اخبار

رادیوفردا: مهاجمی که دو سال پیش با چاقو به سلمان رشدی، نویسنده مشهور آمریکایی-بریتانیایی، حمله و او را مجروح کرد، بر اساس کیفرخواست ارائه شده به دادگاهی در آمریکا به اقدامات «تروریستی» و ارتباط با گروه حزب‌الله لبنان متهم شده است.

کیفرخواستی که روز چهارشنبه سوم مرداد دادستان‌ها در دادگاه ناحیه بوفالو طرح کرده‌اند، هادی مطر ۲۶ ساله را به فراهم کردن حمایت مادی از حزب‌الله، گروه مورد حمایت ایران، متهم کرده است.

در این اعلام جرم اشاره نشده که چه اسنادی درباره این ارتباط وجود دارد. کیفرخواست همچنین این مهاجم را به تروریسم فرا مرزی و حمایت مالی از تروریست‌ها متهم کرده است.

این اتهامات فدرال در پی آن به هادی مطر وارد شده که او ماه گذشته در دادگاهی دیگر حاضر نشد اعلام کند که گناهکار است. در آن دادگاه او به حمله و تلاش برای قتل متهم شده بود.

توافق دادستان‌ها در دادگاه قبل مستلزم آن بود که این متهم در اتهامات فدرال مربوط به تروریسم هم جرم خود را بپذیرد.

در وضعیت فعلی، اتهامات مهاجم به سلمان رشدی به شکل جداگانه در دو دادگاه مطرح و او محاکمه خواهد شد.

وکیل مدافع او به خبرگزاری اسوشیتدپرس گفت که موکلش اتهامات را رد کرده و تصمیم گرفته «به‌شدت از خود دفاع و بی‌گناهی خود را ثابت کند».

هادی مطر مرداد ۱۴۰۱ در حالی که سلمان رشدی قصد داشت در مورد «آزادی در هنر» در یک موسسه آموزشی چاتاکوا در غرب ایالت نیویورک سخنرانی کند، به او حمله کرد و چندین بار با چاقو به او ضرباتی وارد کرد.

چهار ماه بعد اعلام شد که نویسنده کتاب «آیه‌های شیطانی»، در پی این حمله بینایی یک چشم خود را از دست داده و یک دست او نیز از کار افتاده است.

به رغم این اتفاق، آقای رشدی فروردین امسال کتاب جدیدی با نام «چاقو؛ تاملاتی پس از یک تلاش برای قتل» منتشر کرد که واقعه حمله به خودش در سالن مملو از جمعیت در حومه نیویورک را روایت می‌کند.

سلمان رشدی از سال ۱۹۸۸ که روح‌الله خمینی، بنیانگذار جمهوری اسلامی فتوای قتل او را به‌دلیل نوشتن کتاب «آیه‌های شیطانی» صادر کرد همواره در خفا زندگی کرده است.

دو هفته قبل از حمله به آقای رشدی، او در مصاحبه‌ای گفته بود که احساس می‌کند زندگی‌اش به حالت عادی برگشته و ترس از حملات برای قتل وی، در گذشته مانده است.

حمله به سلمان رشدی با موج گسترده محکومیت‌های بین‌المللی روبه‌رو شد ولی شخصیت‌ها و نهادهای وابسته به اصولگرایان در داخل ایران یکپارچه از این حمله حمایت کردند.

رادیوفردا: وزیر خارجه ایالات متحده تحریکات حکومت ایران به خشونت علیه سلمان رشدی، نویسنده رمان «آیات شیطانی» را محکوم کرد و آن را «نفرت‌انگیز» دانست.

آنتونی بلینکن روز یکشنبه در بیانیه‌ای از سلمان رشدی به عنوان یک «ادیب بزرگ» نام برد و تلاش‌های او در دفاع از حق جهانی آزادی بیان، آزادی مذهب و عقیده و آزادی مطبوعات را ستایش کرد.

آقای بلینکن گفت که دولت ایالات متحده نیز همسو با تمام کسانی است که در ایالات متحده و سراسر جهان نگران سلمان رشدی و شرایط او به دنبال این «حمله شنیع» هستند.

سلمان رشدی، نویسنده بریتانیایی-آمریکایی هندی‌تبار، روز جمعه پیش از آغاز سخنرانی خود در چاتاکوا شهری در غرب ایالت نیویورک با چاقو از ناحیه شکم و گردن مورد حمله قرار گرفت. سخنگوی آقای رشدی گفته است که این نویسنده احتمال دارد یک چشم خود را از دست بدهد.

گزارش‌ها حاکی است که سلمان رشدی پس از دو روز که زیر دستگاه تنفس مصنوعی قرار داشت دیگر از این دستگاه استفاده نمی‌کند و قادر به حرف زدن است.

