اخبار

سحر خواجه نوری، فیلم‌ساز و تهیه کننده تلویزیون تا چند سال پیش در لس‌آنجلس بازیگر و مدل بود.

اما یک روز سر صحنه جمله‌ای شنید که هضم آن برایش خیلی سنگین بود.

سحر عصر همان روز تصمیم گرفت عطای هالیوود را به لقایش ببخشد و به زادگاهش بازگردد.

جایی که مادربزرگ او بنا به رسم بومیان ناواهو، بند نافش را در خاک آنجا دفن کرده بود.

سحر که از پدری ایرانی و مادری ناواهو در ایالت یوتا آمریکا متولد شده، دوران کودکی خود را در قلمرو خودمختار بومیان ناواهو گذرانده است.

او میهمان نخستین قسمت از فصل پنجم برنامه چمدان است که در آن امیر پیام به ادبیات مهاجرت و داستان‌های ایرانیان مهاجر می‌پردازد.

چشم‌انداز بامدادی رادیو بی‌بی‌سی از ساعت ۷ تا ۹ بامداد هر روز بر روی این امواج و فرکانس‌های رادیویی و ماهواره‌ای پخش می‌شود.

برای شنیدن سایر مطالب رادیوی بی بی سی، به صفحه رادیو مراجعه کنید یا برنامه‌های ما را بر روی ساوند کلاود بشنوید.

بی‌بی‌سی: تبلیغات حامیان قاسم سلیمانی و ابومهدی مهندس در بغداد
یک مقام عراقى به بى‌بى‌سى فارسى گفته آمريكا پيش از دومين سالگرد كشته شدن قاسم سليمانى به واسطه هياتى عراقى، كه به تهران سفر كرده بود، به ايران هشدار داد كه اگر با حمله به اماكن نظامى و ديپلماتيک آمريكا آسيبى به‌بار بياورد، اين‌بار واکنش آمریکا به گروه‌های مورد حمایت ایران محدود نخواهد شد.

در روزهاى گذشته همزمان با برگزارى مراسم دومین سالگرد قاسم سلیمانى، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران که در حمله هوایی آمریکا در بغداد کشته شد، پایگاه‌هاى آمریکا در عراق و سوریه چند بار هدف حمله‌های راکتى و پهپادى بوده اما این حملات خسارت چندانى نداشت.

به گفته نفیسه کوهنورد، خبرنگار امور خاورمیانه بی‌بی‌سی که اکنون در بغداد است، اعضای این هیات بلندپایه، که مورد اعتماد آمریکا هستند و روابط خوبى هم با ایران دارند، چند روز قبل از سال نو میلادى به تهران سفر کردند.

این اولین بار است که واشنگتن به این شکل از بغداد خواسته تا پیام تهدیدآمیزی را به ایران منتقل کند.

هشدار سالیوان

سولیوان

منبع تصویر، Reuters
توضیح تصویر،

جیک سالیوان گفته آمریکا برای پیش‌گیری از یا پاسخ به هر حمله ایران با متحدان و شریکان خود همکاری خواهد کرد.

صبح امروز جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی کاخ سفید، در هشداری شدید به ایران گفت هر گونه حمله علیه شهروندان این کشور از طرف ایران، با عواقبی سنگین روبرو می‌شود.

ایران با انتشار فهرستی از ۵۱ آمریکایی اعلام کرده این عده را به علت ایفای نقش در ترور قاسم سلیمانی فرمانده سابق نیروی قدس سپاه تحریم کرده است.

جیک سالیوان در بیانیه‌ای، که در واکنش به تصمیم تازه ایران منتشر شده، آورده است این تحریم‌ها در حالی وضع شده که نیروهای نیابتی ایران به عملیات تروریستی خود ادامه می‌دهند.

مشاور امنیت ملی آمریکا تاکید کرده که با وجود اختلاف درباره سیاست واشنگتن در قبال ایران، این کشور در حمایت از شهروندان خود در برابر تهدید و تحریم دیگران یک‌پارچه و متحد است.

