اخبار

به گزارش مشرق، رهبر معظم انقلاب اسلامی، چهارشنبه هفته گذشته- 19 اردیبهشت- در دیدار هزاران نفر از دانشجویان و معلمان در دانشگاه فرهنگیان فرمودند: «همین دو سه روز قبل از این، ترامپ یک نامه‌ای نوشته است به رؤسای کشورهای خلیج‌فارس – که به این نامه ما توانستیم دست پیدا کنیم و ببینیم – و در این نامه به اینها می‌گوید که باید همه‌تان متّفق بشوید، باید این کار را بکنید، باید آن کار را بکنید، من هفت تریلیون دلار اینجا خرج کرده‌ام برای شما. مردک! هفت تریلیون دلار شما برای اینها خرج کردی! هفت تریلیون دلار خرج کردی برای اینکه بر عراق مسلّط بشوی، بر سوریه مسلّط بشوی؛ خب نتوانستی؛ به درک! می‌گوید باید این کار را بکنید، این کار را بکنید، این کار را بکنید؛ [در جملاتش] «باید» دارد! به همه‌ این رؤسا هم این نامه را نوشته و فرستاده».

بیانات حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای درخصوص دسترسی به نامه محرمانه ترامپ به سران عرب، موجب ابراز شگفتی و نگرانی محافل غربی شد.

فیلم/ ماجرای نامه‌ای که ترامپ برای حکام منطقه فرستاد

در همین رابطه، واشنگتن پست در گزارشی نوشت: سخنان رهبر ایران این سؤال را ایجاد کرده که وی چگونه به نامه محرمانه میان رئیس‌جمهور آمریکا و متحدان منطقه‌ای‌اش دست یافته است.
در گزارش واشنگتن پست به تعداد دقیق کشورهایی که نامه ترامپ را دریافت کرده‌اند ‌اشاره نشده اما تصریح شده است که عربستان و امارات حتماً این نامه را دریافت کرده‌اند.
سخنگوی کاخ سفید و سخنگوی امنیت ملی آمریکا در پاسخ به ماجرای این نامه می‌گویند نمی‌توانند درباره مکاتبات محرمانه رئیس‌جمهور اظهار نظر کنند اما یک مقام ارشد دولت آمریکا بصورت ناشناس ارسال این نامه را تایید کرده و می‌گوید ترامپ حدود دو هفته پیش نامه‌ای را به سران عرب متحد خود در منطقه ارسال کرده است.
به نوشته واشنگتن پست عربستان سعودی بصورت محرمانه به این نامه پاسخ داده است و در آن علاوه‌بر طرح نکاتی درباره ایران، بر لزوم فشار به قطر تاکید کرده است. سفارت عربستان در آمریکا از توضیح درباره این نامه‌نگاری‌ها خودداری کرده است.
گفتنی است بعد از آنکه ترامپ جواب کشورهای عربی به نامه اول را دریافت کرد، حدود یک هفته قبل نامه دومی برای تاکید بر مواضعش به متحدان خود در منطقه ارسال نمود.
یک مقام دولتی آمریکا به روزنامه واشنگتن پست گفت که نامه اول حدود دو هفته قبل ارسال شده است.
وی افشا کرد که این نامه‌ها نه تنها از متحدان آمریکایی خواسته حضور فعالانه‌تری در نقاط حساس منطقه از جمله سوریه داشته باشند بلکه در ادامه مذاکرات ترامپ با سران کشورهای عربی که طی دو ماه اخیر داشته، است.
«تئودور کاراسیک» مشاور ارشد یک اندیشکده آمریکایی تاکید کرد اینکه رهبر ایران توانسته متن نامه را مطالعه کند، مسئله بسیار مهمی است زیرا در آن نکات مهمی درباره اینکه ایران با چه اقداماتی از سوی آمریکا روبه‌رو خواهد شد، آمده است.کاراسیک همچنین احتمال داد که این نامه توسط یکی از قدرت‌های منطقه‌ای که رابطه چندان بدی با ایران ندارد، مثل قطر، کویت، عمان، اردن یا حتی یک کشور خارجی مانند روسیه به دست ایران رسیده باشد.
نیویورک‌تایمز نیز با تایید سخنان رهبر انقلاب درباره نامه ترامپ به کشورهای عربی، تاکید کرد که دیده ‌شدن متن نامه توسط رهبر ایران مسئله مهمی است.
روزنامه نیویورک تایمز به نقل از یک منبع آگاه نوشت: رئیس‌جمهور آمریکا با ارسال دو نامه محرمانه به کشورهای عربی، ضمن ابراز نارضایتی از هزینه‌های واشنگتن در غرب آسیا، خواستار تقبل هزینه‌های ائتلاف ضد ایران از سوی آنها شد.
نیویورک تایمز با ‌اشاره به سخنان (19 اردیبهشت) رهبر معظم انقلاب درباره خروج ترامپ از برجام، نوشت: «آیت‌الله خامنه‌ای رهبر ایران روز چهارشنبه علنا اعلام کرد که نامه اول وجود دارد … البته او ‌اشاره‌ای نکرد که متن این نامه چگونه به دستش رسیده است».

washingtonpost.com
thetimes.co.uk

رادیوفردا: کمتر از یک هفته پس از انتقاد صریح حسن روحانی، رئیس جمهور ایران، از فیلتر شدن برنامه پیام‌رسان تلگرام، روز دوشنبه، ۱۷ اردیبهشت، یک نامه قدیمی او به وزیر ارتباطات در این باره منتشر شد.

نامه شش بند دارد که از این میان سه بند مستقیماً به اخبار و گزارش‌های اخیر درباره فیلترینگ تلگرام ارتباط دارد: «برخورد موثر با فیلترشکن‌ها»، «تقویت شبکه‌های پیام‌رسان داخلی»، و «رفع انحصار از پیام‌رسان فعلی خارجی».

در این نامه بر «پیگیری جدی» تقویت پیام‌رسان‌های داخلی و «الزام دستگاه‌های حکومتی برای استفاده از شبکه‌های پیام‌رسان داخلی در امورد اداره کشور» تأکید شده‌است.

آن طور که در شبکه‌های اجتماعی از جمله توئیتر اشاره شده است، این نامه با مهر «خیلی محرمانه» روز دوشنبه «به رؤیت» نمایندگان مجلس شورای اسلامی رسیده است.

پس از چندین هفته گمانه‌زنی و انتشار گزارش‌های متعدد از احتمال بالای فیلتر شدن برنامه کاربردی تلگرام، دادسرای فرهنگ و رسانه تهران هفته گذشته با صدور دستور مسدودسازی این پیام‌رسان، از ارائه‌دهندگان خدمات اینترنتی در ایران خواست از روز دوشنبه، دهم اردیبهشت، این دستور را اجرا کنند.

در واکنش به صدور این حکم، حسن روحانی، رئیس جمهور، روز جمعه، ۱۴ اردیبهشت، در پیامی تاکید کرد که دولت او نقشی در مسدودسازی پیام‌رسان تلگرام نداشته و آن را اجرا نکرده است.

