اخبار

رادیوفردا: در پی کشف یک چمدان مشکوک توسط ماموران امنیتی اسرائیل در بخش مسافران اسرائیلی فرودگاه بروکسل، یک زن ایرانی بازداشت شد.

بر اساس گزارش رسانه‌های اسرائیلی، ماموران اسرائیلی روز پنج‌شنبه، ۱۷ تیرماه، یک چمدان مشکوک در بخش مسافران اسرائیلی فرودگاه بروکسل کشف کردند و در پی آن دو سالن فرودگاه و ساختمان مجاور که برای واکسیناسیون مسافران کاربرد دارد، تخلیه شد و پروازها به مدت ۹۰ دقیقه به تعلیق درآمد.

مقامات بروکسل بعد از بررسی‌ها متوجه شده‌اند که چمدان متعلق به زنی ایرانی بوده که از همین فرودگاه و با پرواز خطوط هوایی قطر راهی دوحه شده است.

بر اساس این گزارش، فرودگاه بروکسل با بازگرداندن این هواپیما از نیمه راه، این زن ایرانی را بازداشت کرده است.

از این چمدان مواد منفجره پیدا نشده و داخل آن تنها بسته‌های ژل ضد عفونی وجود داشته، اما مقامات امنیتی اسرائیل می‌گویند ایران آشکارا در حل محک زدن تمهیدات امنیتی اسرائیل برای مسافران هوایی این کشور است.

مقامات امنیتی اسرائیل به روزنامه «یدیعوت اخرونوت» گفته‌اند چمدان یاد شده در بخش منطقه چک بلیط پروازهای اسرائیلی کشف شده و به نظر می‌رسد ایران در حال محک زدن اقدامات امنیت هوایی اسرائیل است.

این روزنامه از قول یک تحلیلگر مسائل امنیتی اسرائیل می‌افزاید جمهوری اسلامی طی سال‌های گذشته از ناتوانی خود برای ارسال گسترده تسلیحات به گروههای «تروریستی»، مقابله با اقدامات اسرائیل علیه برنامه هسته‌ای ایران و شکست در دادن پاسخی معنادار به این اقدامات، رو به گزینه‌های دیگر برای ضربه زدن به اسرائیل کرده است.

مقامات اسرائیلی نیز به این روزنامه گفته‌اند که بررسی‌ها پیرامون کشف چمدان مشکوک متعلق به زن ایرانی را که نامی از وی برده نشده، اما گفته می‌شود تابعیت یک کشور اروپایی را نیز دارد، آغاز کرده‌اند.

بعد از حادثه انفجار سال ۲۰۱۶ در فرودگاه بروکسل که منجر به کشته شدن ۱۶ نفرو زخمی شدن ۱۵۰ نفر دیگر شد، نیروهای امنیتی اسرائیل در تامین امنیت این فرودگاه به کشور بلژیک کمک می‌کنند.

بهار ۲۰۱۶ سلسله انفجارهایی در فرودگاه و نقاط دیگر بلژیک منجر به کشته شدن ۳۴ نفر شد. داعش مسئولیت این حملات را بر عهده گرفته بود.
با استفاده از گزارش‌های تایمز اسرائیل، یدیعوت اخرونوت، رادیو فردا. د.خ

دویچه‌وله: ۹۲ شهر ایران در وضعیت قرمز قرار دارند و ستاد مقابله با کرونا مقررات جدیدی ابلاغ کرده است. کلیه اصناف به غیر از مشاغل کاملا ضروری باید کسب و کار را متوقف کنند، اما هیچ بسته حمایتی برای اصناف در نظر گرفته نشده است.

استان‌های ایران با موج پنجم کرونا و شیوع ویروس گونه دلتا روبرو هستند. ستاد ملی مقابله با کرونا از روز شنبه ۱۲ تیر ساعات رفت و آمد در شهرهای قرمز را محدود کرد و فعالیت مراکز فرهنگی، ورزشی و سه گروه از مشاغل را برای دو هفته غیرمجاز خواند. در همین مدت ۷۰درصد کارکنان ادارات باید دورکاری کنند. این سقف دورکاری برای مشاغل ضروری ۵۰درصد خواهد بود.

طبق تصمیم ستاد ملی مقابله با کرونا کلیه بوستان‌ها، مراکز تفریحی، مراکز شماره‌گذاری خودرو، آرایشگاه‌ها، باشگاه‌های بدنسازی، مراکز خرید و بازار تهران باید تعطیل باشند.

مراکز فروش پوشاک و پارچه، کفش و کیف، فرش و موکت، لوازم آرایشی و بهداشتی، لوازم خانگی و خیاطی و خرازی، قهوه‌خانه‌ها و مراکز پذیرش مهمان، قناد‌ی‌ها، آبمیوه فروشی و بستنی فروشی‌ها، آتلیه‌های عکاسی و فیلم، همگی جزو مشاغل گروه دو هستند و باید کرکره‌ها را پایین نگاه دارند.

به این قرار، تهران تعطیل نشده اما سه چهارم مغازه‌ها و مراکز کسب و کار در شهر باید فعالیت خود را متوقف کنند. اعلام شده که با هر گونه تخلف در این زمینه برخورد جدی خواهد شد.

اتاق اصناف تهران اما به دستورالعمل ستاد ملی کرونا اعتراض کرده است. قاسم نوده فراهانی، رئیس این اتاق گفته است: «کسبه باید تعطیل کنند اما ادارات و بانک‌ها باز هستند. ما با مشکلاتی مثل بدهی و فشارهای مالی چه باید بکنیم؟ اگر قرار بر تعطیلی است همه را تعطیل کنند و نباید فرقی بین کسبه، تجار و بقیه گذاشته شود.»

او تاکید کرده که اصناف در دو هفته تعطیلی خسارت‌های مالی سنگینی خواهند خورد و این در حالی است که در تعطیلی‌های قبلی هم هیچ حمایتی برای جبران این زیان‌ها ندیدند: «واحدهای صنفی باید در این مدت پول مغازه و کارکنان و دیگر مخارج را پرداخت کنند اما درآمدی ندارند. اکنون هم مشخص نیست که آیا کمکی به اصناف خواهد شد یا خیر.»

فراهانی پرسیده که چرا بانک بزرگ وسط بازار باید باز باشد و افزوده که این پرسش‌ها و اعتراض کسبه را طی نامه‌ای به استاندار تهران منتقل خواهد کرد.

بازار بزرگ تعطیل نبود، برق رفته بود! pic.twitter.com/SVIxOhboFe

— روزنامه همشهری (@hamshahrinews) July 4, 2021

به موازات دستورالعمل ستاد کرونا و هشدار نسبت به برخورد با متخلفان، تصاویر رسانه‌ها از رفت و آمد مشتریان در بازار و پاساژهای تهران نشان می‌دهد که تعطیلی آن چنان هم جدی و سختگیرانه نیست. در محدودیت‌های مربوط به چهار موج قبلی کرونا نیز بسیاری از مغازه‌ها و واحدهای صنفی، به صورت “نیم کرکره” و “چراغ خاموش” به کار ادامه می‌دادند.

با پیک پنجم کرونا در ایران ده‌ها شهر در وضعیت قرمز قرار گرفته‌اند. آخرین آمار وزارت بهداشت از مرگ ۱۶۵ بیمار دیگر طی شبانه روز گذشته و شناسایی ۱۳۷۸۱ مبتلای دیگر در همین فاصله زمانی حکایت می‌کند.

در حال حاضر ۹۲ شهر ایران در وضعیت قرمز، ۱۸۳ شهر در وضعیت نارنجی و ۱۷۳ شهر در وضعیت زرد معرفی می‌شوند. مجموع جانباختگان کرونا طبق آمار رسمی ۸۴هزار و ۷۹۲ نفر عنوان می‌شود.

محدودیت‌های تازه در حالی به جریان افتاده‌اند که هرج و مرج عجیبی در روند واکسیناسیون عمومی شهروندان وجود دارد و شماری از شهروندان برای تزریق واکسن با تور به کشورهای مجاور می‌روند.

رادیوفرانسه: جاوید رحمان، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در امور ایران، در گفتگو با رویترز خواستار تحقیق بین‌المللی دربارۀ نقش ابراهیم رئیسی در قتل‌عام هزاران زندانی سیاسی ایران در تابستان سال ١٣٦٧ شد.

گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل تصریح کرد که دفتر او در جریان سال‌های گذشته اسناد و مدارک و شواهد بسیاری را دربارۀ این قتل‌عام جمع‌آوری کرده و حاضر است آنها را برای انجام یک تحقیق بی‌طرفانه در اختیار شورای حقوق بشر سازمان ملل یا هر نهاد صالح بین‌المللی دیگر قرار بدهد.