آقای سالیوان اضافه کرده که برای پیش‌گیری یا جواب به هر حمله ایران با متحدان و شرکای خود همکاری خواهد کرد.

آن‌گونه که وزارت خارجه دولت ایران اعلام کرده، این افراد را به علت نقش‌شان در “جنایت تروریستی ایالات متحده آمریکا علیه سردار شهید سپهبد حاج قاسم سلیمانی، ترویج تروریسم و نقض حقوق بنیادین بشر، تحت تحریم قرار می‌دهد.”

ایران پیشتر در دی و آبان ۱۳۹۹ دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا و نه نفر از مقام‌های ارشد دولت او را در فهرست تحریم‌های خود قرار داد.

دولت ایران می‌گوید این عده در تصمیم‌گیری، برنامه‌ریزی، سازماندهی، تامین مالی، پشتیبانی، راهبری یا اجرای ترور مشارکت داشته‌اند و یا از آن حمایت کرده‌اند.”

در میان اسامی تازه‌اعلام‌شده نام افرادی چون مارک میلی، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا؛ رابرت اوبراین، مشاور امنیت ملی دولت وقت و کنت فرانکلین مک‌کنزی، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی ارتش (سنتکام) دیده می‌شود.

صدای آمریکا: پس از گذشت بیش از ۳۰ سال از حمله حکومت صدام حسین، رئیس جمهوری سابق عراق، به کویت، عراق به تازگی آخرین بخش از غرامت جنگی خود به کویت را پرداخت کرد.

وبسایت خبری «نشنال» امارات این خبر را به نقل از خبرگزاری رسمی عراق گزارش کرد. بنا بر این گزارش، مشاور اقتصادی نخست وزیر عراق به خبرگزاری رسمی آن کشور گفت که پرونده غرامت جنگی کویت با پرداخت آخرین بخش از بدهی بسته شد.

او گفت که عراق در مجموع ۵۲ میلیارد و ۴۰۰ میلیون دلار غرامت به کویت پرداخت کرد.

صدام حسین دوم اوت ۱۹۹۰ به کویت حمله کرد و پس از اشغال آن کشور، کویت را «نوزدهمین استان عراق» خواند، ولی هفت ماه بعد با اقدام نظامی ائتلاف تحت رهبری آمریکا مجبور شد کویت را ترک کند.

صدام پیش از حمله به کویت نیز در دهه ۱۳۶۰ درگیر یک جنگ ویرانگر هشت ساله با ایران بود.

غرامت جنگ ایران و عراق

در نسخه منتشر شده قطعنامه ۵۹۸ شورای امنیت سازمان ملل متحد که پایانی بود بر جنگ هشت ساله ایران و عراق، اشاره‌ای دقیق به رقم غرامتی که عراق باید به ایران پرداخت کند نشده و گفته شده است که پس از پایان جنگ این موضوع باید به صورت کارشناسی بررسی شود.

بحث دریافت غرامت از عراق و ارزیابی دقیق میزان خسارت، تا زمان حمله عراق به کویت و متعاقب آن درخواست غرامت کویت از صدام بدون هیچ توضیحی مسکوت مانده بود. در آن زمان بود که ایران نیز در این مورد قدمی برداشت و در ۲۴ شهریور ۱۳۷۰ گزارش خود را به سازمان ملل ارائه کرد.

بعد از خروج آمریکا از برجام و از سرگیری تحریم های بین المللی علیه ایران نخست وزیر وقت عراق، حیدر العبادی عنوان کرد: «ما مخالف وضع تحریم علیه ایران هستیم. اما بغداد به منظور حمایت از ملت عراق به این تحریم‌ها پایبند خواهد بود.»

طبق گزارش اقتصاد آنلاین، گروه ویژه سازمان ملل در سال ۱۳۷۱ بعد از بررسی‌ها میزان خسارت مستقیم جنگی عراق به ایران را ۹۹ میلیار دلار و خسارت غیرمستقیم را ۱۵۰ میلیارد دلار اعلام کرد. هر چند که ایران میزان خسارت وارده را ۱۰۰۰ میلیارد دلار اعلام کرده است.