آقای روحانی در متنی در اینستاگرام خود نوشت: «سیاست دولت یازدهم و دوازدهم مبتنی بر ایجاد فضای امن مجازی بوده و نه امنیتی. تاکنون هیچ شبکه اجتماعی و یا پیام‌رسانی توسط این دولت مسدود نشده و نخواهد شد. فیلتر و مسدودسازی اخیر تلگرام نیز نه توسط دولت اجرا شده و نه مورد تایید دولت است.»

این موضع‌گیری روشن حسن روحانی به انتقادهای بسیار در طیف اصولگرایان جمهوری اسلامی و همین طور در شبکه‌های اجتماعی دامن زد و خبرگزاری فارس، نزدیک به سپاه پاسداران، تا آنجا پیش رفت که از این اقدام او با عنوان «ژست مخالفت» یاد کرد.

به نظر می‌رسد انتشار نامه محرمانه رئیس دولت به وزیر ارتباطات نیز در همین راستا اتفاق افتاده باشد؛ نامه‌ای که گفته می‌شود حاوی حکم رئیس جمهور برای فیلتر شدن تلگرام است و انتقاد بسیاری از کاربران شبکه‌های اجتماعی را به دنبال داشته که حسن روحانی را به «دورویی» و «دروغگویی» متهم می‌کنند.

نامه با امضای حسن روحانی خطاب به وزیر ارتباطات با مهر «خیلی محرمانه» تاریخ ۲۵ دی‌ماه سال ۹۶ را بر خود دارد؛ کمتر از یک ماه پس از اعتراضات گسترده‌ای که در شهر مشهد آغاز شد و در مدتی بسیار کوتاه به ده‌ها شهر دیگر سرایت کرد.

در این نامه به روشنی به «وقایع اخیر» در دی‌ماه گذشته اشاره شده و ظاهراً دو روز پس از آن نوشته شده که شورای عالی امنیت ملی ایران درباره این اعتراضات جلسه‌ای فوق‌العاده داشته است.

با این حال در نامه رئیس جمهور به وزیر ارتباطات به فیلتر شدن اپلیکیشن تلگرام اشاره‌ای نشده و دستوری هم در این باره صادر نشده است.

اما خبرگزاری فارس در گزارشی که روز دوشنبه منتشر کرد به نقل از یک عضو شورای عالی فضای مجازی چنین نوشت که ابلاغیه رئیس جمهور به وزیر ارتباطات «شفاف» بوده و تنها «شبهاتی درباره نظر مخالف روحانی در این باره مطرح می‌شود».

در اسفند ۹۶ برخی از کانال‌های تلگرامی خبر داده بودند که در یکی از جلسات شورای عالی فضای مجازی که با حضور رهبر جمهوری اسلامی برگزار شده بود، آیت‌الله علی خامنه‌ای «به شدت» از رفع فیلتر تلگرام انتقاد کرده است.

با این حال حسن روحانی و محمدجواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات، گفته‌ بودند که برنامه‌ای برای مسدود کردن این پیام‌رسان ندارند.

تاکنون هیچ مقام دولتی به انتشار نامه محرمانه رئیس جمهور درباره پیام‌رسان‌ها واکنش نشان نداده، اما عده‌ای از حامیان او در شبکه‌های اجتماعی چنین اظهار نظر می‌کنند که نامه در دی‌ماه و در پی اعتراضات مردم نوشته شده و باید با توجه به «شرایط خاص» آن زمان سنجیده شود.

متن نامه محرمانه روحانی
«کاهش ۴۰ درصدی» در پست‌های کانال‌های تلگرام در ایران

در همین حال روز سه‌شنبه، ۱۸ اردیبهشت، رئیس سازمان فناوری اطلاعات کشور از «کاهش ۴۰ درصدی» در پست‌های ارسالی در کانال‌های تلگرام در ایران خبر داد.

خبرگزاری دانشجویان ایران، ایسنا، به نقل از رسول سراییان خبر داد که «میزان بازدید از پست‌های تلگرامی مجموعا کاهشی ۷۰ درصدی از زمان آغاز مهاجرت داشته که ۵۰ درصد آن مربوط به زمان فیلتر شدن این پیام رسان است».

آقای سراییان توضیح نداده است که سازمان فناوری اطلاعات چگونه و از چه منبعی به این آمار دست پیدا کرده است.

در همین زمینه رضا تقی‌پور، عضو شورای مجازی، نیز روز دوشنبه گفته بود که «اکثر کاربران از تلگرام کوچ کرده‌اند و استفاده کاربران ایرانی از تلگرام به کمتر از یک‌چهارم رسیده است که این روند نزولی ادامه‌دار نیز است.»

آقای تقی‌پور نیز به منبع آمار خود اشاره نکرده بود.

تلگرام از محبوب‌ترین شبکه‌های اجتماعی در ایران است و بیش از ۴۰ میلیون کاربر ایرانی دارد.

رادیوفردا: آیت‌الله علم‌الهدی، امام جمعه مشهد، که از مخالفان پیام‌رسان‌های خارجی و بویژه «تلگرام» است به فاصله کوتاهی پس از خروج از این شبکه اجتماعی ناچار شد که بار دیگر به آن برگردد.

کانال تلگرامی این روحانی تندروی اصولگرا پنجشنبه هفته پیش اعلام کرد که «در جهت حمایت از پیام‌‌رسان‌های داخلی و رفع انحصار فضای مجازی از پیام‌رسان‌های غیرایرانی»، دیگر در تلگرام فعالیتی نخواهد داشت و در پیام‌رسان‌های ایرانی به فعالیت رسانه‌ای می‌پردازد.

با این حال، امام جمعه مشهد روز شنبه هشتم اردیبهشت در کانال تلگرامی خود خبر داد که «به خاطر عدم اقبال مخاطبان به پیام‌رسان‌های داخلی تاکنون، فعلا همزمان در تلگرام نیز فعالیت خود را ادامه می‌دهیم».

در بخش دیگری از این پیام اشاره شده که «ضمن حمایت و فعالیت حداکثری خود در پیام‌رسان‌های داخلی، به ناچار برای رساندن پیام به مخاطبان مجبور به استفاده از ظرفیت تلگرام هستیم».

صفحه توئیتری سایت جماران در اعلام این خبر تیتر زد که «سایت امام جمعه مشهد دوری از تلگرام را تاب نیاورد!!»

این دومین ناکامی آیت‌الله علم‌الهدی در زمینه تبلیغ پیام‌رسان‌های داخلی به جای تلگرام است که در هفته‌های اخیر و با اجرای یک مصوبه قدیمی دولت حسن روحانی وارد فاز تازه‌ای شده است.

کانال تلگرامی وی روز ۱۶ فروردین امسال یک نظرسنجی انجام داد و از کاربرانش پرسید که «به نظرتون کدام پیام‌رسان بعد از فیلتر شدن تلگرام بیشتر مورد اقبال کاربران قرار خواهد گرفت؟»

۹۱ درصد کاربران اعلام کردند که به پیام‌رسان‌های داخلی مهاجرت نمی‌کنند بلکه از طریق فیلترشکن به حضور در تلگرام ادامه می‌دهند. بیش از ۱۱ هزار نفر در این نظرسنجی شرکت کرده بودند.