آنتونی بلینکن در ادامه بیانیه خود گفت در حالی که نیروهای مجری قانون به تحقیقات خود درباره این حمله ادامه می‌دهند، او متوجه «نیروهای بدطینتی» است که «با نفرت‌پراکنی و تحریک به خشونت» به دنبال تضعیف حق آزادی بیان و مذهب و عقیده هستند.

وی افزود: «به ویژه نهادهای دولتی ایران برای نسل‌هاست که علیه رشدی تحریک به خشونت کرده‌اند و رسانه‌های وابسته به دولت ایران نیز اخیرا از سوءقصد به جان وی ستایش به عمل آورده‌اند. این نفرت‌انگیز است.»

به دنبال حمله به سلمان رشدی، شماری از رسانه‌های وابسته به حکومت ایران از حمله کیهان که زیر نظر رهبری جمهوری اسلامی است از این اقدام حمایت کردند. کیهان با مدیرمسئولی حسین شریعتمداری نوشت که باید دست ضارب سلمان رشدی را «بوسه‌باران کرد».

روزنامه جام‌جم، وابسته سازمان صدا و سیما و از نهادهای تحت نظارت رهبر جمهوری اسلامی، نیز با تیتر درشت «چشم شیطان کور شد»، از این اقدام استقبال کرد.

آنتونی بلینکن در بیانیه خود تاکید کرده که ایالات متحده و شرکای آن در تصمیم خود برای ایستادگی در برابر چنین تهدیداتی مصمم هستند و قدرت سلمان رشدی و همه کسانی که این تهدیدات را در سراسر جهان تحمل کرده‌اند، عزم آنها را در این مسیر راسخ‌تر می‌کند.

یک دادستان در ایالت نیویورک گفته است که فرد مهاجم ۱۰ ضربه چاقو به آقای رشدی زده است.

متهم به نام هادی مطر که جوانی ۲۵ ساله‌ای ساکن شهر فئرویو نیوجرسی است، در دادگاه اتهاماتش را نپذیرفته و خود را «بی‌گناه» دانسته است.

دادستان هادی مطر را به «قتل درجه دوم» و نیز «تعرض از نوع درجه دوم» متهم کرده است.
با استفاده از وبسایت وزارت امور خارجه آمریکا و گزارش‌های رادیو فردا؛ س.ن

صدای آمریکا: پلیس نیویورک با اعلام هویت ضارب سلمان رشدی نویسنده کتاب «آیات شیطانی» گفت او «هادی مطر» نام دارد که اهل نیوجرسی است و ۲۴ سال سن دارد.

به گفته پلیس او از هواداران جمهوری اسلامی است و نسبت به رهبران حکومت اسلامی ارادت داشته‌ است. به گفته پلیس، هادی مطر در شبکه‌های اجتماعی خود همچون فیس‌بوک، در حمایت از جمهوری اسلامی ،‌سپاه پاسداران و شیعه‌گری مطالبی منتشر کرده‌ است.
تصاویری از روح الله خمینی و علی خامنه‌ای به همراه نیروهای سپاه پاسداران در شناسه اکانت فیس‌بوک او دیده می‌شود.

پلیس #نیویورک اعلام کرد ضارب سلمان رشدی، #هادی_مطر ۲۴ ساله، از هواداران #حزب‌الله لبنان و ساکن نیوجرسی است.

▪️تحقیقات اولیه پلیس نیویورک نشان می‌دهد گرایشات فکری و احساسات او بسیار نزدیک به #سپاه پاسداران و #جمهوری_اسلامی است. pic.twitter.com/Cke3Yb12N3

— VOA Farsi صدای آمریکا (@VOAfarsi) August 12, 2022

پلیس گفته تحقیقات درباره انگیزه‌های هادی مطر برای حمله به سلمان رشدی ادامه دارد، اما به نظر می‌رسد او به تنهایی اقدام به این عمل کرده و گروه یا تیمی از این اقدام پشتیبانی نمی‌کرده است.

سلمان رشدی ۷۵ ساله که روز جمعه در نیویورک به هنگام سخنرانی در یک مجتمع فرهنگی مورد حمله هادی مطر قرار گرفت، از ناحیه گردن مورد اصابت چاقو واقع و به بیمارستان منتقل شد.

آخرین خبرها حاکی از آن است که سلمان رشدی ، احتمالاً بر اثر جراحات وارده از ضربه چاقو در روز جمعه، یک چشمش را از دست خواهد داد. همچنین اعلام شده است که اعصاب بازوی او قطع شده و به کبدش آسیب رسیده است و سلمان رشدی با کمک دستگاه تنفس مصنوعی نفس می‌کشد.

