگی و حتی در مواردی به‌وضوح، ناشیانه با فوتوشاپ، دستکاری و ساخته شده‌اند.

قربانی افشای اسناد ویکی‌لیکس

برخی رسانه‌ها، از جمله تایمز لندن نوشتند که دستگیری جمالی‌ فشی در ادامه انتشار اسناد سایت ویکی لیکس (اسناد سفارت آمریکا در باکو) بوده‌ است و این اسناد باعث شده‌ است که جمهوری اسلامی، جمالی‌ فشی را دستگیر کند.

در گزارش این روزنامه آمده است: «یک قهرمان ورزش‌های زرمی به دیپلمات آمریکایی اظهار کرده‌ است که جمهوری اسلامی مربیان ورزش‌های رزمی را مجبور می‌کند به نیروهای سپاه پاسداران و بسیج آموزش بدهد و حتی در سرکوب اعتراضات مخالفان مشارکت کنند.»

در سند منتشر شده هیچ اشاره‌ای به اسرائیل و مشارکت در ترور کارشناسان ایرانی نشده است.

روزنامه دیلی‌میل لندن در مطلبی که روز پنج‌شنبه ۲۸ اردیبهشت‌ ۱۳۹۱ منتشر شد، نوشت که وب‌سایت ویکی‌لیکس همواره اسامی و مشخصات افراد را از اسنادی که افشا می‌کند، حذف کرده است اما در این سند مشخص که محتوای اظهارات دیپلمات‌های آمریکایی در آذربایجان را منتشر کرده، اشاره شده بود که فرد ایرانی‌ای که با این دیپلمات‌ها در تماس بوده، یک مربی ۲۴ ساله ورزش‌های رزمی بوده که برای شرکت در مسابقات بین‌المللی به باکو رفته است.

بر اساس اظهارات جدید وزیر اطلاعات پیشین دولت جمهوری اسلامی بیش از پیش مشخص می‌شود که جمالی‌ فشی با اتهامات ساختگی و به استناد اعترافات اجباری و مستندات «فوتوشاپی» اعدام شد اما علی ربیعی، سخنگوی دولت روحانی، پس از افشاگری مازیار ابراهیمی گفته بود: «این اتفاق در دولت ما رخ نداده است. ما نیز اطلاعی از این پرونده نداریم اما در گفت‌وگوهایی که در این‌باره داشته‌ام، اعترافاتی از سوی افرادی انجام شده که درست هم بوده است ولی اعترافاتی هم انجام شده که کار کارشناسی درباره آن‌ها انجام نشده است […] کارشناس این پرونده‌ها کارشناس ضد‌جاسوسی نبوده است و کارشناسان حوزه دیگری بوده‌اند که در این پرونده کار کرده‌اند.»

رادیوفردا: رئیس مرکز پژوهش‌های اتاق ایران با اشاره به تأثیر تحریم‌ها بر از دست رفتن بخش عمدۀ بازارهای پیشین نفت ایران، می‌گوید در شرایط فعلی «۹۲ درصد» از نفت کشور، آن‌هم با تخفیفی دست‌کم «۳۰ درصدی» راهی چین می‌شود.

حجت‌الله میرزایی که در نشستی دربارهٔ بررسی بودجۀ ۱۴۰۴ صحبت می‌کرد، با تأکید بر «بسته‌بودن دست ایران» در شیوه دریافت بهای نفت صادراتی، گفت این پکن است که در مورد ترکیب و قیمت نهایی اجناسی که در مقابل این نفت ارزان به ایران می‌دهد، تصمیم ‌می‌گیرد.

به گفتۀ این کارشناس اقتصادی، تبعات تحریم‌ها و از جمله شیوۀ رفتار چین با ایران، باعث شده که کشور در یک «تلۀ استعماری قرن نوزدهمی» گیر بیافتد. تله‌ای که به گفتۀ او، دولت راهی هم برای خروج از آن ندارد.

سخنان رئیس مرکز پژوهش‌های اتاق ایران دربارۀ ناترازی انرژی و محدود شدن صادرات نفت ایران بر اثر تحریم‌ها، تنها یک‌روز پس از هشدار بی‌سابقۀ رئیس مجلس مطرح شد.

محمدباقر قالیباف، سه‌شنبه ششم آذرماه با اشاره به بحران ناترازی در انرژی گفت ایران اکنون «نفت و بازاری ندارد که با آن جهان را تهدید کند».