آیت‌الله علم‌الهدی که از مدافعان سرسخت مسدود شدن شبکه‌های اجتماعی است، در اطلاعیه روز شنبه خود مدعی شد که «جبهه رسانه‌ای غیر ارزشی» در تلاش است تا رسانه‌های به گفته وی «ارزشی» را «به بهانه حمایت از پیام‌رسان‌های داخلی» از تلگرام بیرون کنند.

این ادعا در حالی مطرح می‌شود که نخست رهبر جمهوری اسلامی ایران، و سپس سایر مقام‌های دولتی اعلام کردند که دیگر در فضای تلگرام فعالیت نخواهند کرد.

کانال تلگرامی آیت‌الله علی خامنه‌ای روز ۲۹ فروردین خبر داد که «در راستای پاسداشت منافع ملّی و برای رفع انحصار از پیام‌رسان تلگرام، فعالیت خود را در این پیام‌رسان، از این لحظه متوقف می‌کند».

کانال یاد شده در زمان اعلام این خبر ۹۹۷ هزار و ۷۲۰ دنبال کننده داشت.

اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس‌جمهوری، محمود واعظی، رئیس دفتر ریاست جمهوری، مجلس خبرگان، شورای نگهبان، وزارت آموزش‌وپرورش و برخی از خبرگزاری‌های اصولگرا نیز بلافاصله اعلام کردند که فعالیت خود را در تلگرام متوقف می‌کنند.

آن‌گونه که محمود واعظی گفته است توقف فعالیت چهره‌ها و نهادهای جمهوری اسلامی در تلگرام به دنبال بخشنامه سال ۹۳ دولت حسن روحانی صورت می‌گیرد، که قرار شده است «کسانی که در پیام‌رسان‌های خارجی هستند را به پیام‌رسان‌های داخلی منتقل کنیم».

وی اواخر فروردین‌ماه گفته بود: «در سال ۹۳ دستورالعملی را به همه وزارتخانه‌ها ابلاغ کردیم که هیچ فعالیت دولتی را حق ندارند در پیام‌رسان‌های خارجی انجام دهند. این بار علاوه بر اینکه این موضوع را مجددا ابلاغ کردیم،‌ حتی به خودمان هم توصیه کردیم تا از پیام‌رسان‌های داخلی استفاده کنیم».

در حالی که بر اساس آمارهای دولتی، شبکه اجتماعی تلگرام بیش از ۴۵ میلیون کاربر ایرانی دارد، «انجمن سواد رسانه‌ای ایران» روز هشتم اردیبهشت در تازه‌ترین آمار خود از نحوه فعالیت کاربران در پیام رسان‌های داخلی، اعلام کرد که تاکنون «بیش از دو میلیون و ۵۰۰ هزار کاربر» پیام‌رسان «سروش» را نصب کرده‌اند و تعداد کاربران پیام‌رسان داخلی «ویسپی» نیز کمی بیش از ۷۰۰ هزار نفر است.

این آمار برای پیام‌رسان «گپ» حدود ۳۰۰ هزار کاربر، شبکه اجتماعی «بله» بیش از ۳۰۰ هزار نصب اپ، و پیام‌رسان داخلی «آی گپ» نیز کمی بیشتر از ۲۵۰ هزار کاربر است. تعداد کاربران «ایتا» نیز به بیش از صد هزار نفر می‌رسد.

جمع آمار یاد شده نشان می‌دهد که کل کاربران پیام‌رسان‌های داخلی، بیش از چهار میلیون و ۳۰۰ هزار نفر است که کمتر از ۱۰ درصد کل کاربران ایرانی پیام‌رسان «تلگرام» است.

نگرانی مقام‌های تهران از تلگرام وقتی بالا گرفت که دی‌ماه پارسال بیش از یکصد شهر ایران شاهد اعتراض‌های گسترده‌ای به سیاست‌های داخلی و خارجی جمهوری‌اسلامی بود و شعارهای تندی نیز علیه این مقام‌ها بویژه آیت‌الله خامنه‌ای سر داده شد.

استفاده وسیع از تلگرام برای اطلاع‌رسانی و هماهنگی اعتراض‌ها سبب شد تا این شبکه اجتماعی به طور موقت مسدود شود و زمزمه‌های قوی برای فیلترینگ دائم آن بر سر زبان‌ها بیفتد.

مقام‌های دولتی در روزهای اخیر گفته‌اند که مسدودسازی تلگرام در دستور کار آنها نیست ولی باید انحصار آن شکسته شود و پیام‌رسان‌های داخلی تقویت شوند.

با این حال، «شرکت ارتباطات زیرساخت» روز ششم اردیبهشت خبر داد «دبیر شورای عالی فضای مجازی» و «رئیس مرکز ملی فضای مجازی» به این شرکت اعلام کرده‌اند که مجوز مربوط به استقرار سِرورهای شبکه توزیع محتوای پیام‌رسان تلگرام(CDN) در ایران لغو شده و از همین رو، سِرورهای مذکور از مدار خارج شده‌اند.

به رغم این محدودیت‌ها، شماری از کاربران گفته‌اند که با وجود کندی تلگرام، ترجیح می‌دهند به پیام‌رسان‌های داخلی اعتماد نکنند.

بر اساس بیانیه کانال تلگرامی آیت‌الله علم‌الهدی، انجمن سواد رسانه‌ای ایران، رادیو فردا/ ک.ر

دویچه‌وله: آیت‌الله جوادی آملی نگران است که مردم قیام کنند و “همه ما را به دریا بریزند”. او می‌گوید: «اگر ملت به‌خاطر همین مسائل نامطلوب شورید دیگر همه را می‌شورد و کنار می‌گذارد».

آیت‌الله عبدالله جوادی آملی، از روحانیون بلند‌پایه قم که روابط تنگاتنگی با حکومت دارد، در دیداری با علی ربیعی، وزیر کار و امور اجتماعی، گفته است که مردم شاید اختلاس‌ها و بی‌عرضگی‌ها را تحمل نکنند و شورش آنها همه ارکان و اعضای حکومت را “بشورد و کنار بگذارد”.

برخی محافل حکومتی در ایران اخیرا از فساد سیستماتیک در حکومت حرف می‌زنند که می‌تواند بقای حکومت را به مخاطره بیاندازد. جوادی آملی اما اشاره‌ای به نمونه‌ها و نمادهای فساد نمی‌کند و نوک تیز حمله‌اش از جمله متوجه دولت است که در قالب واژه‌هایی مانند “دو تابعیت بودن مسوولان و پر کردن جیب برخی افراد” بیان می‌شود.

جوادی آملی سپس با اشاره  به تجربه چین شکوه می‌کند که «کشور ۸۰۰ میلیونی که نظامی کمونیستی و بی‌دین دارد می‌تواند کشور خود را اداره کند اما ما یک کشور ۸۰ میلیونی هستیم و این همه امکانات و آب و خاک مناسب داریم در مشکلات خود می‌مانیم؟ آن کشور با کفر ۸۰۰ میلیون را اداره می‌کند اما ما با داشتن امام حسین و امام علی نتوانسته‌ایم.»