سلمان رشدی یک بریتانیایی-آمریکایی متولد هند است که در اواخر دهه ۸۰ میلادی با نوشتن کتاب «آیات شیطانی» مورد خشم مسلمانان قرار گرفت و روح‌الله خمینی با صدور فتوایی قتل او را واجب دانست. چند سال بعد از صدور فتوای آیت الله خمینی دو تن از ناشران کتاب «آیات شیطانی» در اروپا مورد حمله مسلمانان قرار گرفتند که یک نفر از آنها در این حمله کشته شد.

جمهوری اسلامی بعد از مرگ روح‌الله خمینی هم از موضع بنیانگذار خود کوتاه نیامد و خون سلمان رشدی را مباح دانست و حتی برای قتل او سه میلیون دلار جایزه تعیین کرد، اما در اوایل دهه ۹۰ میلادی اعلام کرد برای اجرای این فتوا و قتل رشدی اقدامی نخواهد کرد.

با این حال بنیادی موسوم به «بنیاد ۱۵ خرداد» وابسته به «ستاد اجرایی فرمان امام» که خود را بعد از کمیته امداد و بنیاد شهید ، سومین نهاد خدماتی ایران معرفی می‌کند در وبسایتش متذکر شده که یکی از اقدامات برجسته‌ این بنیاد، تعیین جایزه برای قتل سلمان رشدی، نویسنده‌ کتاب «آیات شیطانی» بوده که ضمن انعکاس گسترده‌ در جهان باعث شده این نویسنده دور از انظار عموم زندگی کند.

خبرنگار آسوشیتدپرس با دفتر بنیاد ۱۵خرداد در تهران که میلیون‌ها #دلار جایزه برای قتل #رشدی اختصاص داده تماس گرفته اما دفتر این سازمان وابسته به «ستاد اجرایی فرمان امام» هنگام تماس تعطیل بوده است. pic.twitter.com/7LJOoNCsE8

— VOA Farsi صدای آمریکا (@VOAfarsi) August 12, 2022

همزمان با حمله هادی مطر به سلمان رشدی ، برخی مقامات و طرفداران جمهوری اسلامی تلاش کردند این حمله را دسیسه غرب و در ارتباطات با توافق هسته‌ای جمهوری اسلامی با آمریکا و احیای برجام بدانند.

محمد مرندی مشاور تیم مذاکره‌کننده جمهوری اسلامی در توییتر و به زبان انگلیسی نوشت :‌ «من برای نویسنده‌ای که نفرت و تحقیر بی‌پایان نسبت به مسلمانان و اسلام را به همراه داشته است، اشک نمی‌ریزم. او یک بازیچه امپراتوری است که به عنوان یک رمان‌نویس پسا استعماری ظاهر شده‌ است. اما، آیا عجیب نیست که با نزدیک شدن به توافق هسته‌ای احتمالی، آمریکا ادعاهایی در مورد تلاش برای کشتن جان بولتون مطرح کرده و اکنون این اتفاق می‌افتد؟»

I won't be shedding tears for a writer who spouts endless hatred & contempt for Muslims & Islam. A pawn of empire who poses as a Postcolonial novelist.

But, isn't it odd that as we near a potential nuclear deal, the US makes claims about a hit on Bolton… and then this happens? pic.twitter.com/zFu9qhd3Qq

— Seyed Mohammad Marandi (@s_m_marandi) August 12, 2022

رادیوفردا:نزدیک به ۳۳ سال پس از صدور فتوای غیرانسانی و فاجعه‌آمیز روح‌الله خمینی، رهبر پیشین جمهوری اسلامی ایران، برای کشتن سلمان رشدی، نویسنده رمان «آیات شیطانی»، هنوز پیامدهای این حکم فروکش نکرده و ناشران، مترجمان و حتی دیگر نویسندگان نیز از خطرات بالقوه آن بیمناکند.

خمینی در فتوای خود فقط سلمان رشدی را به مرگ محکوم نکرده بود، بلکه خواستار قتل همه «ناشرین مطلع از محتوای» رمان «آیات شیطانی» نیز شد و از «مسلمانان غیور» خواست «در هر نقطه که آنان را یافتند، سریعاً آن‌ها را اعدام» کنند.

خمینی چند ماه پس از صدور این فتوا درگذشت، اما فتوای او به قوت خود باقی ماند و حتی مبلغ نمادین پاداشی که برای عمل به آن در نظر گرفته شد، افزایش یافت.

اکنون و در شرایطی که یک دیپلمات جمهوری اسلامی در بلژیک به اتهام تروریسم محکوم شده و یک مقام پیشین دستگاه قضایی جمهوری اسلامی در سوئد به دلیل مشارکت در اعدام‌های سیاسی در حال محاکمه است، بار دیگر نقش نیروهای دولتی جمهوری اسلامی به ویژه دیپلمات‌ها برای انجام این فتوا برجسته شده است.

