اخبار

رادیوفرانسه: حیدر قربانی، زندانی سیاسی در زندان سنندج که در آذر ماه اعدام شد
اداره ثبت احوال شهرستان کامیاران، در استان کردستان، دلیل فوت حیدر قربانی، زندانی سیاسی کُرد را که در تاریخ ۲۸ آذرماه در زندان سنندج اعدام شد، مرگ به دلیل «نامعلوم» به ثبت رسانده است.

پایگاه حقوق‌بشری هه‌نگاو، با اشاره به وجود «تمامی اسناد و مستندات بین‌المللی» از جمله «بیانیه محکومیت گزارشگران موضوعی حقوق بشر سازمان ملل متحد و سازمان عفو بین‌الملل»، گزارش داد: حیدر قربانی در یک روند «غیرشفاف، ناعادلانه و غیرقانونی» به اعدام محکوم شد و اجرا حکم این زندانی سیاسی نیز «بدون طی کردن هرگونه تشریفات قانونی و بصورت پنهانی توسط مقامات دادگستری کردستان در تاریخ ۲۸ آذر ۱۴۰۰» به اجرا درآمد.

بر اساس گزارش این پایگاه خبری حقوق‌بشری، اداره ثبت احوال شهرستان کامیاران در گواهی فوت این زندانی سیاسی، دلیل مرگ را «نامعلوم» ثبت کرده است.

حیدر قربانی در روز ۲۵ مهر ماه ۱۳۹۵ به همراه یکی از اقوام خود در منزل مسکونی‌اش بازداشت شد. حیدر قربانی بهمن ماه ۹۸/ژانویه ۲۰۲۰، توسط دادگاه انقلاب سنندج به اتهام «بغی» و «همکاری و عضویت در حزب دمکرات کُردستان ایران» به اعدام محکوم شد. این حکم،‌ پس از ابلاغ رسمی در روز ۸ بهمن ۹۸ به این زندانی سیاسی، در ۲۸ آذر ماه ۱۴۰۰ به اجرا درآمد.

حیدر قربانی که به گفته نزدیکانش، در دوران حبس، تحت شکنجه‌های جسمی و روحی قرار داشت، ناچار به اعترافات اجباری در شبکه انگلیسی‌زبان پرس‌تی‌وی شده بود.

رادیوفردا: رئیس سازمان برنامه‌وبودجه ایران از طرح دولت ابراهیم رئیسی برای توزیع نان با کارت مخصوص پس از حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی خبر داد.

مسعود میرکاظمی روز سه‌شنبه ۲۱ دی اعلام کرد اگر حذف ارز ترجیحی اجرا شود، دارو و نان حلقه آخر هستند و کارت مخصوص خرید نان به شهروندان داده خواهد شد.

او مکانیسم کار را چنین توضیح داد که با حذف ارز ترجیحی، مردم نان را به قیمت فعلی می‌خرند و مابه‌التفاوت آن را دولت به نانوا پرداخت می‌کند. «یارانه دارو هم از طریق بیمه‌ها به مردم داده می‌شود. این طرح در دست بررسی است، اما فعلا این بحث در بودجه ۱۴۰۱مطرح نیست».

این برای نخستین بار است که ایران می‌خواهد برای خرید نان، کارت مخصوصی که در اصل به معنی «کوپن الکترونیکی» است به مردم بدهد. در دوران جنگ ایران و عراق نیز نان، کوپنی نبود.

دولت طی هفته‌های گذشته ارز ترجیحی را «فسادزا» عنوان کرده و گفته است که در صورت حذف این ارز، هر شهروند ۱۱۰ هزار تومان یارانه بیشتر خواهد گرفت.

این در حالی است که احسان ارکانی، عضو کمیسیون برنامه‌وبودجه مجلس، روز سه‌شنبه گفت دولت با حذف ارز ترجیحی ۴۰۰ هزار میلیارد تومان سود خواهد کرد که معادل ۵۵۰ هزار تومان یارانه یک ماه هر شهروند ایرانی است اما دولت فقط می‌خواهد ۱۱۰ هزار تومان یارانه بدهد؛ در حالی که بخش بزرگی از مواد خوراکی مصرفی خانوارها مشمول ارز ترجیحی است.

هم اکنون اختلاف ارز نیمایی و ترجیحی پنج برابر است و حذف ارز ترجیحی نه تنها باعث افزایش حداقل پنج برابری قیمت کالاهای ضروری وارداتی خواهد شد، بلکه ارائه ماهانه ۱۱۰ هزار تومان به هر شهروند، باعث افزایش سالانه ۱۱۰ هزار میلیارد تومان به نقدینگی کشور خواهد شد. نقدینگی مهمترین عامل تورم است و خود باعث شتاب‌گیری بیشتر قیمت کالاها و خدمات خواهد شد.

بر اساس آمارهای رسمی، ۶۰ درصد جمعیت کشور زیر خط فقر هستند و با توجه به تداوم تورم افسارگسیخته در کشور، مردم توان فشار حذف ارز ترجیحی را ندارند.

دولت همچنین در نظر دارد طرح «بنزین برای همه» را به اجرا بگذارد و توجیه آن این است که تنها صاحبان خودرو از یارانه بنزین بهره‌مند نباشند.

بر اساس طرح، هر شهروند ایرانی ماهانه ۱۵ لیتر بنزین (روزی نیم لیتر بنزین ۱۵۰۰ تومانی) دریافت خواهد کرد که به معنی ارائه روزانه ۴۱ میلیون لیتر ۱۵۰۰ تومانی و فروش بقیه بنزین مورد نیاز کشور به قیمت فوب خلیج فارس (۱۸ هزار تومان) است.