استاد حوزه علمیه قم بعدتر ابراز نگرانی کرده است که فقر کمر ملت را بشکند. او می‌گوید که ملتی که “ستون فقراتش شکست و ویلچری شد” توان مقاومت ندارد و زیر بار دیگری می‌رود.

“ما جای فرار نداریم”

منتقدان تسلط نهادهای نظامی و امنیتی و دولتی بر اقتصاد و فسادی را که نظام اقتصادی و مالی ایران را فرا گرفته مانع رونق این اقتصاد و توسعه آن به سود ایجاد اشتغال و پیشرفت کشور می‌دانند. مناسبات تنش‌آلود با غرب نیز که مانع اتصال طبیعی اقتصاد ایران به بازار جهانی و افزایش سرمایه‌گذاری در این کشور می‌شود از دیگر عوامل رکود و عدم پیشرفت اقتصادی ایران به شمار می‌رود.

بیشتر بخوانید: سال ۹۶؛ سالی که با “رای به نظام” آغاز و با بیم فروپاشی تمام شد

آملی اما به این موارد اشاره نکرده و صرفا به بیان بخشی از مشکلات بسنده کرده و گفته است: «کشوری که این همه منابع و آب و خاک دارد چرا باید این همه گرسنه داشته باشد.»

او سپس بعید ندانسته که این همه مشکلات درنهایت مردم را به سوی قیام سوق دهد که در آن صورت “همه ما را به دریا خواهد ریخت. به همین جهت حواس‌تان باشد. البته بسیاری از کشور فرار کردند یا جای فرار خود را فراهم آوردند اما ما جای فرار نداریم”.

بحث قیام و رویگردانی کامل جامعه به گونه‌ای که فروپاشی حکومت را رقم بزند بعد از ناآرامی‌های دی‌ماه ۹۶ حتی در میان محافل حکومتی نگرانی‌ها را تشدید کرده است. آن ناآرامی‌ها که در اعتراض به مشکلات اقتصادی و اجتماعی شکل گرفت، به ده‌ها شهر کشور سرایت کرد. اظهارات جوادی آملی هم ظاهرا بی‌ارتباط با این رویدادها نیست.

بیشتر بخوانید: نهضت آزادی نسبت به خطر فروپاشی در ایران هشدار داد

پیش از این آیت‌الله خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران نیز درباره ناکامی حکومت در اجرای عدالت گفته بود که “اعتراف میکنیم که در عدالت مشکل داریم و عذرخواهی میکنیم”.

بیشتر بخوانید: خامنه‌ای: در زمینه عدالت باید از مردم عذرخواهی کنیم

رادیوفردا: با وجود انتقاد معاون حقوقی رئیس‌جمهوری و تعدادی از نمایندگان مجلس از کتک زدن یک دختر توسط مامور «گشت ارشاد» و گزارش‌ها درباره تعلیق ازخدمتِ این مامور، رئیس قوه قضائیه می‌گوید که نیروی انتظامی «نباید یک قدم هم عقب‌نشینی کند».

صادق لاریجانی روز دوشنبه سوم اردیبهشت گفت: «نباید اجازه داد هر کسی در مقابل اقدامات قانونی نیروی انتظامی مقاومت کند یا مأموری را مورد اهانت قرار دهد».

آقای لاریجانی تاکید کرد که «نیروی انتظامی به هیچ عنوان نباید یک قدم هم عقب‌نشینی کند… زیرا در این صورت سنگ روی سنگ بند نمی‌شود و راه بر عمل و اقتدار نیروی انتظامی برای تأمین امنیت کشور بسته خواهد شد».

وی اضافه کرد: «اگر بنا باشد برخی در مقابل نیروی انتظامی گردن‌کشی کنند و از این طریق با دو قطبی‌سازی جامعه تلاش کنند که یک بحث فرهنگی را، سیاسی یا اجتماعی جلوه دهند به هیچ عنوان قابل قبول نیست».

انتشار ویدئوی کتک خوردن یک دختر جوان از مأموران «گشت ارشاد» نیروی انتظامی موجی از اعتراض‌های گسترده و انتقاد معاون حقوقی رئیس‌جمهوری ایران و برخی از نمایندگان مجلس را به دنبال داشت.

از جمله طیبه سیاوشی، نماینده تهران، در توئیتر خود این اقدام را «تأسف‌آور» خواند و نوشت که حمیدرضا اشراق، معاون امور حقوقی و مجلس نیروی انتظامی، نیز برخورد مأموران را «اشتباه» خوانده و گفته که به ماموران دستور داده شده که «اگر مقاومتی صورت گرفت، مأموران رها كنند».

وی همچنین خبر داده که این مامور از خدمت تعلیق شده است.

عبدالرضا رحمانی فضلی، وزیر کشور ایران، نیز خواستار تحقیق درباره این موضوع شده اما پلیس ایران با وجود ابراز تأسف از این اتفاق، از زنان خواسته است که «شئونات اجتماعی» را رعایت کنند.

در همین حال پروانه سلحشوری، رئیس فراکسیون زنان مجلس، روز دوشنبه خواستار ارائه گزارشی مستند از نتایج عملکرد ۱۳ ساله گشت ارشاد شد.

روز جمعه اما احمد علم‌الهدی، امام جمعه مشهد، از واکنش مقام‌های دولت و نمایندگان مجلس به این اتفاق انتقاد کرده و گفته بود که «وزیر و وکیل راه می‌افتند که به یک خانم بی‌حجاب اهانت شد».

خبرگزاری فارس وابسته به سپاه پاسداران و روزنامه کیهان نیز این اتفاق را «برنامه‌ریزی‌شده» و «تصنعی» خوانده‌اند.

«کسی نباید حضور نیروهای ایرانی در سوریه و عراق را زیر سئوال ببرد»

رئیس قوه قضائیه روز دوشنبه همچنین گفت: «وقتی مجموعه نظام به این جمع‌بندی می‌رسد که برای حفظ اقتدار کشور…در سوریه و عراق به نحو مستشاری حضور یابد دیگر کسی نباید این سیاست نظام را زیر سوال ببرد بلکه همه باید همدل و همصدا آن را مورد دفاع و حمایت قرار دهند».

دخالت ایران در سوریه و حمایت از بشار اسد علاوه بر انتقادهای خارجی، انتقادهای گسترده‌ای را در ایران به دنبال داشته است.

تعدادی از شرکت کنندگان در اعتراض‌های دی‌ماه پارسال در بیش از یکصد شهر ایران، شعار دادند که «سوریه را رها کنید، فکری به حال ما کنید». کشاورزان اصفهان هم این شعار را در هفته‌های گذشته در اعتراض به کم‌آبی شدید در این استان تکرار کردند.