در این مصاحبه جاوید رحمان به تلاش‌ها و اقدام‌های حکومت تهران برای از میان بردن آثار شماری از گورهای دسته‌جمعی زندانیان سیاسی در ایران اشاره کرده و گفته است : “وقت آن رسیده و بسیار مهم است اکنون که آقای رئیسی به مقام ریاست جمهوری رسیده تحقیق درباره اتفاقات تابستان سال ١٣٦٧ و نقش افراد در آنها را آغاز کنیم.”

جاوید رحمان در ادامه افزوده است که تحقیق دربارۀ اعدام زندانیان سیاسی در آن سال به سود ایران و خانواده‌های قربانیان است، در غیر این صورت “نگرانی‌ها دربارۀ رئیس جمهوری جدید ایران و نقشی که او تاریخاً در اعدام زندانیان سیاسی این کشور داشته، افزایش خواهند یافت.”

سازمان عفو بین‌الملل شمار زندانیان سیاسی اعدام شده در سال ٦٧ را دست‌کم پنج هزار نفر ارزیابی کرده، هر چند تأکید نموده که شمار کشته شدگان بمراتب بیش از این رقم می‌تواند باشد.

خود ابراهیم رئیسی در نخستین کنفرانس مطبوعاتی خود پس از سیزدهمین “انتخابات” ریاست جمهوری بی آنکه نقش خود را در این اعدام‌ها انکار کند، مدعی شد که او “به عنوان حقوقدان و در دفاع از حقوق بشر” دست به چنین اقداماتی زده است.

جاوید رحمان در جای دیگری از سخنانش گفته است که وی به تلاش‌های خود تا دستیابی به عدالت در خصوص قتل‌عام هزاران زندانی سیاسی سال ٦٧ در ایران ادامه خواهد داد. او این کشتار را بخشی از یک سیاست مداوم و دامنه دار جمهوری اسلامی دانسته که به یک فرد خلاصه نمی‌شود. جاوید رحمان همچنین با اشاره به کشتار صدها تظاهرکننده در جریان اعتراض‌های خیابانی آبان ٩٨ افزوده است که در بارۀ این کشتار نیز تاکنون تحقیق شایسته‌ای صورت نگرفته است. وی تأکید کرده است که در جمهوری اسلامی ایران عاملان نقض فاحش حقوق بشر چه در گذشته چه در حال حاضر همواره از مصونیت مطلق بهره مند بوده‌اند.

جاوید رحمان در جای دیگری از سخنانش شیوۀ برگزاری سیزدهمین انتخابات ریاست جمهوری ایران را که به گفتۀ او برای تحمیل ابراهیم رئیسی به عنوان پیروز انتخابات طرحریزی شد، مورد انتقاد قرار داده و گفته است : حکومت ایران با اعمال سیاست ارعاب مانع از طرح پرسش‌های اساسی روزنامه نگاران دربارۀ گذشته و حال ابراهیم رئیسی شد.

در جریان قتل‌عام زندانیان سیاسی در تابستان سال ٦٧، ابراهیم رئیسی به عنوان معاون دادستان وقت یکی از سه عضو کمیسیونی بود که به “کمیسیون مرگ” معروف شد. این کمیسیون به دستور رهبر وقت جمهوری اسلامی، روح الله خمینی، دستور اعدام هزاران زندانی سیاسی را که در حال سپری کردن احکام خود بودند، صادر کرد.

صدای‌آمریکا: سناتور مارشا بلک‌برن، از ایالت تنسی در گفتگویی با صدای آمریکا، گفت که ایران در کنار روسیه، چین و کره شمالی بخشی از «محور جدید شرارت» است. کامبیز توانا مصاحبه‌ای با او کرده است که در زیر می‌خوانید.

چندی قبل در جریان بررسی حضور نیروهای دریایی آمریکا در کمیته سنا، بیشتر به تهدید چین اشاره شد ولی حرفی از ایران به میان نیامد. با توجه به حرکت‌های دریایی اخیر ایران و حتی گزارش‌ها در مورد تلاش برای فروش تسلیحات به ونزوئلا، آیا ایران را هم در این فهرست تهدید قرار می‌دهید؟ و اگر آری در مورد آن چه باید کرد؟

اول از همه ما باید به ایران به عنوان بخشی از محور جدید شرارت نگاه کنیم. اگر به روسیه، چین، ایران و کره شمالی نگاه کنیم، درمی‌یابیم که آن‌ها محور جدید شرارت هستند. همان طور که گفتید در مورد چیدمان نیروهای دریایی که دیروز در مورد آن جلسه داشتیم، تمرکز زیادی روی چین و روی نیروی دریایی و متحدان آن‌ها بود و این که چطور از دیپلماسی استفاده کرده و آبراهی راه انداخته‌اند تا حوزه دستیابی خود را به لحاظ نظامی افزایش دهند. پس شما بیشتر در مورد کاری که با همکاری هسته‌های غیرنظامی مرتبط با ارتش خود، متحدان نزدیک و شرکا خود از جمله روسیه، کره شمالی و ایران می‌کنند، خواهید شنید.

فکر می‌کنید آمریکا به مذاکرات با دولت جدید ایران باید ادامه دهد؟

وقتی در مورد ایران بحث می‌شود‌ و با توجه به آمدن رئیسی، رئیس جمهوری منتخب،‌ ما خیلی نگران هستیم. ما می‌دانیم از او به عنوان «قصاب تهران» یاد می‌شود، می‌دانیم هزاران تن را کشته است، افرادی زیر سن قانونی که به دستور او کشته شده‌اند، و به قطع می‌دانیم او قصد ندارد به هیچ شکلی از مذاکره و رسیدن به نوعی توافق، پیروی کند. از این رو به نظرم جایز نیست که این گفت‌وگوها ادامه پیدا کند.

نظرتان در مورد رفع تحریم‌ها چیست؟ اگر دولت جو بایدن بخواهد به توافقی با ایران برسد، ناگزیر به رفع تحریم‌ها خواهد بود و ضمن این که تحریم‌های ایران فقط به موضوع هسته‌ای محدود نمی‌شود و حوزه‌هایی مانند نقض حقوق بشر و یا حمایت از تروریسم را در برمی‌گیرد.

تحریم‌هایی که علیه ایران وضع شده، در حال حاضر باید به همان شکل باقی بمانند. باید بررسی‌ها برای افزایش دامنه تحریم‌ها و با توجه به فعالیت‌های دولت ایران، دنبال شود. به نظرم مهم است که دولت ایران و آیت‌الله و یکپارچگی قدرت که در ایران در حال شکل‌گیری است را از مردم ایران که به واقع تحت این رژیم زجر می‌کشند، جدا کنیم.

با توجه به این که شما یکی از حامیان کارزار فشارحداکثری علیه ایران بودید، نظرتان در مورد آن چیست؟ درست است فشار زیادی به نظام جمهوری اسلامی وارد کرد ولی در ابعاد فعالیت هسته‌ای و حمایت از نیروهای نیابتی ایران فعالیت خود را بیشتر کرد. آیا فکر می‌کنید کارزار فشار حداکثری دستاوردی هم داشت؟

مناسب است که تحریم‌ها را ادامه داد و دامنه آن را گسترده‌تر کرد. ایران متخاصم‌ترین حامی حکومتی تروریسم در جهان است. کافی است به ارتباط‌هایشان با حماس و حزب‌الله نگاه کنید. این چیزی است که برای ما مایه نگرانی است. روند متخاصم یکپارچگی قدرت در ایران چیزی است که باید مایه نگرانی هرکسی و نه فقط در خاورمیانه که برای متحدان ایالات متحده در سرتاسر جهان باشد.

در مورد مذاکرات غیرمستقیم فعلی آمریکا و ایران، ما در رسانه‌ها خیلی خبر خاصی در این مورد نمی‌شنویم. ولی شما در جایگاهتان به عنوان سناتور آیا اخباری دریافت می‌کنید و اگر آری، می‌توانید چیزی از آن را با ما در میان بگذارید؟

من خبری ندارم که با شما همرسان کنم ولی می‌خواهم این نکته را بگویم که به نظرم این مذاکرات نامناسب است. من و شماری از همکارانم طرحی مطرح کرده‌ایم که دولت جو بایدن موظف می‌شود در مورد هرگونه توافقی که با دولت ایران به دست می‌آورد، مانند رفع تحریم که به ایران می‌دهند، به سنای ایالات متحده بازگردد. ما فکر می‌کنیم این مهم است که انجام شود. ما همچنین فکر می‌کنیم دولت بایدن باید پا پیش گذاشته و این انتخابات خطا را که در ایران روی داده، محکوم کند.

در مورد طرح‌های پیشنهادی خود در سنا در مورد ایران گفتید. آیا مطمئن هستید این طرح‌ها به موقع تصویب خواهند شد تا هرگونه توافقی با ایران را به لحاظی بتوانید تحت نوعی کنترل قرار دهید؟

ما امیدواریم طرح ما جلو برود. ما آگاه هستیم که نوعی ناامیدی از سوی دموکرات‌ها و جمهوری‌خواهان و به قطع شمار زیادی از شهروندان آمریکا که از فعالیت‌های ایران ناامید شده‌اند، وجود دارد.