این در حالی است که هم اکنون خودروها در کشور روزانه ۶۰ میلیون لیتر بنزین ۱۵۰۰ تومانی و ۳۵ میلیون لیتر بنزین سه هزار تومانی تحویل می‌گیرند.

به زبان ساده، دولت هم اکنون از فروش بنزین به خودروها سالی ۶۰ هزار میلیارد تومان درآمد دارد، اما با اجرای طرح «بنزین برای همه»، سالی ۳۲۰ هزار میلیارد تومان درآمد خواهد داشت.

با این‌حال، دولت اصرار دارد که طرح‌های یاد شده صرفا برای «برخوردار کردن همه اقشار جامعه از یارانه و ارز ترجیحی و مبارزه با فساد» است.
با استفاده از گزارش انتخاب، صدای بورس و رادیو فردا/د.خ/ک.ر

سحر خواجه نوری، فیلم‌ساز و تهیه کننده تلویزیون تا چند سال پیش در لس‌آنجلس بازیگر و مدل بود.

اما یک روز سر صحنه جمله‌ای شنید که هضم آن برایش خیلی سنگین بود.

سحر عصر همان روز تصمیم گرفت عطای هالیوود را به لقایش ببخشد و به زادگاهش بازگردد.

جایی که مادربزرگ او بنا به رسم بومیان ناواهو، بند نافش را در خاک آنجا دفن کرده بود.

سحر که از پدری ایرانی و مادری ناواهو در ایالت یوتا آمریکا متولد شده، دوران کودکی خود را در قلمرو خودمختار بومیان ناواهو گذرانده است.

او میهمان نخستین قسمت از فصل پنجم برنامه چمدان است که در آن امیر پیام به ادبیات مهاجرت و داستان‌های ایرانیان مهاجر می‌پردازد.

چشم‌انداز بامدادی رادیو بی‌بی‌سی از ساعت ۷ تا ۹ بامداد هر روز بر روی این امواج و فرکانس‌های رادیویی و ماهواره‌ای پخش می‌شود.

برای شنیدن سایر مطالب رادیوی بی بی سی، به صفحه رادیو مراجعه کنید یا برنامه‌های ما را بر روی ساوند کلاود بشنوید.

رادیوفردا:
«برگ تو
افتادن پاییزی از درخت بود
پاییز شاعرانه غمگین
دستی که گلوی تو را در خیابان گم کرد
تو را جاودان کرد
و تنها چیزی که در تو باطل شد
شناسنامه
و کوپن برنج در جیب‌هات بود»

این شعر بکتاش آبتین که به محمد مختاری از قربانیان قتل‌های زنجیره‌ای تقدیم شده، اکنون روایت جان باختن خود شاعر است و اکنون با گذشت ۲۳ سال از قتل‌ مختاری و دیگر نویسندگان دگراندیش، جامعه نویسندگان و روشنفکران ایرانی به عزایی مشابه نشسته‌اند.

بکتاش آبتین شاعر، فیلمساز و زندانی سیاسی در حالی روز شنبه هجدهم دی، پس از یک دوره ابتلا به کرونا جان خود را از دست داد، که مأموران جمهوری اسلامی او را از درمان به‌موقع محروم کرده بودند.

معنای این رفتار جمهوری اسلامی، فقط دشمنی با یک فرد نبود، بلکه آبتین به عنوان عضوی از کانون نویسندگان ایران به نماد طبقه نویسنده و اهل قلم در ایران تبدیل شده بود که حکومت از دیر باز آنان را دشمنان خود در یک «جنگ نرم» می‌داند.

بکتاش آبتین که کارنامه‌ای پربار از خود برجای گذشته، پیشتر زندگی خود را به دو دوره پیش و پس از آشنایی و همکاری با کانون نویسندگان ایران تقسیم کرده بود.

او در مسیر همین همکاری بارها به عضویت در هیات دبیران کانون نویسندگان ایران درآمد، اما پس از مدتی تحت فشار نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی قرار گرفت، به زندان افتاد و سرانجام جان خود را از دست داد.

آبتین دو سال پیش، در یک جلسه شعر کانون نویسندگان ایران که در اعتراض به حکم زندان سه نویسنده و عضو این کانون برگزار شده بود، گفت: «واقعا کانون نویسندگان ایران به من هویت داد. به من آموخت که آزادی چیه، آزادی‌خواهی چیه… ما برای چی دور هم جمع می‌شویم… از چه چیزی حرف می‌زنیم… چه چیزی می‌خواهیم…»
شاعر تنهایی و مرگ

«پتکی سنگین بر دایره‌ای مضحک
تنهایی‌ام را
بر ساعت دیواری کوک کرده‌ام.»

بکتاش (مهدی) آبتین که سال ۱۳۵۳ در شهرری به دنیا آمده بود، پنج مجموعه شعر منتشر کرد: «و پای من که قلم شد نوشت برگردیم»، «مژه‌ها، چشم‌هایم را بخیه کرده‌اند»، «شناسنامه خلوت»، «پتک» و «در میمون خودم پدربزرگم».

او در اشعارش علاوه بر پرداختن به درونیات انسان، به موضوعات اجتماعی نیز نظر داشت.

همچنین مضمون مرگ، یکی از مضامین اصلی اشعار آبتین به ویژه در مجموعه «در میمون خودم پدربزرگم» است. او خود در این باره گفته بود: «شاید به این دلیل باشد که مرگ در کشور ما خیلی ارزان و در دسترس است.»

علیشاه مولوی، شاعر فقید، درباره شعر آبتین گفته بود که «رفتار آبتین با زبان، رفتار پخته و جاافتاده‌ای است. او از جمله شاعرانی است که فضای شعرهایش بیرونی است و این از ارزش‌های کار اوست.»

