اخبار

صدای آمریکا: پلیس نیویورک با اعلام هویت ضارب سلمان رشدی نویسنده کتاب «آیات شیطانی» گفت او «هادی مطر» نام دارد که اهل نیوجرسی است و ۲۴ سال سن دارد.

به گفته پلیس او از هواداران جمهوری اسلامی است و نسبت به رهبران حکومت اسلامی ارادت داشته‌ است. به گفته پلیس، هادی مطر در شبکه‌های اجتماعی خود همچون فیس‌بوک، در حمایت از جمهوری اسلامی ،‌سپاه پاسداران و شیعه‌گری مطالبی منتشر کرده‌ است.
تصاویری از روح الله خمینی و علی خامنه‌ای به همراه نیروهای سپاه پاسداران در شناسه اکانت فیس‌بوک او دیده می‌شود.

پلیس #نیویورک اعلام کرد ضارب سلمان رشدی، #هادی_مطر ۲۴ ساله، از هواداران #حزب‌الله لبنان و ساکن نیوجرسی است.

▪️تحقیقات اولیه پلیس نیویورک نشان می‌دهد گرایشات فکری و احساسات او بسیار نزدیک به #سپاه پاسداران و #جمهوری_اسلامی است. pic.twitter.com/Cke3Yb12N3

— VOA Farsi صدای آمریکا (@VOAfarsi) August 12, 2022

پلیس گفته تحقیقات درباره انگیزه‌های هادی مطر برای حمله به سلمان رشدی ادامه دارد، اما به نظر می‌رسد او به تنهایی اقدام به این عمل کرده و گروه یا تیمی از این اقدام پشتیبانی نمی‌کرده است.

سلمان رشدی ۷۵ ساله که روز جمعه در نیویورک به هنگام سخنرانی در یک مجتمع فرهنگی مورد حمله هادی مطر قرار گرفت، از ناحیه گردن مورد اصابت چاقو واقع و به بیمارستان منتقل شد.

آخرین خبرها حاکی از آن است که سلمان رشدی ، احتمالاً بر اثر جراحات وارده از ضربه چاقو در روز جمعه، یک چشمش را از دست خواهد داد. همچنین اعلام شده است که اعصاب بازوی او قطع شده و به کبدش آسیب رسیده است و سلمان رشدی با کمک دستگاه تنفس مصنوعی نفس می‌کشد.

سلمان رشدی یک بریتانیایی-آمریکایی متولد هند است که در اواخر دهه ۸۰ میلادی با نوشتن کتاب «آیات شیطانی» مورد خشم مسلمانان قرار گرفت و روح‌الله خمینی با صدور فتوایی قتل او را واجب دانست. چند سال بعد از صدور فتوای آیت الله خمینی دو تن از ناشران کتاب «آیات شیطانی» در اروپا مورد حمله مسلمانان قرار گرفتند که یک نفر از آنها در این حمله کشته شد.

جمهوری اسلامی بعد از مرگ روح‌الله خمینی هم از موضع بنیانگذار خود کوتاه نیامد و خون سلمان رشدی را مباح دانست و حتی برای قتل او سه میلیون دلار جایزه تعیین کرد، اما در اوایل دهه ۹۰ میلادی اعلام کرد برای اجرای این فتوا و قتل رشدی اقدامی نخواهد کرد.

با این حال بنیادی موسوم به «بنیاد ۱۵ خرداد» وابسته به «ستاد اجرایی فرمان امام» که خود را بعد از کمیته امداد و بنیاد شهید ، سومین نهاد خدماتی ایران معرفی می‌کند در وبسایتش متذکر شده که یکی از اقدامات برجسته‌ این بنیاد، تعیین جایزه برای قتل سلمان رشدی، نویسنده‌ کتاب «آیات شیطانی» بوده که ضمن انعکاس گسترده‌ در جهان باعث شده این نویسنده دور از انظار عموم زندگی کند.

خبرنگار آسوشیتدپرس با دفتر بنیاد ۱۵خرداد در تهران که میلیون‌ها #دلار جایزه برای قتل #رشدی اختصاص داده تماس گرفته اما دفتر این سازمان وابسته به «ستاد اجرایی فرمان امام» هنگام تماس تعطیل بوده است. pic.twitter.com/7LJOoNCsE8

— VOA Farsi صدای آمریکا (@VOAfarsi) August 12, 2022

همزمان با حمله هادی مطر به سلمان رشدی ، برخی مقامات و طرفداران جمهوری اسلامی تلاش کردند این حمله را دسیسه غرب و در ارتباطات با توافق هسته‌ای جمهوری اسلامی با آمریکا و احیای برجام بدانند.

محمد مرندی مشاور تیم مذاکره‌کننده جمهوری اسلامی در توییتر و به زبان انگلیسی نوشت :‌ «من برای نویسنده‌ای که نفرت و تحقیر بی‌پایان نسبت به مسلمانان و اسلام را به همراه داشته است، اشک نمی‌ریزم. او یک بازیچه امپراتوری است که به عنوان یک رمان‌نویس پسا استعماری ظاهر شده‌ است. اما، آیا عجیب نیست که با نزدیک شدن به توافق هسته‌ای احتمالی، آمریکا ادعاهایی در مورد تلاش برای کشتن جان بولتون مطرح کرده و اکنون این اتفاق می‌افتد؟»

I won't be shedding tears for a writer who spouts endless hatred & contempt for Muslims & Islam. A pawn of empire who poses as a Postcolonial novelist.

But, isn't it odd that as we near a potential nuclear deal, the US makes claims about a hit on Bolton… and then this happens? pic.twitter.com/zFu9qhd3Qq

— Seyed Mohammad Marandi (@s_m_marandi) August 12, 2022

رادیوفردا: پلیس فدرال آمریکا، اف‌بی‌آی،با انتشار بیانیه‌ای در وبسایت خود، اعلام کرد که جمهوری اسلامی ایران از راه‌های گوناگون از جمله حملات سایبری و اقدامات اطلاعاتی و تروریسم، شهروندان آمریکا و امنیت و زیرساخت‌های حیاتی این کشور را تهدید می‌کند.

اف‌بی‌آی افزوده است که جمهوری اسلامی سیاست سرکوب را از طریق آزار و اذیت و هدف قرار دادن ناراضیان ایرانی در سراسر جهان، از جمله ایرانی‌های مقیم ایالات متحده، گسترش داده است.

در بیانیه ا‌ف‌بی‌آی آمده است که این سازمان با همکاری شرکای اطلاعاتی خود، با مجموعه‌ای از اقدامات و برنامه‌های جمهوری اسلامی، از جمله برنامه‌ریزی برای حملات تروریستی و آدم‌ربایی، عملیات جاسوسی، حملات سایبری، دور زدن تحریم‌ها و خرید غیرقانونی تجهیزات حساس برای برنامه‌های موشکی و هسته‌ای آن مقابله کرده است.

اف‌بی‌آی افزوده است که خطر رژیم ایران و شرکای تروریستی‌اش، مانند حزب الله لبنان، می‌تواند به سراسر جهان برسد و این نهاد متعهد به شناسایی و مقابله با همه عملیات اطلاعاتی و نظامی جمهوری اسلامی است.