البته موضوع نقش دیپلمات‌های جمهوری اسلامی در حملات مرتبط با این حکم از همان ابتدا مطرح بود.

در همان زمانی که خمینی فتوای قتل رشدی را صادر کرد، علاوه بر سپاه پاسداران که شبکه‌ای برون‌مرزی نیز دارد، تعدادی از دیپلمات‌های جمهوری اسلامی آمادگی خود را برای کشتن سلمان رشدی اعلام کرد.

روزنامه لوموند چاپ پاریس در ۱۸ فوریه ۱۹۸۹، یعنی چهار روز پس از صدور فتوای خمینی، نوشت که علاوه بر حجت‌الاسلام سلمان غفاری سفیر وقت جمهوری اسلامی ایران در واتیکان، در اسلو نیز کاردار جمهوری اسلامی نیز برای توضیح درباره تهدیدهای یکی از اعضای سفارت مقابل خبرنگاران و تهدید ناشر نروژی «آیات شیطانی» به وزارت خارجه نروژ احضار شد.

این دیپلمات جمهوری اسلامی که در آن زمان نامش فاش نشد، اعلام کرده بود آماده است فتوای خمینی را اجرا کند و همه ناشرانی را که این رمان رشدی را چاپ کرده‌اند به قتل برساند.

رشدی در یک نشست خبری در ۱۹۹۲ در آرلینگتون/ویرجینیا، نسخه‌ای از آیات شیطانی را در دست دارد.

۱۹۸۹ تا ۱۹۹۳؛ سال‌های ترور، سال‌های مرگ

فتوای خمینی علیه سلمان رشدی و ناشران و مترجمان آیات شیطانی اوایل سال ۱۹۸۹، دقیقاً ۱۴ فوریه آن سال، برابر با ۲۵ بهمن ۱۳۶۷ صادر شد.

عزیز نسین نویسنده سرشناس ترکیه به دلیل ترجمه آیان شیطانی هدف یک حمله تروریستی مرگبار قرار گرفت

از آن تاریخ، یک سلسله حملات تروریستی مرتبط با این فتوا انجام شد که جان ده‌ها نفر را نیز گرفت و برخی را نیز زخمی کرد.

به عنوان نمونه، در ۱۲ ژوئیه ۱۹۹۱، هیتوشی ایگاراشی، مترجم ژاپنی «آیات شیطانی» در محوطه دانشگاه توکیو با چاقو مورد حمله قرار گرفت و کشته شد.

چند روز قبل از آن نیز اتوره کاپریولو، مترجم ایتالیایی این رمان مقابل خانه‌اش در میلان در حمله مشابه دیگری با چاقو به شدت زخمی شد.

اما مرگبارترین حمله در ترکیه رخ داد. در دوم ژوئیه ۱۹۹۳ اسلامگرایان تندرو هتل مدیمک را در شهر سیواس ترکیه که میزبان هنرمندان و نویسندگان یک جشنواره بود آتش زدند و در جریان آن ۳۷ نفر از جمله ۳۳ روشنفکر ترک کشته شدند.

هدف اصلی این آتش‌سوزی عمدی، عزیز نسین مترجم ترک «آیات شیطانی» بود که در این جشنواره حضور داشت، اما او از این حادثه تروریستی جان سالم به‌در برد.

حمله به ناشر نروژی، یک پرونده مفتوح

در میان حملات مختلفی که در ارتباط با فتوای سلمان رشدی روی داده، پرونده یکی از این حملات، به تازگی و ۲۸ سال پس وقوع حمله، بار دیگر مطرح شده، زیرا چندی پیش، تلویزیون سراسری نروژ (ان‌ارکو) اطلاعاتی را درباره عوامل این ترور منتشر کرد.

ویلیام نیگارد ناشر نروژی رمان «آیات شیطانی»، صبح روز ۱۱ اکتبر سال ۱۹۹۳ در حیاط بیرون خانه‌اش در حومه‌ای آرام در اسلو پایتخت نروژ ترور و به شدت زخمی شد، اما توانست از این حادثه تروریستی جان به در برد.

بر اساس گزارش‌ها، این ناشر که در آن زمان ۵۰ ساله بود، در حالی که سه گلوله به بدنش از جمله یکی به کمرش اصابت کرده بود به بیمارستان منتقل شد و فوراً تحت عمل جراحی قرار گرفت و ماه‌ها در بیمارستان ماند.

رسانه‌های نروژی با توجه به این که گلوله‌ای از بدن نیگارد رد شده بود، زنده ماندن او را «معجزه» توصیف کردند.