همچنین حافظ موسوی، شاعر و منتقد ادبی، با ستایش از شعر بکتاش آبتین، گفته است: «اولین شعری که از او شنیدم «فرشته خانم» بود. شعری جسورانه از زبان یک زن که به ناچار تن به تن‌فروشی داده است. با ریتمی تند و عصبی و قافیه‌هایی که چکش‌وار بر سر خواننده یا شنونده فرود می‌آید».

موسوی تاکید کرد که آبتین را بیشتر به عنوان مستندساز می‌سازند، اما او «شاعری است که فیلم هم می‌سازد.»

همچنین شعر بکتاش آبتین به عقیده منتقدان، «شعر اعتراض» است که به گفته حافظ موسوی «تظاهر به اعتراض نمی‌کند و اعتراض او آنگاه به بیان درمی‌آید که با تجربه‌ای عینی گره خورده باشد.»

یکی از همین تجربه‌های عینی اعتراض، تجربه بکتاش آبتین در همراهی با میلیون‌ها معترض در جریان اعتراضات سال ۱۳۸۸ بود که منجر به ضرب و شتم او از سوی نیروهای امنیتی شد.

آبتین در حوزه شعر جوایز متعددی را نیز به دست آورد که از آن جمله می‌توان به جایزه خبرنگاران (برای مجموعه پتک) و جایزه انجمن قلم آمریکا (به طور مشترک با دو عضو دیگر کانون) اشاره کرد.
مستندساز و راوی خود

آبتین در حوزه سینما نیز فعالیت داشت و چندین فیلم و مستند ساخته بود: «کاملاً خصوصی برای آگاهی عموم» (زندگی علیشاه مولوی)، «۱۳ اکتبر ۱۹۳۷»، «موریانه‌ای با دندان‌های شیری» (سلف‌پرتره از زندگی خود هنرمند)، «پارک مارک»، «میکا»، «مُری زن می‌خواد»، «آنسور» (درباره سانسور در ایران) و «همایون خرم».

«پارک مارک» داستان یک شب تا صبح فردی به نام مارکاس سوتیازیان است که شبانه به خالی‌کردن صندوق‌های صدقات می‌پردازد. این فرد که مدتی مقیم آمریکا بوده به دلیل خلاف‌های مختلف به ایران بازگردانده شده و پس از بازگشت به ایران، یک کارتن‌خواب است.

آبتین در سال ۱۳۹۰ درباره مستند «موری ‌زن می‌خواد» که به ازدواج یک سرایدار میانسال می‌پردازد، گفته بود: «مشکلات جنسی بخش مهمی از معضلات جوامع را شکل می‌دهند و من دراین فیلم می‌خواستم مشکلات بخشی از جامعه در این باره را به نمایش بگذارم.»

او ادامه داد: «من به عنوان یک فیلمساز که علایق اجتماعی دارم برایم مهم بود که کار درست را انجام دهم، تاکنون هم هرچه ساخته‌ام دچار ممیزی شده است.»

همچنین آبتین که درباره فرهاد فخرالدینی آهنگساز ایرانی مستند ساخته بود، مستندی هم با عنوان «۱۳ اکتبر ۱۹۳۷» درباره زندگی و آثار لوریس چکناواریان، دیگر آهنگساز ایرانی ساخت.

آبتین درباره این فیلم گفت تلاش کرده بود چکناواریان را «همانگونه که هست با همان صفا، صمیمیت و کودکی درونش» نشان دهد.

با اینکه جایزه بهترین فیلم مستند پُرتره ششمین جشنواره بین‌المللی سینماحقیقت به این فیلم اهدا شد، اما آبتین درباره جشنواره‌های هنری و سینمایی در ایران گفت: «وزارت ارشاد اجازه نمی‌دهد صدای هنرمندان مستقل شنیده شود و این مشکل در تمام جشنواره‌های ما وجود دارد.»

او تأکید کرد سانسور در سینمای مستند «بیشتر و خشن‌تر» است «چون در سینمای داستانی می‌توان همه چیز را به داستان ارجاع داد اما از آنجا که مستند آیینه تمام نمای جامعه معاصر است، دچار مشکلات و محدودیت‌های بیشتر می‌شود.»

این فیلمساز با اشاره به این که با تغییر روسای جمهور در جمهوری اسلامی «به هیچ وجه خط قرمزها تغییر نمی‌کند»، از وجود یک نظام «ضد فرهنگ و هنر» در ایران سخن گفت و اضافه کرد: «تا زمانی که این شیوه وجود دارد، در بر همین پاشنه می‌چرخد.»

این شاعر و فیلمساز همچنین در گفت‌وگوی دیگری درباره جشنواره‌های دولتی گفت: «معتقدم کسانی که برای جشنواره‌ها تصمیم‌گیری می‌کنند، ممیزها و سانسورچی‌ها هستند؛ نه مسؤولان برگزاری آن‌ها.»

آبتین با وجود فیلمسازی، عضو خانه سینما نشد: «من علاقه‌ای ندارم که عضو خانه سینما باشم به همین دلیل هم است که فیلمساز مستقل هستم. من عضو کانون نویسندگان هستم و همیشه موضع‌گیری‌های این کانون برایم مشخص، مستدل و محکم بوده است.»

فیلم‌های این فیلمساز با این که در ایران اجازه نمایش نداشتند، اما در جشنواره‌های خارجی به نمایش درمی‌آمدند و همین موضوع تبدیل به یکی از اتهام‌ها علیه او شد: «وقتی داشتم روی موضوعات خاصی مانند سانسور در ایران فیلم می‌ساختم می‌دانستم حتما عواقبی خواهد داشت و یا می‌دانستم فعالیت‌هایم در کانون با عواقبی همراه خواهد بود، اما ترجیح می‌دادم کار کنم تا بیکار یک کنجی بنشینم و یا کارهایی برای پول انجام دهم که اعتقادی هم به آنها ندارم.»
سال‌های فشار، بازجویی و زندان

در سال ۱۳۹۱، پس از آنکه منیژه نجم عراقی، منشی منتخب کانون نویسندگان ایران به زندان افتاد، هیئت دبیران وقت، بکتاش آبتین را به جای او برگزید و از آن به بعد بکتاش همواره یکی از اعضای مؤثر کانون نویسندگان ایران بود.