رئیس مجلس ایران بدون نام‌بردن از دولت‌های پیشین گفت: «زمانی بود که در مواجهه با تهدیدات دشمنان می‌گفتیم نفت را روی شما می‌بندیم و اهرم تهدید ما بود، اما امروز و با این وضعیت کدام نفت را می‌بندیم و کدام بازار را داریم؟»

دولت محمود احمدی‌نژاد در سال ۱۳۹۱ غرب را تهدید کرده بود که در صورت تحریم ایران، تهران هم صادرات نفت را «متوقف می‌کند» تا قیمت نفت در بازارهای جهانی به «۳۰۰ دلار» رسیده و اقتصاد جهانی دچار بحران شود.

با گذشت بیش از یک دهه، نه‌تنها این تهدیدها عملی نشده، بلکه ایران برای عرضۀ نفت به بازارهای جهانی، ناگزیز دست به دامن چین و ارائه تخفیف‌های گسترده شده است.

این در حالی‌است که پیروزی دونالد ترامپ در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا همزمان با سردی کم‌سابقۀ روابط تهران با غرب، شمشیر تحریم‌های جدید احتمالی را، بر فراز سر ایران به اهتزاز در آورده است.

انتقاد از بی‌برنامگی دولت‌ها و پیش‌بینی افزایش تورم در سال آینده

رئیس مرکز پژوهش‌های اتاق ایران، در بخش دیگری از اظهاراتش ضمن تأکید بر «بسته‌بودن دست دولت» در تأمین و تخصیص بودجه‌های عمرانی، از «بی‌برنامگی» دولت‌های جمهوری اسلامی برای ادارۀ اقتصاد کشور انتقاد کرد.

به گفتۀ حجت‌الله میرزایی، نبود چشم‌انداز اقتصادی درازمدت، عملاً تغییرات سالانۀ بودجه را به «تغییرات شکلی» بدون هیچ برنامۀ ‌مشخصی تقلیل داده است.

میرزایی همزمان با اشاره به کسری بودجۀ گسترده، تأکید کرد که «۹۶ درصد» بودجۀ کشور صرف هزینه‌های جاری و عمدتاً پرسنلی می‌شود و دست دولت در تغییر این بخش عملاً بسته است.

او با تأکید بر وجود ۳۰ هزار پروژۀ ملی ناتمام و محدودیت‌های غیراقتصادی برای استفادۀ دولت از ۴ درصد باقیمانده بودجه، اجرای طرح‌های عمرانی و توسعۀ ملی را «غیر عملی و غیر واقع‌بینانه» توصیف کرد.

رئیس مرکز پژوهش‌های اتاق ایران با مثبت‌خواندن برنامۀ دولت برای افزایش مالیات متناسب با نرخ تورم، در عین حال پیش‌بینی کرد که در سال ۱۴۰۴ نرخ تورم کشور از ۴۰ درصد فراتر برود.

حجت‌الله میرزایی با اشاره به تأثیر تصمیم‌گیری‌های غیر کارشناسی در افزایش جدی کسری بودجه، خواستار همکاری سران سه قوه، در کوتاه‌کردن دست مجلس از افزایش غیر کارشناسی سقف بودجه شد.

این اقتصاددان همزمان دولت را ناگزیر از افزایش بهای بنزین، با هدف کاستن از شتاب افزایش کسری بودجه دانست.

بحث افزایش قیمت بنزین، سال‌هاست که به یک موضوع بسیار حساس اجتماعی- سیاسی و حتی امنیتی تبدیل شده است. افزایش ناگهانی بهای این کالای اساسی در ۲۴ آبان‌ماه ۱۳۹۸ و در دولت حسن روحانی منجر به اعتراضات گسترده و خونینی در سراسر ایران شد. موضوعی که حتی باعث شد رئیس جمهور وقت، خود را از اجرایی‌شدن افزایش قیمت بنزین، «بی‌خبر» نشان دهد.

طی هفته‌های اخیر هم، مقام‌های سیاسی ایران بارها به شکل تلویحی به قیمت بنزین اشاره کرده‌اند. در حالی‌که فاطمه مهاجری سخنگوی دولت به طور مستقیم بر بستن بودجه سال آتی بدون در نظر گرفتن افزایش بهای بنزین تأکید کرده بود، خود مسعود پزشکیان رئیس جمهور، چندین‌بار و از جمله در صحن علنی مجلس، با اشاره به قیمت بنزین فوب در کشورهای منطقه، بهای بسیار اندک سوخت در ایران را «غیرمنطقی و غیر قابل دوام» توصیف کرده است.

