اخبار

بی‌بی‌سی: تبلیغات حامیان قاسم سلیمانی و ابومهدی مهندس در بغداد
یک مقام عراقى به بى‌بى‌سى فارسى گفته آمريكا پيش از دومين سالگرد كشته شدن قاسم سليمانى به واسطه هياتى عراقى، كه به تهران سفر كرده بود، به ايران هشدار داد كه اگر با حمله به اماكن نظامى و ديپلماتيک آمريكا آسيبى به‌بار بياورد، اين‌بار واکنش آمریکا به گروه‌های مورد حمایت ایران محدود نخواهد شد.

در روزهاى گذشته همزمان با برگزارى مراسم دومین سالگرد قاسم سلیمانى، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران که در حمله هوایی آمریکا در بغداد کشته شد، پایگاه‌هاى آمریکا در عراق و سوریه چند بار هدف حمله‌های راکتى و پهپادى بوده اما این حملات خسارت چندانى نداشت.

به گفته نفیسه کوهنورد، خبرنگار امور خاورمیانه بی‌بی‌سی که اکنون در بغداد است، اعضای این هیات بلندپایه، که مورد اعتماد آمریکا هستند و روابط خوبى هم با ایران دارند، چند روز قبل از سال نو میلادى به تهران سفر کردند.

این اولین بار است که واشنگتن به این شکل از بغداد خواسته تا پیام تهدیدآمیزی را به ایران منتقل کند.

هشدار سالیوان

سولیوان

منبع تصویر، Reuters
توضیح تصویر،

جیک سالیوان گفته آمریکا برای پیش‌گیری از یا پاسخ به هر حمله ایران با متحدان و شریکان خود همکاری خواهد کرد.

صبح امروز جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی کاخ سفید، در هشداری شدید به ایران گفت هر گونه حمله علیه شهروندان این کشور از طرف ایران، با عواقبی سنگین روبرو می‌شود.

ایران با انتشار فهرستی از ۵۱ آمریکایی اعلام کرده این عده را به علت ایفای نقش در ترور قاسم سلیمانی فرمانده سابق نیروی قدس سپاه تحریم کرده است.

جیک سالیوان در بیانیه‌ای، که در واکنش به تصمیم تازه ایران منتشر شده، آورده است این تحریم‌ها در حالی وضع شده که نیروهای نیابتی ایران به عملیات تروریستی خود ادامه می‌دهند.

مشاور امنیت ملی آمریکا تاکید کرده که با وجود اختلاف درباره سیاست واشنگتن در قبال ایران، این کشور در حمایت از شهروندان خود در برابر تهدید و تحریم دیگران یک‌پارچه و متحد است.

آقای سالیوان اضافه کرده که برای پیش‌گیری یا جواب به هر حمله ایران با متحدان و شرکای خود همکاری خواهد کرد.

آن‌گونه که وزارت خارجه دولت ایران اعلام کرده، این افراد را به علت نقش‌شان در “جنایت تروریستی ایالات متحده آمریکا علیه سردار شهید سپهبد حاج قاسم سلیمانی، ترویج تروریسم و نقض حقوق بنیادین بشر، تحت تحریم قرار می‌دهد.”

ایران پیشتر در دی و آبان ۱۳۹۹ دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا و نه نفر از مقام‌های ارشد دولت او را در فهرست تحریم‌های خود قرار داد.

دولت ایران می‌گوید این عده در تصمیم‌گیری، برنامه‌ریزی، سازماندهی، تامین مالی، پشتیبانی، راهبری یا اجرای ترور مشارکت داشته‌اند و یا از آن حمایت کرده‌اند.”

در میان اسامی تازه‌اعلام‌شده نام افرادی چون مارک میلی، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا؛ رابرت اوبراین، مشاور امنیت ملی دولت وقت و کنت فرانکلین مک‌کنزی، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی ارتش (سنتکام) دیده می‌شود.

رادیوفردا:
«برگ تو
افتادن پاییزی از درخت بود
پاییز شاعرانه غمگین
دستی که گلوی تو را در خیابان گم کرد
تو را جاودان کرد
و تنها چیزی که در تو باطل شد
شناسنامه
و کوپن برنج در جیب‌هات بود»

این شعر بکتاش آبتین که به محمد مختاری از قربانیان قتل‌های زنجیره‌ای تقدیم شده، اکنون روایت جان باختن خود شاعر است و اکنون با گذشت ۲۳ سال از قتل‌ مختاری و دیگر نویسندگان دگراندیش، جامعه نویسندگان و روشنفکران ایرانی به عزایی مشابه نشسته‌اند.

بکتاش آبتین شاعر، فیلمساز و زندانی سیاسی در حالی روز شنبه هجدهم دی، پس از یک دوره ابتلا به کرونا جان خود را از دست داد، که مأموران جمهوری اسلامی او را از درمان به‌موقع محروم کرده بودند.

معنای این رفتار جمهوری اسلامی، فقط دشمنی با یک فرد نبود، بلکه آبتین به عنوان عضوی از کانون نویسندگان ایران به نماد طبقه نویسنده و اهل قلم در ایران تبدیل شده بود که حکومت از دیر باز آنان را دشمنان خود در یک «جنگ نرم» می‌داند.

بکتاش آبتین که کارنامه‌ای پربار از خود برجای گذشته، پیشتر زندگی خود را به دو دوره پیش و پس از آشنایی و همکاری با کانون نویسندگان ایران تقسیم کرده بود.

او در مسیر همین همکاری بارها به عضویت در هیات دبیران کانون نویسندگان ایران درآمد، اما پس از مدتی تحت فشار نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی قرار گرفت، به زندان افتاد و سرانجام جان خود را از دست داد.