نظرتان در مورد خروج نیروهای نظامی آمریکایی از افغانستان و نحوه آرایش نظامی که دولت جو بایدن دنبال می‌کند، چیست؟

من در مورد کاری که دولت دارد می‌کند و یک تاریخ دقیق می‌دهند، مخالف هستم. ما می‌دانیم که وقتی ما مکانی را ترک کنیم، چالش‌هایی شکل می‌گیرد تا آن خلاء را پر کنند. نگرانی‌های خیلی زیادی در مورد طالبان و تخاصم‌ آن‌ها در افغانستان وجود دارد.

به عنوان سوال آخر و در مورد افغانستان، این کشور مرز بزرگی با ایران دارد ولی ما چیزی در مورد نقش ایران در آینده افغانستان از سوی دولت جو بایدن نمی‌شنویم. آیا فکر می‌کنید رفع تحریم یا مذاکره با ایران کمکی به خروج نظامی آمریکا از افغانستان می‌کند؟

نه. ما فکر نمی‌کنیم که هرگونه نزدیکی با ایران به نفع ایالات متحده باشد. در واقع ما بسیار نگران چین و ایران و رابطه آن‌ها در مورد افغانستان هستیم. چرا که چین هیچ‌ چیزی بیشتر از این نمی‌خواهد که راهی به تهران داشته باشد و برای داشتن چنین راهی، باید از افغانستان گذر کرد. پس ما به دقت به نظاره این وضعیت ادامه می‌دهیم.

رادیوفرانسه: سازمان عفو بین‌الملل روز شنبه شنبه ۲۶ ژوئن/۵ تیر ماه با انتشار گزارشی جزئیات شکنجه برادران نوید افکاری، کشتی‌گیر ایرانی ۲۷ ساله‌ای که به خاطر شرکت در اعتراضات مرداد ۱۳۹۷ اعدام شد را منتشر کرد. این سازمان خواهان آزادی وحید و حبیب افکاری شده است.

همزمان با روز جهانی حمایت از قربانیان شکنجه، سازمان عفو بین‌الملل روز شنبه شنبه ۲۶ ژوئن/۵ تیر ماه جزئیات شکنجه و آزار وحید و حبیب افکاری، برادران نوید افکاری را منتشر کرد. گزارش مفصل و ۴۵ صفحه‌ای سازمان عفو بین‌الملل نشان می‌دهد که وحید و حبیب افکاری ”به صورت هولناکی” در زندان مورد شکنجه و آزار قرار گرفته‌اند.

طبق این گزارش، وحید و حبیب افکاری در ”سلول‌های انفرادی بدون پنجره” زندانی هستند و مقامات قضایی ایران از دسترسی این دو زندانی به هوای تازه، تماس‌ تلفنی، ملاقات با خانواده و مراقبت‌‌های پزشکی مناسب جلوگیری می کنند.

عفو بین‌الملل در بخش اول گزارش خود به وضعیت وحید افکاری پرداخته و نوشته است: «‌وحید افکاری در شکایاتی که در قوه قضاییه به ثبت رسانده است، می‌نویسد که بارها مورد شکنجه و سایر رفتارهای بیرحمانه و غیرانسانی از جمله تهدید آزار جنسی مادر و خواهرش قرار گرفته است.»

در بخش دیگری از گزارش تحقیقی عفو بین‌الملل در مورد بازداشت حبیب افکاری آمده است: «حبیب افکاری به محض ورود به بازداشتگاه پلاک ۱۰۰ وزارت اطلاعات در شیراز به سلول انفرادی فرستاده می‌شود و از دسترسی وی به تماس تلفنی با خانواده اش نیز جلو گیری می‌شود.»

این گزارش تاکید دارد که حبیب افکاری پس از بازداشت مورد ضربات مشت و لگد، ضرب و شتم و فحاشی قرار می‌گیرد و هنگامی که از ماموران می‌پرسد که او را کجا آورده‌اند، آن‌ها می‌گویند: «اینجا جایی است که بیضه‌های شما را می‌کشیم، جایی است که خروس‌ در آن تخم می‌گذارد».

سازمان عفو بین‌الملل تاکنون بارها از مقامات قضایی جمهوری اسلامی ایران خواسته است که به شکنجه و آزار وحید و حبیب افکاری پایان بخشند و این دو برادر زندانی را آزاد کنند.

این نهاد بین‌المللی سه هفته پیش نیز از شکنجه دو برادر زندانی نوید افکاری برای اخذ اعترافات اجباری خبر داده بود. طبق این گزارش، مأموران اطلاعات برای چندین روز سر و صورت حبیب افکاری را با کیسه پلاستیکی می‌پوشاندند تا وی به دچار احساس خفگی شود و اعتراف کند.

نوید افکاری که نخست در پی شرکت در اعتراضات مرداد ۱۳۹۷ بازداشت شده بود، سپس به قتل یک کارمند حراست متهم، سپس محکوم و در ۲۲ شهریور ۱۳۹۹ اعدام شد. حبیب و وحید نیز که به همراه برادر خود نوید افکاری بازداشت شدند، از شهریور ۱۳۹۹ در سلول‌ انفرادی در زندانی هستند. هر کدام از آن‌ها به ۵۴ و ۲۷ سال زندان محکوم شده‌اند.

رادیوفردا: اولین نشست خبری ابراهیم رئیسی به عنوان رئیس جمهور منتخب در انتخابات ۱۴۰۰ در ایران، امروز دوشنبه، ۳۱ خرداد ساعت ۱۴ به وقت ایران با حضور خبرنگاران داخلی و خارجی برگزار شد.

در این نشست خبری، خبرنگار بخش انگلیسی‌زبان شبکه الجزیره به نقش او در اعدام هزاران زندانی در ایران در تابستان ۶۷ اشاره کرد و از او پرسید که این موضوع «چه تاثیری می‌تواند بر نحوه تعامل شما با کشورهای دیگر داشته باشد و آیا قصد دارید به غرب سفر کنید؟»

ابراهیم رئیسی در پاسخ به این سوال مدعی شد که «از ابتدای مسئولیت، حقوق بشر محوری‌ترین موردی بوده که من همیشه دنبال کرده‌ام.»

رئیس جمهور منتخب ایران در پاسخ به پرسش مربوط به نقش او در هیئت مرگ سال ۶۷ گفت : «اگر یک دادستان از حقوق مردم و امنیت جامعه دفاع می‌کند، او باید مورد تقدیر و تشویق قرار بگیرد. افتخارم این است که در کسوت دادستان هرجا که بودم دفاع از امنیت و آسایش کرده‌ام.»

ابراهیم رئيسی از ارکان اصلی قوه قضائیه ایران در بیش از سه دهه گذشته محسوب می‌شود و در پرونده‌ مهم اعدام هزاران زندانی در تابستان سال ۶۷ یکی از اعضای هیئت مرگ بود، هیئتی که برای دریافت مجوز اعدام‌های بیشتر با حسینعلی منتظری، قائم مقام وقت خمینی که به این اعدام‌ها معترض بود، دیدار کرد و از منتظری شنید که به خاطر این اعدام‌ها «نام‌شان را در میان جنایت‌کاران تاریخ می‌نویسند».

از آن سال به بعد، هزاران بازمانده اعدام‌های تابستان ۶۷ که خونین‌ترین تسویه حساب سیاسی حکومت با منتقدانش محسوب می‌شود، از ابراهیم رئیسی به عنوان عامل جنایت نام برده‌اند ولی در دستگاه قضایی جمهوری اسلامی، چنین ماموریتی عامل رشد و ترقی ابراهیم رئيسی شد.

ابراهیم رئيسی در ادامه نشست خبری دوشنبه خود گفت: «آنهایی که اتهام می‌زنند، الان ما در جایگاه مدعی قرار داریم، مدعی حقوق انسان.»

او در توجیه قتل‌های زندانیان گفت که آنها «کسانی بودند که اخلال در حقوق انسان‌ها ایجاد کردند. دست به اقدامات داعشی زدند. دست به اقدامات ضد امنیتی زدند.»

او گفت که «امروز کسانی که نقض حقوق بشر می‌کنند در دنیا آن‌ها باید پاسخگو باشند. من به دفاع از حقوق بشر خود را موظف می‌دانم.»

«دولت من مربوط به یک جناح خاص نخواهد بود»

ابراهیم رئیسی در بخش‌های آغازین سخنانش گفت که دولت او «مربوط به یک جریان و جناح خاص نخواهد بود.» وی با این حال افزود در برخی حوزه‌ها ازجمله «به‌دلیل سوءمدیریت‌ها مشکلاتی داریم».

ادعای فراجناحی بودن دولت آینده در حالی مطرح می‌شود که در روند برگزاری انتخابات، چهره‌های سرشناس نامزد ریاست‌جمهوری از طیف‌های گوناگون سیاسی داخل ایران، در شورای نگهبان رد صلاحیت شدند و منتقدان نظام می‌گویند برآمدن ابراهیم رئیسی نتیجه مهندسی پیش از انتخابات در شورای نگهبان است که زیر نظر رهبر جمهوری اسلامی کار می‌کند.