الشرق الاوسط: به متن کامل توافق آتش‌بس میان اسرائیل و لبنان دست یافته است. این توافق که قرار است امشب (سه‌شنبه) در جلسه کامل کابینه اسرائیل بررسی شود، شامل 13 بند به شرح زیر است:

1. حزب‌الله و دیگر گروه‌های مسلح در خاک لبنان هیچ اقدام تهاجمی علیه اسرائیل انجام نخواهند داد.

2. اسرائیل نیز هیچ عملیات نظامی تهاجمی علیه اهدافی در لبنان، چه از زمین، هوا یا دریا، انجام نخواهد داد.

3. اسرائیل و لبنان اهمیت قطعنامه شماره 1701 شورای امنیت سازمان ملل متحد را به رسمیت می‌شناسند.

4. دو طرف حق دفاع از خود را در چارچوب پیمان‌های بین‌المللی محفوظ می‌دانند.

5. نیروهای امنیتی و نظامی رسمی لبنان تنها نهادهای مجاز به حمل سلاح و استفاده از نیرو در جنوب لبنان خواهند بود.

6. هرگونه فروش، تأمین یا تولید تسلیحات یا مواد مرتبط با تسلیحات در لبنان تحت نظارت و کنترل دولت لبنان خواهد بود.

7. تمامی تأسیسات غیرقانونی تولید تسلیحات و مواد مرتبط با آن برچیده خواهند شد.

8. تمام زیرساخت‌ها و پایگاه‌های نظامی غیرقانونی برچیده و هرگونه تسلیحات غیرمجاز مطابق با این توافق مصادره خواهند شد.

9. کمیته‌ای مورد توافق اسرائیل و لبنان برای نظارت و کمک به اجرای این تعهدات تشکیل خواهد شد.

10. اسرائیل و لبنان هرگونه نقض احتمالی این تعهدات را به کمیته و نیروهای «یونیفیل» (نیروهای موقت سازمان ملل در لبنان) گزارش خواهند داد.

11. لبنان نیروهای امنیتی و ارتش خود را در تمام مرزها، گذرگاه‌ها و خط تعیین‌شده برای منطقه جنوبی مستقر خواهد کرد.

12. اسرائیل طی 60 روز نیروهای خود را به‌تدریج از جنوب لبنان به سمت خط آبی عقب خواهد کشید.

13. ایالات متحده مذاکرات غیرمستقیم میان اسرائیل و لبنان را برای توافق بر سر ترسیم مرزهای زمینی هدایت خواهد کرد.

تویتر اینترنشنال: محمود علوی، وزیر اطلاعات در دولت حسن روحانی، در خصوص عوامل ترور محسن فخری‌زاده و ربایش اسناد هسته‌ای گفت: «عوامل هر دو اتفاق را شناسایی کردیم، منزل عوامل ترور فخری‌زاده در غرب تهران شناسایی شد اما نیم ساعت قبل از اینکه ما برسیم منزل را ترک کردند. بعد در اراک رد آن‌ها را پیدا کردیم و بازهم صحنه را ترک کردند، به همدان رفتتند و از همدان به سنندج و بعد به سقز. اما چون در سقز دوربین نبود امکان شناسایی نبود. بعد هم از کشور خارج شدند.» او اضافه کرد: «ما عوامل ترور چهار دانشمند هسته‌ای یعنی علی‌محمدی، شهریاری، رضایی‌نژاد و احمدی روشن را نتوانستیم شناسایی کنیم، حتی شیوه‌های ترور آنان را به طور دقیق نتوانستیم مطالعه کنیم.»

صدای آمریکا: رسانه‌های اسرائیلی روز یکشنبه ۴ آذر گزارش دادند که عوامل حکومت ایران با ارسال دعوتنامه‌هایی تقلبی به دو وزیر این کشور از آنها دعوت کردند در مراسم حنوکا (جشن اخلاص یهودیان) در شهر نیویورک شرکت کنند.

به گزارش روزنامه «اسرائیل هیوم» عوامل جمهوری اسلامی تظاهر کردند از طرف جنبش «چاباد» وزیران مقاومت ملی و میراث فرهنگی اسرائیل را به این مراسم دعوت می‌کنند که بررسی‌های امنیتی ایمیل‌های ارسالی ماهیت تقلبی آنها را آشکار کرد.