آبتین دو سال پیش، در یک جلسه شعر کانون نویسندگان ایران که در اعتراض به حکم زندان سه نویسنده و عضو این کانون برگزار شده بود، گفت: «واقعا کانون نویسندگان ایران به من هویت داد. به من آموخت که آزادی چیه، آزادی‌خواهی چیه… ما برای چی دور هم جمع می‌شویم… از چه چیزی حرف می‌زنیم… چه چیزی می‌خواهیم…»
شاعر تنهایی و مرگ

«پتکی سنگین بر دایره‌ای مضحک
تنهایی‌ام را
بر ساعت دیواری کوک کرده‌ام.»

بکتاش (مهدی) آبتین که سال ۱۳۵۳ در شهرری به دنیا آمده بود، پنج مجموعه شعر منتشر کرد: «و پای من که قلم شد نوشت برگردیم»، «مژه‌ها، چشم‌هایم را بخیه کرده‌اند»، «شناسنامه خلوت»، «پتک» و «در میمون خودم پدربزرگم».

او در اشعارش علاوه بر پرداختن به درونیات انسان، به موضوعات اجتماعی نیز نظر داشت.

همچنین مضمون مرگ، یکی از مضامین اصلی اشعار آبتین به ویژه در مجموعه «در میمون خودم پدربزرگم» است. او خود در این باره گفته بود: «شاید به این دلیل باشد که مرگ در کشور ما خیلی ارزان و در دسترس است.»

علیشاه مولوی، شاعر فقید، درباره شعر آبتین گفته بود که «رفتار آبتین با زبان، رفتار پخته و جاافتاده‌ای است. او از جمله شاعرانی است که فضای شعرهایش بیرونی است و این از ارزش‌های کار اوست.»

همچنین حافظ موسوی، شاعر و منتقد ادبی، با ستایش از شعر بکتاش آبتین، گفته است: «اولین شعری که از او شنیدم «فرشته خانم» بود. شعری جسورانه از زبان یک زن که به ناچار تن به تن‌فروشی داده است. با ریتمی تند و عصبی و قافیه‌هایی که چکش‌وار بر سر خواننده یا شنونده فرود می‌آید».

موسوی تاکید کرد که آبتین را بیشتر به عنوان مستندساز می‌سازند، اما او «شاعری است که فیلم هم می‌سازد.»

همچنین شعر بکتاش آبتین به عقیده منتقدان، «شعر اعتراض» است که به گفته حافظ موسوی «تظاهر به اعتراض نمی‌کند و اعتراض او آنگاه به بیان درمی‌آید که با تجربه‌ای عینی گره خورده باشد.»

یکی از همین تجربه‌های عینی اعتراض، تجربه بکتاش آبتین در همراهی با میلیون‌ها معترض در جریان اعتراضات سال ۱۳۸۸ بود که منجر به ضرب و شتم او از سوی نیروهای امنیتی شد.

آبتین در حوزه شعر جوایز متعددی را نیز به دست آورد که از آن جمله می‌توان به جایزه خبرنگاران (برای مجموعه پتک) و جایزه انجمن قلم آمریکا (به طور مشترک با دو عضو دیگر کانون) اشاره کرد.
مستندساز و راوی خود

آبتین در حوزه سینما نیز فعالیت داشت و چندین فیلم و مستند ساخته بود: «کاملاً خصوصی برای آگاهی عموم» (زندگی علیشاه مولوی)، «۱۳ اکتبر ۱۹۳۷»، «موریانه‌ای با دندان‌های شیری» (سلف‌پرتره از زندگی خود هنرمند)، «پارک مارک»، «میکا»، «مُری زن می‌خواد»، «آنسور» (درباره سانسور در ایران) و «همایون خرم».

«پارک مارک» داستان یک شب تا صبح فردی به نام مارکاس سوتیازیان است که شبانه به خالی‌کردن صندوق‌های صدقات می‌پردازد. این فرد که مدتی مقیم آمریکا بوده به دلیل خلاف‌های مختلف به ایران بازگردانده شده و پس از بازگشت به ایران، یک کارتن‌خواب است.

آبتین در سال ۱۳۹۰ درباره مستند «موری ‌زن می‌خواد» که به ازدواج یک سرایدار میانسال می‌پردازد، گفته بود: «مشکلات جنسی بخش مهمی از معضلات جوامع را شکل می‌دهند و من دراین فیلم می‌خواستم مشکلات بخشی از جامعه در این باره را به نمایش بگذارم.»

او ادامه داد: «من به عنوان یک فیلمساز که علایق اجتماعی دارم برایم مهم بود که کار درست را انجام دهم، تاکنون هم هرچه ساخته‌ام دچار ممیزی شده است.»

همچنین آبتین که درباره فرهاد فخرالدینی آهنگساز ایرانی مستند ساخته بود، مستندی هم با عنوان «۱۳ اکتبر ۱۹۳۷» درباره زندگی و آثار لوریس چکناواریان، دیگر آهنگساز ایرانی ساخت.

آبتین درباره این فیلم گفت تلاش کرده بود چکناواریان را «همانگونه که هست با همان صفا، صمیمیت و کودکی درونش» نشان دهد.

با اینکه جایزه بهترین فیلم مستند پُرتره ششمین جشنواره بین‌المللی سینماحقیقت به این فیلم اهدا شد، اما آبتین درباره جشنواره‌های هنری و سینمایی در ایران گفت: «وزارت ارشاد اجازه نمی‌دهد صدای هنرمندان مستقل شنیده شود و این مشکل در تمام جشنواره‌های ما وجود دارد.»

او تأکید کرد سانسور در سینمای مستند «بیشتر و خشن‌تر» است «چون در سینمای داستانی می‌توان همه چیز را به داستان ارجاع داد اما از آنجا که مستند آیینه تمام نمای جامعه معاصر است، دچار مشکلات و محدودیت‌های بیشتر می‌شود.»

این فیلمساز با اشاره به این که با تغییر روسای جمهور در جمهوری اسلامی «به هیچ وجه خط قرمزها تغییر نمی‌کند»، از وجود یک نظام «ضد فرهنگ و هنر» در ایران سخن گفت و اضافه کرد: «تا زمانی که این شیوه وجود دارد، در بر همین پاشنه می‌چرخد.»