آقای رئیسی اولویت‌های خود را «بهبود وضعیت کسب‌وکار مردم، بهبود وضعیت معیشت مردم، بهبود شرایط در دولت و کارآمد کردن نظام اداری» اعلام کرد و گفت که نظام اداری باید «سالم و قانون‌مدار» باشد.

او تعهد کرد که «امید را به مردم بازگرداند» و «بسترهای رانت‌خواری و فساد را از بین ببرد.»

آقای رئیسی گفت که «اعتمادی که مخدوش شده باید برگردد و احساس همگان این باشد که دولت امیدآفرین است.»

ابراهیم رئیسی گفت که «برنامه توسعه هفتم را با همکاری مجمع تشخیص نظام و مجلس دنبال خواهیم کرد.»

سیاست خارجی

ابراهیم رئیسی در ادامه نشست خبری خود گفت که «دنیا بداند که وضعیت تغییر کرده و شرایط جدیدی پیش روی دنیاست.»

او گفت که «فشار حداکثری کارساز نشده و باید تجدید نظر کنند. سیاست خارجه دولت ما از برجام شروع نمی‌شود و به برجام هم ختم نخواهد شد.»

وی در مورد مذاکرات مربوط به آینده برجام هم گفت که «هر مذاکره‌ای که منافع ملی در آن تضمین شود مورد حمایت ما خواهد بود. اجازه مذاکره فرسایشی نخواهیم داد.»

او در ادامه گفت: «برجام را باید کشورهای اروپایی و آمریکا نگاه کنند که نسبت به آن چگونه اقدام کردند. آمریکا نقض کرد و اروپا به تعداتش عمل نکرد. برگردید و تعهد خود را اجرا کنید. به اروپایی‌ها هم می‌گویم تحت فشار آمریکا قرار نگیرید و به تعهدات خودتان عمل کنید.»

مسائل منطقه‌ای یا موشکی قابل مذاکره نیست

ابراهیم رئیسی با بیان این‌که حاضر به ملاقات با رئیس‌جمهور آمریکا در صورت لغو تحریم‌ها نخواهد بود، در مورد مذاکره با دولت بایدن به‌خصوص دربارهٔ توافق جامع‌تر شامل مسائل موشکی و منطقه‌ای نیز گفت: «چرا آقای بایدن به تعهدات قبلی متعهد نیست؟ من پیشنهاد جدی‌ام آن است که سریعاً به تعهدات خودشان عمل کنند و نشان بدهند با رفع تحریم‌ها صداقت دارند. مسائل منطقه‌ای یا موشکی قابل مذاکره نیست. وقتی آن‌ها به قرارداد قبلی عمل نکرده‌اند، چگونه می‌خواهند وارد مسائل جدید بشوند.»

روز دوشنبه، به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه، به دعوت ابراهیم رئیسی نزد او رفت و «یک ساعت و نیم آنجا بود» و گفت‌وگوهایی دربارهٔ موضوعات برجامی و سیاست خارجی بین آنها انجام شد.

وضعیت قرارداد با چین

ابراهیم رئیسی در مورد قرارداد راهبری امضاشده با چین نیز گفت که «ما روابط خوبی با کشور چین داریم و ظرفیت‌های بسیاری وجود دارد و در جهت احیای ظرفیت‌ها عمل خواهیم کرد.»

او گفت که: «اجرایی کردن طرح جامع با چین حتما در دستور کار قرار خواهد گرفت.»

وزیران خارجه ایران و چین روز هفتم فروردین، سند برنامه جامع همکاری بین دو کشور را در تهران امضا کردند. هنوز دولت ایران توضیحی دربارهٔ مفاد سند امضاشده نداده و وزارت خارجه نیز در واکنش به هشدارها و نگرانی‌ها گفته‌ است که این سند، توافقنامه و قرارداد نیست و تنها یک «نقشه راه» است.

ابراهیم رئیسی در پایان نشست خبری دوشنبه خود با اشاره به ایرانیان خارج از کشور گفت که «آنها ایرانی هستند و ما نسبت به آنها مسئولیت داریم.»

او در مورد ایرانیان خارج از کشور گفت که «باید ورودشان به کشور تسهیل بشود و اگر ایرانی که در خارج از کشور درآمدی کسب کرده» باید سرمایه‌اش را وارد کشور کرد.

کار دولت دوازدهم به ریاست حسن روحانی در تاریخ ۱۲ مرداد به پایان می‌رسد و دولت سیزدهم به ریاست ابراهیم رئیسی در ۱۳ مرداد پس از برگزاری مراسم تنفیذ و تحلیف شروع به فعالیت می‌کند.

ابراهیم رئیسی تا آغاز رسمی دوره چهار ساله ریاست جمهوری‌اش، سه مرحله دیگر پیش رو دارد. شورای نگهبان به عنوان ناظر، باید «صحت انتخابات» را تأیید کند، رهبر جمهوری اسلامی حکم ریاست جمهوری او را تنفیذ کند و در نهایت رئیس‌جمهور جدید در صحن علنی مجلس شورای اسلامی برای «پاسداری از قانون اساسی» قسم یاد کند.

ابراهیم رئیسی در کم‌رونق‌ترین انتخابات ریاست جمهوری ایران با کسب ۱۷ میلیون و ۹۲۶ هزار و ۳۴۵ رای به پیروزی رسید.

این آمار در حالی اعلام می‌شود که هیچ نهاد مستقلی در ایران اجازه بررسی میزان مشارکت و نحوه برگزاری انتخابات را ندارد و مراجع حقوقی و سیاسی مختلف، روند انتخابات ایران را غیر شفاف می‌دانند.

مراجع مستقل، از جمله موسسه گمان در هلند پیش از این میزان مشارکت را بسیار پایین‌تر از ارقام اعلام‌شده و زیر ۳۰ درصد تخمین زده بودند.

رادیو فردا در روز انتخابات ده‌ها ویدیو از کاربران در شهرهای مختلف دریافت کرده بود که حوزه‌های خلوت و عموما خالی از رای‌دهندگان را به تصویر می‌کشد.

بی‌بی‌سی: سعید دهقان، وکیل خانواده افکاری از سوءاستفاده نهادهای امنیتی از حساب شبکه‌های اجتماعی خانواده آقای افکاری خبر داده و نوشته که تلفن همراه الهام افکاری، خواهر نوید افکاری از سوی “نهادهای امنیتی” به “سرقت” رفته است.

آقای دهقان در حساب توییتر خودش نوشت که “انتشار اعترافات اجباری نوید افکاری با اینستاگرام خواهرش توسط نهادهای امنیتی” نشان از “عادی سازی نقض حریم خصوصی شهروندان” توسط این نهادهاست.

این وکیل دادگستری اعترافات نوید افکاری را هم “اخذ اقرار با شکنجه” دانسته و آن را نکوهش کرده است.

آقای دهقان استفاده از موبایل خواهر نوید افکاری را “جعل هویت” اعلام کرده که “مرزهای بی‌قانونی را جابجا کرده” است.

روز گذشته سعید افکاری، برادر نوید افکاری در حساب توییتر شخصی خودش نوشته بود که “گوشی تلفن خواهرم الهام افکاری دست نهاد امنیتی و اکانتهایش از جمله اینستایش در دست خودش نیست”.

نوید افکاری؛ روایت وحید افکاری از آنچه در شب اعدام گذشت
بازداشت خانواده افکاری پس از اعتراض به ادامه انفرادی برادران افکاری
اعدام نوید افکاری؛ درخواست برخی چهره‌های حقوقی و ورزشی برای تحریم ورزش ایران
‘تخریب’ سنگ قبر نوید افکاری ساعاتی بعد از بازداشت موقت پدر و برادر او
یک ماه و نیم پس از اعدام نوید افکاری، دو برادرش ‘همچنان در انفرادی هستند’

پس از آن بود که خبرهایی مبنی بر انتشار اعترافات اجباری نوید افکاری از حساب اینستاگرام خواهرش منتشر شد.

برادران افکاری از راست حبیب (محکوم به ۲۷ سال زندان) ، نوید (دو بار اعدام) و وحید افکاری (محکوم به ۵۴ سال زندان)؛ هر سه آنها به ۷۴ ضربه شلاق هم محکوم شده‌اند
توضیح تصویر،

برادران افکاری از راست حبیب (محکوم به ۲۷ سال زندان) ، نوید (دو بار اعدام) و وحید افکاری (محکوم به ۵۴ سال زندان)؛ هر سه آنها به ۷۴ ضربه شلاق هم محکوم شده‌اند

نوید افکاری، کشتی‌گیر ایرانی در پی شرکت در اعتراضات مرداد ۱۳۹۷ بازداشت و سپس به قتل یک کارمند حراست متهم، محکوم و اعدام شد.