آنها در این ایمیل‌ها خود را «خاخام یتژاک شافر» جا زدند و جزئیاتی درباره این مراسم از جمله چهره‌های برجسته یهودی آمریکایی شرکت‌کننده در آن را توضیح دادند.

عوامل حکومت ایران حتی پیشنهاد دادند که ترتیبات سفر و اسکان این دو وزیر اسرائیلی را بر عهده بگیرند.

سرویس‌های امنیتی اسرائیل با بررسی این ایمیل‌ها به این نتیجه رسیدند که احتمالا از طرف عوامل وابسته به حکومت ایران فرستاده شده‌اند و هدف از آن جمع‌آوری اطلاعات و یا برقراری ارتباط با مقامات ارشد اسرائیلی است.

جنبش «چاباد» در این ارتباط اعلام کرد که در جریان این اقدام مشکوک است و آن را در هماهنگی با سازمان‌های امنیتی اسرائیل دنبال می‌کند.

جمهوری اسلامی ایران در ماه‌های اخیر از طریق یک سلسله عملیات‌های فریب و «دیس‌اینفورمیشن» تلاش کرده با اهداف و مقامات اسرائیلی ارتباط برقرار کند.

بی‌بی‌سی: سخنگوی وزارت امور خارجه ایران می‌گوید تهران و سه کشور اروپایی فرانسه، آلمان و بریتانیا جمعه مذاکره می‌کنند. اسماعیل بقائی گفت که این مذاکرات در مورد «مسائل دوجانبه، منطقه‌ای و بین‌المللی» از جمله «موضوع فلسطین، لبنان و موضوع هسته‌ای» خواهد بود.

پیشتر خبرگزاری‌ کیودو ژاپن به نقل از منابع دیپلماتیک ایران گزارش کرده‌ بود که تهران و سه کشور اروپایی از روز جمعه ۲۹ نوامبر (۹ آذر) دور تازه‌ای از «مذاکرات هسته‌ای» را در ژنو آغاز می‌کنند.

به گفته آقای بقائی این مذاکرات جدید «در ادامه گفتگوهای انجام شده با آنها در حاشیه اجلاس سالانه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویورک» است.

شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی روز پنجشنبه (۲۱ نوامبر/ اول آذر)، قطعنامه پیشنهادی چهار کشور غربی را تصویب و ایران را برای گسترش فعالیت‌های هسته‌ای و عدم همکاری‌ لازم با آژانس محکوم کرد. این دومین قطعنامه علیه ایران در شش ماه گذشته بود.

در این قطعنامه از مدیر‌کل آژانس خواسته شد قبل از نشست بعدی شورای حکام در ماه مارس، گزارش جامعی از وضعیت فعالیت‌های هسته‌ای و میزان همکاری‌ ایران با آژانس ارائه کند.

هدف قدرت‌های غربی از این قطعنامه، افزایش فشار دیپلماتیک بر ایران برای بازگشت به تعهداتش در توافق‌های هسته‌ای با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی است.

ایران گفته‌ بود که در صورت تصویب قطعنامه شورای حکام فورا واکنش نشان خواهد داد و ساعتی پس از تصویب قطعنامه در بیانیه‌ای گفت «تعداد متنابهی سانتریفیوژ جدید و پیشرفته» راه‌اندازی خواهد کرد.

محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی ایران امروز در واکنش به صدور قطعنامه اخیر شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی گفت: «پاسخ متقابل ایران در دستور کار قرار گرفته و راه‌اندازی مجموعه‌ای از سانتریفیوژهای جدید و پیشرفته آغاز شده است.»

آقای قالیباف گفت «این قبیل تصمیمات سیاسی» باعث می‌شود که کشورها برای حفظ امنیت ملی خود «به سمت اقدامات خارج از پروتکل‌های آژانس» بروند.

بهروز کمالوندی، سخنگوی سازمان انرژی اتمی ایران، هم روز گذشته گفت: «ایران خود را برای مقابله با تهدیدها آماده کرده است» اما در عین حال «تعامل را به تقابل» ترجیح می‌دهد.

او در مقاله‌ای که در روزنامه ایران، روزنامه رسمی دولت، به چاپ رسید، با اشاره به افزایش فشار سه کشور اروپایی و آمریکا گفت آنها تاکنون نتوانسته‌اند به نتیجه مورد نظر خود برسند.