یک هفته قبل از این بیانیه، شورای امنیت ملی آمریکا بر محافظت از شهروندان منتقد در برابر تهدیدهای جمهوری اسلامی ایران تاکید کرد، امری که پیامد گزارش‌ها درباره بازداشت فردی با اسلحه مقابل خانه مسیح علی‌نژاد، فعال سیاسی مخالف حکومت ایران، بود.

روزنامه نیویورک پست روز ۹ مرداد، به نقل از منابع آگاه و مستندات مربوط به یک شکایت فدرال خبر داده بود که فردی ۲۳ ساله به نام «خالد مهدی‌اف»، مسلح به کلاشنیکف، در محوطه بیرونی خانه خانم علی‌نژاد دستگیر شده است.

به دنبال این رخداد ، جیک سالیوان، مشاور جو بایدن در امور امنیت ملی آمریکا،در تماسی با خانم علی‌نژاد گفت: «دولت آمریکا به محافظت از شهروندان این کشور در برابر تهدیدهای جمهوری اسلامی ایران ادامه خواهد داد.»

صدای آمریکا: ناهید شیرپیشه، سعید دامور و جعفر پناهی
در ادامه فشار بر خانواده‌های دادخواه و کنشگران مدنی ناهید شیرپیشه و مهرداد بختیاری، مادر و عموی پویا بختیاری، و سعید دامور، برادر وحید دامور، دو تن از جان‌باختگان سرکوب اعتراضات آبان ۹۸، و همچنین جعفر پناهی، سینماگر نامدار ایرانی و دارنده جوایز معتبر جهانی، صبح دوشنبه ۲۰ تیر بازداشت شدند.

همچنین سعید افکاری، برادر دادخواه کشتی‌گیر اعدام‌شده نوید افکاری، با اعلام این که عده زیادی مأمور را «روی سر خانواده‌های آبان ریخته‌اند» و می‌خواهند آنها را ببرند، در توییتی نوشت، «مادر پژمان (قلی‌پور) و ابراهیم (کتابدار) و نوید بهبودی و محمد طاهری و مهرداد معین‌فر در خانه مادر نوید (بهبودی) هستند» و برادر کوچک نوید بهبودی را «زده‌اند و نمی‌دانیم دارند چه بلایی سرشان می‌آورند.»

۶۰ تا مامور ریختن رو سر خانواده‌های آبان و میخوان ببرنشون.
مادر پژمان و ابراهیم و نوید بهبودی و محمد طاهری و مهرداد معینفر خونه مادر نوید هستن. داداش کوچیک نوید بهبودی رو زدن و نمیدونیم دارن چه بلایی سرشون میارن. آدرسشون شهر قدس، بلوار آزادی، سجاد، خرداد چهارم، پودینه هست.

— سعید افکاری (@afkari_saeed) July 11, 2022

حساب توییتری «۱۵۰۰ تصویر» نیز اعلام کرد که «مادر پژمان قلیپور، نوید بهبودی، ابراهیم کتابدار، مهرداد معین‌فر، محمد طاهری» را نگه داشته‌اند، اما «چند تا از مادرهای دیگر» را که در خانه مادر نوید بوده‌اند، «به شدت همه مادرها را کتک زده‌اند و گوشی چند نفرشان را گرفته‌اند و گفته‌اند بروید.»

مادر پژمان قلیپور، نوید بهبودی، ابراهیم کتابدار، مهرداد معینفر، محمد طاهری، و چندتا از مادرهای دیگه خونه‌ی مادر نوید بودن امروز، که ریختن تو خونه و به شدت همه مادرا رو کتک زدن و گوشی چند نفرشون رو گرفتن و گفتن برید ولی این ۵ نفر رو نگه داشتن هنوز.

— +۱۵۰۰تصویر (@1500tasvir) July 11, 2022

علت موج تازه بازداشت خانواده‌های جان‌باختگان آبان ۹۸ و اتهامات احتمالی آنها هنوز روشن نیست.

چنان چه منا بختیاری، خواهر پویا بختیاری، در ویدیویی که مسیح علینژاد منتشر کرده است، در شرح بازداشت مادرش ناهید شیرپیشه می‌گوید: «این وضعیت خانه ما است. مادرم را بردند. یعنی واقعا این انصاف است که اول برادرم را کشتند، بعد پدرم را زندانی کردند، حالا باید بیایم ببینم ریخته‌اند خانه یک زن تنها؟»

منا بختیاری: «این وضعیت خانه ماست. مادرم را بردند . یعنی واقعا این انصافه که اول برادرم را کشتند، بعد پدرم را زندانی کردند حالا باید بیام ببینم ریختند خونه یک زن تنها» #ناهید_شیرپیشه، مادر #پویا_بختیاری توسط ماموران امنیتی بازداشت شد. ناهید گفت اگر مرا گرفتند سکوت نکنید pic.twitter.com/Ef1CVDU85g

— Masih Alinejad (@AlinejadMasih) July 11, 2022

آصف بختیاری، عموی پویا بختیاری، نیز با انتشار پیام ویدیویی برادرش، مهرداد بختیاری، از بازداشت او خبر داد.

دقایقی بعد از این ویدئو برادرم #مهردادبختیاری توسط مزدوران رژیم بازداشت شد pic.twitter.com/z2DMvdPw04

— Asefbakhtyari (@BakhtiariAsef) July 11, 2022

مهرداد بختیاری در این ویدئو با نشان دادن در شکسته خانه ناهید شیرپیشه، می‌گوید: «بدانید که ما خانواده بختیاری ایستاده‌ایم تا آزادی ایران. پویا جانش را کف خیابان از دست داد برای ملت ایران و ما پرچم‌دار این دادخواهی ایستاده‌ایم تا انتقام پویا و پویاها را از رژیم تبهکار نگیریم، کوتاه نمی‌آییم.»

⚡️ #ناهید_شیرپیشه،‌ مادر #پویا_بختیاری و #سعید_دامور، برادر #وحید_دامور، از کشته شدگان اعتراضات #آبان۹۸ دستگیر شدند. مسیح علی‌نژاد، روزنامه‌‌نگار و فعال حقوق بشر روز ۲۰ تیر در توئیتر این خبر را اعلام کرد. pic.twitter.com/Y3p1xQSMhz

— VOA Farsi صدای آمریکا (@VOAfarsi) July 11, 2022

همسر سعید دامور نیز می‌گوید، «حدودا ساعت ۱۰:۳۰» صبح مأموران اطلاعات به همراه سعید دامور در حالی که دستبند به دست داشت و «انگار که قاتل گرفته‌اند» به خانه آنها ریختند و وسایل‌شان را به هم ریختند.

قاتل وحید دامور یکی از کشته شدگان آبان آزاد است اما امروز برادرش سعید را بازداشت کردند.

همسر سعید: ماموران به دستهای سعید دستبند زدند انگار که قاتل گرفتند تمام خانه ما را به هم ربختند اینم از وضع زندگی که برای ما درست کردند. خدا لعنت‌شون کنه.
خانواده‌های دادخواه صدای مردم بودند pic.twitter.com/Qx40UoOpDU

— Masih Alinejad (@AlinejadMasih) July 11, 2022

از سویی، بنا بر گزارش‌های شهروندی، جعفر پناهی سینماگر شناخته‌ شده که امروز برای پی‌گیری بازداشت محمد رسول‌اف و مصطفی آل‌احمد به دادسرای اوین رفته بود، هنگام خروج از دادسرا بازداشت شد.