او و برادرانش می‌گفتند زیر شکنجه مجبور به اعتراف دروغین و پذیرفتن مسئولیت این قتل شده بودند.

نوید افکاری ۲۲ شهریور ۹۹ اعدام و شبانه دفن شد.

نوید افکاری سه روز پس از آن اعدام شد که به همراه برادرانش برای ثبت آثار شکنجه ماموران به پزشکی قانونی رفت.

مقام‌های امنیتی و قضایی به برادران افکاری گفته بودند که قرار است آنها را به تهران منتقل کنند، اما به طور ناگهانی و مخفیانه نوید افکاری را اعدام کردند.

رادیوفردا: سازمان ثبت احوال ایران به تازگی داده‌های ماهانه مرگ و میر پاییز سال ۹۸ را منتشر کرده است؛ داده‌هایی که می‌تواند ما را به به حل یک معمای دردناک نزدیک‌تر کند.

سازمان ثبت احوال ایران نهادی است که مسئولیت ثبت آمار ازدواج، طلاق، تولد و وفات را بر عهده دارد. این آمار به‌صورت فصلی و در پایان هر فصل بر روی سایت این سازمان قرار می‌گیرد.

با مقایسه آمار ثبت احوال در فصل پاییز ۹۸ با آمار میانیگین پاییز سال‌های قبل درمی‌یابیم که در این فصل بیش از ۷ هزار و ۵۰۰ فوت اضافه ثبت شده است که بیشترین آمار فوت اضافه مربوط به آبان ۹۸ است.

بر اساس این آمار در ماه آبان ۹۸، تعداد فوت ثبت شده ۳۸ هزار و ۵۱۷ نفر بوده است. این آمار در ماه قبل از آن یعنی مهرماه ۳۴۳۱۶ نفر بوده است و در ماه بعدی یعنی آذر ماه سال ۹۸، ۳۳۶۱۵ نفر بوده است.

این آمار نشان می‌دهد که در ماه آبان، آمار مرگ و میر ثبت شده ۴۲۰۱ نفر بیشتر از ماه مهر و ۴۹۰۲ نفر بیشتر از ماه آذر بوده است.

علاوه بر این، مقایسه آمار با ماه‌های بعد نشان می‌دهد که میزان مرگ و میر در این ماه با آمار بالای فوت در ماه‌های اوج ابتلای به کرونا در تابستان و پاییز ۹۹ برابری می‌کند و همچنین میزان فوت در آبان ۹۸، شش هزار نفر بیشتر از تعداد فوت ثبت‌شده در ماه آبان سال ۹۷ بوده است.

مجموع این داده‌ها به ما می‌گویند که شاهد یک وضعیت غیرعادی آمار مرگ و میر آبان ۹۸ هستیم و باید توضیحی برای آن پیدا کنیم.

جدول ۱: آمار مرگ و میر اضافه فصلی استان‌ها از پاییز ۹۸ تا تابستان ۹۹

کرونا مقصر است؟

برای حل کردن معمای فوتی‌های آبان ۹۸، احتمالاً به ذهن بسیاری این پاسخ خطور می‌کند که این آمار مرگ و میر مربوط به شیوع ویروس کرونا در آن دوران است.

تمامی شواهد ژنتیکی از توالی‌یابی ویروس و اپیدمیولوژیکی از رصد مبتلایان با بیماری‌های ریوی مشابه کووید-۱۹ مانند آنفلوآنزا به ما نشان می‌دهد که آغاز همه‌گیری جهانی کووید-۱۹ از نوامبر و دسامبر ۲۰۱۹ (معادل آذر ماه ۱۳۹۸) بوده است.

همچنین آخرین تحقیقات علمی مستقل و آمارهای سازمان بهداشت جهانی به ما نشان می‌دهد که در هیچ کشوری از جمله شهر ووهان چین که به احتمال زیاد نقطه اصلی آغاز این همه‌گیری بوده، آمارهای فوت ثبتی تا قبل از ژانویه ۲۰۲۰ (دی و بهمن ۹۸) به‌طرز قابل ملاحظه بیشتر از حد مورد انتظار نبوده‌ است. گزارش سازمان بهداشت جهانی از شهر ووهان صفحه ۳۳ و تحقیق و ردیابی فوت ثبتی در ۹۱ کشور دنیا گواه بر همین ادعاست.

از سوی دیگر، آخرین تحقیقات من و همکاران از توالی‌یابی ژنتیکی در ایران نشان می‌دهد که آغاز اپیدمی کرونا در ایران به اویل تا اواسط دی ماه ۱۳۹۸ برمی‌گردد.

بر اساس نتایج این تحقیق، نمونه‌های ویروس گرفته‌شده از افراد مبتلا در داخل ایران و یا افرادی که سابقه سفر به ایران داشته و به کشورهای مقصد بازگشته‌اند، کاملاً با نمونه‌های اولیهٔ گرفته‌شده از ویروس در شهر ووهان انطباق دارد.

پس تا اینجا می‌دانیم که رشد سریع آمار مرگ و میر ثبت‌شده ناشی از کرونا در ایران مربوط به اوایل تا اواسط دی‌ماه ۹۸ بوده و کرونا نمی‌تواند عامل اصلی افزایش مرگ و میر در پاییز ۹۸ و به ویژه آبان ۹۸ باشد.

نکته مهم اینکه یافتن یک یا چند بیمار در پاییز نمی‌تواند مثال نقض باشد، چون سؤال اصلی این است که آیا در پاییز سال ۹۸، ویروس کرونا «به‌طور قابل ملاحظه» در کشور پخش شده که منجر به فوت هزاران نفر شود یا نه.

پس از گذشت یک سال از این همه‌گیری جهانی به‌خوبی می‌دانیم که در هر کشوری که ویروس کرونای جدید به‌طور گسترده و کنترل‌نشده پخش شود، منجر به فوت افراد بیشتری در ماه‌های آتی پس از ورود ویروس می‌شود.

پس در مورد ایران اگر پاسخ به این سؤال مثبت می‌بود، قطعاً باید شاهد یک روند رو به افزایش در آمار فوت زمستانی در اغلب استان‌های کشور می‌بودیم که عملاً چنین اتفاقی مطلقاً رخ نداد. بنابراین طبق این شواهد نمی‌توان گفت که شیوع کرونا عامل افزایش ۷۵۰۰ نفری مرگ و میر در پاییز ۹۸ بوده است.

از آنفلوآنزا و تصادفات چه خبر؟

گزاره‌های دیگری هم در پاسخ به معمای فوت اضافه پاییز ۹۸ وجود دارند، مانند شیوع آنفلوآنزا و احتمال افزایش تصادفات مرگبار جاده‌ای.

بررسی گزارش‌های مربوط به شیوع آنفلوآنزا در ایران در پاییز ۹۸ نشان می‌دهد که در آن زمان در برخی استان‌های کشور بیماری آنفلوآنزای نوع الف از گونه‌ی همه‌گیری H1N1 در چرخش بوده است.

با این حال، موارد ثبتی فوت ناشی از آنفلوآنزای فصلی تنها ۱۰۶ نفر گزارش شده است. اگر آمار بالای فوت پاییزی یک عامل پاتوژنیک یا ویروسی مانند آنفلوآنزا می‌داشت، باید قطعاً شاهد گزارش تلفات گسترده در استان‌های متعدد کشور و حتی تکمیل ظرفیت بخش‌های بیمارستانی بسیاری از شهرها به علت این عامل ویروسی می‌بودیم. اما چنین گزارشی در سطح گسترده به هیچ وجه وجود ندارد.

ما برای دقت بیشتر گزارش‌های پلیس ایران را نیز مشاهده کردیم و بر اساس این گزارش‌ها، آمار تلفات جاده‌ای سال ۹۸ نیز تغییر محسوسی نسبت به سال‌های قبل نداشته است و نمی‌توان از تصادفات جاده‌ای به عنوان علت افزایش بالای مرگ و میر در پاییز ۹۸ نام برد.

از فوت‌های ثبت نشده چه خبر؟

اگر روند فوت ثبت شده در سامانه آنلاین ثبت احوال از اوایل دهه ۱۳۴۰ تاکنون را مرور کنیم، در آغاز دهه ۷۰ شمسی شاهد یک پیک چند میلیونی فوت ثبت‌شده هستیم که به علت «طرح ضربتی ثبت فوت» از سال‌های گذشته رخ داده است. یعنی در برخی سال‌ها آمار فوت ثبت نشده بود ولی مجموع این آمارها، یک جا با هم حساب شده است و سبب شده که آمار فوت نسبت به سال قبل یا بعد تفاوت بسیار زیادی داشته باشد.

این روند در دهه ۸۰ نوسانات کمتری داشته است، اما با این وجود در برخی سال‌ها تفاوت بین آمار فوت ۲ سال متوالی به چیزی بیشتر از ۸۰ هزار نفر می‌رسیده است.