نیگارد در فاصله سال‌های ۱۹۸۷ تا ۱۹۹۰ رئیس انجمن ناشران نروژ بود و در زمان حمله نیز ریاست انتشارات مستقل اشچئوگ را برعهده داشت که یک انتشاراتی باسابقه و مهم در نروژ به شمار می‌رود.

این انتشارات که در سال ۱۸۷۲ در اسلو بنیانگذاری شده، در سال ۱۹۸۹، درست یک سال پس از انتشار اصل رمان «آیات شیطانی»، و دو ماه پس از فتوای قتل سلمان رشدی از سوی خمینی، ترجمه این رمان به زبان نروژی را منتشر کرد.

بلافاصله پس از ترور نافرجام این ناشر نروژی، دولت این کشور کنترل‌های امنیتی را شدت بخشید و بازرسی‌ها در مرزها و فرودگاه‌ها را افزایش داد.

در آن زمان، سلمان رشدی که همچنان در مخفیگاه خود در بریتانیا به سر می‌برد، گفت از حمله به ناشر نروژی رمان خود «شگفت‌زده» شده است. آماندا هاپکینسون، رئیس کمیته دفاع از این نویسنده بریتانیایی هندی‌تبار در لندن گفت: «سلمان ویران شده است. او بر این باور است که هدف اصلی این حمله او بوده است.»

از آنجا که ویلیام نیگارد در آن زمان چندمین فردی بود که در ارتباط با انتشار کتاب «آیات شیطانی» پس از فتوای خمینی قربانی یک حمله تروریستی می‌شد، پلیس نروژ از همان ابتدای تحقیقاتش نظریه ارتباط ترور نافرجام نیگارد با انگیزه‌های اسلامی را رد نکرد.

اما بر اساس گزارش‌ها، پلیس نروژ چندان پیگیر انگیزه‌های سیاسی و مذهبی نبود و بیشتر بر انگیزه‌های شخصی متمرکز شده بود.

پلیس نروژ در آن زمان معتقد بود احتمال وجود انگیزه‌های سیاسی و مذهبی را بیشتر مطبوعات و رسانه‌ها به آن دامن می‌زنند؛ موضع‌گیری که سال‌ها بعد از سوی برخی یک «رسوایی» برای پلیس نروژ توصیف شد.

این در حالی بود که در همان سال ۱۹۸۹، ویلیام نیگارد اعلام کرده بود تهدیدهایی را دریافت کرده است.

چهار سال پس از این تهدیدها، وقتی طرح ترور به اجرا گذاشته شد، سفارت جمهوری اسلامی ایران در اسلو و اصلی‌ترین گروه‌های اسلامی در نروژ در ابتدا از هرگونه اظهارنظر در این زمینه خودداری کردند.

بالاخره پس از سه روز از ترور ناکام ویلیام نیگارد، سفارت جمهوری اسلامی مجبور شد علناً موضع‌گیری کند و مدعی شود که هیچ نقشی در این حمله تروریستی نداشته است.

همزمان انجمن قلم دانمارک ۵۰ هزار کرون به مقام‌های نروژی ارسال کرد تا مبلغ پاداشی را که آنان برای دریافت اطلاعات درباره عاملان این حمله اختصاص داده بودند، افزایش دهند.

انتشار یک کتاب و ازسرگیری پرونده

ترجمه فرانسوی آیات شیطانی در یک کتابفروشی در رن، کمتر از شش ماه پس از فتوای جنجالی آیت‌الله خمینی

پلیس نروژ که برای یافتن عاملان این حمله نیروهای بسیاری را بسیج کرده بود، یک نروژی پاکستانی‌تبار را دستگیر کرد، اما او بعداً آزاد شد و اتهام‌ها علیه او نیز برداشته شد.

با این که پلیس نروژ پنج سال پس از این ترور نافرجام اعلام کرد انتشار «آیات شیطانی» تنها سرنخ موجود در تحقیقات است، اما پرونده تحقیقات ۱۴ سال پس از حمله، در ۲۰۰۷ متوقف شد.

در سال ۲۰۱۰، اود ایسونگست، روزنامه‌نگار و خبرنگار پیشین ان‌ارکو که هرگز تحقیق درباره این موضوع را رها نکرده بود، کتابی با عنوان «چه کسی به ویلیام نیگارد شلیک کرد؟» را منتشر کرد.

انتشار تحقیقات رسانه‌ای در این باره موجب شد که انتقادها در افکار عمومی از بی‌نتیجه ماندن تحقیقات پلیس درباره این حمله تروریستی افزایش یابد و در پی افزایش انتقادها، دادستان دادگاه مدنی نروژ مجبور شد پرونده این ترور نافرجام را بازگشایی کند و این بار پیگیری اداره تحقیقات به پلیس جنایی ملی نروژ (کریپوس) سپرده شد.