در مجموع برخی از کارشناسان معتقدند با توجه به خسارت وارده به پالایشگاه آبادان و حوزه های نفتی و گازی جزیره خارک، عدم تولید، پالایش و استخراج نفت و غیره مجموع خسارت وارد شده به ایران حدود ۱۳۰۰ میلیارد دلار است.

تجارت‌نیوز هم می‌نویسد: «در مورد مبنای محاسبه این عدد اطلاعات دقیقی در دسترس نیست، اما ظاهرا این رقم بین مسئولان کشور جا افتاده، چرا که بعدها بارها از تریبون‌های دیگر هم اعدادی در همین حدود در باب مطالبات ایران از عراق، اعلام شده است.»

چرا ایران غرامت نگرفته است

سعید محمودی، کارشناس حقوق بین‌الملل و استاد دانشگاه، در گفت‌وگویی اختصاصی با صدای آمریکا می‌گوید جهت دریافت غرامت، «باید به طور رسمی متجاوز تعیین شود. در مورد جنگ ایران و عراق، این امر از طرف شورای امنیت انجام نشد.»

به گفته آقای محمودی، در مورد جنگ عراق و کویت، شورای امنیت پس از گذشت چند ماه با صدور قطع‌نامه‌ای عراق را رسما متجاوز اعلام کرد. وی با اشاره به این که این لزوما شورای امنیت نیست که باید متجاوز را تعیین کند، به دو مورد استناد می‌کند.

به گفته وی، در رای دیوان بین‌المللی لاهه در سال ٢٠٠٣ در قضیه سکوهای نفتی آمریکا و ایران، عراق به عنوان آغازگر جنگ معرفی شده است. در مورد دوم نیز در سال ۲۰۰۵، کوفی عنان، دبیرکل وقت سازمان ملل، به صورت رسمی اعلام کرد از دیدگاه «دبیرخانه شورای امنیت و او» دولت عراق متجاوز است. به گفته آقای محمودی، «اراده سیاسی ایران برای مطالبه غرامت اهمیتی محوری دارد.»

از سوی دیگر ایرج همتی، نویسنده و پژوهشگر حوزه جنگ، به انصاف نیوز گفته است :«نه مقامات سیاسی و نه دیپلمات‌های کشور، از مرحوم هاشمی رفسنجانی به عنوان رئیس جمهور وقت گرفته تا علی اکبر ولایتی وزیر امور خارجه، کمال خرازی سفیر وقت ایران در سازمان ملل، و جانشین وی محمدجواد ظریف در هیچ متن مکتوب یا سخنرانی و گفت‌وگویی چیزی که نشان دهد آنها امید داشتند بند ۶ قطعنامه با مسأله غرامت پیوند بخورد نگفته‌اند. از میان آنها آقای خرازی صراحتا در مصاحبه‌ای گفته است که با قطعنامه ۵۹۸ نمی‌توان ازعراق غرامت گرفت.»

بعد از خروج آمریکا از برجام و از سرگیری تحریم های بین المللی علیه ایران نخست وزیر وقت عراق، حیدر العبادی عنوان کرد: «ما مخالف وضع تحریم علیه ایران هستیم. اما بغداد به منظور حمایت از ملت عراق به این تحریم‌ها پایبند خواهد بود.»

پس از این بود که بحث دریافت غرامت دوباره مطرح شد و محمود صادقی، نماینده وقت مجلس شورای اسلامی در توییتی نوشت: «دولت عراق مطابق ماده ۶ قطعنامه ۵۹۸ ، مبلغ ۱۱۰۰ میلیارد دلار بابت غرامت خسارت مستقیم جنگ تحمیلی به ایران بدهکار است، دولت ایران با لحاظ تنگناهای مردم عراق در مطالبه این غرامت تعلل کرده است، اکنون نخست وزیر عراق به جای جبران، با تحریم‌های ظالمانه علیه مردم ایران همراهی می‌کند.»

در پاسخ فائق الشیخ علی، نماینده وقت مجلس عراق خواستار پرداخت غرامت به کشته‌شدگان عراقی به دست القاعده از سوی ایران شد.