نمودار ۲: آمار مرگ و میر سالانه از ۱۳۳۸ تا ۱۳۹۸/ منبع: غفاری و همکاران (۲۰۲۱)

آخرین باری که یک نوسان با چنین دامنه بالایی در آمار ایران مشاهده شد، به سال ۱۳۹۳ برمی‌گردد که در آن سال چیزی بیش از ۷۰ هزار فوت اضافه نسبت به سال‌های قبل و بعدش گزارش شده است.

هنوز علت یا علل اصلی این آمار بالا در سال ۱۳۹۳ مشخص نیست اما یکی از کاندیدهای اصلیبرای توضیح این وضعیت، می‌تواند شیوع ویروس مرس (کرونا ویروس عامل سندروم تنفسی خاورمیانه) باشد که در سال ۲۰۱۲ برای نخستین بار در منطقه خاورمیانه گزارش شد.

علاوه بر این مورد، یک نمونه نوسان ماهانه هم در ماه دسامبر ۲۰۱۸ یعنی آذر و دی ۹۷ وجود دارد که ۳۶۴۰۰ فوت ثبت شده و تفاوت قابل ملاحظه‌ای با ماه قبل دارد.

یک احتمال مهم درباره این تفاوت آماری همان بحث «فوت‌های ثبت‌نشده» است. ممکن است در ماه‌های قبل از آن آمار فوتی‌ها ثبت نشده باشد و بعد به آمار آذر و دی ۹۷ اضافه شده باشد.

اما آیا چنین احتمالی درباره آبان ۹۸ وجود دارد؟ یعنی ممکن است که آمار فوتی‌های ماه قبل ثبت نشده باشد و بعد به آمار ماه آبان اضافه شده باشد؟

یکی از موثرترین راه‌ها برای پاسخ به این سوال، مقایسه میزان فوت در هر بازه‌ی زمانی با متوسط فوت از سال‌های قبل است.

پیش از این اشاره کردیم که با وجود نوسانات سالانه در داده‌های ثبت احوال، این آمار از سال ۱۳۹۴ تا کنون از نظم آماری بالاتری برخوردار است و قابلیت پیش‌بینی‌پذیری بهتری دارد.

همین مسئله به ما اجازه داد تا بتوانیم تعداد فوتی‌های واقعی در بازه زمانی اپیدمی کرونا در کشور را محاسبه کنیم و از روی آن تقریبی برای میزان ابتلای عمومی در هر استان بدست آوریم.

نتایج همین بررسی من و همکارانم که در نشریه لنست به چاپ رسید حاکی از تطابق بسیار بالای این محاسبات با داده‌های سرولوژی کشوری از آمار ابتلا در همان زمان دارد. در نتیجه اگر داده‌های ثبت احوال قابل اتکا نبود، امکان چنین تطابق دقیقی هم میسر نمی‌شد.

حال اگر به موضوع آبان ۹۸ بازگردیم، در واقع همین محاسبات مرگ و میر به ما نشان می‌دهد که تعداد فوت‌های اضافه در طول بازه پاییز ۹۸ بیش از ۷ هزار ۵۰۰ نفر بالاتر از سال‌های قبل است در حالی که در فصول دیگر سال ۹۸ افت و خیز قابل ملاحظه‌ای نسبت به متوسط سال‌های قبل دیده نمی‌شود.

پس نمی‌توان اینگونه تعبیر کرد که فوت بالای پاییزی ناشی از انباشت فوت ثبت نشده از فصول قبل از آن بوده است. لذا، بطور مشخص، مرگ و میر بالای آبان ۹۸ هم نمی‌تواند ناشی از انباشت فوتی‌ها از ماه‌های قبل باشد.

اما پیک فوت دسامبر ۲۰۱۸ (معادل آذر و دی ۹۷) داستان دیگری دارد. در فصل پاییز ۹۷، آمار فوت ثبتی کاملا منطبق با متوسط سال‌های گذشته است. این بدین معناست که حاصل جمع فوت در ۳ ماهه پاییز ۹۷ از میزان متوسط فوت در سال‌های قبل پیروی می‌کند. در واقع، پیک دسامبر ۲۰۱۸ مقداری ورای فوت متوسط از سال‌های قبلش ندارد و یک «پیک ظاهری» در فوت است.

جمع‌بندی

هدف این یادداشت این بود که نشان دهد می‌توان با انطباق داده‌های فصلی و ماهانه از ثبت احوال ایران تصویر بهتری از آمار فوتی‌های ۹۸ و مشخصا ماه آبان بدست آورد. همچنین با مقایسه بین داده‌ها دریافتیم که یک عامل پاتوژنیک مثل کرونا یا آنفولانزای فصلی و یا حتی نوسانات طبیعی آماری به علت فوت‌های ثبت نشده نمی‌تواند این آمار بالای فوت در آبان ۹۸ را توجیه کند.

شفافیت بیشتر از سازمان ثبت احوال در ارائه داده‌های کامل فوت ثبتی ماهانه بصورت استانی و به تفکیک جنسی و سنی می‌تواند جزئیات بیشتری در خصوص آمار بالای فوت در مقاطع مختلف سال را نمایان کند.

نظرات طرح شده در این یادداشت، الزاماً بازتاب دیدگاه رادیوفردا نیست.

فارنت: همگی خاطره تلخ قطع اینترنت در آبان ۹۸ را به‌ خاطر داریم. اخیراً نام شرکت فناوری ابر آروان با توجه به حضور در پروژه ابر ایران و راه‌اندازی اینترنت ملی به عنوان ابزار یا حتی مجری قطع اینترنت در ایران داغ شده است. اما داستان از چه قرار است و نقش ابر آروان در تسهیل قطعی اینترنت در ایران چیست؟
آبان ماه سال ۹۸ و در میان اعتراضات گسترده، دولت تصمیم به قطع اینترنت گرفت. برای اولین‌بار بود که کاربران متوجه شدند تنها بخش بین‌الملل اینترنت قطع شده و دسترسی به برخی سایت‌های داخلی کماکان امکان‌پذیر است. در واقع این اولین مواجهه مردم با چیزی بود که اینترنت ملی نامیده شد.
ابر آروان و قطع اینترنت ایران در آبان ۹۸

ترس از این‌که قطعی اینترنت ادامه‌دار باشد در آن زمان بسیاری از ما را فرا گرفت اما آن‌جا بود که ضعف سرویس‌های داخلی بیش از پیش مشخص شد. در واقع از موتور جستجو گرفته تا پیام‌رسان هیچ‌کدام نمی‌توانستند حتی جوابگوی نیازهای اولیه و ساده کاربران «اینترنت» باشند و شاید همین موضوع بود که عدم آمادگی آنچه که اینترنت ملی نامیده می‌شد بیش از پیش نمایان شد.

فارغ از این‌که عبارت اینترنت ملی از پایه اشتباه است زیرساخت‌های انجام چنین کاری را چه کسی فراهم کرده بود؟ برخی اعتقاد دارند ابر آروان یکی از بازوهای اصلی برای اعمال چنین فشاری بوده است.
نقض بی‌طرفی شبکه؛ گام نخست اینترنت ملی

حدود ۴ سال پیش سرویس‌دهندگان اینترنت موظف شدند تا ترافیک داخلی و بین‌الملل را تفکیک کنند. به این ترتیب قیمت اینترنت داخلی (اینترانت) نیم‌بها محاسبه می‌شد. شاید هم بهتر باشد بگوییم ترافیک بین‌الملل دوبرابر گران شد. این موضوع در واقع طبق تعاریف موجود، نقض بی‌طرفی شبکه است که اپراتور برای کاربر تصمیم بگیرد از چه سایت‌هایی بازدید کند و کدام گران‌تر از دیگری باشد.

با توسعه شبکه ملی اطلاعات و وجود شبکه‌ای به نام اینترنت ملی، بسیاری از سازمان‌ها حتی در نبود اینترنت می توانند ارتباط خود را با یکدیگر حفظ کنند. این موضوع به‌تنهایی خبر خوبی است و می‌تواند آسیب‌پذیری سازمان‌ها در مقابل قطعی اینترنت را کم کند. با این‌حال اگر اهرمی برای قطع اینترنت از داخل باشد چندان دلنشین نیست.

پروژه ابر ایران؛ آغاز ماجرا
شاید بپرسید خب نقش ابر آروان در این میان چیست؟ ماجرا از جایی شروع شد که شرکت ابر آروان در مزایده پروژه ابرایران به عنوان اصلی‌ترین شرکت‌ اجرایی در توسعه شبکه ملی اطلاعات انتخاب شد. یکی از اهداف این پروژه به وضوح کاهش وابستگی به اینترنت بین‌الملل عنوان شده است. وقتی شرکتی کمک کند تا صدمه‌های قطعی اینترنت کمتر شود و هزینه‌های این‌کار برای دولت کمتر شود آیا کابوس قطع اینترنت را محتمل‌‌تر نکرده است؟

جالب است بدانید در شرایط تحریم هزاران میلیارد تومان بودجه صرف اجرای این پروژه شده است. به گفته وزیر ارتباطات مدت بازگشت سرمایه برای شرکت‌های این طرح هم چیزی حدود ۲.۵ سال تخمین زده شده است.
ابر آروان و اینترنت ملی

ظاهراً شرکت‌هایی که در پروژه ابر ایران با هدف توسعه اینترنت ملی شرکت می‌کردند مزایایی هم دریافت می‌کردند. از جمله این مزایای می‌توان به تخفیف‌های ۹۰ درصدی پهنای باند اشاره کرد که خود مصداق نقض بی‌طرفی شبکه است.