در سال ۲۰۱۰، ناشران نروژی هم برای ردیابی عامل این ترور نافرجام جایزه‌ای را تعیین کردند. در آن سال، انجمن ناشران نروژی و خانه انتشارات مستقل اشچئوگ اعلام کردند هر کدام ۲۵۰ هزار کرون نروژ به هر کسی که اطلاعات درباره این ترور نافرجام داشته باشد اهدا می‌کنند.

گایر بردال، ناشر نروژی و رئیس باسابقه انجمن ناشران این کشور گفت: «این پرونده حل نشده برای جامعه ما دردناک است و تهدیدی برای انتشارات مستقل و آزادی بیان است که پایه‌های اساسی یک جامعه دموکراتیک به شمار می‌رود.»

دو سال بعد، سلمان رشدی در یک مراسم برای کتاب تازه‌منتشرشده‌اش با عنوان «جوزف آنتوان» که داستان زندگی خود اوست، تصمیم ناشرانی چون نیگارد که کتاب «آیات شیطانی» را منتشر کردند، «یکی از بزرگترین حمایت‌ها از آزادی بیان در عصر ما» توصیف کرد.

پلیس سرانجام متهم کرد

در سال ۲۰۱۸، در حالی که امیدها درباره این پرونده در حال از دست رفتن بود و تنها دو روز پیش از مهلت پایان تحقیقات، کریپوس افرادی را به اتهام دست داشتن در این ترور نافرجام متهم کرد.

ایدا دال نیلسن، سخنگوی کریپوس گفت: «ما هیچ دلیلی نداریم که باور کنیم انگیزه دیگری جز انتشار “آیات شیطانی” برای اقدام به قتل وجود دارد.» او تأکید کرد که تیراندازی بیشتر از حمله به یک مرد بود، بلکه تلاشی خشونت‌آمیز برای از بین بردن آزادی بیان بود.

بر اساس قوانین نروژ، تحقیقات اگر بی‌نتیجه می‌مانند باید پرونده بسته می‌شد، اما با متهم شدن کسانی در این پرونده، پلیس اعلام کرد تحقیقات ادامه می‌یابد.

در آن زمان، پرونده به نوع دیگری در بلاتکلیفی بود. مقام‌های پلیس اعلام نکردند که چه شواهدی دارند، چه تعداد افراد متهم شده‌اند و متهمان کیستند.

اما همان موقع رسانه‌های نروژی اعلام کردند که دست‌کم دو نفر متهم شده‌اند و همچنین گفتند که یکی از این مظنونان لبنانی است که قبلاً ساکن لبنان بوده و دیگری ایرانی است. اما جزئیات بیشتری منتشر نشد.

سلمان رشدی در بیانیه‌ای که از سوی نماینده‌اش خوانده شد نیز گفت: «این خبر خوبی است و می‌توان امیدوار بود که این پرونده ۲۵ ساله بالاخره پیشرفت کند.» رشدی که خود مدت‌ها بود از تحقیقات پلیس نروژ انتقاد داشت، بار دیگر این سؤال را مطرح کرد که «چرا نام و ملیت افراد متهم مخفی شده است.»

نیگارد که در سال ۲۰۱۸ دیگر بازنشسته شده بود و ریاست بخش نروژی انجمن جهانی قلم را برعهده داشت، در واکنش به اعلام پلیس، گفت: «من از پیشرفت در این پرونده خوشحالم، به ویژه اینکه مقام‌ها و پلیس می‌گویند به نظر می‌رسد این حمله علیه آزادی بیان انجام شده است.»

او همچنین در پاسخ به این که آیا از انتشار «آیات شیطانی» پشیمان است، گفت «مطلقاً خیر.» با این حال او تأکید کرد این اثر را نه دلیل تحریک‌آمیز بودن، بلکه «برای ایجاد گفت‌وگو» منتشر کرد.

درخواست‌ها برای بازداشت متهمان

سه سال گذشت تا این که در ماه جاری میلادی تلویزیون ان‌ارکو اعلام کرد که یکی از این دو نفر خالد موسوی، یک تبعه لبنانی است و دیگری دبیر اول وقت سفارت جمهوری اسلامی است.

ان‌ارکو اضافه کرد که موسوی را سه ماه پیش در لبنان دیده است و فیلم ملاقات با او را به نیگارد و وکیلش نشان داده است.

اعلام نشده که خالد موسوی عضو چه گروه و دسته‌ای است، اما پیشتر جمهوری اسلامی از اعضای حزب‌الله لبنان برای عملیات‌های تروریستی خود استفاده کرده و این احتمال وجود دارد که این متهم ترور نافرجام نیگارد نیز عضو حزب‌الله باشد.