جعفر پناهی که امروز برای پیگیری بازداشت محمد رسول‌اف و مصطفی آل‌احمد به دادسرای اوین رفته بود، بازداشت شد. pic.twitter.com/oA4LgdGUNO

— Soudabeh.qaisari (@SoudabehQaisari) July 11, 2022

او یکی از امضاکنندگان صدها سینماگر و فعال فرهنگی ایرانی است که روز یک‌شنبه بازداشت رسول‌اف و آل‌احمد را محکوم کردند و خواستار آزادی فوری آنها شدند.

ارونیوز: مصطفی تاجزاده از فعالان سیاسی ایران و عضو شورای مرکزی جبهه مشارکت عصر جمعه بازداشت شد.

رسانه‌‌های ایران اتهام وی را «اجتماع و تبانی جهت اقدام علیه امنیت کشور» و «تشویش اذهان عمومی» اعلام کرده‌اند.

آقای تاجزاده تا کنون بارها به اتهامات مختلف بازداشت شده است. وی تنها یک روز پس از انتخابات جنجالی ریاست جمهوری سال ۱۳۸۸ بازداشت شد. او از جمله چهره‌های سرشناس اصلاح‌طلب بود که تصویرش با لباس زندان در جلسه دادگاه انقلاب در تیرماه ۸۸ به نمایش درآمد. مصطفی تاجزاده در سال ۱۳۹۵ پس از پایان دوره محکومیت هفت ساله‌اش از زندان آزاد شد.

از جمله مهمترین مسئولیت‌های اجرای آقای تاجزاده می‌توان به معاونت سیاسی و سرپرستی وزارت کشور در دوران ریاست جمهوری محمد خاتمی، پنجمین رئیس‌جمهوری ایران اشاره کرد.

مصطفی تاجزاده از جمله نامزدهای ردصلاحیت‌شده انتخابات ریاست‌جمهوری سال گذشته ایران بود.

رادیوفردا: سه گروه حقوق بشری روز پنجشنبه ۱۹ خرداد از شرکت «متا»، مالک شبکه‌های اجتماعی اینستاگرام و فیس‌بوک، خواستند که در سیاست‌های مربوط به محتوای فارسی‌زبان برای ایران بازنگری کند.

گروه مدافع آزادی بیان «آرتیکل ۱۹» مستقر در بریتانیا همراه با گروه مدافع حقوق دیجیتال «اکسس ناو» و «مرکز حقوق بشر ایران» مستقر در نیویورک، در دیدار با یک مقام ارشد شرکت متا، از محدودیت‌های اعمال شده در اینستاگرام و فیس‌بوک برای اطلاع‌رسانی ایرانی‌ها در جریان اعتراض‌های اخیر شکایت کردند.

در هفته‌های اخیر گزارش‌های زیادی از ایجاد محدودیت توسط اینستاگرام بر پست‌های مربوط به اعتراضات ایران منتشر شده بود. از جمله این محدودیت‌ها می‌توان به حذف برخی پیام‌ها و ویدئوهای مربوط به تظاهرات اعتراضی اشاره کرد.

در حال حاضر، شبکه‌های اجتماعی تلگرام، یوتیوب، فیس‌بوک و توئیتر در ایران مسدود هستند و تنها اینستاگرام برای عموم ایرانی‌ها در دسترس است.

سه گروه مدافع حقوق بشر در دیدار با رئیس سیاستگذاری محتوای شرکت متا اعلام کردند که این شرکت باید خط‌مشی‌های مربوط به محتوای بالقوه حساس و نظارت انسانی و اتوماتیک را تغییر دهد.

آن‌ها افزودند که از «اعتماد و شفافیت» اینستاگرام نزد کاربران فارسی‌زبان کاسته شده است و متا باید اطمینان حاصل کند که «روش‌های تعدیل محتوای آن از حقوق بشر و آزادی بیان حمایت و محافظت می‌کند».

ایران طی هفته‌های گذشته ایران شاهد اعتراضات گسترده‌ای به افزایش قیمت‌ها و سوء مدیریت‌ها تحت حکومت آیت‌الله علی خامنه‌ای بوده است.

فعالان حقوق بشری از متا شکایت دارند که برخی از پست‌های اینستاگرامی آن‌ها با محتوای پوشش مستند اعتراضات مردمی را حذف کرده است که این باعث شده تا کاربران از دستیابی به منابع کلیدی برای اطلاع یافتن از حوادث ایران محروم شوند.

خبرگزاری فرانسه می‌نویسد در غیاب پوشش اخبار حقوق بشری در رسانه‌های داخل ایران، فعالان حقوق بشری انتظار دارند که شبکه‌های اجتماعی بستری برای اطلاع‌رسانی باشد.

اینستاگرام پیشتر نیز هشتگ «من شمعی روشن خواهم کرد» را که به یادبود قربانیان ساقط شدن هواپیمای اوکراینی توسط سپاه پاسداران راه‌اندازی شده بود به‌صورت موقت مسدود کرده بود.

این سه گروه مدافع حقوق بشر و آزادی بیان به شرکت متا گفته‌اند که برخی پست‌های اینستاگرامی حاوی شعار اعتراضی «مرگ بر خامنه‌ای» و شعار علیه دیگر رهبران جمهوری اسلامی حذف شده است.

شرکت متا در ژوئیه پارسال برخی استثناها در رابطه با انتشار شعارهایی از این دست را قائل شد و اخیرا نیز انتشار چنین شعارهایی در رابطه با تهاجم روسیه به اوکراین را نیز مجاز دانسته است.

این گروه‌های مدافع حقوق بشری با فراخوان برای هماهنگی در شرکت متا، ابراز نگرانی کردند که «فقدان این تفاوت ظریف… باعث حذف مشکل‌ساز پست‌ها یا پست‌های اعتراضی با ارزش خبری می‌شود که می‌تواند به طور مستقیم یا غیرمستقیم به تایید نقض حقوق بشر کمک کند».

گروه‌های یاد شده خواستار «شفافیت بیشتر» در فرآیندهای خودکار شدند، جایی که بانک‌های رسانه‌ای برای حذف خودکار محتوا بر اساس عبارات، تصاویر یا صداهای خاص عمل می‌کنند.

آن‌ها می‌گویند در پی ادعاهای مطرح شده در یک گزارش «بی‌بی‌سی فارسی» مبنی بر این‌که مقامات ایرانی تلاش کرده‌اند تا به عوامل فارسی‌زبان در یک شرکت پیمانکاری نظارت بر محتوا، مستقر در آلمان، رشوه بدهند، نگرانی‌هایی نیز «در مورد فرایندهای نظارت انسانی» مطرح شده است.

متا در آن زمان هرگونه ارتباط با حکومت ایران را رد کرد و گفت که ناظران مجموعه‌ای تصادفی از محتوا را بررسی می‌کنند تا ببیند آیا قوانین نقض شده است یا نه.
با استفاده از گزارش خبرگزاری فرانسه و سایت رادیو فردا/د.خ-ک.ر

دویچه‌وله: در روز جهانی آزادی مطبوعات (سوم ماه مه) سازمان گزارشگران بدون مرز رده‌بندی آزادی رسانه‌ها در دنیا را منتشر کرد. جایگاه آلمان سه پله سقوط کرده و ایران از میان ۱۸۰ کشور دنیا در جایگاه ۱۷۸ قرار دارد.