این شاعر و فیلمساز همچنین در گفت‌وگوی دیگری درباره جشنواره‌های دولتی گفت: «معتقدم کسانی که برای جشنواره‌ها تصمیم‌گیری می‌کنند، ممیزها و سانسورچی‌ها هستند؛ نه مسؤولان برگزاری آن‌ها.»

آبتین با وجود فیلمسازی، عضو خانه سینما نشد: «من علاقه‌ای ندارم که عضو خانه سینما باشم به همین دلیل هم است که فیلمساز مستقل هستم. من عضو کانون نویسندگان هستم و همیشه موضع‌گیری‌های این کانون برایم مشخص، مستدل و محکم بوده است.»

فیلم‌های این فیلمساز با این که در ایران اجازه نمایش نداشتند، اما در جشنواره‌های خارجی به نمایش درمی‌آمدند و همین موضوع تبدیل به یکی از اتهام‌ها علیه او شد: «وقتی داشتم روی موضوعات خاصی مانند سانسور در ایران فیلم می‌ساختم می‌دانستم حتما عواقبی خواهد داشت و یا می‌دانستم فعالیت‌هایم در کانون با عواقبی همراه خواهد بود، اما ترجیح می‌دادم کار کنم تا بیکار یک کنجی بنشینم و یا کارهایی برای پول انجام دهم که اعتقادی هم به آنها ندارم.»
سال‌های فشار، بازجویی و زندان

در سال ۱۳۹۱، پس از آنکه منیژه نجم عراقی، منشی منتخب کانون نویسندگان ایران به زندان افتاد، هیئت دبیران وقت، بکتاش آبتین را به جای او برگزید و از آن به بعد بکتاش همواره یکی از اعضای مؤثر کانون نویسندگان ایران بود.

در شهریور ماه ۱۳۹۳، آبتین عضو هیئت دبیران کانون نویسندگان شد. اما چند ماه بعد، در اردیبهشت ۱۳۹۴ به کمپین بین المللی حقوق بشر در ایران گفت: «در سه روز متوالی از تاریخ ششم تا هشتم اردبیهشت ماه برای فیلم ها، عضویتم در کانون نویسندگان و شرکتم در اعتراضات خیابانی سال ۸۸ بازجویی شدم، اما به گفته آنها هنوز یک جلسه دیگر بازجویی برای شعرهایم باقی مانده است.»

در آذر ۱۳۹۵، مأموران امنیتی و نیروی انتظامی با اعمال خشونت از برگزاری مراسم یادبود برای قتل‌‌های زنجیره‌ای نویسندگان جلوگیری و چهار نفر از اعضا و دوستداران کانون از جمله بکتاش آبتین را بازداشت کردند.

دستگاه قضایی ایران سرانجام پس از بازجویی‌های متعدد، او را با اتهام‌های سیاسی و امنیتی به همراه دو عضو دیگر کانون به شش سال زندان محکوم کرد. یکی از دلایل پرونده‌سازی برای این نویسندگان، مشارکت در تدوین کتاب تاریخچه‌ کانون و همچنین صدور بیانیه از سوی کانون نویسندگان ایران بود.

کانون نویسندگان ایران در اطلاعیه‌ای که برای اعلام خبر درگذشت بکتاش آبتین منتشر کرد تأکید کرد که این شاعر و فیلمساز «زنده است چون روح آزادی‌خواهی و ستیز با پلشتیِ استبداد و ستم زنده است.»

تأکید بر «زنده بودن» آبتین از سوی کانون نویسندگان ایران در حالی است که خود این شاعر پیشتر هرگز زندانی شدن خود را باور نکرده بود:

«سبک بال
از دیوار بلند زندان‌ها و
سیم‌خاردارها
می‌گریزد
هوای خوش آزادی!»

بی‌بی‌سی: مقام‌های قضایی و امنیتی ایران دور هم جمع شدند تا استراتژی جمهوری اسلامی در حوزه حقوق بشر را اعلام کنند. جلسه‌ای کم‌سابقه که خروجی آن تغییر تاکتیک حکومت و به گفته آنها از “پدافند و دفاع” به “حمله و آفند” در حوزه حقوق بشر بود.

برگزاری نشستی با عنوان “شورای عالی ستاد حقوق بشر” همراه با پوشش خبری؛ دستکم در چند سال گذشته سابقه نداشته، و یا اگر برگزار شده، پشت درهای بسته بوده است. در این نشست بجز رئیس و معاونان قوه‌قضائیه، نمایندگانی از شورایعالی امنیت ملی، وزیر اطلاعات، رئیس سازمان زندان‌ها، وزرای کشور و ارشاد و خارجه و بعضی دیگر از مقام‌هایی حضور داشتند که خود آنها در مجامع بین‌المللی “متهم به نقض حقوق بشرند.”

نفس برگزاری چنین گردهم‌آیی نشان می‌دهد که مقامات ایران به دنبال راهی هستند تا از یک سو از فشارهای بین‌المللی در زمینه نقض حقوق بشر بکاهند و از طرف دیگر، پاسخی برای نارضایتی افکار عمومی، پیدا کنند.

عملکرد جمهوری اسلامی ایران در سال‌های اخیر همچون سرکوب خونین اعتراض‌های دی ماه ۹۶ و آبان ۹۸،‌ شلیک دو موشک سپاه به هواپیمای مسافربری اوکراین، اعدام نوید افکاری و روح‌الله زم، همزمان با افشای برخوردهای غیرقانونی مسئولان امنیتی و قضایی با زندانیان سیاسی و عقیدتی مشابه آنچه با انتشار فیلم‌هایی از شکنجه زندانیان در زندان اوین، نمایش داده شد؛ انتقادهای داخلی و بین‌المللی گسترده‌ای داشت.

موضوع حقوق بشر چنان پررنگ است که پای آن به مذاکرات هسته‌ای هم کشیده شده و رفع تحریم‌های مرتبط با موارد نقض حقوق بشر در ایران، با مخالفانی جدی روبروست.