تلویزیون سراسر نروژی همچنین درباره دیپلمات ایرانی اعلام کرد که او درست پس از انتشار کتاب «آیات شیطانی» در سال ۱۹۸۹ وارد نروژ شد و چهار روز پیش از تیراندازی به سوی ناشر نروژی این کتاب کشور را ترک کرد.

در رسانه‌های نروژی اسم این دیپلمات جمهوری اسلامی اعلام نشد، اما در شبکه‌های اجتماعی نام محمد نیکخواه به عنوان دبیر اول سفارت ایران در نروژ در سال ۱۹۹۳ ذکر شد.

اکنون رسانه‌های نروژی خواستار آنند که نروژ از طریق اینترپل به دنبال دستگیری این دو متهم باشد، تا دیگر رژیم‌های خودکامه جرئت به چالش کشیدن منافع عمومی را در کشورهای آزاد نداشته باشند.

خُسن‌آقا: تنها عکسی که از محمد نیکخواه پیدا کردم این عکس است
آیا این همان محمد نیکخواه کاردار پیشین سفارت ایران در اسلو هست یا نه نمی دانم ولی این تنها عکسی بود که با این نام و مرتبط با مسائل سیاسی پیدا کردم

ایران وایر: رشدی با انتشار بیانیه‌ای، باز شدن مجدد پرونده در نروژ را «خبر خوبی» خوانده و ابراز امیدواری کرده است که این پرونده بالاخره پس از ربع قرن پیش برده شود.
تنها دو روز مانده بود تا پرونده‌ای که ۲۵ سال است بی‌جواب مانده، برای همیشه بایگانی شود. طبق قانون نروژ،‌ پس از گذشت ربع قرن از هر جنایت، تعقیب آن دیگر مجاز نیست. اما در روز سه‌شنبه نهم اکتبر، مقامات نروژ بالاخره دست به عمل زدند و چند نفر را در پرونده سوءقصد به جان «ویلیام نیگارد» متهم کردند.

نیگارد رییس یک شرکت انتشارات به نام «آشونگ» بود که جزو املاک خانوادگی او است. در سال ۱۹۸۸، با این‌که دو ماه از فتوای آیت‌الله خمینی می‌گذشت، او دست به انتشار ترجمه نروژی کتاب آیات شیطانی، نوشته سلمان رشدی زد. اتفاقی که منجر به تلاش برای قتل او شد.

۱۱ اکتبر سال ۱۹۹۳ بود که نیگارد جلوی خانه‌اش که در یکی از حومه‌های بی سر و صدای اسلو است، مورد سوء قصد قرار گرفت. سه گلوله به او شلیک شد اما او در کمال ناباوری جان سالم به در برد و تا همین امروز زنده است.

یک منبع آگاه در پلیس نروژ و یک منبع دیگر در برلین که در روند تحقیقات برای این پرونده جنایی شرکت داشته اند، در گفت وگو با «ایران‌وایر» تایید کردند که حداقل یک نفر از متهمان شهروند ایران است و یک متهم دیگر شهروند یکی از کشورهای عربی که قبلا مقیم نروژ بوده است و با «حزب‌الله» لبنان رابطه دارد.
روزنامه «دی ولت» نیز گزارش داده است در مجموع چهار نفر متهم شده‌اند که قرار بوده این قتل را از طرف دستگاه اطلاعاتی ایران انجام بدهند. این گزارش، تیتر صفحه اول این روزنامه پرخواننده آلمانی هم شده است.

مقامات نروژی هم چنان حاضر به انتشار جزییات پرونده نیستند و این امر، مورد انتقاد «سلمان رشدی» قرار گرفته است. مقامات معلوم نکرده‌اند که چه شواهدی در دست دارند، چند نفر دستگیر شده‌اند و نام و ملیت و مکان کنونی مظنونین کدام است. رشدی البته با انتشار بیانیه‌ای، باز شدن مجدد پرونده در نروژ را «خبر خوبی» خوانده و ابراز امیدواری کرده است که این پرونده بالاخره پس از ربع قرن پیش برده شود.

دستگاه قضایی نروژ در متهم کردن مظنونین، از یکی از ماده‌های کم‌تر شناخته شده قانون کیفری در این کشور استفاده کرده است. طبق این ماده، حمله به ارزش‌های بنیادین جامعه پی گرد قانونی دارد. این تصمیم، تغییر آشکار رویکرد مقامات نروژی را نشان می‌دهد. تا سال‌های سال آن‌ها هرگونه ارتباط سوء قصد به جان نیگارد به فتوای روح‌الله خمینی علیه رشدی را یا رد می‌کردند و یا جدی‌ نمی‌‌گرفتند.