بحران‌ها و جنگ‌های جدید و تشدید درگیری‌ها آزادی رسانه‌ها در سراسر جهان را به خطر انداخته است. سازمان گزارشگران بدون مرز در روز جهانی آزادی مطبوعات رده‌بندی آزادی رسانه‌ها در سراسر جهان را منتشر کرد.

این جدول که نتیجه بررسی وضعیت آزادی مطبوعات در ۱۸۰ کشور جهان است، نشان می‌دهد که چگونه درگیری‌های خشونت‌بار و نیز سرکوب دولتی جلوی کار روزنامه‌نگاران را می‌گیرد.

همانند سال‌های گذشته، کشورهای اسکاندیناوی در رأس جدول آزادی رسانه‌ها قرار دارند. نروژ برای ششمین سال متوالی در رده اول این جدول نشسته و پس از آن به ترتیب دانمارک و سوئد قرار دارند. استونی نیز در جایگاه چهارم قرار گرفته است.

در این چهار کشور بر خلاف سایر کشورها، سیاستمداران مدام اصحاب رسانه را مورد حمله قرار نداده‌اند و این امر باعث شده تا کار گزارش‌دهی آسان‌تر شود.

اریتره، کره شمالی و ایران در قعر جدول

بدترین کشورها از نظر آزادی مطبوعات مانند سال‌های گذشته اریتره و کره شمالی (رده ۱۸۰ و ۱۷۹) هستند. در این دو کشور دولت کنترل کامل تمامی منابع اطلاعاتی را در دست دارد.

به کانال دویچه وله فارسی در تلگرام بپیوندید

جایگاه سوم از آخر جدول به ایران اختصاص دارد؛ رده ۱۷۸ از میان ۱۸۰ کشور. سال گذشته ایران در رده ششم از آخر جدول قرار داشت.

پس از ایران ترکمنستان در رده ۱۷۷ و میانمار در پله ۱۷۶ قرار دارند.

چین در میان ۱۸۰ کشور در جایگاه ۱۷۵ قرار گرفته است. این بیش از هرچیز به دلیل سانسور اینترنت و نیز کنترل دولتی و پروپاگاندا در داخل و خارج این کشور است.

سقوط آلمان به رده ۱۶

جایگاه آلمان در رده‌بندی آزادی مطبوعات امسال با سه پله سقوط به جایگاه ۱۶ رسیده است. گزارشگران بدون مرز دلیل این امر را بیش از هرچیز خشونت علیه روزنامه‌نگاران در تظاهرات و تجمعات و نیز کاهش تنوع و گوناگونی رسانه‌ها در این کشور دانسته است.

به کانال اینستاگرام دویچه وله فارسی بپیوندید

این سازمان همچنین گسترش اختیارات نهادهای امنیتی در آلمان را نیز مورد انتقاد قرار داده است.

میشائیل ردیسکه، مدیربخش آلمان سازمان گزارشگران بدون مرز می‌گوید قتل، ربایش، دستگیری و حملات فیزیکی همانند گذشته همچنان روزنامه‌نگاران را تهدید می‌کند. او تاکید می‌کند: «دولت‌ها، گروه‌های ذینفع و افراد حقیقی با خشونت جلوی گزارش‌دهی مستقل اصحاب رسانه‌ را می‌گیرند.»

گزارشگران بدون مرز می‌گوید با توجه به تغییر در متدولوژی این نهاد برای رده‌بندی آزادی مطبوعات، جدول جدید تنها تا حدی قابل مقایسه با قبلی است. در این ارزیابی نمایندگان رسانه‌ای، کشورها به ۱۲۳ پرسش پاسخ داده‌اند. معیارهای جدید در این ارزشیابی نیز در زمینه‌های سیاسی، حقوقی، اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی و امنیتی بودند.

جنگ اوکراین

از آغاز جنگ روسیه در اوکراین عملا آزادی رسانه در روسیه وجود ندارد. این کشور در رده ۱۵۵ جدول آزادی مطبوعات قرار گرفته است.

اوکراین نیز با سقوط نسبت به سال گذشته در پله ۱۰۶ جدول نشسته است. در ۲۰ مارس (حدود یک ماه پس از حمله روسیه) ولودیمیر زلنسکی رییس جمهور اوکراین طی فرمانی، ایستگاه‌های تلویزیونی این کشور را یکی کرد تا سیاست اطلاع رسانی یکسانی را دنبال کنند.

اروپا؛ آزادترین قاره

مانند سال‌های گذشته، اروپا آزادترین مکان در سراسر دنیا برای روزنامه‌نگاران است. با این حال دو روزنامه‌نگار سال گذشته در این قاره به قتل رسیدند. در یونان که رده ۱۰۸ جدول و پایین‌ترین رده در میان کشورهای اروپایی است، گئورگ کارایواز و در هلند (رده ۲۸ جدول) پتر دِوریس به قتل رسیدند.

بی‌بی‌سی: روح‌الله مومن نسب، رییس گروه “جبهه انقلاب اسلامی در فضای مجازی” در مصاحبه‌ای که پیشتر با مجله اینترنتی گرانش داشته به موضوع استفاده ‘گروه‌های آتش به اختیار’ از حساب‌های جعلی (فیک) در توییتر خبر داده است.

آقای مومن نسب گفته، با نام افراد تاثیرگذار در توییتر – که همه “ضد انقلاب بودند” – اکانت مشابه ولی فیک درست می‌کردیم و با آنها شروع به فعالیت می‌کردیم. او در این مصاحبه این کار را ‘عملیات روانی نامید که آتش به اختیار انجام داده‌اند’.

روح‌الله مومن نسب در بخشی از گفتگو انگیزه‌اش برای ساختن حساب‌های جعلی را بسته شدن حساب خودش در توییتر توصیف کرد. به گفته او حساب توییترش وقتی در جریان اعتراضات سال ۱۳۸۸ توییت کرده بود: “کسی کشور خودش را آتش نمی‌زند، اگر اعتراض دارید، مسالمت‌آمیز”، بسته شد. بعد از آن که او می‌فهمد حسابش به دلیل اعتراض کاربران دیگر بسته شده تصمیم می‌گیرد برای “مدیریت فضا از درون” اقدام کند و ۲۵۶ حساب درست کرد.

این فرد نامش روح الله مومن نسب است.
از مشاوران طرح صیانت

او می‌گوید: گروهی به نام اشخاص معروف اکانت جعلی می‌ساختند؛ و دروغ پراکنی می‌کردند.

اینها #آتش_به_اختیار عمل می‌کنند و از تصمیم‌گیران #طرح_صیانت!

مغز متفکر این قبیل طرح‌ها این افراد و با این ضریب هوشی هستند.#فاکتوریون pic.twitter.com/jsGTYT7Dnq

— yashar soltani (@yasharsoltani) March 27, 2022

چطور اکانت جعلی ساخته شد؟
آقای مومن نسب گفته است: “ما نرم‌افزارهایی ساختیم که از ای‌پی‌آی توییتر استفاده می‌کرد و در توییتر پست می‌گذاشت. ما هی می‌ساختیم، هی اونها می‌بستن.”

“ما می‌آمدیم به اسم افراد اثرگذاری که توی توییتر بودن و همه‌شان هم ضد انقلاب بودند و فعالیت می‌کردند، اکانت درست می‌کردیم.”