ایرج همتی گفته است: «به گفته برخی صاحب‌نظران حقوق بین‌الملل، زبانی که در قطعنامه‌های مربوط به جنگ ایران و عراق به کار رفته نشان می‌دهد شورا [شورای امنیت سازمان ملل] قائل به تقسیم جنگ به دو دوره قبل و بعد از آزادی خرمشهر بود. در این صورت محاسبه غرامت و اعمال آن براساس دوره زمانی مسئولیت جنگ با پیچیدگی های حقوقی، فنی، و سیاسی زیادی روبرو می‌شد.»

همتی این را از دلایل احتمالی تصمیم اعضای شورای امنیت مبنی بر این که «از خیر آثار مستقیم مسئولیت جنگ بگذرند و جبران خسارت‌های جنگ را به کمک‌های بین‌المللی حواله دهند»‌ دانسته است.

رادیوفردا:
«برگ تو
افتادن پاییزی از درخت بود
پاییز شاعرانه غمگین
دستی که گلوی تو را در خیابان گم کرد
تو را جاودان کرد
و تنها چیزی که در تو باطل شد
شناسنامه
و کوپن برنج در جیب‌هات بود»

این شعر بکتاش آبتین که به محمد مختاری از قربانیان قتل‌های زنجیره‌ای تقدیم شده، اکنون روایت جان باختن خود شاعر است و اکنون با گذشت ۲۳ سال از قتل‌ مختاری و دیگر نویسندگان دگراندیش، جامعه نویسندگان و روشنفکران ایرانی به عزایی مشابه نشسته‌اند.

بکتاش آبتین شاعر، فیلمساز و زندانی سیاسی در حالی روز شنبه هجدهم دی، پس از یک دوره ابتلا به کرونا جان خود را از دست داد، که مأموران جمهوری اسلامی او را از درمان به‌موقع محروم کرده بودند.

معنای این رفتار جمهوری اسلامی، فقط دشمنی با یک فرد نبود، بلکه آبتین به عنوان عضوی از کانون نویسندگان ایران به نماد طبقه نویسنده و اهل قلم در ایران تبدیل شده بود که حکومت از دیر باز آنان را دشمنان خود در یک «جنگ نرم» می‌داند.

بکتاش آبتین که کارنامه‌ای پربار از خود برجای گذشته، پیشتر زندگی خود را به دو دوره پیش و پس از آشنایی و همکاری با کانون نویسندگان ایران تقسیم کرده بود.

او در مسیر همین همکاری بارها به عضویت در هیات دبیران کانون نویسندگان ایران درآمد، اما پس از مدتی تحت فشار نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی قرار گرفت، به زندان افتاد و سرانجام جان خود را از دست داد.

آبتین دو سال پیش، در یک جلسه شعر کانون نویسندگان ایران که در اعتراض به حکم زندان سه نویسنده و عضو این کانون برگزار شده بود، گفت: «واقعا کانون نویسندگان ایران به من هویت داد. به من آموخت که آزادی چیه، آزادی‌خواهی چیه… ما برای چی دور هم جمع می‌شویم… از چه چیزی حرف می‌زنیم… چه چیزی می‌خواهیم…»
شاعر تنهایی و مرگ

«پتکی سنگین بر دایره‌ای مضحک
تنهایی‌ام را
بر ساعت دیواری کوک کرده‌ام.»

بکتاش (مهدی) آبتین که سال ۱۳۵۳ در شهرری به دنیا آمده بود، پنج مجموعه شعر منتشر کرد: «و پای من که قلم شد نوشت برگردیم»، «مژه‌ها، چشم‌هایم را بخیه کرده‌اند»، «شناسنامه خلوت»، «پتک» و «در میمون خودم پدربزرگم».

او در اشعارش علاوه بر پرداختن به درونیات انسان، به موضوعات اجتماعی نیز نظر داشت.

همچنین مضمون مرگ، یکی از مضامین اصلی اشعار آبتین به ویژه در مجموعه «در میمون خودم پدربزرگم» است. او خود در این باره گفته بود: «شاید به این دلیل باشد که مرگ در کشور ما خیلی ارزان و در دسترس است.»