برخی فعالان سیاسی در ایران با انتقاد شدید از عملکرد قاسم سلیمانی و نیروی قدس سپاه پاسداران در منطقه، «به وجود آمدن» گروه داعش را «مرهون سوءمدیریت قاسم سلیمانی» دانسته‌اند. از جمله مهدی خزعلی، منتقد سیاسی، در ویدئویی گفته بود که اگر حضور قاسم سلیمانی در سوریه نبود، «الان داعشی در سوریه وجود نداشت».
به گزارش خبرگزاری ایرنا و سایت رادیو فردا/ ا.ک/ ک.ر

ایران وایر: استان‌وایر- احمد علم‌الهدی، نماینده ولی‌فقیه در خراسان رضوی می‌گوید دولت حسن روحانی می‌خواهد مسئولیت فیلتر «تلگرام» را «به گردن رهبری» بیندازد.

علم‌الهدی در خطبه‌های این هفته نماز جمعه مشهد این مطلب را بیان کرده است.

وی بی‌آنکه نامی از دولت روحانی ببرد٬ خطاب به دولت‌مردان گفته «حالا خودتان می‌خواهید {تلگرام را} فیلتر کنید و به گردن رهبری بیاندازید.»

علم‌الهدی اضافه کرده «بی‌خود یک روزی گفتید دست ما روی دکمه فیلتر نخواهد رفت و حالا که می‌خواهید فیلتر کنید، به گردن رهبری نیندازید.»

حسن روحانی٬ رئیس جمهوری ایران پیش‌تر گفته بود دست دولت وی بر روی دکمه فیلتر نخواهد رفت.

روحانی این اظهار‌نظر را زمانی که از سوی قوه قضائیه برای فیلتر کردن پیام‌رسان «تلگرام» تحت فشار بود٬ بیان کرده است.

از قوه قضائیه به عنوان اصلی‌ترین جریان و نهاد حامی فیلتر «تلگرام» در ایران نام برده می‌شود.

مسئولان این قوه سال‌هاست که تلاش‌های گسترده‌ای برای فیلتر این پیام‌رسان آغاز کرده‌اند٬ اما تاکنون موفق به این کار نشده‌اند.

در هفته‌های اخیر نیز زمزمه‌های تازه‌ای مبنی بر تصمیم نظام برای فیلتر کردن تلگرام منتشر شده که مرجع اصلی و نهایی این تصمیم احتمالی هنوز معرفی نشده است.

دویچه‌وله: چهار دهه پس از حکومتی شدن اسلام در ایران، حوزه علمیه دچار بحرانی جدی شده و طلبه‌هایی را پرورانده است که تحت تاثیر “سه‌گانه جادویی” مدرنیته، جهانی‌شدن و علوم انسانی، هنجارهای اعتقادی حوزه علمیه را پس می‌زنند.

حوزه علمیه قم از اولین مراکز آموزشی در ایران بود که استفاده از کامپیوتر در آن رایج شد. مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی در سال ۱۳۶۸ تاسیس شد؛ تلاشی برای مجهز کردن حوزه‌های علمیه به تکنولوژی دنیای مدرن.

سلاحی که جمهوری اسلامی تصور می‌کرد با آن دروازه‌های جهان قرن بیستم را بر توپخانه اسلام شیعی می‌گشاید، پس از سه دهه ظاهرا دین را مغلوب جهانی شدن کرده است.

«گستره‌ی “ارتداد خفی” در میان طلبه‌ها چنان است که مثلا در مورد مساله‌ی خدا، برخی خودشان را آتئیست و برخی ندانم‌گرا می‌نامند. در مورد نبوت، برخی پیامبر را یک عارف معمولی و دین وی را حاصل تجارب عارفانه‌ی ایشان می‌دانند. در مورد مناسک، نماز و روزه را یا انجام نمی‌دهند یا التزام کاملی بدان ندارند. در مورد مساله‌ی امامت و… نیز تفاوت‌های آشکاری با نرم‌های رایج و رسمی دارند.»

این بخشی از نوشته‌ای است با عنوان «انعکاس خبر طلبه پیانیست» که جواد شریفی، طلبه حوزه علمیه مشهد، نوشته و در کانال «دین و جامعه» منتشر شده است. او به مشاهدات و تجربیات ده ساله خود و مصاحبه‌های مکررش با بسیاری از طلبه‌ها استناد کرده و از تغییری کیفی در حوزه علمیه خبر می‌دهد.

این طلبه از “ارتداد خفی” و “تشکیک‌های جدی” در ذهن و ضمیر بسیاری از طلبه‌ها می‌گوید که دامن حوزه علمیه را گرفته است. او از یک “سه‌گانه جادویی” نوشته که مانند “قبسی از آتش” دامن حوزه علمیه را گرفته است؛ مدرنیته، جهانی شدن و علوم انسانی. این سه عامل باعث شده است «نرم‌های اعتقادی که از سوی حوزه علمیه به طلبه‌ها تحمیل می‌شوند دیگر به اندازه کافی قانع کننده» نباشند. جواد شریفی از پس زدن این اعتقادات از سوی بسیاری طلبه‌ها نوشته است که توان نشان دادن بی‌اعتقادی خود را ندارند.

نسل چهارم بعد از انقلاب اسلامی در ایران، نسبت به نسل‌های قبل رابطه‌ای کاملا متفاوت با جهان می‌گیرد. حوزه علمیه نیز جزیره‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای‌ بسته ‌و جدا از جامعه نیست. آیا حوزه در حال پوست انداختن است؟
Iran Mohsen Kadivar Oppositioneller

محسن کدیور، پژوهشگر دینی و از منتقدان قرائت اسلام به شیوه جمهوری اسلامی

محسن کدیور، پژوهشگر دینی ساکن آمریکا معتقد است که برای تعیین دامنه طلبه‌هایی که دچار “ارتداد خفی” شده‌اند، نیاز به یک کار آماری و میدانی است. اما آن چه روشن است، تاثیر شبکه‌های اجتماعی و علوم انسانی بر آن‌هاست. او به دویچه‌وله فارسی می‌گوید:

«طلاب جوان در شبکه‌های اجتماعی فعال هستند و اطلاع اجمالی از علوم انسانی پیدا کرده‌اند. آن‌ها به میزان حضورشان در شبکه‌های اجتماعی و به میزان اطلاع‌شان از علوم انسانی، از هر دو، یعنی هم مدرنیته و هم جهانی‌شدن متاثر شده‌اند. نگاه این بخش از طلاب نگا‌ه به علوم اسلامی به شکل سابق نیست. اما این که مدرسین حوزه، بخصوص آن‌هایی که سنتی هستند، اصلا در شبکه‌ها حضور دارند یا نه و آیا از علوم انسانی اطلاع حتی اجمالی و اندک دارند، پاسخ من مثبت نیست. بنابراین ما شاهد یک شکافی بین طلاب و دانشجویان علوم دینی در حوزه علمیه در این سو و مدرسین و مراجع از آن سو هستیم.»