او این کار را با اسم و عکس همان افراد و با اضافه کردن یک حرف به شناسه کاربری فرد انجام می‌داده است: “بعد شروع می‌کردیم به فعالیت کردن. یک عملیات روانی بود که آتش به اختیار داشت انجام می‌شد”

او در مورد نحوه عملکرد این توییت‌های جعلی نیز گفته که،” ما این توییت ها را خودمان بازنشر می‌کردیم تا حدی که دوستان این افراد هم فکرمی‌کردند واقعی است و آنها هم باز ریتوییت می‌کردند.”
او هدف از این کار را “تاثیر گذاری بر ریل تایم گوگل” معرفی کرد.

روح‌الله مومن نسب گفت، “هدف ریل تایم گوگل تاثیر گذاری بر اتفاقات انتخابت ۸۸ بود و ما با این کار توانستیم روی آن تاثیر بگذاریم”. به ادعای او “وقتی گوگل دید نمی‌تواند مدیریت کند و ما داریم ان را مدیریت کنیم، ریل تایم را کلا تعطیل کرد.”

آقای مومن نسب گفت بعد از آنکه توییتر امکانات هوشمندی برای تشخیص حساب‌های جعلی تعبیه کرد، و “مبارزه در توییتر با روش سنتی دیگر جواب نمی‌داد”، او و هم‌فکرانش وارد “بحث تحریم” شدند.

ریل تایم گوگل امکانی بود برای مشاهده ترافیک یک سایت یا اپلیکیشن. از این امکان معمولا برای بررسی واکنش مخاطبان سایت‌ها یا اپلیکیشن‌ها استفاده می‌شد. ویژگی مهم آن زنده بودن گزارش ترافیک بود و امکان بررسی واکنش‌های آنی مخاطبان را فراهم می‌کرد.

در سال ۱۴۰۰ مساله بودجه به برخی ارگان‌ها خبر ساز شده بود. مثلا، خبرگزاری رسمی دولت ایران گزارش داده بود که کمیسیون تلفیق مجلس “بدون اطلاع” دولت و نمایندگان، بودجه سال ۱۴۰۰ را تغییر داده و به بعضی از نهادها و دستگاه‌های “خاص” بودجه بیشتری داده است.

در این بین نام‌هایی از بسیج و بخش‌های سایبری هم دیده می‌شد؛ سازمان بسیج (۲۰۴۶ میلیارد تومان)، فعالان مجازی صدا و سیما (۱۵۰۰ میلیارد تومان)، بخش سایبری سازمان تبلیغات اسلامی (۲۰۰ میلیارد تومان) و دانشگاه امام حسین (۳۶۱ میلیارد تومان).

در سال‌های گذشته بارها هشدارهایی در مورد ‘اکانت‌های ناامن’ در شبکه های اجتماعی بین کاربران چرخیده است. مثلا بارها در مورد حساب‌هایی که با هویت و عکس‌های جعلی زنان جوان توییت می‌کردند بحث هایی پیش آمد و در مواردی برخی کاربران گفتند بعد از بررسی متوجه شده‌اند پشت آن حساب‌ها گروه‌های سایبری قرار داشتند.

از موارد دیگر برخی از کاربران هستند که با رویکرد سیاسی خاصی توییت می‌کنند. بارها نام کاربرانی بین دیگران پررنگ شده است که دلیلی بر دستگیری یا ضربه زدن به فردی شدند. برخی از این حساب‌ها هم باعث پدید آمدن موج در توییتر علیه دیگران می‌شوند.

مهر ۱۴۰۰، آیت‌الله خامنه‌ای رهبر ایران در یک سخنرانی ویدیویی جوانان را به “جهاد” در فضای مجازی فراخواند.

او در مراسم عزاداری امام سوم شیعیان در دانشگاه تهران خطاب به دانشجویان گفته بود: “شما امروز در فضای مجازی می‌توانید افکار درست و صحیح را منتشر کنید و به مسائل پاسخ دهید و می‌توانید به معنای واقعی کلمه جهاد کنید”.

رهبر حکومت ایران از جوانان خواسته بود “هجمه‌های تبلیغاتی” را که به گفته او “دشمنان علیه ملت ایران” به کار می‌گیرند “خنثی کنند”.

بسیاری از این فعالیت‌های غیرواقعی به هدف فشار روانی بر کاربران واقعی و تحت تاثیر قرار دادن فعالیت آنها در شبکه‌های اجتماعی بوده است. بدنام کردن، فحاشی و تهمت‌های غیرواقعی از جمله روش‌های تخریبی علیه کاربران است که گاهی مخالفین سیاسی آن افراد هم آنها را باور کرده و با صاحب توییت جعلی همراه می‌شوند.

View this post on Instagram

A post shared by BBC NEWS فارسی (@bbcpersian)

از نجف آباد تا وزارت ارشاد و کمیته تعیین مصادیق: روح‌الله مومن نسب کیست؟
نام روح الله مومن نسب از حدود هشت سال پیش و با روی کار آمدن دولت حسن روحانی به عنوان “کارشناس فضای مجازی ” مطرح شد و تلویزیون و دیگر رسانه‌های اصول گرا مصاحبه‌های متعددی را با او منتشر کردند.

آقای مومن نسب گفته که شیرازی است اما در دانشگاه نجف آباد مشغول به فعالیت بوده و از زمان دولت محمد خاتمی وبلاگ نویسی را شروع کرده اما فعالیت اصلی اش از سال ۱۳۸۱ بوده است.

او همچنین گفته که پیش از سال ۸۸ به مقامات دولت محمود احمدی نژاد پیام‌هایی را درباره فضای مجازی ارسال می‌کرده و پس از اعتراضات این سال مقامات دولت “او را دعوت کرده‌اند که از نجف آباد به تهران بیاید و با آنان همکاری کند. ”

او گفته که پس از سال ۸۸ فعالیت خود در تهران را با واحد رسانه‌های دیجیتال وزارت ارشاد شروع کرده که عیسی زارع پور، وزیر فعلی ارتباطات و فناوری اطلاعات دولت ابراهیم رئیسی مسئول آن بوده است. آقای مومن نسب همچنین گفته که با کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه که فیلترینگ در ایران تصمیم گیری می‌کند همکاری داشته است.

آقای مومن نسب پس از دولت حسن روحانی اظهارات خبرساز متعددی را درباره فضای مجازی بیان کرده که مشهورترین آن موضوع “حاملگی با دو گیگ اینترنت ” بود که در تلویزیون ایران پخش شد. او گفته بود که “یک کارگر یک سیم کارت بدون اینترنت برای دختر ۱۲ ساله خود خریده و بعد اتفاقی دو گیگ اینترنت رایگان روی آن فعال شده و باعث ورود این دختر به تلگرام و سپس ارتباط با یک پسر و بارداری ناخواسته شده است. ”

پس از آن مشخص شد که او پیش از آن نیز همین روایت را درباره “دختری ۱۲ ساله تعریف کرده بود که از طریق وایبر حامله شده است. ”

او همچنین گفته بود که عوامل حمله به رژه نیروهای مسلح در اهواز از تلگرام برای ارتباط استفاده کرده بودند و خانواده قربانیان قصد شکایت از محمدجواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، را دارند.