اما دفاعیات ایران تا کنون قانع کننده نبوده است. حکومت نتوانسته برای افکار عمومی و حتی پرسش‌های بخشی از بدنه همفکرانش پاسخ‌های راضی‌کننده‌ای پیدا کند. در حوزه بین‌المللی هم در آخرین مجمع عمومی سازمان ملل در قطعنامه‌ای، ایران را به نقض گسترده حقوق بشر محکوم کرد.

در چهار دهه گذشته، راهبرد جمهوری اسلامی ایران در قبال هر نوع قطعنامه و موضعی درباره نقض حقوق بشر، “سیاسی و مغرضانه” خواندن اعتراض‌ها، “دفاع از کارنامه حقوق بشری حکومت” و “زیر سوال بردن کشورهای منتقد ایران” بوده است. موضعی که در نشست “شورای عالی ستاد حقوق بشر” هم بر آن تکیه شد. چنانچه از رئیس‌قوه قضائیه تا وزرای کشور و ارشاد، بر این موضع اتفاق نظر داشتند که ایران نباید در قبال کشورهایی مثل “کانادا و آمریکا” که به گفته آنها “ناقض حقوق بشرند”، “منفعلانه” برخورد کند، بلکه باید “به جای رویکرد پدافندی، موضعی آفندی” بگیرند و با هماهنگی میان دستگاه‌ها، “راهبرد حقوق بشری مطالبه‌گرایانه” داشته باشند.

آنها تاکید کرده‌اند که جمهوری اسلامی ایران باید در “کنوانسیون‌های بین‌المللی” فعالانه‌تر ظاهر شوند.

آنچه امروز اعلام شد؛ به نوعی سیاستگذاری “پیش‌دستانه” از سوی ایران به جای “اصلاح رویه‌ها” در حوزه حقوق بشر می‌تواند تعبیر شود تا آبی بر آتش بر انتقادها و فشارها.

با این حال سایه نقض حقوق بشر در ایران آنقدر بلند شده، که قابل نادیده گرفتن نیست.

با گسترش شبکه‌های اجتماعی و فعالیت رسانه‌های خارج از ایران؛ پنهان کردن موارد نقض حقوق بشر و رفتارهای فراقانونی در قوه قضاییه، قابل سرپوش گذاشتن نیست.

در همین روزها یک زندانی کرد در زندان شیبان اهواز، در پی رسیدگی نشدن به وضعیتش به دلیل اعتصاب غذا، جانش را از دست داد، بکتاش آبتین، عضو زندانی کانون نویسندگان ایران روی تخت بیمارستان با مرگ دست و پنجه نرم می کند و بخشی از اعترافات اجباری علی یونسی و امیرحسین مرادی، دو زندانی نخبه ایرانی در یکی از خبرگزاری‌های نزدیک به نهادهای امنیتی پخش شده است.

این شواهد نشان می‌دهد هر چند که مقام‌های ایران خواسته‌اند قوه قضائیه “استانداردهایش را در حوزه حقوق بشر ارتقا دهد” اما رفتار حکومت با مخالفان و منتقدانش به صورت “سیستماتیک”، سرکوب‌گرایانه بوده است.

شاید قطعنامه‌ها و فشارهای بین‌المللی در حوزه نقض حقوق بشر و قوانین بین‌المللی، ضمانت اجرایی نداشته باشد، اما بدنه اجتماعی و افکار عمومی با تغییر سیاست ایران از دفاعی به تهاجمی، قانع نمی‌‌شوند. موضوعی که در نشست مقام‌های امنیتی و قضایی ایران نادیده گرفته شد.

رادیوفردا: روزنامه آمریکایی وال استریت جورنال روز جمعه خبر داد که شبه‌نظامیان حوثی خواسته‌اند حسن ایرلو، عضو ارشد سپاه پاسداران که به عنوان سفیر ایران به حوثی‌ها معرفی شده، به تهران بازگردد و به مقام‌های عربستان اطمینان داده‌اند که دیپلمات جدیدی را جایگزین آقای ایرلو نمی‌کنند.

به گزارش این روزنامه، مقام‌های گروه حوثی از عربستان سعودی خواسته‌اند که اجازه دهد آقای ایرلو با پرواز مستقیم به تهران بازگردد، ولی مقام‌های سعودی با این درخواست مخالفت کرده‌ و گفته‌اند صدور اجازه خروج پس از آزادی چند اسیر سعودی که در اختیار حوثی‌ها هستند ممکن است و «سفیر ایران» باید از طریق عراق یا عمان به تهران بازگردد.

حسن ایرلو که مهرماه سال ۹۷ «به صورت قاچاقی» به مناطق تحت کنترل حوثی‌ها رفت، از فرماندهان سپاه مرتبط با حزب‌الله لبنان است و حضور و فعالیت او در این کشور بارها مورد اعتراض دولت یمن قرار گرفته است. دولت آمریکا نیز از آذرماه سال ۹۹ آقای ایرلو را در فهرست تحریم‌های خود قرار داده است.

مقام‌های حوثی همچنین به دولت عربستان سعودی گفته‌اند که حسن ایرلو به کرونا مبتلا شده ولی برخی مقام‌های منطقه‌ای به وال استریت جورنال گفته‌اند که سفیر ایران در حال برگزاری جلسات متعدد در یمن است و نشانه‌ای از اینکه به کرونا مبتلا شده‌ باشد وجود ندارد.

یک مقام سعودی به این روزنامه گفت درخواست شبه‌نظامیان حوثی می‌تواند نشانه‌ای از تنش بین این گروه و تهران باشد. یک مقام دیگر فعال در منطقه نیز گفته است آقای ایرلو تبدیل به یک مشکل سیاسی و «مایه فشار و استرس» بر گروه حوثی شده است.