“طلبه‌های ناطلبه”

شکافی که محسن کدیور از آن می‌گوید در نوشته جواد شریفی با مثال‌های زنده‌ای بیان شده است. او از “تغییرات بنیادی در ساحت فکری” طلاب گفته که نرم‌های رفتاری آن‌ها را تغییر داده است. از اشاعه پدیده‌ای به نام «عطش یونیک» بودن انسان مدرن در حوزه علمیه که «طلبه‌های ناطلبه» را پدید آورده است. طلبه‌هایی که دوست دارند بنوازند، فوتبال و بیلیارد بازی کنند یا استندآپ اجرا کنند و برای آن که مورد سرزنش هم‌صنفان خود و قشر سنتی جامعه قرار نگیرند، آن را در عبای دین می‌پیچند:

«مثلا می‌گویند یک روحانی بیلیارد باز سبب می‌شود جماعتی از اولیا اللهِ بیلیارد باز بوجود بیاید و مثلا بر سر بیلیارد قماربازی نکنند. آن روحانی که در شمایل بوقچی در ورزشگاه ظاهر می‌شود علاقه‌ی خود به حضور در ورزشگاه را ممکن است این گونه توجیه کند که حضورش سبب جذب دلهای افراد به روحانیت و یا اخلاقی‌تر شدن فضای ورزشگاه می‌شود.»

به عبارت دیگر میدان دادن به علایق فردی این گونه مستدل می‌شود که «محبوبیت و مرجعیت اجتماعی روحانیت که به برکت اسلام سیاسی و حضور پررنگ و البته ناموفق‌شان در اداره‌ی کشور از بین رفته است با این گونه کارها بیشتر می‌شود».

فراریان از اسلام؟

ولی پیامد این شکاف چیست؟ آیا می‌شود این طور نتیجه گرفت که اولین کشوری که اسلام در قرن بیستم بر آن حاکم شد، بیشترین فراریان از این دین را در قرن بیست و یکم به دنیا تحویل می‌د‌هد؟

محسن کدیور با این نتیجه‌گیری چندان موافق نیست و تعبیر دیگری از این فرار دارد. او معتقد است که در ایران نه اسلام که قرائتی خاص از آن به قدرت رسیده است؛ «قرائتی که ممکن است با خوانش و قرائت اکثر مسلمانان ایران سازگار نباشد. اگر این را بپذیریم، من معتقدم که در ایران یک اقلیتی به قدرت رسید که تفکرش حتی در بین علمای حوزه علمیه و مراجع تقلید هم در اکثریت نبوده و نیست؛ یعنی نظریه ولایت مطلقه فقیه.

اما این که آیا ما شاهد فراریان از اسلام با این قرائت رسمی خواهیم بود، پاسخ من مثبت است. یعنی همین اعتراض‌هایی که ما در دی‌ماه داشتیم و اعتراض دختران خیابان انقلاب و مانند آن‌، می‌شود ذکر کرد که این‌ها یک “نه” بزرگ به قرائت رسمی از اسلام است. من فکر می‌کنم مردم ایران دین ‌خود را از جمهوری اسلامی نگرفته‌اند که حالا با انحراف و فاسد شدن حکومت بخوا‌هند دین خود را کنار بگذارند.»
Ayatollah Mesbah Yzdi

محسن کدیور می‌گوید که ما شاهد یک شکافی بین طلاب و دانشجویان علوم دینی در حوزه علمیه در این سو و مدرسین و مراجع از آن سو هستیم.

به باور کدیورغیر از «استبداد دینی که تحت عنوان ولایت مطلقه فقیه بر ایران حاکم است» و او آن را «ام‌الفساد جمهوری اسلامی» می‌داند، تبعیض جنسیتی، تبعیض دینی، تبعیض مذهبی و تبعیض بین فقها و توده مردم بر تفکر رسمی حوزه‌های علمیه نهادینه و ساختاری است.

او می‌گوید: «حتی اگر ولایت مطلقه فقیه هم نباشد، ما علما و فقهایی داریم که به ولایت فقیه قائل نیستند، اما به تساوی حقوقی زن و مرد، تساوی حقوقی مسلمان و نامسلمان و شیعه و سنی و فقیه و توده مردم هم قائل نیستند. تا این‌ها تجدید نظر نکنند، ما نمی‌توانیم شاهد یک جامعه سالم باشیم.

“خدا به چه اموری توجه داشته”

عباس عبدی، تحلیلگر سیاسی نزدیک به اصلاح‌طلبان، اخیرا گفت‌وگویی داشته با محمدرضا نائینی، از اساتید حوزه علمیه قم و سپس نامه‌ای به او نوشته و آن را با اجازه او منتشر کرده است. او در نامه خود به آقای نائینی از تسلط شکل‌گرایی در حکومت دینی انتقاد کرده که دست جمهوری اسلامی را در قرن بیست و یکم در “حنا” می‌گذارد.

به باور عبدی «شکل‌گرایی در فقه و فقاهت و ناتوانی در به روز شدن آن یکی از مهم‌ترین نقاط ضعف حوزه و روحانیت است، که نقطه قوت آنان را که فقه باشد به نقطه ضعف و پاشنه آشیل آن تبدیل کرده است».

او از دخالت روحانیت از موضع قدرت و سیاست در علوم اجتماعی و انسانی انتقاد کرده و یک مثال زده است:

«چند هفته پیش دختر یکی از دوستانم که سال اول پزشکی است تعریف می‌کرد که یک روحانی که درس معارف می‌داد برای اینکه نشان دهد چقدر مطلع است یا خدا به چه اموری توجه داشته!! و چه خلقت پیچیده‌ای داشته است، در سر کلاس معارف توضیح می‌داد که کودک از ترکیب دو اسپرم زن و مرد! بوجود آمده، و دانشجویان می‌خندیدند و متوجه نمی‌شد که چرا می‌خندند. از این نمونه‌ها از بالاترین سطوح تا پایین‌ترین‌ها را می‌توان ذکر کرد که جایگاه و کارکرد روحانیون را دچار مشکل جدی کرده است. انتشار این موارد در فضای مجازی موجب وهن شده است.»

اما این فقط اظهارنظر در علومی مثل پزشکی یا دخالت در اموری که ربطی به روحانیون ندارد نیست که کارکرد روحانیت را “دچار مشکل جدی” کرده است.

محسن کدیور به نبود دانش کافی در مورد علوم اجتماعی و انسانی اشاره می‌کند و می‌گوید آن‌ها نه تنها با این علوم آشنایی «نداشتند و ندارند»، بلکه «نیاز جامعه‌‌ها به علوم انسانی و اجتماعی را هم به رسمیت نشناخته‌اند. یعنی فکر می‌کنند با همان علوم سنتی می‌توانند هم به سوالات اعتقادی و فقهی و اخلاقی مردم پاسخ دهند و هم جامعه را اداره کنند. در حالی که اگر کسی در زمان ما از این علوم بهره‌ای نبرده باشد، نمی‌تواند پاسخ قانع‌کننده‌ای در بسیاری از حوزه‌ها، حتی در مباحث دینی به دینداران معاصر و بخصوص تحصیل‌کرده بدهد.»

باخت روحانیت در دیانت و سیاست؟

عباس عبدی در نامه‌اش به نائینی نوشته که مهم‌ترین مشکلی که روحانیت در ایران پس از انقلاب با آن مواجه شده، ترکیب نهاد قدرت و دین است، «زیرا این ترکیب موجب قدسی شدن سیاست نمی‌شود، بلکه عرفی شدن و تقدس‌زدایی از نهاد دین را تسهیل می‌کند. این کار سیاست را دینی نمی‌کند، دین را سیاسی می‌کند».