پس از حذف تصاویر قاسم سلیمانی و طرح های مرتبط با سپاه پاسداران در اینترنت نیز روح‌الله مومن نسب پیشنهاد کرده بود که ایرانی‌ها در اقدامی هماهنگ عکس پروفایل خود را به لوگوی سپاه پاسداران تغییر بدهند و بعد این شبکه اجتماعی را ترک کنند. روح الله مومن نسب با عنوان ” رئیس مرکز آموزش سواد فضای مجازی کشور” و دبیر کل “جبهه انقلاب اسلامی در فضای مجازی” معرفی می‌شود.

جبهه انقلاب اسلامی در فضای مجازی
آرم جبهه انقلاب اسلامی در فضای مجازی
“جبهه انقلاب اسلامی در فضای مجازی” چه گروهی است؟
به گفته آقای مومن نسب همه سیزده بند بیانیه افتتاحیه “جبهه انقلاب اسلامی در فضای مجازی” از صحبت‌های “امام، آقا، آیات قرآن و روایات” الهام گرفته است و این جبهه به گفته او حول محور نظرات آیت‌الله خامنه‌ای و “برای گفتمان‌سازی اجرای دستورات حضرت آقا” تشکیل شده است.

تلاش برای “کاهش مراجعه کاربران ایرانی به اینترنت جهانی از طریق اجرای شبکه ملی اطلاعات، مسلط کردن کشور بر دروازه‌های ورودی و خروجی فضای‌مجازی و دستیابی به بالاترین سطح از امنیت و سلامت در فضای‌مجازی ” از جمله هدف‌های “جبهه انقلاب اسلامی در فضای مجازی” اعلام شده است.

رادیوفردا: علی‌ یزدی‌خواه، نماینده تهران در مجلس، گفته است چین «در راه‌اندازی شبکه ملی اطلاعات به ابتکار منحصر به فرد و خاصی دست یافته» و ایران باید از تجربه این کشور برای «راه‌اندازی شبکه ملی اطلاعات»، که هدف آن اعمال محدودیت‌های شدید اینترنتی است، استفاده کند.

او در گفت‌وگو با خبرگزاری ایلنا از روسیه نیز به‌عنوان دیگر کشور موفق در این حوزه نام برده و گفته است که باید از تجربه این کشور نیز بهره‌گیری شود.

حکومت ایران سال‌هاست که به دلایل امنیتی و برای کنترل اعتراض‌ها و سرکوب‌ها یا سانسور وقایع سرکوب‌ها، درصدد جدا کردن اینترنت داخلی (اینترانت) از اینترنت جهانی تحت عنوان راه‌اندازی «شبکه ملی» است. این طرح که از آن به عنوان «کلید قطع ارتباط با اینترنت جهانی» نام می‌برند، قرار است تا پایان سال ۱۴۰۲ نهایی شود.

فروردین امسال، محمود نبویان، نایب رئیس کمیسیون اصل ۹۰ مجلس ایران، با اشاره به جزئیات سند همکاری ۲۵ ساله ایران و چین، گفته بود پس از امضای این سند «بسیار حائز اهمیت است که با همکاری با چینی‌ها بتوانیم بر فضای مجازی خود حاکمیت داشته باشیم».

امضای سند همکاری ۲۵ ساله ایران و چین در فروردین سال ۱۴۰۰ که با دستور رهبر جمهوری اسلامی پیگیری و اجرایی شد، با انتقادهای گسترده‌ای در داخل و خارج از ایران مواجه شد و در شبکه‌های اجتماعی از آن به عنوان سند «فروش ایران به چین» نام برده می‌شود.

مقام‌های حکومت ایران روز ۲۴ دی‌ماه امسال اعلام کردند که مراحل عملیاتی کردن این سند شروع شده است.

عملیاتی شدن این سند در حالی اعلام می‌شود که در طول ماه‌های گذشته مسئولان جمهوری اسلامی رویکرد شفافی در مورد «سند همکاری‌های ۲۵ ساله ایران و چین» نداشته، از انتشار جزئیات آن خودداری کرده به انتقادها و نگرانی‌ها در این مورد پاسخ واضحی نداده‌اند.

گسترش همکاری‌های امنیتی بین ایران و چین از جمله راه‌اندازی شبکه ملی اینترنت از جمله انتقادات و نگرانی‌هایی بوده است که در طول یک سال گذشته بارها مطرح شده است.

آن‌ طور که مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در اردیبهشت امسال برآورد کرده بود، تا سال گذشته حدود ۱۹ هزار میلیارد تومان صرف ایجاد «اینترنت ملی» شده است.

علاوه بر این، وزارت ارتباطات در بودجه سال آینده مجاز است که از روش‌های مختلف از جمله فروش اموال این وزارتخانه، ۱۰ هزار میلیارد تومان برای شبکه ملی اطلاعات اختصاص دهد.

برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری دولت ایران برای محدودیت بیشتر اینترنت در حالی صورت می‌گیرد که «خانه آزادی» (فریدم هاوس) در گزارش تازه خود مربوط به سال ۲۰۲۱، شاخص آزادی اینترنت کشورهای جهان را اعلام کرد و در این جدول ایران یکی از بدترین کشورها با کمترین آزادی اینترنت -حتی پایین‌تر از کشورهایی همچون بلاروس، ازبکستان و پاکستان- رده‌بندی شده است.

رادیوفردا:نزدیک به ۳۳ سال پس از صدور فتوای غیرانسانی و فاجعه‌آمیز روح‌الله خمینی، رهبر پیشین جمهوری اسلامی ایران، برای کشتن سلمان رشدی، نویسنده رمان «آیات شیطانی»، هنوز پیامدهای این حکم فروکش نکرده و ناشران، مترجمان و حتی دیگر نویسندگان نیز از خطرات بالقوه آن بیمناکند.

خمینی در فتوای خود فقط سلمان رشدی را به مرگ محکوم نکرده بود، بلکه خواستار قتل همه «ناشرین مطلع از محتوای» رمان «آیات شیطانی» نیز شد و از «مسلمانان غیور» خواست «در هر نقطه که آنان را یافتند، سریعاً آن‌ها را اعدام» کنند.

خمینی چند ماه پس از صدور این فتوا درگذشت، اما فتوای او به قوت خود باقی ماند و حتی مبلغ نمادین پاداشی که برای عمل به آن در نظر گرفته شد، افزایش یافت.

اکنون و در شرایطی که یک دیپلمات جمهوری اسلامی در بلژیک به اتهام تروریسم محکوم شده و یک مقام پیشین دستگاه قضایی جمهوری اسلامی در سوئد به دلیل مشارکت در اعدام‌های سیاسی در حال محاکمه است، بار دیگر نقش نیروهای دولتی جمهوری اسلامی به ویژه دیپلمات‌ها برای انجام این فتوا برجسته شده است.

البته موضوع نقش دیپلمات‌های جمهوری اسلامی در حملات مرتبط با این حکم از همان ابتدا مطرح بود.

در همان زمانی که خمینی فتوای قتل رشدی را صادر کرد، علاوه بر سپاه پاسداران که شبکه‌ای برون‌مرزی نیز دارد، تعدادی از دیپلمات‌های جمهوری اسلامی آمادگی خود را برای کشتن سلمان رشدی اعلام کرد.