در شهریور ماه ۱۳۹۳، آبتین عضو هیئت دبیران کانون نویسندگان شد. اما چند ماه بعد، در اردیبهشت ۱۳۹۴ به کمپین بین المللی حقوق بشر در ایران گفت: «در سه روز متوالی از تاریخ ششم تا هشتم اردبیهشت ماه برای فیلم ها، عضویتم در کانون نویسندگان و شرکتم در اعتراضات خیابانی سال ۸۸ بازجویی شدم، اما به گفته آنها هنوز یک جلسه دیگر بازجویی برای شعرهایم باقی مانده است.»

در آذر ۱۳۹۵، مأموران امنیتی و نیروی انتظامی با اعمال خشونت از برگزاری مراسم یادبود برای قتل‌‌های زنجیره‌ای نویسندگان جلوگیری و چهار نفر از اعضا و دوستداران کانون از جمله بکتاش آبتین را بازداشت کردند.

دستگاه قضایی ایران سرانجام پس از بازجویی‌های متعدد، او را با اتهام‌های سیاسی و امنیتی به همراه دو عضو دیگر کانون به شش سال زندان محکوم کرد. یکی از دلایل پرونده‌سازی برای این نویسندگان، مشارکت در تدوین کتاب تاریخچه‌ کانون و همچنین صدور بیانیه از سوی کانون نویسندگان ایران بود.

کانون نویسندگان ایران در اطلاعیه‌ای که برای اعلام خبر درگذشت بکتاش آبتین منتشر کرد تأکید کرد که این شاعر و فیلمساز «زنده است چون روح آزادی‌خواهی و ستیز با پلشتیِ استبداد و ستم زنده است.»

تأکید بر «زنده بودن» آبتین از سوی کانون نویسندگان ایران در حالی است که خود این شاعر پیشتر هرگز زندانی شدن خود را باور نکرده بود:

«سبک بال
از دیوار بلند زندان‌ها و
سیم‌خاردارها
می‌گریزد
هوای خوش آزادی!»

بی‌بی‌سی: مقام‌های قضایی و امنیتی ایران دور هم جمع شدند تا استراتژی جمهوری اسلامی در حوزه حقوق بشر را اعلام کنند. جلسه‌ای کم‌سابقه که خروجی آن تغییر تاکتیک حکومت و به گفته آنها از “پدافند و دفاع” به “حمله و آفند” در حوزه حقوق بشر بود.

برگزاری نشستی با عنوان “شورای عالی ستاد حقوق بشر” همراه با پوشش خبری؛ دستکم در چند سال گذشته سابقه نداشته، و یا اگر برگزار شده، پشت درهای بسته بوده است. در این نشست بجز رئیس و معاونان قوه‌قضائیه، نمایندگانی از شورایعالی امنیت ملی، وزیر اطلاعات، رئیس سازمان زندان‌ها، وزرای کشور و ارشاد و خارجه و بعضی دیگر از مقام‌هایی حضور داشتند که خود آنها در مجامع بین‌المللی “متهم به نقض حقوق بشرند.”

نفس برگزاری چنین گردهم‌آیی نشان می‌دهد که مقامات ایران به دنبال راهی هستند تا از یک سو از فشارهای بین‌المللی در زمینه نقض حقوق بشر بکاهند و از طرف دیگر، پاسخی برای نارضایتی افکار عمومی، پیدا کنند.

عملکرد جمهوری اسلامی ایران در سال‌های اخیر همچون سرکوب خونین اعتراض‌های دی ماه ۹۶ و آبان ۹۸،‌ شلیک دو موشک سپاه به هواپیمای مسافربری اوکراین، اعدام نوید افکاری و روح‌الله زم، همزمان با افشای برخوردهای غیرقانونی مسئولان امنیتی و قضایی با زندانیان سیاسی و عقیدتی مشابه آنچه با انتشار فیلم‌هایی از شکنجه زندانیان در زندان اوین، نمایش داده شد؛ انتقادهای داخلی و بین‌المللی گسترده‌ای داشت.

موضوع حقوق بشر چنان پررنگ است که پای آن به مذاکرات هسته‌ای هم کشیده شده و رفع تحریم‌های مرتبط با موارد نقض حقوق بشر در ایران، با مخالفانی جدی روبروست.

اما دفاعیات ایران تا کنون قانع کننده نبوده است. حکومت نتوانسته برای افکار عمومی و حتی پرسش‌های بخشی از بدنه همفکرانش پاسخ‌های راضی‌کننده‌ای پیدا کند. در حوزه بین‌المللی هم در آخرین مجمع عمومی سازمان ملل در قطعنامه‌ای، ایران را به نقض گسترده حقوق بشر محکوم کرد.

در چهار دهه گذشته، راهبرد جمهوری اسلامی ایران در قبال هر نوع قطعنامه و موضعی درباره نقض حقوق بشر، “سیاسی و مغرضانه” خواندن اعتراض‌ها، “دفاع از کارنامه حقوق بشری حکومت” و “زیر سوال بردن کشورهای منتقد ایران” بوده است. موضعی که در نشست “شورای عالی ستاد حقوق بشر” هم بر آن تکیه شد. چنانچه از رئیس‌قوه قضائیه تا وزرای کشور و ارشاد، بر این موضع اتفاق نظر داشتند که ایران نباید در قبال کشورهایی مثل “کانادا و آمریکا” که به گفته آنها “ناقض حقوق بشرند”، “منفعلانه” برخورد کند، بلکه باید “به جای رویکرد پدافندی، موضعی آفندی” بگیرند و با هماهنگی میان دستگاه‌ها، “راهبرد حقوق بشری مطالبه‌گرایانه” داشته باشند.