سال گذشته متن قرارداد ابرایران منتشر شد و این آغاز جنجال و هیاهو پیرامون این شرکت بود. برخی از بندهای جنجال‌برانگیز در قرارداد سازمان فناوری اطلاعات ایران (طرف اول) و ابر آروان (طرف دوم) به شرح زیر است:

فراهم کردن امکان شنود قانونی (LI) کلیه تجهیزات و سرویس‌ها در صورت نیاز
مدیریت «قطع» یا وصل و یا ایجاد محدودیت و اعمال سیاست‌های کوتاه مدت و بلندمدت
فراهم آوردن موارد فوق در هر نقطه‌ای که طرف اول تعیین کند
اجرای دستور طرف اول یا سایر مراجع ذیصلاح در مورد قطع یا تغییر ارائه خدمات پروژه

دسترسی سلسله‌مراتبی و VPN قانونی
یکی دیگر از وجهه‌های ترسناک نقض بی‌طرفی شبکه دسترسی سلسله‌مراتبی است. هدف این است که کاربران اینترنت طبقه‌بندی شوند و هرکدام به تشخیص «مراجع ذیصلاح» به بخشی از اینترنت دسترسی داشته باشند. اجرای این موضوع هم با VPN «قانونی» امکان‌پذیر خواهد شد. یکی از اتهامات دیگر ابر آروان کمک در تحقق بخشیدن به این دو موضوع است.

کمک به سانسور مختص شرکت‌های ایرانی نیست
حالا که به ابعاد ناراحت‌کننده این موضوع پی بردید خوب است بدانید این مسائل مختص ایران نیست. به‌تازگی توییتر به خاطر فشار از سوی دولت هند روی کارمندانش، توییت‌های انتقادی به وضع کرونا را سانسور کرده است. شرکت زوم هم با فشار دولت کمونیست چین جلسات مرتبط با کشتار میدان تیان‌آن‌من و بحران هنگ کنگ را در پلتفرم خود بسته و مسدود کرده بود. همچنین شرکت اوراکل نیز به چین در سرکوب اعتراضات خود کمک شایانی کرد.

در واقع اتهام اصلی ابر آروان این نیست که به دلخواه خود اینترنت را قطع کرده باشد. در واقع برخی ابر آروان را متهم می‌کنند که اقدامات این شرکت، مشکلات ناشی از قطع اینترنت برای بسیاری از سازمان‌ها را کمتر کرده و به این ترتیب راه برای قطع کردن اینترنت توسط طرفداران برقراری کامل اینترنت ملی بدون دسترسی به اینترنت جهانی را هموارتر شده است.

تردیدی نیست که ابر آروان مانند بسیاری از دیگر شرکت‌های فعال در این حوزه نقش مستقیمی در قطع اینترنت ندارد. این شرکت تنها به‌شکل غیرمستقیم ابزار و امکان آن را فراهم می‌کند. با این‌حال یکی از کاربران توییتر و کارشناسان فناوری تعبیر جالبی دارد. تصور کنید شما یک چاقوفروشی دارید؛ فروش چاقو در حالت عادی جرم یا ناپسند نیست. حالا تصور کنید که فردی در حالی که یقه فرد دیگری را گرفته وارد مغازه شما شود. آیا فروختن چاقو در این شرایط صحیح است؟

ابر آروان چه می‌گوید؟
ابرآروان در پاسخ به این اتهامات می‌گوید قطعی اینترنت در سال ۸۸ و ۹۸ برای این شرکت نیز تلخ بوده است. به گفته این شرکت در چنین موقعیت‌هایی بهتر است مطالبه‌گری از نهادهای حاکمیتی و قانون‌گذاری انجام شود؛ نه شرکت‌هایی مثل ابر آروان که نقشی در این تصمیم‌گیری‌ها ندارد.

ابر آروان می‌گوید: در شرایطی که تمامی سایت‌های دولتی و سامانه‌های حساس، همچنین اکثریت کسب‌وکارهای بزرگ خصوصی سال‌هاست که با الزام شورای عالی فضای مجازی در دیتاسنترهای داخلی میزبانی می‌شوند، هیچ‌کدام از شرکت‌های ابری نمی‌توانند نقشی مستقیم یا حتی غیرمستقیم در محدودیت‌های اینترنت داشته باشند.

سامانه رادار
ابر آروان می‌گوید این شرکت حتی در راستای شفافیت از زمستان ۹۸ سامانه رادار را برای رصد اختلالات اینترنت منتشر کرده است. در این سامانه می‌توانید وضعیت اینترنت ایران براساس اطلاعات زیرساخت ابرآروان را در لحظه برای سرویس‌های محبوبی مثل اینستاگرام، گوگل و ویکی‌پدیا و همچنین سرویس‌های داخلی مثل دیجی‌کالا و آپارات رصد کنید. این رصد براساس اپراتورهایی مثل همراه اول، ایرانسل، مبین‌نت و افرانت و در کلان‌شهرها در این سامانه مشخص است.
ابر آروان همچنین برای پاسخ به نگرانی‌ها در زمینه پروژه ابر ایران یک صفحه از وب‌سایت خود را به پرسش‌های رایج در این زمینه اختصاص داده است. در این صفحه به وضوح ادعا شده:

بر این اساس ابر آروان به عنوان یکی از طرفین قرارداد ابر ایران هیچ اقدام و تلاشی برای مشارکت یا ورود به پروژه‌هایی که هدف آن‌ها قطع دسترسی مردم ایران به اینترنت است نداشته و نخواهد داشت و همواره از طریق اقداماتی مانند راه‌اندازی سامانه‌ی رادار و صفحه‌ی گزارش شفافیت از دسترسی بدون محدودیت همه‌ی مردم ایران به اینترنت و حفظ حریم خصوصی کاربران حمایت کرده و می‌کند.

در یکی از پرسش‌های رایج این صفحه در پاسخ به این‌که آیا ابر ایران به محدودسازی و قطع اینترنت کمک می‌کند آمده است:

تمام اینترنت ایران به‌شکل انحصاری به‌وسیله‌ی شرکت ارتباطات زیرساخت و در لایه‌ی بعدی اپراتورهای موبایل و FCP تهیه می‌شود. دیتاسنترها و شرکت‌های ارایه‌دهنده‌ی خدمات ابری مانند ابر آروان دریافت‌کننده‌ی خدمات از این شرکت‌ها هستند و از نظر فنی نمی‌توانند هیچ نقشی در قطعی اینترنت ایفا کنند.

در مورد برخی از بندهای جنجال‌برانگیز قرار داد هم گفته شده که در صورت صدور دستور قطع، قطعی تنها در دسترسی مشتریان به خدمات ابری در دیتاسنترهای در مالکیت سازمان فناوری اطلاعات ایران انجام می‌گیرد. به ادعای ابر آروان این موضوع ارتباطی با قطع اینترنت نخواهد داشت.
پاسخ به بند الزام به امکان شنود قانونی

رضا آزند کارشناس شبکه در توضیح این بند از قرارداد ابر آروان توضیح داده است که امکان شنود قانونی یا LI یا Lawful Intercept امکانی است که به نهادهای امنیتی و قضایی امکان شنود دیتای عبوری از شبکه سرویس‌دهنده اینترنت را می‌دهد. این امکان البته مختص ایران نیست و در تمام دنیا حتی در بزرگ‌ترین اپراتورها مثل AT&T نیز مرسوم است.

شنود قانونی LI چگونه کار می‌کند؟
در واقع LI سرویس‌دهنده را ملزم می‌کند که یک سری تجهیزات خاص را نصب کند. این تجهیزات ترافیک عبوری از سرویس‌دهنده را به سرورهای خاصی ارسال می‌کند. خود اپراتورهای دسترسی به تجهیزات ندارند اما نهادهای قضایی و امنیتی می‌توانند با دریافت حکم اطلاعات را بررسی کنند. گفتنی است این تجهیزات از تجهیزات فیلترینگ مجزاست. اطلاعات و دیتا صرفاً توسط این تجهیزات کپی‌برداری می‌شود و LI نقشی در دستکاری دیتا نخواهد داشت.