بر اساس این گزارش، حسن ایرلو در برنامه‌ریزی برای عملیات‌های گروه حوثی مشارکت جدی داشته ولی حضور او، در یمن این تصور منفی را تقویت کرده که گروه حوثی از تهران دستور می‌گیرد.

پیش از این، معمر الاریانی، وزیر اطلاع‌رسانی یمن، از آقای ایرلو به عنوان «حاکم» مناطق تحت نفوذ حوثی‌ها نام برده و رهبران این گروه شبه‌نظامی را «دکور» خوانده بود.

جنگ یمن از سال ۲۰۱۴ در پی تصرف مناطق گسترده‌ای از خاک این کشور از جمله صنعا، پایتخت، توسط شورشیان حوثی که تحت حمایت ایران هستند، آغاز شد. ائتلاف نظامی به رهبری عربستان سعودی از بهار ۲۰۱۵ با هدف مقابله با حوثی‌ها و بازگرداندن قدرت به دولت یمن وارد این جنگ شد.

عربستان و آمریکا با اشاره به پیدا شدن لاشه پهپاد‌ها و موشک‌های ساخت ایران می‌گویند حکومت ایران در جریان این جنگ با ارسال موشک و پهپاد برای حوثی‌ها، تهدید این گروه شبه‌نظامی علیه عربستان را افزایش داده ولی مقام‌های ایرانی می‌گویند گروه حوثی خودشان این تجهیزات نظامی را ساخته‌اند.

جنگ یمن که از آن به عنوان جنگ نیابتی جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی یاد می‌شود، در طول شش سال گذشته به یکی از پیچیده‌ترین بحران‌ها در منطقه و در عرصه بین‌المللی تبدیل شده است.

برنامه توسعه سازمان ملل دوم آذر اعلام کرد که تلفات انسانی مستقیم و غیرمستقیم جنگ هفت ساله یمن تا پایان سال جاری میلادی به ۳۷۷ هزار نفر خواهد رسید.

این نهاد در گزارش خود هشدار داد که اگر جنگ یمن در همین ابعاد ادامه پیدا کند تا سال ۲۰۵۰ رقم قربانیان به ۱.۳ میلیون نفر خواهد رسید.

ایران و عربستان در ماه‌های اخیر گفت‌وگوهای محرمانه‌ای که بر اساس گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای بحران یمن یکی از دستورکارهای آن است،‌ شروع کرده‌اند ولی این گفت‌وگو به نتیجه نرسیده است.

هفته گذشته، عبدالله المعلمی، نماینده عربستان سعودی در سازمان ملل، به یک روزنامه سعودی گفت هیچ نتیجه مهمی در روند مذاکرات بین دو کشور به دست نیامده است و «تا زمانی که ایرانی‌ها با این مذاکرات بازی می‌کنند، راه به جایی نمی‌برند».

بی‌بی‌سی: نه خدمه اوکراینی هواپیما در میان ۱۶۷ قربانی حادثه بودند

کشورهای کانادا، بریتانیا، سوئد و اوکراین برای ایران ضرب‌الاجل تازه‌ای تعیین کرده‌اند تا قصد خود را برای مذاکره جهت تعیین غرامت خانواده قربانیان هواپیمای ساقط شده ۷۵۲ اعلام کند.

این کشورها از ایران دعوت کرده‌اند که هفته سوم ژانویه ۲۰۲۲ برای گفتگو درباره غرامت در پی سقوط هواپیمای ۷۵۲ حاضر شود و اگر تا پنجم ژانویه موافقت خود را برای شرکت در این مذاکرات اعلام نکند این کشورها تلاش بیشتر برای گفتگو با ایران را بی‌ثمر تلقی خواهند کرد و به سراغ گزینه‌های دیگر برای حل این مشکل در قالب قوانین بین‌المللی خواهند رفت.

براساس بیانیه این چهار کشور “به نظر می‌رسد دو سال بعد از ساقط شدن این هواپیما، ایران کماکان برای شرکت در مذاکرات جهت حل این موضوع به شیوه‌ای سازنده تمایلی از خود نشان نمی‌دهد. هیچ علاقه‌ای به ایفای تعهدات بین‌المللی خود ندارد و صبر گروه بین‌المللی هماهنگی و پاسخ‌دهی به قربانیان پرواز PS۷۵۲ رو به اتمام است.

چند تن از شهروندان این چهار کشور از مسافران هواپیمای مسافربری اوکراینی بودند که نزدیک به دو سال پیش با دو موشک سپاه پاسداران سرنگون شد.

در جریان شلیک دو موشک زمین به هوای پدافند سپاه پاسداران به این هواپیمای مسافربری خطوط هوایی اوکراین که از تهران عازم کی‌یف بود همگی ۱۷۶ نفر سرنشین پرواز ۷۵۲ با سقوط این هواپیما جان باختند. بسیاری از آنها شهروندان کانادایی-ایرانی بودند که از طریق کی‌یف عازم کانادا بودند. مقام‌های ایرانی پس از سه روز انکار، مسئولیت این سرنگونی را پذیرفتند.

اعضای خانواده‌های بسیاری از جان‌باختگان سرنگونی این هواپیما از عملکرد ایران به شدت انتقاد دارند.

کانادا و کشورهای دیگر پیشتر هم اعلام کرده‌ بودند که به دنبال جبران خسارت مادی و معنوی برای قربانیان و خانواده‌های آنها، فارغ از ملیتشان هستند و این غرامت باید با تعهدات ایران براساس قوانین بین‌المللی هم‌خوانی داشته باشد.

در اولین سالگرد سقوط هواپیمای اوکراینی هم افغانستان و چهار کشور دیگر از دولت ایران خواهان ارائه گزارش کامل و همه‌جانبه پیرامون این “فاجعه” شده‌اند.

سازمان هواپیمایی کشور ایران در ماه مارچ در آخرین گزارش خود درباره این حادثه، اپراتور پدافند موشکی سپاه را در سرنگونی هواپیمای اوکراین مقصر دانست.