آنها تاکید کرده‌اند که جمهوری اسلامی ایران باید در “کنوانسیون‌های بین‌المللی” فعالانه‌تر ظاهر شوند.

آنچه امروز اعلام شد؛ به نوعی سیاستگذاری “پیش‌دستانه” از سوی ایران به جای “اصلاح رویه‌ها” در حوزه حقوق بشر می‌تواند تعبیر شود تا آبی بر آتش بر انتقادها و فشارها.

با این حال سایه نقض حقوق بشر در ایران آنقدر بلند شده، که قابل نادیده گرفتن نیست.

با گسترش شبکه‌های اجتماعی و فعالیت رسانه‌های خارج از ایران؛ پنهان کردن موارد نقض حقوق بشر و رفتارهای فراقانونی در قوه قضاییه، قابل سرپوش گذاشتن نیست.

در همین روزها یک زندانی کرد در زندان شیبان اهواز، در پی رسیدگی نشدن به وضعیتش به دلیل اعتصاب غذا، جانش را از دست داد، بکتاش آبتین، عضو زندانی کانون نویسندگان ایران روی تخت بیمارستان با مرگ دست و پنجه نرم می کند و بخشی از اعترافات اجباری علی یونسی و امیرحسین مرادی، دو زندانی نخبه ایرانی در یکی از خبرگزاری‌های نزدیک به نهادهای امنیتی پخش شده است.

این شواهد نشان می‌دهد هر چند که مقام‌های ایران خواسته‌اند قوه قضائیه “استانداردهایش را در حوزه حقوق بشر ارتقا دهد” اما رفتار حکومت با مخالفان و منتقدانش به صورت “سیستماتیک”، سرکوب‌گرایانه بوده است.

شاید قطعنامه‌ها و فشارهای بین‌المللی در حوزه نقض حقوق بشر و قوانین بین‌المللی، ضمانت اجرایی نداشته باشد، اما بدنه اجتماعی و افکار عمومی با تغییر سیاست ایران از دفاعی به تهاجمی، قانع نمی‌‌شوند. موضوعی که در نشست مقام‌های امنیتی و قضایی ایران نادیده گرفته شد.

بی‌بی‌سی: بخشی از اسناد محرمانه ای که به دست بی بی سی رسیده است

گروه سایبری عدالت علی اسنادی را برای بی‌بی‌سی فارسی فرستاده که مجموعه ای از مکاتبات مسئولان زندان از شرایط زندان نرگس محمدی فعال سیاسی و شمار دیگری از زندانیان از جمله سپیده قلیان، آتنا دائمی و مریم اکبری منفرد، است. مسئولان زندان در این اسناد خواهان کاهش زمان تلفن، قطع تعدادی از ملاقات‌های حضوری و همچنین انتقال زندانیان شده‌اند.

در یکی از این اسناد، به تاریخ خرداد ماه سال ۱۳۹۷، فضه عبدالحمیدی رئیس اندرزگاه پنج زندان اوین در نامه‌ای خطاب به مدیریت این بازداشتگاه گفته بعد از خرابی تلفن زندان، “زمان از دست رفته تلفن” را به زندانیان بازنگردانده است. او علت مخالفت با حق زندانیان را “اغتشاشاتی” دانسته که به “سرکردگی و تحریم زندانی نرگس محمدی” صورت گرفته و موجب “برهم خوردن نظم اندرزگاه و تحریک زندانیان داعشی علیه زندان و پرسنل” شده است.

در این سند رئیس اندرزگاه پنج، زندانیان معترض از جمله مریم اکبری، آتنا (فاطمه) دائمی و نرگس محمدی را “طلبکار، هتاک و ناسپاس” خوانده و پیشنهاد کرده که “ساعت تلفن زندانیان کم و در روزهای تعطیل نیز حق استفاده از تلفن نداشته باشند”.
بخشی از اسناد محرمانه ای که به دست بی بی سی رسیده است

گروه هکرهای “عدالت علی” پیش از این شبکه دوربین‌های مداربسته زندان اوین را هک کرده بود. این گروه قبل تر هم اسنادی هم از این زندان منتشر کرده بود.

گروه سایبری ‘عدالت علی’ مدارکی مرتبط با اعتراضات آبان ۹۸ منتشر کرد
دوربین‌های مداربسته زندان اوین ‘هک شدند’

اکنون در سندی به تاریخ خردادماه ۱۳۹۸، دادستانی مستقر در زندان اوین از رئیس این زندان خواسته تا برای “جلوگیری از تبانی متهمین، سپیده قلیان با نرگس محمدی، سپیده قلیان از این زندان منتقل شود.

در یکی دیگر از این اسناد، به تاریخ هشتم آبان ۱۳۹۸، با اشاره به تحصن آتنا دائمی در اعتراض به قطع ملاقات های حضوری اش، رئیس اندرزگاه پنج خواستار مجازات او و زندانیانی شده که او را همراهی کرده‌اند.
بخشی از اسناد محرمانه ای که به دست بی بی سی رسیده است
توضیح تصویر،

بخشی از اسناد محرمانه ای که به دست بی بی سی رسیده است

در این سند علاوه بر آتنا دائمی، نام نرگس محمدی، مریم اکبری منفرد، ارس امیری، یاسمن آریانی، لیلا حسین زاده و هنگامه شهیدی از جمله زندانیان ذکر شده که “رفتارهای معترضانه و هنجارشکنانه” انجام می‌دهند، و پیشنهاد شده تعدادی از ملاقات‌های حضوری آنها قطع شود.