«ایدا دال نیلسن»، سخن گوی «سرویس تحقیقات جنایی ملی» نروژ اما این‌بار قاطعانه گفته است: «ما دلیلی نمی‌بینیم که این سوءقصد، انگیزه‌ای به جز انتشار کتاب «آیات شیطانی» داشته باشد.»‌

پیش از سوء قصد به جان نیگارد،‌ فتوای خمینی قربانیان بسیاری پیدا کرده بود. در سال ۱۹۹۱ بود که «اتوره کاپریولو»، مترجم ایتالیایی کتاب، در میلان با چاقو مورد حمله قرار گرفت. ضارب در آن پرونده از کاپریولو می‌خواست مکان زندگی سلمان رشدی را با او در میان بگذارد؛ کاری که این مترجم حاضر به انجامش نبود. کاپریولو زنده ماند اما تنها چند روز بعد بود که «هیتوشی ایگاراشی»، مترجم ژاپنی کتاب در توکیو به قتل رسید.

نیگارد نه تنها زنده ماند، که به فعالیت خود در عرصه نشر هم ادامه داد. او اکنون بازنشسته شده و رییس «انجمن قلم نروژ» است؛ سازمانی جهانی از نویسندگانی که برای آزادی بیان مبارزه می‌کنند.

جای تعجبی نیست که این ناشر ۷۵ ساله اکنون در پاسخ به این‌که آیا از انتشار کتاب رشدی پشیمان است یا نه، می‌گوید: «مطلقا نه». او تاکید می‌کند که هدفش از انتشار کتاب، «ایجاد گفت وگو» بوده است و نه تحریک مخالفین. می‌گوید اگر دوباره به عقب گردد، به نام آزادی بیان همین کار را می‌کند.

این‌که سوء قصد به جان ناشر آیات شیطانی احتمالا مرتبط با این کتاب است، به نظر مسلم می‌آید اما مقامات نروژ‌ تا سال‌های طولانی، قضیه را این‌گونه نمی‌دیدند. آن‌ها تا سال‌های سال دنبال انگیزه‌های شخصی دشمنان احتمالی نیگارد بودند و بین همکاران و دوستان و آشنایان او دنبال مظنون می‌گشتند.

«کنوت اولاو آماس»، نویسنده و سیاستمدار نروژی از حزب محافظه‌کار، تئوری غریبی در این مورد دارد. او به «ان آر کا»، رادیو و تلویزیون نروژ گفته است که شاید نقش نروژ‌ در مذاکرات صلح بین اسراییل و فلسطین باعث شده است که پلیس نخواهد در مسایل مربوط به خاورمیانه ایجاد جنجال کند.

اما این تئوری را هم که کنار بگذاریم، این‌که مقامات نروژی تا سال‌ها پس از این ماجرا هم چنان می گفتند این رسانه‌ها هستند که بیهوده پای سلمان رشدی را در ماجرای سوء قصد به نیگارد وسط می‌کشند، از نکات غریب تاریخ این کشور اسکاندیناوی است. «اود ایسونگست»، از روزنامه‌نگاران نام‌آشنای این کشور، کتابی در این مورد نوشت و در سال ۲۰۰۸ فیلمی هم در این مورد ساخت. همین فیلم مستند بود که باعث جلب توجه مردم شد و یک سال بعد پلیس تحقیقات را از نو آغاز کرد و پرونده نیگارد را دوباره گشود. امروز سخت نیست با حرف آماس که قبلا معاون وزیر فرهنگ هم بوده، موافق باشیم که برخورد مقامات نروژی در این پرونده «افتضاح» بوده است.  آماس می‌گوید: «تحقیق در مورد نیگارد، خودش باید مورد تحقیق قرار بگیرد.»

پیش رفتن پرونده، جواب خیلی سوال‌ها را معلوم خواهد کرد؛ از جمله این‌که این شهروند ایرانی که می‌خواسته نیگارد را به قتل برساند، چه کسی است و با دستگاه‌های اطلاعاتی جمهوری اسلامی ارتباط داشته است یا نه. اما آن‌چه مسلم است، شجاعت تاریخی امثال نیگارد است که با فعالیت‌های خود، مدافع آزادی بیان شدند.

سلمان رشدی در کتاب «جوزف آنتون» که خاطرات زمان زندگی پنهانی‌ خود در لندن را بازگو می‌کند، تصمیم امثال نیگارد را «یکی از بزرگ ترین دفاع‌ها از آزادی بیان در زمان ما» می‌نامد.

مطالب مرتبط:

پرونده سلمان رشدی؛ فتوایی که کاغذپاره شد

پرونده سلمان رشدی؛ دفاع مهاجرانی از فتوای قتل نویسنده

پرونده سلمان رشدی؛ سکوت هزینه دار روشن‏فکران درباره فتوای یک قتل

پرونده سلمان رشدی؛ یک تلاش ناکام برای ترور