آقای کمالوندی گفت «تعداد کشورهای حمایت‌کننده از قطعنامه‌های ارائه شده هر بار نسبت به دفعه قبل» کمتر شده است و «افزایش سطح و میزان غنی‌سازی و توسعه زیرساخت‌های صنعت هسته‌ای ایران هر بار بیشتر از قبل» کشورهای غربی را در رسیدن به اهدافشان ناکام گذاشته است.

توضیح تصویر، هدف قدرت‌های غربی از این قطعنامه افزایش فشار دیپلماتیک بر ایران برای بازگشت به توافق‌های هسته‌ای است

دونالد ترامپ در دوران اول ریاست‌جمهوری خود، آمریکا را یک‌جانبه از برجام خارج کرد و تحریم‌هایی فراگیر را به اجرا گذاشت. ایران هم متقابلا مرحله به مرحله اجرای تعهدات خود در برجام را متوقف کرد.

پس از روی کار آمدن جو بایدن، دولت حسن روحانی و دولت ابراهیم رئیسی مذاکراتی را برای احیای برجام و رفع تحریم‌ها دنبال کردند اما هیچ کدام به نتیجه‌ای نرسید.

برنامه راهبردی جامع اقدام مشترک که به اختصار برجام نامیده شد، توافقی است که یک سال قبل از به قدرت رسیدن آقای ترامپ در روز سه‌شنبه ۲۳ تیر ۱۳۹۴، میان ایران و پنج عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل (آمریکا، فرانسه، بریتانیا، روسیه و چین) به علاوه آلمان به امضا رسید و از دی ماه همان سال اجرایش آغاز شد.

https://twitter.com/AboumoslemS/status/1860674555645231561

رادیوفردا: شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی ضمن محکوم کردن گسترش فعالیت‌های هسته‌ای ایران، با صدور قطعنامه‌ای خواستار همکاری فوری تهران با این نهاد شد و از مدیرکل آژانس خواست که یک «گزارش جامع» درباره ایران تهیه کند.

جمهوری اسلامی ایران در نخستین واکنش به صدور این قطعنامهٔ توبیخی اعلام کرد سانتریفوژهای پیشرفته راه‌اندازی می‌کند. وزیر خارجه اسرائیل نیز گفت سال ۲۰۲۵ یک سال پرقصه خواهد بود.

این قطعنامه که دومین قطعنامهٔ شورای حکام علیه ایران طی شش ماه اخیر به شمار می‌رود، شامگاه پنجشنبه اول آذر به تصویب رسید.

قطعنامهٔ توبیخی ایران با ۱۹ رأی موافق و ۱۲ رأی ممتنع به تصویب رسید و چین و روسیه و بورکینافاسو سه کشوری بودند که به آن رأی منفی دادند. ونزوئلا نیز به‌دلیل عدم پرداخت حق عضویت خود اجازهٔ رأی دادن نداشت.

پیش‌نویس این قطعنامه از سوی فرانسه، آلمان و بریتانیا پیشنهاد شده بود و با حمایت ایالات متحده ارائه شد. این سه کشور اروپایی ساعاتی پیش از تصویب قطعنامه شورای حکام نیز در بیانیه‌ای مشترک خواستار کاهش فوری ذخایر اورانیوم غنی‌شدهٔ ایران تا سطح ۶۰ درصد شده بودند.

برخی دیپلمات‌ها در آژانس به آسوشیتدپرس گفته‌اند این قطعنامه زمینه‌ٔ لازم برای کشورهای اروپایی را فراهم می‌کند تا تحریم‌ها علیه ایران را مهرماه سال آینده، زمانی که بند موسوم به «غروب آفتاب» در توافق برجام به پایان می‌رسد، برگردانند.

به گزارش رویترز، در قطعنامه جدید شورای حکام آژانس بار دیگر از ایران خواسته شده است تا فوراً برای سوالات طولانی‌مدت آژانس درباره کشف آثار اورانیوم در مکان‌های اعلام‌نشده توضیح معتبر ارائه کند.

در دو قطعنامه توبیخی قبلی نیز که در نوامبر ۲۰۲۲ و ژوئن امسال تصویب شد بر «ضرورت و فوریت» پاسخگویی ایران به پرسش‌های باقی‌مانده تاکید شده بود.

همچنین در این قطعنامه از مدیرکل آژانس خواسته شده است تا یک «گزارش جامع» درباره وضعیت فعالیت‌های هسته‌ای ایران تهیه و آن را برای بررسی به نشست بعدی شورای حکام [ماه مارس ۲۰۲۵] ارائه کند.