در سندی دیگر، وزیری سرپرست دایره نظارت بر متهمان و محکومان امنیتی از مدیرکل پزشکی قانونی استان تهران خواسته تا با توجه به عمل “جراحی تخلیه رحم”، یکی از پزشکان مرکز در خصوص توان یا عدم توان تحمل حبس اظهار نظر کند و نتیجه را “محرمانه” و “به قید فوریت” ارسال نمایند.

در سندی پس از این تاریخ در اردیبهشت ۱۳۹۷، محمود بهزادی راد وکیلا خانم محمدی از رئیس زندان اوین خواسته به خاطر جراحی تخلیه رحم و نظر پزشکان متخصص برای ادامه درمان و همچنین گذراندن شش سال از ۱۰ سال حبس، با مرخصی این زندانی موافقت شود.

اسناد مربوط به انتقال نرگس محمدی؛ ‘فحاشی به رهبر ایران’

در گزارشی دیگر که اداره کل زندان‌ها و اقدامات تامینی و تربیتی استان تهران تهیه کرده، گزارش علیه نرگس محمدی تنظیم شده که به طور کلی به انتقال او از زندان تهران به زندان زنجان می‌پردازد.

نرگس محمدی با انتشار نامه‌ای رئیس زندان اوین را متهم کرده که در جریان انتقالش از این زندان به او حمله فیزیکی کرده است. خانم محمدی همراه با چند زندانی سیاسی دیگر در بند زنان زندان اوین برای یادبود چهلم کشته‌شدگان اعتراضات آبان ماه تحصن کرده بود که به طور ناگهانی به زندان زنجان منتقل شد.

در گزارشی که به نام اداره کل زندان‌ها منتشر شده است، آمده که او زمانی که برای انتقال از بازداشتگاه اوین فراخوانده شد.

نرگس محمدی کیست؛ از تلاش برای اصلاح تا تغییر حکومت
نامه نرگس محمدی: به رفتارهای غیر شرعی و غیر قانونی اعتراض دارم
نرگس محمدی ماجرای بازداشت خود و خروج فرزندانش از کشور را شرح داد

“یکباره با عصبانیت و رفتار خشونت آمیز اتاق را جهت رساندن خود به بند نسوان به قصد شانتاژ دیگر مددجویان ترک، و در حالیکه مدیر محترم بازداشتگاه و رئیس بند نسوان نامبرده را جهت برقراری آرامش تا جلو در ورودی ساختمان مدیریت مشایعت می نمودند، با قدرت نمایی و نیز فریادهای ناهنجاری همراه با فحاشی به مقام معظم رهبری، مسئولین نظام مقدس جمهوری اسلام” انجام داده است.

در این سند آمده که نرگس محمدی “ضربه‌ای به رئیس اندرزگاه نسوان وارد و با اخلال در نظم، اقدام به شکستن شیشه‌ها پنجره درب ورودی ساختمان اداری کرده” و به اموال دولتی آسیب رسانده و دست خودش نیز “خراشیده” شده.

گزارش همچنین با رد اعتراض خانم محمدی گفته “عوامل امنیتی وزارت اطلاعات” نیز بر انتقال او نظارت کرده بودند.

این گزارش نتیجه گرفته که خانم محمدی برای “ادعای” خود “مدارک و اسناد موثر” ندارد.

اکنون گروه عدالت علی با انتشار این اسناد نوشته “محتوای این اسناد نیز برای جامعه بین المللی و سازمان های حقوق بشری به منزله زنگ خطر است که در صورتی که موفق به آزادی نرگس محمدی بزودی نشوند، نرگس از این حبس جان سالم به در نخواهد برد”.

نرگس محمدی، فعال مدنی آبان ماه امسال در دومین سالگرد اعتراضات، مجددا توسط نیروهای امنیتی ایران بازداشت شده است. بر اساس گزارش‌ها خانم محمدی به زندان انفرادی منتقل شده است. از زمان بازداشت وی تاکنون از وضعیت این فعال مدنی خبری در دسترس نیست.

بی‌بی‌سی: نه خدمه اوکراینی هواپیما در میان ۱۶۷ قربانی حادثه بودند

کشورهای کانادا، بریتانیا، سوئد و اوکراین برای ایران ضرب‌الاجل تازه‌ای تعیین کرده‌اند تا قصد خود را برای مذاکره جهت تعیین غرامت خانواده قربانیان هواپیمای ساقط شده ۷۵۲ اعلام کند.

این کشورها از ایران دعوت کرده‌اند که هفته سوم ژانویه ۲۰۲۲ برای گفتگو درباره غرامت در پی سقوط هواپیمای ۷۵۲ حاضر شود و اگر تا پنجم ژانویه موافقت خود را برای شرکت در این مذاکرات اعلام نکند این کشورها تلاش بیشتر برای گفتگو با ایران را بی‌ثمر تلقی خواهند کرد و به سراغ گزینه‌های دیگر برای حل این مشکل در قالب قوانین بین‌المللی خواهند رفت.

براساس بیانیه این چهار کشور “به نظر می‌رسد دو سال بعد از ساقط شدن این هواپیما، ایران کماکان برای شرکت در مذاکرات جهت حل این موضوع به شیوه‌ای سازنده تمایلی از خود نشان نمی‌دهد. هیچ علاقه‌ای به ایفای تعهدات بین‌المللی خود ندارد و صبر گروه بین‌المللی هماهنگی و پاسخ‌دهی به قربانیان پرواز PS۷۵۲ رو به اتمام است.