روزنامه لوموند چاپ پاریس در ۱۸ فوریه ۱۹۸۹، یعنی چهار روز پس از صدور فتوای خمینی، نوشت که علاوه بر حجت‌الاسلام سلمان غفاری سفیر وقت جمهوری اسلامی ایران در واتیکان، در اسلو نیز کاردار جمهوری اسلامی نیز برای توضیح درباره تهدیدهای یکی از اعضای سفارت مقابل خبرنگاران و تهدید ناشر نروژی «آیات شیطانی» به وزارت خارجه نروژ احضار شد.

این دیپلمات جمهوری اسلامی که در آن زمان نامش فاش نشد، اعلام کرده بود آماده است فتوای خمینی را اجرا کند و همه ناشرانی را که این رمان رشدی را چاپ کرده‌اند به قتل برساند.

رشدی در یک نشست خبری در ۱۹۹۲ در آرلینگتون/ویرجینیا، نسخه‌ای از آیات شیطانی را در دست دارد.

۱۹۸۹ تا ۱۹۹۳؛ سال‌های ترور، سال‌های مرگ

فتوای خمینی علیه سلمان رشدی و ناشران و مترجمان آیات شیطانی اوایل سال ۱۹۸۹، دقیقاً ۱۴ فوریه آن سال، برابر با ۲۵ بهمن ۱۳۶۷ صادر شد.

عزیز نسین نویسنده سرشناس ترکیه به دلیل ترجمه آیان شیطانی هدف یک حمله تروریستی مرگبار قرار گرفت

از آن تاریخ، یک سلسله حملات تروریستی مرتبط با این فتوا انجام شد که جان ده‌ها نفر را نیز گرفت و برخی را نیز زخمی کرد.

به عنوان نمونه، در ۱۲ ژوئیه ۱۹۹۱، هیتوشی ایگاراشی، مترجم ژاپنی «آیات شیطانی» در محوطه دانشگاه توکیو با چاقو مورد حمله قرار گرفت و کشته شد.

چند روز قبل از آن نیز اتوره کاپریولو، مترجم ایتالیایی این رمان مقابل خانه‌اش در میلان در حمله مشابه دیگری با چاقو به شدت زخمی شد.

اما مرگبارترین حمله در ترکیه رخ داد. در دوم ژوئیه ۱۹۹۳ اسلامگرایان تندرو هتل مدیمک را در شهر سیواس ترکیه که میزبان هنرمندان و نویسندگان یک جشنواره بود آتش زدند و در جریان آن ۳۷ نفر از جمله ۳۳ روشنفکر ترک کشته شدند.

هدف اصلی این آتش‌سوزی عمدی، عزیز نسین مترجم ترک «آیات شیطانی» بود که در این جشنواره حضور داشت، اما او از این حادثه تروریستی جان سالم به‌در برد.

حمله به ناشر نروژی، یک پرونده مفتوح

در میان حملات مختلفی که در ارتباط با فتوای سلمان رشدی روی داده، پرونده یکی از این حملات، به تازگی و ۲۸ سال پس وقوع حمله، بار دیگر مطرح شده، زیرا چندی پیش، تلویزیون سراسری نروژ (ان‌ارکو) اطلاعاتی را درباره عوامل این ترور منتشر کرد.

ویلیام نیگارد ناشر نروژی رمان «آیات شیطانی»، صبح روز ۱۱ اکتبر سال ۱۹۹۳ در حیاط بیرون خانه‌اش در حومه‌ای آرام در اسلو پایتخت نروژ ترور و به شدت زخمی شد، اما توانست از این حادثه تروریستی جان به در برد.

بر اساس گزارش‌ها، این ناشر که در آن زمان ۵۰ ساله بود، در حالی که سه گلوله به بدنش از جمله یکی به کمرش اصابت کرده بود به بیمارستان منتقل شد و فوراً تحت عمل جراحی قرار گرفت و ماه‌ها در بیمارستان ماند.

رسانه‌های نروژی با توجه به این که گلوله‌ای از بدن نیگارد رد شده بود، زنده ماندن او را «معجزه» توصیف کردند.

نیگارد در فاصله سال‌های ۱۹۸۷ تا ۱۹۹۰ رئیس انجمن ناشران نروژ بود و در زمان حمله نیز ریاست انتشارات مستقل اشچئوگ را برعهده داشت که یک انتشاراتی باسابقه و مهم در نروژ به شمار می‌رود.

این انتشارات که در سال ۱۸۷۲ در اسلو بنیانگذاری شده، در سال ۱۹۸۹، درست یک سال پس از انتشار اصل رمان «آیات شیطانی»، و دو ماه پس از فتوای قتل سلمان رشدی از سوی خمینی، ترجمه این رمان به زبان نروژی را منتشر کرد.

بلافاصله پس از ترور نافرجام این ناشر نروژی، دولت این کشور کنترل‌های امنیتی را شدت بخشید و بازرسی‌ها در مرزها و فرودگاه‌ها را افزایش داد.

در آن زمان، سلمان رشدی که همچنان در مخفیگاه خود در بریتانیا به سر می‌برد، گفت از حمله به ناشر نروژی رمان خود «شگفت‌زده» شده است. آماندا هاپکینسون، رئیس کمیته دفاع از این نویسنده بریتانیایی هندی‌تبار در لندن گفت: «سلمان ویران شده است. او بر این باور است که هدف اصلی این حمله او بوده است.»

از آنجا که ویلیام نیگارد در آن زمان چندمین فردی بود که در ارتباط با انتشار کتاب «آیات شیطانی» پس از فتوای خمینی قربانی یک حمله تروریستی می‌شد، پلیس نروژ از همان ابتدای تحقیقاتش نظریه ارتباط ترور نافرجام نیگارد با انگیزه‌های اسلامی را رد نکرد.

اما بر اساس گزارش‌ها، پلیس نروژ چندان پیگیر انگیزه‌های سیاسی و مذهبی نبود و بیشتر بر انگیزه‌های شخصی متمرکز شده بود.

پلیس نروژ در آن زمان معتقد بود احتمال وجود انگیزه‌های سیاسی و مذهبی را بیشتر مطبوعات و رسانه‌ها به آن دامن می‌زنند؛ موضع‌گیری که سال‌ها بعد از سوی برخی یک «رسوایی» برای پلیس نروژ توصیف شد.

این در حالی بود که در همان سال ۱۹۸۹، ویلیام نیگارد اعلام کرده بود تهدیدهایی را دریافت کرده است.

چهار سال پس از این تهدیدها، وقتی طرح ترور به اجرا گذاشته شد، سفارت جمهوری اسلامی ایران در اسلو و اصلی‌ترین گروه‌های اسلامی در نروژ در ابتدا از هرگونه اظهارنظر در این زمینه خودداری کردند.

بالاخره پس از سه روز از ترور ناکام ویلیام نیگارد، سفارت جمهوری اسلامی مجبور شد علناً موضع‌گیری کند و مدعی شود که هیچ نقشی در این حمله تروریستی نداشته است.

همزمان انجمن قلم دانمارک ۵۰ هزار کرون به مقام‌های نروژی ارسال کرد تا مبلغ پاداشی را که آنان برای دریافت اطلاعات درباره عاملان این حمله اختصاص داده بودند، افزایش دهند.