بر اساس این قطعنامه، گزارش مدیرکل آژانس باید «یک ارزیابی جامع و به روز در مورد وجود یا استفاده احتمالی از مواد هسته‌ای اعلام‌نشده در ارتباط با مسائل باقی‌مانده گذشته و حال در مورد برنامه هسته‌ای ایران، از جمله گزارش کامل همکاری ایران با آژانس در این موضوعات» باشد.

قطعنامه جدید در آستانه بازگشت ترامپ به کاخ سفید

به نوشته خبرگزاری رویترز قدرت‌های غربی امیدوارند که قطعنامه جدید بتواند ایران را برای مذاکره درباره توافق جدید هسته‌ای تحت فشار بگذارد.

قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل که بر توافق هسته‌ای قبلی، موسوم به برجام، صحه گذاشت در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ میلادی (۲۶ مهر ۱۴۰۴) به انقضا می‌رسد و محدودیت‌های هسته‌ای علیه ایران پایان می‌یابد.

عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، چندی پیش هشدار داد که اگر تا پیش از این تاریخ مذاکراتی برای توافق جدید انجام نشود «ممکن است کشورهای اروپایی که هنوز در برجام هستند دنبال کار اسنپ‌بک [یا مکانیسم ماشه به معنای بازگشت خودکار تحریم‌های قبل] بروند».

از سوی دیگر خبرگزاری رویترز افزوده است که با وجود تلاش فعلی برای بازگرداندن ایران به مذاکرات هسته‌ای، معلوم نیست که دونالد ترامپ در دوره جدید ریاست جمهوری خود از چنین مذاکراتی حمایت کند.

دونالد ترامپ اردیبهشت ۱۳۹۷ خروج آمریکا از برجام را رسما اعلام کرد و سیاست فشار حداکثری علیه ایران را به اجرا گذاشت.

پس از آن نیز مقام‌های جمهوری اسلامی فعالیت‌های هسته‌ای را طی چند مرحله افزایش دادند و درجه خلوص غنی‌سازی اورانیوم را تا ۶۰ درصد، یعنی نزدیک به سطح تولید جنگ‌افزار اتمی، بالا بردند.

با این اوصاف، زمان کوتاهی پیش از صدور قطعنامه در شورای حکام، علی لاریجانی، مشاور رهبر جمهوری اسلامی ایران، به دولت آتی آمریکا پیشنهاد مذاکره برای دستیابی به «توافق بعدی» را داد.

علی لاریجانی گفت «اگر دولت ترامپ برجام و مفاد آن را ناکارآمد می‌داند»، ایران حاضر است در صورتی که آمریکا «شرایطی را بپذیرد»، بر سر «توافق بعدی» مذاکره و «نتایج را امضا کند».

اولین واکنش ایران به قطعنامه جدید

جمهوری اسلامی ایران در نخستین واکنش به صدور قطعنامهٔ توبیخیِ شورای حکام آژانس اعلام کرد سانتریفوژهای پیشرفته راه‌اندازی می‌کند.

رسانه‌های ایران بلافاصله پس از انتشار خبر صدور قطعنامه شورای حکام آژانس، متنی را به‌عنوان «بیانیه مشترک وزارت امور خارجه و سازمان انرژی اتمی ایران» منتشر کردند.

به نوشته این بیانیه مشترک، رئیس سازمان انرژی ایران «دستور انجام اقدامات موثر، از جمله راه‌اندازی مجموعه‌ معتنابهی از سانتریفیوژهای جدید و پیشرفته از انواع مختلف را صادر کرد».

این بیانیه مشترک با انتقاد شدید از سه کشور فرانسه، بریتانیا و آلمان، آنها را به اتخاذ «رویکرد سیاست‌زده، غیر واقع‌بینانه و مخرب» در قبال ایران متهم کرده و مدعی شده است که قطعنامه پیشنهادی آنها در زمانی ارائه شد که «ایران و آژانس در مسیر تعامل سازنده قرار داشتند».

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، حدود ده روز پیش به ایران سفر کرد و پس از بازگشت از این سفر اعلام کرد که ایران قصد دارد ذخیره اورانیوم تا ۶۰ درصد غنی‌شده خود را بیش از میزان فعلی افزایش ندهد.