چند تن از شهروندان این چهار کشور از مسافران هواپیمای مسافربری اوکراینی بودند که نزدیک به دو سال پیش با دو موشک سپاه پاسداران سرنگون شد.

در جریان شلیک دو موشک زمین به هوای پدافند سپاه پاسداران به این هواپیمای مسافربری خطوط هوایی اوکراین که از تهران عازم کی‌یف بود همگی ۱۷۶ نفر سرنشین پرواز ۷۵۲ با سقوط این هواپیما جان باختند. بسیاری از آنها شهروندان کانادایی-ایرانی بودند که از طریق کی‌یف عازم کانادا بودند. مقام‌های ایرانی پس از سه روز انکار، مسئولیت این سرنگونی را پذیرفتند.

اعضای خانواده‌های بسیاری از جان‌باختگان سرنگونی این هواپیما از عملکرد ایران به شدت انتقاد دارند.

کانادا و کشورهای دیگر پیشتر هم اعلام کرده‌ بودند که به دنبال جبران خسارت مادی و معنوی برای قربانیان و خانواده‌های آنها، فارغ از ملیتشان هستند و این غرامت باید با تعهدات ایران براساس قوانین بین‌المللی هم‌خوانی داشته باشد.

در اولین سالگرد سقوط هواپیمای اوکراینی هم افغانستان و چهار کشور دیگر از دولت ایران خواهان ارائه گزارش کامل و همه‌جانبه پیرامون این “فاجعه” شده‌اند.

سازمان هواپیمایی کشور ایران در ماه مارچ در آخرین گزارش خود درباره این حادثه، اپراتور پدافند موشکی سپاه را در سرنگونی هواپیمای اوکراین مقصر دانست.

رادیوفردا: یادداشتی از بابک تقوایی: روز جمعه ۲۸ آبان ۱۴۰۰، هزاران نفر از مردم اصفهان ازجمله کشاورزان شهرها و روستاهای حومه آن تجمعی مسالمت‌آمیز در اعتراض به قطع حقابه خود در بستر خشک زاینده‌رود برگزار کردند. در ابتدا مسئولان دولتی و امنیتی سعی داشتند با ابتکار عمل کنترل اعتراضات را در دست بگیرند و از ضد حکومتی شدن آن جلوگیری کنند، اما صورت نگرفتن هیچ اقدام عملی برای برطرف کردن نیاز کشاورزان سبب تکرار اعتراضات در روزهای پس از آن شد.

دیری نپایید که رژیم جمهوری اسلامی رویه‌ای قهر‌آمیز با کشاورزان معترض پیش گرفت؛ رویه‌ای که با آتش زدن چادرهایشان و سرکوب وحشیانه آن‌ها توسط یگان ویژه نیروی انتظامی در بامداد روز چهارم آذرماه آغاز شد.

در اعتراض به سرکوب وحشیانه کشاورزان، مردم اصفهان به همراه کشاورزان مضروب تجمع اعتراضی گسترده‌ای در روز جمعه پنجم آذرماه تشکیل دادند. این تجمع این بار نه تنها توسط یگان ویژه سرکوب شد بلکه گردان‌های عاشورا و امام علی بسیج را به عرصه سرکوب وارد کرد.

برخلاف اعتراضات آبان ۹۸ که نیروهای انتظامی از مسلسل‌های هجومی چون ‌ای کِی-۴۷ کلاشنیکوف و حتی در شهرهای جنوبی چون ماهشهر از تیربار دوشکا برای کشتار معترضان استفاده کردند، در جریان اعتراضات اصفهان نیروهای امنیتی اعم از ناجا و بسیج از اسلحه‌های ساچمه‌زنی برای آسیب‌رسانی به معترضان استفاده کردند؛ اسلحه‌هایی که اگرچه منجر به کشته شدن آن‌ها نشد اما ضایعات جبران‌ناپذیری برای آن‌ها به همراه داشت؛ ازجمله از دست رفتن بینایی برای برخی از آنان.
استفاده از اسلحه ساچمه‌زنی توسط ناجا و بسیج

سال‌هاست که نیروهای یگان ویژه پاسداران ناجا از اسلحه‌های ساچمه‌زنی یا شات‌گان (Shotgun) برای مقابله با معترضان استفاده می‌کنند در حالی که در بسیاری از کشورهای جهان استفاده از این سلاح، با توجه به خطرساز بودن ساچمه‌هایشان برای بینایی افراد، ممنوع شده است. گلوله‌های چوبی و پلاستیکی و حتی گلوله‌های حاوی پودر فلفل و مواد دیگر اشک‌آور سال‌هاست که جایگزین گلوله‌های حاوی ساچمه‌های فلزی شده‌اند.

در ابتدای سرکوب اعتراضات به نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۱۳۸۸، نیروهای یگان ویژه ناجا و همچنین نیروهای بسیج مستضعفین سازماندهی‌شده توسط قرارگاه امنیتی ثارالله از گلوله‌های پینت‌بال به‌عنوان عاملی برای متفرق کردن معترضان در شهر تهران و برخی دیگر از شهرهای بزرگ استفاده می‌کردند.

گلوله‌های پینت‌بال ضمن آن‌که با برخورد به سطح بدن باعث بروز درد می‌شد، امکان علامت‌گذاری معترضان، شناسایی و دستگیری‌شان را هم برای نیروهای امنیتی فراهم می‌کرد.

با وجود این، با مجوز علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، در خطبه‌های نماز جمعه ۲۹ خرداد ۱۳۸۸، نیروهای یگان ویژه از اسلحه‌های ساچمه‌زنی برای مجروح کردن و حتی کشتن معترضان پس از مؤثر نبودن راهکارهایی برای متفرق‌سازی آن‌ها استفاده کردند که از این میان می‌توان به سرکوب تظاهرات هواداران جنبش سبز در روز ششم دی (روز عاشورا) در محل چهارراه کالج اشاره کرد.