او معتقد است که روحانیت با دخالت در سیاست کارکرد سنتی خود را در جامعه از دست داد و «حتی نتوانست در سیاست براساس عرف موجود کارآمدی مناسبی را نشان دهد، در نتیجه هر دو وجه ماجرا را باخته است و هیچ‌کدام از دو نقش را نمی‌تواند بازی کند».

محسن کدیور به شعار «دیانت ما عین سیاست ماست و سیاست ما عین دیانت ما» اشاره می‌کند که پس از انقلاب بر بزرگرا‌ه‌ها نقش بست و وارد کتاب‌های درسی شد.

کدیور می‌گوید: «بسیاری از فقهای شیعه و علمای دینی ایران به این شکل ورود دین به حکومت را باور نداشتند و با تجربه ‌جمهوری اسلامی هم در این نظر راسخ‌تر شدند. یعنی حتی اگر به لحاظ فلسفی، جامعه‌شناختی و علوم سیاسی هم به این نتیجه نرسیده باشند، اما وقتی دین‌گریزی را در میان مردم و جوانان به واسطه حکومت دینی و استبداد دینی مشاهده می‌کنند، آبه این نتیجه می‌رسند که بهترین راه برای حمایت از دین‌داری مردم این است که حکومت در امر دین و مساجد و حوزه‌های علمیه دخالت نکند. این هم به نفع دین است و هم به نفع حکومت و اداره جامعه. من فکر می‌کنم رشد فراوانی در این زمینه داشته‌ایم.»

عبدی به نائینی می‌گوید که «طرفدار جدایی دین از سیاست نیست»، بلکه «مخالف امتزاج» آن‌ها و «تقلیل دادن آن‌ها به یکدیگر» است.

محسن کدیور اما معتقد است که نظریه رسمی جمهوری اسلامی یعنی ولایت فقیه، «با جدایی دین از دولت تضاد آشتی‌ناپذیر دارد» و تنها زیر فشار اجتماعی ممکن است حذف شود.

ایران وایر: مهم ترین سوژه اقتصادی و سیاسی سال ۹۶ در ایران، «فساد» بود. فساد در ایران که آیت الله خامنه ای و صادق لاریجانی،‌ رهبر و رئيس قوه قضاییه ایران مخالف «سیستماتیک» توصیف کردن آن هستند و بسیاری از اقتصاددانان عقیده دارند سیستماتیک شده، در سال۹۶ یک مولفه «اقتصادی» نبود، بلکه به یک جهت دهنده تعیین کننده در حوزه های سیاسی و اجتماعی تبدیل شد. چند پرونده مهم:

1- شائبه فساد در ۶۳حساب بانکی قوه قضاییه که به نام رئيس قوه قضاییه بود، از سال ۹۵ مطرح ولی در سال۹۶ کماکان به عنوان یک ابزار سیاسی قدرتمند در نبرد سیاسی بین محمود احمدی نژاد و یارانش با صادق لاریجانی مورد استفاده قرار گرفت. اهمیت این ابزار از این نظر دوچندان بود که از نظر طیف احمدی نژاد، خانواده لاریجانی ها دورخیز سیاسی بلندی برای آینده خویش برداشته و فکر مناصب بالاتر در ساختار سیاسی هستند و اثبات و ترویج چنین اتهاماتی می توانند کار آنها را در چنین مسیری دشوارتر و حتی غیرممکن کند. در همین حال، پرونده پیچیده و مفصل حمیدرضا بقایی، معاون اجرایی دولت احمدی نژاد، یکی از کش دارترین پرونده های مبارزه با فساد در ایران بوده که منجر به تشدید شکاف های سیاسی بین محمود احمدی نژاد و آیت الله خامنه ای و تغییر سرنوشت یاران احمدی نژاد شد. این پرونده همچنین به یک نماد مبارزه سیاسی بین احمدی نژادی ها و لاریجانی ها تبدیل شده و پای چهره های نظامی قدرتمندی چون قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه را به میان کشیده است. نمونه دیگر این چالش ها را می توان بازگشایی پرونده فساد شهرداری تهران توسط محمدعلی نجفی دانست. تمرکز اصلاح طلبان حاضر در شورای شهر بر فساد، یک نقطه تحریک کننده قوی برای تشدید فشارها علیه شهردار تهران بود؛ فشارهای سیاسی و امنیتی که اگر عامل اصلی استعفای زودهنگام شهردار تهران نبوده باشند، حتما یکی از عوامل مهم بوده اند.

2- پرونده نفتی بابک زنجانی در سال۹۶ نیز کماکان به عنوان یک نقطه عطف تعیین کننده در موازی کاری و تقابل دستگاه های امنیتی مطرح بود. در این پرونده، وزارت اطلاعات خواهان تسلط بر پرونده بود و حسن روحانی، رئيس جمهور ایران نیز این درخواست را علنی مطرح کرد با این حال صادق لاریجانی، رئيس قوه قضاییه گفت این درخواست با مخالفت یک نهاد دیگر که مشخص شد سازمان اطلاعات سپاه است، مواجه شده است. در پرونده بابک زنجانی، گزارش های زیادی درباره نقش برخی اعضای سازمان اطلاعات سپاه در پشت پرونده بابک زنجانی مطرح شده است. نبرد دو سازمان اطلاعاتی در ایران بر سر کنترل این پرونده، نشان دهنده تعیین کننده ترشدن پرونده های فساد اقتصادی در ساختار امنیتی ایران شده است.

3- پرونده اتهام فساد مالی علیه حسین فریدون، برادر حسن روحانی اگرچه آنطور که پیش بینی می شد در جریان رقابت های انتخاباتی باز نشد ولی در روزهای پس از انتخابات، بازداشت موقت حسین فریدون به عقیده برخی تحلیل گران نقش مهمی در چرخش های سیاسی پس از انتخابات حسن روحانی، رئيس جمهور ایران داشت. این پرونده کماکان باز است، حسین فریدون، که روزگاری به عنوان چشم و گوش رئیس جمهور شناخته می شد، پس از آزادی با قید وثیقه کاملا به حاشیه رفته است و ادبیات سیاسی حسن روحانی هم گردش محسوسی به سمت اصولگرایان داشته است. بازداشت مهدی جهانگیری، برادر اسحاق جهانگیری، معاون اول رئيس جمهور یک پرونده دیگر فساد در اقتصاد ایران بود که تبعات سیاسی فوری داشت. تحت تاثیر این پرونده، موقعیت سیاسی اسحاق جهانگیری دچار تزلزل بیشتری شد. او که در انتخابات به نماد محبوب اصلاح طلبان تبدیل شد و به همین سبب مورد غضب رهبر جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت، یک ماه پیش گفت در جریان رقابت های انتخاباتی اندکی در انتقاد از اصولگرایان اندکی زیاده روی کرده است. این عقب نشینی سیاسی به طور محسوسی ناشی از بازگشایی پرونده های جدید در زندگی اسحاق جهانگیری بود.