به گزارش رویترز، سه کشور اروپایی پیشنهاد دقیقه آخر ایران برای محدود کردن ذخایر اورانیوم خود را «ناکافی و غیر صادقانه» خواندند.

رویترز همچنین به نقل از دیپلمات‌ها گزارش داده که پیشنهاد ایران مشروط به عدم صدور قطعنامه بود.

پیش از این رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، در گزارش خود اعلام کرده بود که مقدار ذخایر تا ۶۰ درصد غنی‌شده ایران در ماه‌های اخیر نسبت به سه ماه پیشتر حدود ۱۸ کیلوگرم افزایش یافته و به ۱۸۲ کیلوگرم رسیده است.

مقام‌های جمهوری اسلامی همواره بر صلح‌آمیز بودن فعالیت‌های هسته‌ای ایران تاکید داشته‌اند اما در ماه‌های اخیر از احتمال «تغییر دکترین هسته‌ای و نظامی» سخن گفته‌اند.

نماینده جمهوری اسلامی ایران در آژانس نیز در واکنش به این قطعنامه گفت در این روند که در وین رخ داد، به نتایج سفر رافائل گروسی به ایران توجه نشد، «درحالی‌که سفر اخیر مدیر کل آژانس به ایران با نتایج خوبی همراه بود، وعده‌های داده‌شده عملی شد و نقشه راه بین ایران و مدیر کل مورد توافق قرار گرفته بود».

چرا بورکینافاسو در کنار ایران ایستاد؟

جمهوری اسلامی ایران با دولت‌های بنگلادش، اندونزی، پاکستان، آفریقای جنوبی و ارمنستان روابط خوبی دارد، اما این کشورها در کنار الجزایر، برزیل، مصر، کلمبیا، غنا، هند و تایلند به قطعنامه رأی ممتنع دادند.

تنها کشوری که در کنار روسیه و چین به قطعنامه رأی مخالف داد، دولت بورکینافاسو در آفریقا بود.

محمد اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، دو ماه پیش در سفر به وین با وزیر علوم بورکینافاسو دیدار کرد و دو کشور از «امضای تفاهم‌نامه همکاری هسته‌ای» بین دو کشور خبر دادند. ایران غیر از «همکاری هسته‌ای»، روابط نظامی با بورکینافاسو را نیز در دورهٔ اخیر افزایش داده است.

واکنش اسرائیل

وزیر خارجه اسرائیل روز جمعه دوم آذر قطعنامهٔ توبیخی شورای حکام آژانس را «قطعنامه‌ای مهم» خواند و در شبکه ایکس نوشت «خطرناک‌ترین حکومت در جهان نباید خطرناک‌ترین سلاح را داشته باشد. برای این امر، جامعهٔ بین‌المللی باید فشار بر حکومت آیت‌الله‌های ایرانی را افزایش دهد».

گیدئون سعار روز پنج‌شنبه نیز، هم‌زمان با نشست شورای حکام در وین، در گفت‌وگو با روزنامهٔ اسرائیل‌هیوم گفت که اسرائیل «به هر قیمتی که شده از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای جلوگیری خواهد کرد».

او همچنین بدون توضیحات بیشتر گفت که «از این نظر، سال ۲۰۲۵ یک سال دراماتیک (پرقصه) خواهد بود».

صدای آمریکا: جروزالم پست روز سه‌شنبه ۲۹ آبان اعلام کرد ارتش اسرائیل به اسنادی دست یافته که نشان می‌دهد جمهوری اسلامی در بیست سال گذشته، سالانه دهها میلیون دلار پول را از ایران به منابع حماس انتقال داده است.

به گزارش جروزالم پست این اسناد در جریان عملیات ارتش اسرائیل در نوار غزه و همچنین بازجویی از «تروریست‌های حماس» که در طول جنگ به اسارت درآمده‌اند، به دست ارتش و نهادهای امنیتی اسرائیل افتاده است.

براساس این گزارش جمهوری اسلامی به ویژه از سال ۲۰۱۴ به حامی اصلی استراتژیک حماس تبدیل شده و تجهیزات نظامی، آموزش و همچنین کمک مالی به مبلغ صدها میلیون دلار برای رهبری و شاخه نظامی حماس را فراهم کرده است.

این اسناد نشان می‌دهد جمهوری اسلامی علاوه بر حمایت از فعالیت‌های نظامی حماس، به حمایت از دیگر سازمان‌های تروریستی در نوار غزه و تامین مالی پروژه‌های غیرنظامی، آموزشی و فرهنگی در این باریکه نیز مشغول بوده است.