بالاخره ابر آروان مقصر است یا بی‌گناه؟
شاید بتوان گفت اگر ابر آروان در مزایده ابرایران برنده نمی‌شد احتمالاً شرکت دیگری این زیرساخت‌های شبکه ملی اطلاعات را راه‌اندازی می‌کرد. با این‌حال منتقدین این شرکت اعتقاد دارند حتی ضرورت‌های قانونی توجیهی برای تن دادن به چنین قراردادهایی ایجاد نمی‌کند. ضمن این‌که ذی‌نفع بودن از توسعه‌های شبکه ملی اطلاعات با هدف احتمالی قطع اینترنت به خودی خود یک انگیزه ایجاد می‌کند.

ابر آوران می‌گوید اتهامات اخیر باعث ایجاد سایبربولی (قلدری فضای مجازی) و توهین و تهدید کارمندان آروان شده است. چنین رفتار و برخوردی فارغ از نقش احتمالی این شرکت در قطع اینترنت به هیچ‌وجه پذیرفته نیست. بسیاری از مهندسین جوان و برنامه‌نویسان باانگیزه‌ای که در این شرکت کار می‌کنند اصلاً از مفاد این قرارداد اطلاعی هم نداشته‌اند. به این ترتیب از شما دعوت می‌کنیم طرفدار هر کدام از طرفین این جنجال که هستید با دید کمی بازتری به موضوع نگاه کنید.

در این مطلب ترجیح دادیم تمام موضوع مطرح شده در اتهامات وارد شده به ابر آروان رو بدون قضاوت روایت کنیم. مانند همیشه نتیجه‌گیری به عهده شماست. نظر شما چیست؟ آیا فعالیت‌های ابر آروان زمینه را برای قطع اینترنت جهانی فراهم کرده است؟

توجه: فارنت دادگاه نیست. ما در فارنت هیچ شخص، گروه یا شرکتی را متهم یا محکوم نمی‌کنیم. در اینجا صرفاً روایت می‌کنیم و قضاوت برعهده خواننده خواهد بود.

بی‌بی‌سی: یادبود قربانیان – ۱۷۶ سرنشن پرواز ۷۵۲ کشته شدند

دادگاه عالی آنتاریو در کانادا نتیجه گیری کرده است که شلیک به پرواز “پی اس ۷۵۲” اوکراین توسط ایران یک اقدام عمدی و براساس قوانین کیفری اقدام تروریستی بوده است.

پرواز ۷۵۲ خطوط بین المللی اوکراین در ژانویه ۲۰۲۰ هدف اصابت دو موشک سپاه پاسداران انقلاب اسلامی قرار گرفت که به مرگ ۱۷۶ نفر منجر شد.

ادوارد بلوبابا قاضی این دادگاه در تصمیمی که روز پنجشنبه صادر شد نوشت: “با سبک سنگین کردن احتمالات دریافتم که حملات موشکی به پرواز ۷۵۲ عمدی بوده و مستقیما علت مرگ کلیه سرنشینان هواپیما بوده است.”

“من همچنین با سبک سنگین کردن احتمالات دریافتم که در زمان مورد بحث، مناقشه ای مسلحانه در منطقه در جریان نبود.”
قاضی گفت شاکیان ثابت کرده اند که سرنگون کردن این هواپیما براساس قوانین مصونیت دولتی، عدالت برای قربانیان اقدامات تروریستی و قوانین کیفری به مثابه “فعالیت تروریستی” است.

فرانسوا فیلیپ شامپین، وزیر خارجه قبلی کانادا، در ماه دسامبر ۲۰۲۰ گفته بود که باور ندارد ساقط کردن آن پرواز ناشی از خطای انسانی بوده باشد.

به گزارش شبکه سی بی سی کانادا وکیل شاکیان پرونده در اطلاعیه ای گفت که جلسه دیگری در دادگاه برای تعیین غرامت تشکیل خواهد شد.

مارک آرنولد قبلا گفته است که بهترین راه گرفتن غرامت برای خانواده های قربانیان متهم کردن دولت ایران به “ارتکاب عمل تروریستی است.”

او نماینده حقوقی شاکیانی است که نزدیکان خود را در آن پرواز از دست داده اند. دولت ایران علیرغم مطلع شدن از این اتهام از دفاع از خود در این دادگاه خودداری کرده است.

مارک و جونا آرنولد وکلای این پرونده نوشتند: “تصمیم دادگاه عالی عدالت در کانادا بی سابقه است. این از نظر تاثیر فوری بر اعضای خانواده های قربانیانی که به دنبال اجرای عدالت هستند حکمی قابل توجه است.”

به گزارش شبکه سی‌بی‌سی حبیب حق‌جو که دخترش شهناز حق‌جو و نوه هشت ساله‌اش السا جدیدی را در پرواز ۷۵۲ از دست داد گفت که این برای خانواده های طرح کننده شکایت یک موفقیت است.

او گفت: “خیلی خوشحالم و فکر می کنم که این یک گام بزرگ است.”

مارک گارنو وزیر خارجه کانادا هفته پیش در پارلمان این کشور گفت که کانادا به زودی برای گرفتن غرامت برای خانواده های قربانیان با ایران وارد مذاکره خواهد شد.

انجمنی که خانواده های قربانیان را نمایندگی می کند بارها گفته است که خواهان پاسخ و عدالت در مورد سرنگونی پیش از هرگونه گفتگو درباره غرامت است.
‘خلاف وجدان’

آقای گارنو پنجشنبه هفته پیش در کمیته ای پارلمانی گفت: “باید صادقانه بگویم که رفتار دولت ایران در ۱۵ ماه گذشته خلاف وجدان بوده و ما آنها را رها نخواهیم کرد تا از پاسخگویی مطمئن شویم.”

او گفت که تهران تازه بعد از ماه ها فشار حاضر به تحویل دستگاه های ضبط داده های پرواز هواپیما برای تحلیل مستقل شد و افزود ایران هنوز توضیح نداده است که چرا آسمان خود را در شب حادثه نبسته بود.

خانواده های قربانیان به دولت کانادا فشار آورده اند سپاه پاسداران را یک گروه تروریستی شناسایی کند.

آقای گارنو گفت که کانادا نیروی قدس، واحد عملیات برون مرزی سپاه پاسداران، را یک نهاد تروریستی شناسایی کرده است. اما به گزارش سی بی سی خانواده های قربانیان می گویند این کافی نیست چون نیروی هوایی سپاه که مسئول سرنگونی هواپیماست مجزا از نیروی قدس است.

آقای گارنو همچنین گفت که دولت کانادا در هفته های آینده نتایج معاینات پزشکی قانونی از انهدام هواپیما را منتشر خواهد کرد.

پرواز ۷۵۲ روز ۸ ژانویه ۲۰۲۰ هدف اصابت دو موشک سپاه پاسداران قرار گرفت.

اوکراین و چهار کشور دیگر که شهروندان یا افراد مقیم در آنها در این حادثه کشته شدند – شامل کانادا، بریتانیا، افغانستان و سوئد – از ایران خواسته اند توضیحی کامل و جامع درباره سرنگونی هواپیما ارائه کند.

نیروهای مسلح ایران تا سه روز بعد از سرنگونی هرگونه مسئولیتی در آن را رد می کرد. مقام ها همچنین اجازه دادند دارایی های سرنشینان که در محل سقوط پراکنده بود غارت شود و بعد آنجا را با بولدوزر صاف کردند.
اما با انباشته شدن شواهد نیروی هوافضای سپاه پاسداران گفت که یک یگان ضدهوایی اش، این بوئینگ ۷۳۷-۸۰۰ را با یک موشک اشتباه گرفت.

در آن روز پدافند هوایی ایران به دلیل اقدام سپاه در موشک باران دو پایگاه عراقی که محل استقرار نیروهای آمریکایی بود درحال آماده باش بود. ایران به تلافی کشته شدن قاسم سلیمانی فرمانده نیروی قدس این پایگاه ها را هدف می گرفت.

سازمان هواپیمایی کشوری اخیرا در ماه مارس ۲۰۲۱ در گزارشی گفت یک اپراتور دفاع ضد هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هواپیما را “به اشتباه” نیروی متخاصم شناسایی و بدون اجازه فرماندهان موشک ها را شلیک کرده است.

طبق گزارش سازمان هواپیمایی کشوری ایران، ساقط کردن این هواپیما به دلیل “زنجیره ای از خطاهای انسانی” بوده که در روز فاجعه به وقوع پیوسته است.

اوکراین و کانادا آن گزارش را رد کردند.

در پی انتشار آن گزارش دیمیترو کولِبا، وزیر خارجه اوکراین، در پستی ویدئویی در فیسبوک تحقیقات ایران را “یک جانبه”، شواهد ارائه شده را “گزینشی” و نتیجه را “فریبکارانه” خواند.

مارک گارنو و عمر الغبرا وزرای خارجه و حمل و نقل کانادا هم در بیانیه ای گفتند که گزارش ایران “برای پاسخ دادن به سوالات اساسی درباره اینکه واقعا چه اتفاقی افتاد هیچ تلاشی نمی کند، ناقص به نظر می رسد و هیچ فاکت یا شواهد ملموسی در آن وجود ندارد.”