4- بازداشت چند مقام ارشد اقتصادی سپاه و عیسی شریفی، قائم مقام محمدباقر قالیباف در شهرداری تهران، یک بخش از سلسله عملیات های معطوف به مبارزه با فساد بود که توسط سازمان اطلاعات سپاه صورت گرفت. چهره های بازداشت شده در مراودات اقتصادی بین سپاه و شهرداری تهران ارتباط تنگاتنگی داشتند. برملاشدن ارتباطات فاسد این مقام های ارشد نظامی بار دیگر بحث ها درباره حدود و تبعات اقتصادی فعالیت های سپاه را به یک سوژه مهم رسانه ای تبدیل کرد. نتیجه بحث های عمومی درباره فساد چهره های نظامی، توصیه به خروج نهادهای نظامی از اقتصاد ایران بوده است. به گفته حسام الدین آشنا، مشاور حسن روحانی بحث حدود و پیامدهای فعالیت های اقتصادی نهادهای نظامی در شورای عالی امنیت ملی هم مورد توجه قرار گرفته است. انتظار می رفت نتیجه این بحث ها، تسریع خروج نهادهای نظامی از بخش های اقتصادی باشد. موضوعی که توسط امیرحاتمی، وزیر دفاع ایران هم اعلام شد ولی در عمل اتفاق مهمی رخ نداده، بلکه موافقت و حمایت حسن از واگذاری مسئولیت مبارزه با قاچاق کالا و ارز به سپاه، می تواند قدرت مانور سپاه در این زمینه را بیشتر کند. رابطه سپاه و فساد در سال آینده هم یک نقطه مهم و کانونی در منازعات سیاسی خواهد بود. بسیاری از خرده پرونده ها و اطلاع رسانی هایی که درباره فساد می شود، را باید ذیل این رابطه تعریف کرد. طرفین به خصوص سپاه برای ایجاد مانع در مسیر مبارزه با فساد، پرونده هایی که شبیه گروگان گیری سیاسی است را علنی می کنند. بازداشت برادران افراشته پور و طرح اتهام های اقتصادی علیه سیروس ناصری، دیپلمات نزدیک به حسن روحانی، دو نمونه روشن از این گروگانگیری ها و ترسیم چهره ضدفساد از سازمان اطلاعات سپاه بود. سازمان اطلاعات سپاه در حال حاضر با مانور گسترده رسانه های نزدیک به سپاه، یک پشتیبان مهم برای تصویب طرح اعاده اموال نامشروع مسئولان است که می تواند قدرت و تسلط این نهاد را دوچندان کند.

5- فساد صندوق های مالی و اعتباری که دو سال است دولت حسن روحانی را رنج می دهد، در سال ۹۶ به عنوان مهم ترین بستر اعتراض های خیابانی، بسیاری از شهرهای ایران را درگیر خود کرد. دولت ایران برای جبران خسارت سپرده گذاران مجبور به پرداخت بیش از ۱۴هزار میلیارد تومان شد ولی این رویکرد نیز منحر به حل مشکل نشد. بحران صندوق های مالی را می توان یکی از عمیق ترین و پیچیده ترین بحران های اقتصادی سال های اخیر توصیف کرد که پیامدهای سیاسی و اجتماعی قدرتمندی در جامعه ایران برجای گذاشت. در جریان اعتراض های دی ماه ۹۶ نیز برخی از مهم ترین شعارهای انتقادی معترضان مانند «یک اختلاس کم بشه،‌ مشکل ما حل میشه»، ناظر به تعیین کنندگی فساد در جهت دهی و قدرتمندسازی اعتراض های ضدحاکمیت بود.

6- «ژن خوب»، تازه ترین و یکی از منفورترین عبارت های ادبیات سیاسی ایران است که ترجمه بروزشده «آقازاده ها» بود و از نظر افکار عمومی نسبت مستقیمی با فساد اقتصادی داشت. واکاوی عمده پرونده های مرتبط با «ژن خوب» در رسانه ها، افکار عمومی را به سمت مجموعه از رانت های اقتصادی هدایت می کرد که نشان دهنده سیستماتیک بودن فساد در ساختار اقتصادی ایران است.

این نمونه ها نشان می دهند دشوارترین و پیچیده ترین مناسبات سیاسی، حساس ترین حوادث پیش رو و نوع آرایش داخلی و همچنین تقابل جناح های سیاسی، آینده نهادهای نظامی و درگیری های امنیتی بالادستی به زلف فساد گره خورده است.

این حجم از پیچیدگی «فساد» و «سیاست» در چهار دهه کم نظیر و به همان نسبت خطرناک است. این خطر تنها متوجه بازیگران فاسدی که درگیر رقابت های سیاسی هستند،‌ نیست. چالش های سیاسی با پشت پرده فساد، به همان اندازه که می تواند ریسک دعوای بین بازیگران سیاسی را بالا ببرد، مانند دعوای احمدی نژادی ها – لاریجانی ها، می تواند شانس لابی و معامله بین بازیگران سیاسی در پشت پرده را افزایش دهد، مانند لابی های معمول بین نمایندگان مجلس و وزرا در جریان استیضاح که بخش هایی از آن فاش می شود.

در سطح اجتماعی نیز واکنش های منفی به پرونده های اختلاس، بحران صندوق های مالی و اعتباری و پدیده «ژن خوب»، مولفه «فساد» را به یک جهت دهنده کلان و مهم در بسترسازی، شکل دهی و اوج گیری اعتراض ها تبدیل کرد. این زاویه از تاثیرگذاری «فساد» نیز در چهار دهه گذشته کم نظیر بوده است.

در دو دهه گذشته، «فساد» به رمز بقا و کلید موفقیت در ساختار سیاسی ایران تبدیل و اسم رمز صعود بوده است. تقریبا همه جریان های سیاسی در ایران حداقل در زمینه فساد با هم اشتراک سابقه دارند و فساد شبیه خون در رگ های جمهوری اسلامی شده و معیار مهمکارآمدی. در دوران تحریم، دور زدن تحریم ها، جز با ورود به مسیرهای پر از ریسک و فساد ممکن نبود و همین تکنیک ها و تاکتیک های استوار بر فساد که پرونده بابک زنجانی تجلی آن بود، به صراحت مورد تمجید آیت الله خامنه ای قرار گرفت و نمونه مهارت و کارآمدی قلمداد شد. اسم رمز کارآمدی اکنون به اسم رمز سقوط تبدیل شده و سیاستمداران اصولگرایی چون احمد توکلی به صراحت درباره خطر سقوط نظام ناشی از فساد هشدار می دهند.

این فراز و فرود عجیب که مسبب ظهور مکانسیم های تازه در خلق و درک تحولات سیاسی ایران بوده است، در سال۹۷ هم به حضور قدرتمندش ادامه خواهد داد. «فساد» تا اطلاع ثانوی مهم ترین مولفه سیاست ایران است.

نوروز 97 پاسارگاد و تخت جمشید جایی که رژیم به وحشت افتاده