بی‌بی‌سی: وزارت دادگستری ایالات متحده از صدور حکم توقیف اقلام تسلیحاتی و نفت ایران خبر داده است

وزارت دادگستری آمریکا در اطلاعیه‌ای گفته است که حکم مصادره دو محموله بزرگ تسلیحات ایران شامل ۱۷۱ موشک زمین به هوا، ۸ موشک ضد تانک و حدود یک میلیون و یکصدهزار بشکه نفت ایران صادر شده است.

به گفته این وزارتخانه، این اقلام توسط نیروی دریایی ایالات متحده از دو کشتی در منطقه دریای عرب، واقع در شمال اقیانوس هند، و در جریان عملیات گشت‌زنی عادی به دست آمده و ضبط شده بود.

وزارت دادگستری ایالات متحده گفته است که این محموله‌ها به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تعلق داشته و افزوده است که “سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران که یک سازمان تروریستی است محموله‌های تسلیحاتی را برای شبه‌نظامیان حوثی در یمن ارسال می‌کرد.”

وزارت دادگستری ایالات متحده همچنین گفته است که ایالات متحده محموله فرآورده های نفتی متعلق به ایران را از چهار نفتکش با پرچم خارجی در دریای عرب یا اطراف آن که عازم ونزوئلا بودند توقیف کرد.

تاریخ توقیف این محموله‌ها توسط نیروی دریایی ایالات متحده نوامبر ۲۰۱۹ و فوریه ۲۰۲۰ بوده و حکم مصادره قطعی آنها شامگاه گذشته اعلام شد.

در اطلاعیه وزارت دادگستری آمریکا آمده است که کشف و توقیف این محموله‌ها “نشان‌دهنده بزرگترین مصادره محموله های سوخت و سلاح از ایران توسط دولت ایالات متحده است.”

براساس این اطلاعیه، دولت آمریکا فرآورده های نفتی توقیف شده را بر اساس حکم دادگاه فروخته و عواید خالص ناشی از آن را که بیش از ۲۶ میلیون دلار بوده ممکن است به “صندوق حمایت از قربانیان تروریسم دولتی” تادیه کند.

“ضربه به دولت ایران و سپاه پاسداران”

این اطلاعیه به نقل از متیو اولسن، دستیار دادستان کل ایالات متحده گفته است که “اقدامات ایالات متحده در این دو مورد ضربه کوبنده‌ای به دولت ایران و شبکه‌های جنایتکار حامی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران وارد می‌کند.”

به گفته وزارت دادگستری آمریکا، این دو مورد عملیات نشان می‌دهد که “ما نه تنها می‌توانیم توانایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را در تأمین مالی عملیاتش از طریق فروش نفت مختل کنیم، بلکه قادریم امکانات آن در استفاده از درآمدهای حاصل از فروش نفت برای تسلیح تروریست‌های نیابتی خود و صدور تروریسم به خارج را هم خنثی کنیم.”

اطلاعیه وزارت دادگستری به نقل از یک مقام وزارت امنیت داخلی ایالات متحده می‌افزاید که “نتایج اعلام شده امروز توسط وزارت دادگستری نشان‌دهنده پیروزی قابل توجه دیگری برای اداره تحقیقات داخلی [وزارت امنیت داخلی] در تلاش مداوم برای خنثی کردن فعالیت‌های تبهکارانه و زیانبار رژیم ایران و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران است.”

اطلاعیه وزارت دادگستری ایالات متحده در حالی منتشر می‌شود که روز گذشته دولت آمریکا شماری از نهادها و مقامات جمهوری اسلامی ایران را یه اتهام نقض حقوق بشر تحریم کرد.

تحریم این مقامات دولتی در زمانی اعلام می‌شود که مذاکرات اتمی برای بازگشت ایالات متحده به برجام در جریان است و براساس گزارش‌ها، طرف ایرانی تاکید دارد که آمریکا باید تمامی تحریم‌هایی را که از زمان خروج ایالات متحده از برجام وضع شده لغو کند. بخشی از این تحریم‌ها توسط دولت سابق آمریکا براساس اتهامات نقض حقوق بشر، حمایت از “تروریسم” و برنامه‌های موشکی و فعالیت منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران وضع شده است.

رادیوفردا: یادداشتی از بابک تقوایی: روز جمعه ۲۸ آبان ۱۴۰۰، هزاران نفر از مردم اصفهان ازجمله کشاورزان شهرها و روستاهای حومه آن تجمعی مسالمت‌آمیز در اعتراض به قطع حقابه خود در بستر خشک زاینده‌رود برگزار کردند. در ابتدا مسئولان دولتی و امنیتی سعی داشتند با ابتکار عمل کنترل اعتراضات را در دست بگیرند و از ضد حکومتی شدن آن جلوگیری کنند، اما صورت نگرفتن هیچ اقدام عملی برای برطرف کردن نیاز کشاورزان سبب تکرار اعتراضات در روزهای پس از آن شد.

دیری نپایید که رژیم جمهوری اسلامی رویه‌ای قهر‌آمیز با کشاورزان معترض پیش گرفت؛ رویه‌ای که با آتش زدن چادرهایشان و سرکوب وحشیانه آن‌ها توسط یگان ویژه نیروی انتظامی در بامداد روز چهارم آذرماه آغاز شد.

در اعتراض به سرکوب وحشیانه کشاورزان، مردم اصفهان به همراه کشاورزان مضروب تجمع اعتراضی گسترده‌ای در روز جمعه پنجم آذرماه تشکیل دادند. این تجمع این بار نه تنها توسط یگان ویژه سرکوب شد بلکه گردان‌های عاشورا و امام علی بسیج را به عرصه سرکوب وارد کرد.