انتشار یک کتاب و ازسرگیری پرونده

ترجمه فرانسوی آیات شیطانی در یک کتابفروشی در رن، کمتر از شش ماه پس از فتوای جنجالی آیت‌الله خمینی

پلیس نروژ که برای یافتن عاملان این حمله نیروهای بسیاری را بسیج کرده بود، یک نروژی پاکستانی‌تبار را دستگیر کرد، اما او بعداً آزاد شد و اتهام‌ها علیه او نیز برداشته شد.

با این که پلیس نروژ پنج سال پس از این ترور نافرجام اعلام کرد انتشار «آیات شیطانی» تنها سرنخ موجود در تحقیقات است، اما پرونده تحقیقات ۱۴ سال پس از حمله، در ۲۰۰۷ متوقف شد.

در سال ۲۰۱۰، اود ایسونگست، روزنامه‌نگار و خبرنگار پیشین ان‌ارکو که هرگز تحقیق درباره این موضوع را رها نکرده بود، کتابی با عنوان «چه کسی به ویلیام نیگارد شلیک کرد؟» را منتشر کرد.

انتشار تحقیقات رسانه‌ای در این باره موجب شد که انتقادها در افکار عمومی از بی‌نتیجه ماندن تحقیقات پلیس درباره این حمله تروریستی افزایش یابد و در پی افزایش انتقادها، دادستان دادگاه مدنی نروژ مجبور شد پرونده این ترور نافرجام را بازگشایی کند و این بار پیگیری اداره تحقیقات به پلیس جنایی ملی نروژ (کریپوس) سپرده شد.

در سال ۲۰۱۰، ناشران نروژی هم برای ردیابی عامل این ترور نافرجام جایزه‌ای را تعیین کردند. در آن سال، انجمن ناشران نروژی و خانه انتشارات مستقل اشچئوگ اعلام کردند هر کدام ۲۵۰ هزار کرون نروژ به هر کسی که اطلاعات درباره این ترور نافرجام داشته باشد اهدا می‌کنند.

گایر بردال، ناشر نروژی و رئیس باسابقه انجمن ناشران این کشور گفت: «این پرونده حل نشده برای جامعه ما دردناک است و تهدیدی برای انتشارات مستقل و آزادی بیان است که پایه‌های اساسی یک جامعه دموکراتیک به شمار می‌رود.»

دو سال بعد، سلمان رشدی در یک مراسم برای کتاب تازه‌منتشرشده‌اش با عنوان «جوزف آنتوان» که داستان زندگی خود اوست، تصمیم ناشرانی چون نیگارد که کتاب «آیات شیطانی» را منتشر کردند، «یکی از بزرگترین حمایت‌ها از آزادی بیان در عصر ما» توصیف کرد.

پلیس سرانجام متهم کرد

در سال ۲۰۱۸، در حالی که امیدها درباره این پرونده در حال از دست رفتن بود و تنها دو روز پیش از مهلت پایان تحقیقات، کریپوس افرادی را به اتهام دست داشتن در این ترور نافرجام متهم کرد.

ایدا دال نیلسن، سخنگوی کریپوس گفت: «ما هیچ دلیلی نداریم که باور کنیم انگیزه دیگری جز انتشار “آیات شیطانی” برای اقدام به قتل وجود دارد.» او تأکید کرد که تیراندازی بیشتر از حمله به یک مرد بود، بلکه تلاشی خشونت‌آمیز برای از بین بردن آزادی بیان بود.

بر اساس قوانین نروژ، تحقیقات اگر بی‌نتیجه می‌مانند باید پرونده بسته می‌شد، اما با متهم شدن کسانی در این پرونده، پلیس اعلام کرد تحقیقات ادامه می‌یابد.

در آن زمان، پرونده به نوع دیگری در بلاتکلیفی بود. مقام‌های پلیس اعلام نکردند که چه شواهدی دارند، چه تعداد افراد متهم شده‌اند و متهمان کیستند.

اما همان موقع رسانه‌های نروژی اعلام کردند که دست‌کم دو نفر متهم شده‌اند و همچنین گفتند که یکی از این مظنونان لبنانی است که قبلاً ساکن لبنان بوده و دیگری ایرانی است. اما جزئیات بیشتری منتشر نشد.

سلمان رشدی در بیانیه‌ای که از سوی نماینده‌اش خوانده شد نیز گفت: «این خبر خوبی است و می‌توان امیدوار بود که این پرونده ۲۵ ساله بالاخره پیشرفت کند.» رشدی که خود مدت‌ها بود از تحقیقات پلیس نروژ انتقاد داشت، بار دیگر این سؤال را مطرح کرد که «چرا نام و ملیت افراد متهم مخفی شده است.»

نیگارد که در سال ۲۰۱۸ دیگر بازنشسته شده بود و ریاست بخش نروژی انجمن جهانی قلم را برعهده داشت، در واکنش به اعلام پلیس، گفت: «من از پیشرفت در این پرونده خوشحالم، به ویژه اینکه مقام‌ها و پلیس می‌گویند به نظر می‌رسد این حمله علیه آزادی بیان انجام شده است.»

او همچنین در پاسخ به این که آیا از انتشار «آیات شیطانی» پشیمان است، گفت «مطلقاً خیر.» با این حال او تأکید کرد این اثر را نه دلیل تحریک‌آمیز بودن، بلکه «برای ایجاد گفت‌وگو» منتشر کرد.

درخواست‌ها برای بازداشت متهمان

سه سال گذشت تا این که در ماه جاری میلادی تلویزیون ان‌ارکو اعلام کرد که یکی از این دو نفر خالد موسوی، یک تبعه لبنانی است و دیگری دبیر اول وقت سفارت جمهوری اسلامی است.

ان‌ارکو اضافه کرد که موسوی را سه ماه پیش در لبنان دیده است و فیلم ملاقات با او را به نیگارد و وکیلش نشان داده است.

اعلام نشده که خالد موسوی عضو چه گروه و دسته‌ای است، اما پیشتر جمهوری اسلامی از اعضای حزب‌الله لبنان برای عملیات‌های تروریستی خود استفاده کرده و این احتمال وجود دارد که این متهم ترور نافرجام نیگارد نیز عضو حزب‌الله باشد.

تلویزیون سراسر نروژی همچنین درباره دیپلمات ایرانی اعلام کرد که او درست پس از انتشار کتاب «آیات شیطانی» در سال ۱۹۸۹ وارد نروژ شد و چهار روز پیش از تیراندازی به سوی ناشر نروژی این کتاب کشور را ترک کرد.

در رسانه‌های نروژی اسم این دیپلمات جمهوری اسلامی اعلام نشد، اما در شبکه‌های اجتماعی نام محمد نیکخواه به عنوان دبیر اول سفارت ایران در نروژ در سال ۱۹۹۳ ذکر شد.

اکنون رسانه‌های نروژی خواستار آنند که نروژ از طریق اینترپل به دنبال دستگیری این دو متهم باشد، تا دیگر رژیم‌های خودکامه جرئت به چالش کشیدن منافع عمومی را در کشورهای آزاد نداشته باشند.

خُسن‌آقا: تنها عکسی که از محمد نیکخواه پیدا کردم این عکس است
آیا این همان محمد نیکخواه کاردار پیشین سفارت ایران در اسلو هست یا نه نمی دانم ولی این تنها عکسی بود که با این نام و مرتبط با مسائل سیاسی پیدا کردم