در بعدازظهر آن روز یک تیم آتش از تیپ سوم یگان‌های ویژه ناجا اعزامی به پارک شهر دست‌کم یکی از معترضان را با شلیک گلوله ساچمه‌ای به قتل رساندند و شماری دیگر را به‌شدت مجروح کردند. مجروحین نیز به علت ورود ساچمه به بافت مغز دچار معلولیت‌های حرکتی، شنوایی و گفتاری شدند. شماری نیز بینایی چشم‌هایشان را به‌علت پارگی و تخریب قرنیه از دست دادند.

تاریخ بار دیگر در بعدازظهر روز پنجم آذرماه امسال و این بار در شهر اصفهان تکرار شد، اما برخلاف اعتراضات سال ۱۳۸۸، نیروهای امنیتی در ابتدا از پینت‌بال (گلوله‌های رنگی) و گاز اشک‌آور برای متفرق‌سازی معترضان در خیابان‌های مشتاق و آبشار یکم استفاده نکردند و سریعاً به شلیک گلوله‌های ساچمه‌ای روی آوردند.

عمده گلوله‌های ساچمه‌ای نیز به سمت بالاتنه و به‌خصوص سر و صورت معترضان شلیک شد که تصاویر فیلم‌های منتشرشده در فضای مجازی خود اثباتگر این واقعیت هستند.
نقش گردان‌های عاشورا و امام علی بسیج در سرکوب اعتراضات اصفهان

بر اساس فیلم‌های تهیه‌شده توسط مردم معترض، عمده گلوله‌های ساچمه‌ای توسط گردان‌های امنیتی امام علی بسیج شلیک شد. نیروهای این گردان‌های امنیتی که همه‌ساله در یک رزمایش مقابله با اغتشاش شرکت می‌کنند، مجهز به سپر، کلاه زرهی و اسلحه‌های ساچمه‌زنی هستند و با استفاده از موتورهای تریل اقدام به جابه‌جایی سریع می‌کنند.

البته در جریان اعتراضات روزهای گذشته اصفهان، تعداد قابل‌توجهی از آن‌ها با تجهیزات کاملِ سرکوب وارد عمل نشدند که نشان از تعجیل در اعزام آن‌ها به محل بحران بود.

اعضای گردان‌های عاشورا بسیج ملبس به گرمکن ورزشی در نزدیکی پل خواجو

بی‌شک حضور دست‌کم یک گردان غیرمسلح عاشورا و چند گردان مسلح امام علی بسیج به درخواست شورای تأمین استان اصفهان و با هدف کمک‌رسانی به نیروهای ناجا در جریان سرکوب معترضان صورت گرفته است. سازماندهی این نیروها از طریق ارسال فراخوان با پیامک به شماره موبایل آن‌ها صورت می‌گیرد.

نیروهای گردان‌های امام علی پس از حضور در پایگاه ناحیه مقاومت بسیج امام صادق واقع در خیابان باغ گلدسته، لباس‌های فرم با استتار صحرایی به تن کردند و پس از دریافت تجهیزات سرکوب اعم از باتوم و شوکر با وانت‌های تویوتا لندکروز محافظت‌شده به خیابان‌های مشتاق و آبشار یکم واقع در دو طرف زاینده‌رود اعزام شدند.

در حقیقت نیروهای گردان‌های امنیتی امام علی زمانی توسط نیروی زمینی سپاه پاسداران به صحنه سرکوب وارد می‌شوند که نیروهای یگان‌های ویژه ناجا از انجام مأموریت محول‌شده به آنان به‌تنهایی عاجز باشند.

بنابراین در روز پنجم آذر وظیفه گردان‌های امنیتی امام علی شهر اصفهان پشتیبانی از نیروهای یگان ویژه این استان تا زمان رسیدن نیروهای تیپ دوم موسی بن جعفر یگان ویژه از شهر تهران بود؛ نیروهایی که سرانجام با پایان روز خود را به شهر اصفهان رساندند.

رسانه‌های حکومتی از تعداد مجروحان سرکوب وحشیانه اعتراضات اصفهان سخنی به میان نیاوردند اما تعداد بازداشتی‌ها را در روایتی ۶۷ نفر و در روایتی دیگر ۲۱۴ نفر اعلام کردند. سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان اعلام کرد که در ناآرامی‌های روز جمعه اصفهان چهل نفر به مراکز چشم‌پزشکی مراجعه کردند که ۲۱ نفر خدمات سرپایی دریافت کردند و ترخیص شدند و ۱۹ نفر نیز در مراکز چشم‌پزشکی بستری شدند. از این میان دو نفر در بخش مراقبت‌های ویژه بستری هستند.

شماری از مجروحان بیناییِ یک یا هر دو چشم خود را به‌علت برخورد ساچمه‌های سربی شلیک‌شده توسط نیروهای یگان ویژه اصفهان و همچنین گردان‌های امنیتی امام علی نیروی مقاومت بسیج در این شهر از دست دادند.

با وجود انتشار تصاویر و فیلم‌های این نیروها در حال تیراندازی به سر و صورت معترضان، فرمانده یگان ویژه شهر اصفهان، سرهنگ احمد نورعلی که خود فرماندهی سرکوب اعتراضات و صدور دستور استفاده از گلوله‌های ساچمه‌ای را بر عهده داشته، ضمن رد استفاده از این تسلیحات، ادعا کرد که معترضان خود دست به تیراندازی زده‌اند و یگان تحت امر وی یک سلاح وینچستر از آن‌ها کشف کرده است!
نظرات نویسندگان در یادداشت‌ها لزوماً بازتاب دیدگاه رادیو فردا نیست.