برخلاف اعتراضات آبان ۹۸ که نیروهای انتظامی از مسلسل‌های هجومی چون ‌ای کِی-۴۷ کلاشنیکوف و حتی در شهرهای جنوبی چون ماهشهر از تیربار دوشکا برای کشتار معترضان استفاده کردند، در جریان اعتراضات اصفهان نیروهای امنیتی اعم از ناجا و بسیج از اسلحه‌های ساچمه‌زنی برای آسیب‌رسانی به معترضان استفاده کردند؛ اسلحه‌هایی که اگرچه منجر به کشته شدن آن‌ها نشد اما ضایعات جبران‌ناپذیری برای آن‌ها به همراه داشت؛ ازجمله از دست رفتن بینایی برای برخی از آنان.
استفاده از اسلحه ساچمه‌زنی توسط ناجا و بسیج

سال‌هاست که نیروهای یگان ویژه پاسداران ناجا از اسلحه‌های ساچمه‌زنی یا شات‌گان (Shotgun) برای مقابله با معترضان استفاده می‌کنند در حالی که در بسیاری از کشورهای جهان استفاده از این سلاح، با توجه به خطرساز بودن ساچمه‌هایشان برای بینایی افراد، ممنوع شده است. گلوله‌های چوبی و پلاستیکی و حتی گلوله‌های حاوی پودر فلفل و مواد دیگر اشک‌آور سال‌هاست که جایگزین گلوله‌های حاوی ساچمه‌های فلزی شده‌اند.

در ابتدای سرکوب اعتراضات به نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۱۳۸۸، نیروهای یگان ویژه ناجا و همچنین نیروهای بسیج مستضعفین سازماندهی‌شده توسط قرارگاه امنیتی ثارالله از گلوله‌های پینت‌بال به‌عنوان عاملی برای متفرق کردن معترضان در شهر تهران و برخی دیگر از شهرهای بزرگ استفاده می‌کردند.

گلوله‌های پینت‌بال ضمن آن‌که با برخورد به سطح بدن باعث بروز درد می‌شد، امکان علامت‌گذاری معترضان، شناسایی و دستگیری‌شان را هم برای نیروهای امنیتی فراهم می‌کرد.

با وجود این، با مجوز علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، در خطبه‌های نماز جمعه ۲۹ خرداد ۱۳۸۸، نیروهای یگان ویژه از اسلحه‌های ساچمه‌زنی برای مجروح کردن و حتی کشتن معترضان پس از مؤثر نبودن راهکارهایی برای متفرق‌سازی آن‌ها استفاده کردند که از این میان می‌توان به سرکوب تظاهرات هواداران جنبش سبز در روز ششم دی (روز عاشورا) در محل چهارراه کالج اشاره کرد.

در بعدازظهر آن روز یک تیم آتش از تیپ سوم یگان‌های ویژه ناجا اعزامی به پارک شهر دست‌کم یکی از معترضان را با شلیک گلوله ساچمه‌ای به قتل رساندند و شماری دیگر را به‌شدت مجروح کردند. مجروحین نیز به علت ورود ساچمه به بافت مغز دچار معلولیت‌های حرکتی، شنوایی و گفتاری شدند. شماری نیز بینایی چشم‌هایشان را به‌علت پارگی و تخریب قرنیه از دست دادند.

تاریخ بار دیگر در بعدازظهر روز پنجم آذرماه امسال و این بار در شهر اصفهان تکرار شد، اما برخلاف اعتراضات سال ۱۳۸۸، نیروهای امنیتی در ابتدا از پینت‌بال (گلوله‌های رنگی) و گاز اشک‌آور برای متفرق‌سازی معترضان در خیابان‌های مشتاق و آبشار یکم استفاده نکردند و سریعاً به شلیک گلوله‌های ساچمه‌ای روی آوردند.

عمده گلوله‌های ساچمه‌ای نیز به سمت بالاتنه و به‌خصوص سر و صورت معترضان شلیک شد که تصاویر فیلم‌های منتشرشده در فضای مجازی خود اثباتگر این واقعیت هستند.
نقش گردان‌های عاشورا و امام علی بسیج در سرکوب اعتراضات اصفهان

بر اساس فیلم‌های تهیه‌شده توسط مردم معترض، عمده گلوله‌های ساچمه‌ای توسط گردان‌های امنیتی امام علی بسیج شلیک شد. نیروهای این گردان‌های امنیتی که همه‌ساله در یک رزمایش مقابله با اغتشاش شرکت می‌کنند، مجهز به سپر، کلاه زرهی و اسلحه‌های ساچمه‌زنی هستند و با استفاده از موتورهای تریل اقدام به جابه‌جایی سریع می‌کنند.

البته در جریان اعتراضات روزهای گذشته اصفهان، تعداد قابل‌توجهی از آن‌ها با تجهیزات کاملِ سرکوب وارد عمل نشدند که نشان از تعجیل در اعزام آن‌ها به محل بحران بود.

اعضای گردان‌های عاشورا بسیج ملبس به گرمکن ورزشی در نزدیکی پل خواجو

بی‌شک حضور دست‌کم یک گردان غیرمسلح عاشورا و چند گردان مسلح امام علی بسیج به درخواست شورای تأمین استان اصفهان و با هدف کمک‌رسانی به نیروهای ناجا در جریان سرکوب معترضان صورت گرفته است. سازماندهی این نیروها از طریق ارسال فراخوان با پیامک به شماره موبایل آن‌ها صورت می‌گیرد.

نیروهای گردان‌های امام علی پس از حضور در پایگاه ناحیه مقاومت بسیج امام صادق واقع در خیابان باغ گلدسته، لباس‌های فرم با استتار صحرایی به تن کردند و پس از دریافت تجهیزات سرکوب اعم از باتوم و شوکر با وانت‌های تویوتا لندکروز محافظت‌شده به خیابان‌های مشتاق و آبشار یکم واقع در دو طرف زاینده‌رود اعزام شدند.

در حقیقت نیروهای گردان‌های امنیتی امام علی زمانی توسط نیروی زمینی سپاه پاسداران به صحنه سرکوب وارد می‌شوند که نیروهای یگان‌های ویژه ناجا از انجام مأموریت محول‌شده به آنان به‌تنهایی عاجز باشند.