این مدارک همچنین اطلاعات جدیدی در مورد دخالت حکومت ایران در آماده‌سازی حماس برای حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ از جمله هماهنگی با حزب‌الله و آمادگی سازمان تروریستی مستقر در غزه در عرصه لبنان را ارائه کرده و روند راهبردی جمهوری اسلامی برای ایجاد جایگاه و گسترش نفوذ خود بر حماس به طور خاص و نوار غزه به طور کلی را نشان می‌دهد.

براساس گزارش اورشلیم‌پست جمهوری اسلامی این روند را از طریق تخصیص بودجه گسترده برای برنامه‌های غیرنظامی، تقویت بعد شیعه در جامعه سنی غزه و تاثیرگذاری بر تصمیم‌گیری حماس از طریق کنترل منابع مالی آن و تسهیل خرید مقادیر قابل‌توجهی تسلیحات انجام داده است.

در این گزارش همچنین فاش شده است که جمهوری اسلامی در سال ۲۰۱۹ میلادی دستکم ۴۲ میلیون دلار به شاخه نظامی حماس در غزه و در سال ۲۰۲۰ بیش از ۱۲ میلیون دلار برای این بخش از حماس واریز کرده است.

نشریه «نیویورک تایمز» ۲۱ مهر ۱۴۰۳ با انتشار گزارشی بر اساس اسناد محرمانه‌ای که در اختیار دارد نوشت گروه حماس از سال ۱۴۰۰ در حال رایزنی با جمهوری اسلامی برای حمایت از حمله بزرگ خود به اسرائیل بوده است.

پس از حمله تروریستی ۱۵ مهر سال گذشته حماس به اسرائیل که منجر به کشته‌شدن ۱۲۰۰ تن و گروگان گرفته شدن بیش از ۲۵۰ تن دیگر شد، اسرائیل تهاجم به غزه را با هدف نابودی این گروه تحت حمایت جمهوری اسلامی و بازگرداندن گروگان‌ها آغاز کرد.

رادیوفردا: در پی انتشار گزارش‌هایی مبنی بر «طرح عوامل ایران» برای ترور اروین کاتلر، دادستان پیشین کانادا و از مخالفان سرسخت جمهوری اسلامی، وزارت خارجه ایران این گزارش‌ها را تکذیب کرد.

مدیرکل آمریکای وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران شامگاه دوشنبه ۲۸ آبان بدون ذکر نام آقای کاتلر، گزارش‌های منتشر شده را «داستان‌سرایی» خواند.

ساعاتی پیشتر روزنامه کانادایی گلوب اند میل گزارش داده بود که ۲۶ اکتبر (حدود یک ماه پیش) مقام‌های این کشور به اروین کاتلر اطلاع دادند که او طی ۴۸ ساعت آینده در معرض خطر ترور از جانب ماموران ایران قرار دارد.

به نوشته این روزنامه، مقام‌های کانادا رد دو نفر را نیز در این طرح ترور دنبال کرده‌اند.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، «مرکز حقوق بشر رائول والنبرگ» که اروین کاتلر از مدیران آن است، گزارش منتشر شده در روزنامه کانادایی را تایید کرد و گفت که آقای کاتلر «هیچ اطلاعاتی» در مورد بازداشت افراد مرتبط با این پرونده ندارد.

اروین کاتلر که اکنون ۸۴ سال دارد از سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۶ وزیر دادگستری و دادستان کل کانادا بود.

او در سال ۲۰۱۵ از فعالیت‌های سیاسی کنار کشید و از آن زمان در فعالیت‌های حقوق بشری شرکت دارد.

به نوشته وبسایت وزارت خارجه ایران، مدیرکل آمریکا در این وزارتخانه اتهام مطرح شده را «در راستای کارزار ترویج اطلاعات غلط در مورد ایران» خواند.

او همچنین هدف از چنین اتهامات را «منحرف کردن» افکار عمومی از وقایع غزه ذکر کرده است.

اروین کاتلر که یهودی و از حامیان اسرائیل است خواستار «تروریستی اعلام شدن سپاه پاسداران» در سطح جهان شده است.

به نوشته روزنامه گلوب اند میل، آقای کاتلر از سال گذشته و به دنبال وقوع جنگ کنونی غزه تاکنون تحت پوشش امنیتی پلیس کانادا قرار دارد.