بنابراین در روز پنجم آذر وظیفه گردان‌های امنیتی امام علی شهر اصفهان پشتیبانی از نیروهای یگان ویژه این استان تا زمان رسیدن نیروهای تیپ دوم موسی بن جعفر یگان ویژه از شهر تهران بود؛ نیروهایی که سرانجام با پایان روز خود را به شهر اصفهان رساندند.

رسانه‌های حکومتی از تعداد مجروحان سرکوب وحشیانه اعتراضات اصفهان سخنی به میان نیاوردند اما تعداد بازداشتی‌ها را در روایتی ۶۷ نفر و در روایتی دیگر ۲۱۴ نفر اعلام کردند. سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی اصفهان اعلام کرد که در ناآرامی‌های روز جمعه اصفهان چهل نفر به مراکز چشم‌پزشکی مراجعه کردند که ۲۱ نفر خدمات سرپایی دریافت کردند و ترخیص شدند و ۱۹ نفر نیز در مراکز چشم‌پزشکی بستری شدند. از این میان دو نفر در بخش مراقبت‌های ویژه بستری هستند.

شماری از مجروحان بیناییِ یک یا هر دو چشم خود را به‌علت برخورد ساچمه‌های سربی شلیک‌شده توسط نیروهای یگان ویژه اصفهان و همچنین گردان‌های امنیتی امام علی نیروی مقاومت بسیج در این شهر از دست دادند.

با وجود انتشار تصاویر و فیلم‌های این نیروها در حال تیراندازی به سر و صورت معترضان، فرمانده یگان ویژه شهر اصفهان، سرهنگ احمد نورعلی که خود فرماندهی سرکوب اعتراضات و صدور دستور استفاده از گلوله‌های ساچمه‌ای را بر عهده داشته، ضمن رد استفاده از این تسلیحات، ادعا کرد که معترضان خود دست به تیراندازی زده‌اند و یگان تحت امر وی یک سلاح وینچستر از آن‌ها کشف کرده است!
نظرات نویسندگان در یادداشت‌ها لزوماً بازتاب دیدگاه رادیو فردا نیست.

بی‌بی‌سی: آمریکا چند سازمان و مقام ایرانی از جمله یگان‌های ویژه نیروی انتظامی جمهوری اسلامی (ناجا) و فرمانده آن حسن کریمی را به اتهام نقض حقوق بشر تحریم کرده است. لیلا واثقی فرماندار شهر قدس هم که به صراحت از دستور خود برای تیراندازی به معترضان آبان ۹۸ خبر داده بود، تحریم شده است.

وزارت خزانه داری آمریکا روز سه شنبه (۷ دسامبر) اعلام کرد که نیروهای موسوم به نوپو، که از آن به عنوان زبده ترین بخش از یگان ویژه نیروی انتظامی یاد می شود، را به همراه فرمانده آن محسن ابراهیمی تحریم کرده است.

در بیانیه وزارت خزانه داری آمریکا آمده است که در جریان اعتراضات آبان ۱۳۹۸ نیروهای یگان های ویژه ناجا با همکاری نیروهای ویژه ضد ترور ایران (نوپو) با سلاح های خودکار به سوی معترضان غیرمسلح از جمله زنان و کودکان شلیک کردند.

دولت جو بایدن همچنین غلامرضا سلیمانی، رئیس سازمان بسیج، را تحریم کرده است.

خزانه داری آمریکا می گوید که غلامرضا سلیمانی در آوریل ۲۰۲۱ توسط اتحادیه اروپا به دلیل نقشی که در سرکوب اعتراضات آبان ۱۳۹۸ داشت تحریم شده بود.

لیلا واثقی، فرماندار شهر قدس (قلعه حسن خان)، هم تحریم شده است. او نیز پیشتر در ماه آوریل امسال توسط اتحادیه اروپا تحریم شده بود.

لیلا واثقی در پی سرکوب خونین اعتراضات ۱۳۹۸ در اظهاراتی جنجالی گفت دستور داده بود که در صورت ورود معترضان به ساختمان، به ضرب گلوله مقابله کنند.

او گفت: «دستور تیر را ما داده بودیم، من به آنها گفتم که هر کس از در فرمانداری وارد شد بزنید.»

نام صغری خدادادی، رئیس زندان قرچک ورامین نیز در کنار زندان زاهدان و زندان مرکزی اصفهان به فهرست تحریم های واشنگتن اضافه شده است.

در بیانیه وزارت خزانه داری آمریکا آمده است: «زندان مرکزی اصفهان معروف به زندان دستگرد واقع در شهر اصفهان جایی است که بنا به گزارش رسانه‌ها، مصطفی صالحی، تعمیرکار ژنراتور برق، در ۱۴ مرداد ۱۳۹۹ پس از شرکت در تظاهرات خیابانی در ژانویه ۲۰۱۸ اعدام شد.»

آقای صالحی – ۳۰ ساله – در جریان محاکمه اتهام قتل سجاد شاه‌سنایی از اعضای سپاه پاسداران را رد کرده بود.

محمد کرمی فرمانده قرارگاه قدس جنوب شرق ایران و نیز علی همتیان و مسعود صفدری که از آنها به عنوان بازجویان سپاه یاد شده است هم در این رابطه تحریم شده اند.

آنتونی بلینکن وزیر امور خارجه آمریکا در ماه مارس امسال علی همتیان و مسعود صفدر را به اتهام ”نقض حقوق بشر و شکنجه زندانیان سیاسی و بازداشت شدگان تظاهرات سال های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۰ ” تحریم کرده بود.

واکنش ایران

سخنگوی وزارت امور خارجه ایران در واکنش به این تحریم ها در شبکه توییتر نوشته است: «حتی در بحبوحه گفتگوهای وین، آمریکا نمی تواند از اعمال تحریم ها علیه ایران دست بردارد.»

سعید خطیب زاده افزود: «دوبرابر کردن تحریم ها اهرمی ایجاد نمی کند و هر چیزی به غیر از جدیت و حسن نیت است.»