علیشاه مولوی، شاعر فقید، درباره شعر آبتین گفته بود که «رفتار آبتین با زبان، رفتار پخته و جاافتاده‌ای است. او از جمله شاعرانی است که فضای شعرهایش بیرونی است و این از ارزش‌های کار اوست.»

همچنین حافظ موسوی، شاعر و منتقد ادبی، با ستایش از شعر بکتاش آبتین، گفته است: «اولین شعری که از او شنیدم «فرشته خانم» بود. شعری جسورانه از زبان یک زن که به ناچار تن به تن‌فروشی داده است. با ریتمی تند و عصبی و قافیه‌هایی که چکش‌وار بر سر خواننده یا شنونده فرود می‌آید».

موسوی تاکید کرد که آبتین را بیشتر به عنوان مستندساز می‌سازند، اما او «شاعری است که فیلم هم می‌سازد.»

همچنین شعر بکتاش آبتین به عقیده منتقدان، «شعر اعتراض» است که به گفته حافظ موسوی «تظاهر به اعتراض نمی‌کند و اعتراض او آنگاه به بیان درمی‌آید که با تجربه‌ای عینی گره خورده باشد.»

یکی از همین تجربه‌های عینی اعتراض، تجربه بکتاش آبتین در همراهی با میلیون‌ها معترض در جریان اعتراضات سال ۱۳۸۸ بود که منجر به ضرب و شتم او از سوی نیروهای امنیتی شد.

آبتین در حوزه شعر جوایز متعددی را نیز به دست آورد که از آن جمله می‌توان به جایزه خبرنگاران (برای مجموعه پتک) و جایزه انجمن قلم آمریکا (به طور مشترک با دو عضو دیگر کانون) اشاره کرد.
مستندساز و راوی خود

آبتین در حوزه سینما نیز فعالیت داشت و چندین فیلم و مستند ساخته بود: «کاملاً خصوصی برای آگاهی عموم» (زندگی علیشاه مولوی)، «۱۳ اکتبر ۱۹۳۷»، «موریانه‌ای با دندان‌های شیری» (سلف‌پرتره از زندگی خود هنرمند)، «پارک مارک»، «میکا»، «مُری زن می‌خواد»، «آنسور» (درباره سانسور در ایران) و «همایون خرم».

«پارک مارک» داستان یک شب تا صبح فردی به نام مارکاس سوتیازیان است که شبانه به خالی‌کردن صندوق‌های صدقات می‌پردازد. این فرد که مدتی مقیم آمریکا بوده به دلیل خلاف‌های مختلف به ایران بازگردانده شده و پس از بازگشت به ایران، یک کارتن‌خواب است.

آبتین در سال ۱۳۹۰ درباره مستند «موری ‌زن می‌خواد» که به ازدواج یک سرایدار میانسال می‌پردازد، گفته بود: «مشکلات جنسی بخش مهمی از معضلات جوامع را شکل می‌دهند و من دراین فیلم می‌خواستم مشکلات بخشی از جامعه در این باره را به نمایش بگذارم.»

او ادامه داد: «من به عنوان یک فیلمساز که علایق اجتماعی دارم برایم مهم بود که کار درست را انجام دهم، تاکنون هم هرچه ساخته‌ام دچار ممیزی شده است.»

همچنین آبتین که درباره فرهاد فخرالدینی آهنگساز ایرانی مستند ساخته بود، مستندی هم با عنوان «۱۳ اکتبر ۱۹۳۷» درباره زندگی و آثار لوریس چکناواریان، دیگر آهنگساز ایرانی ساخت.

آبتین درباره این فیلم گفت تلاش کرده بود چکناواریان را «همانگونه که هست با همان صفا، صمیمیت و کودکی درونش» نشان دهد.

با اینکه جایزه بهترین فیلم مستند پُرتره ششمین جشنواره بین‌المللی سینماحقیقت به این فیلم اهدا شد، اما آبتین درباره جشنواره‌های هنری و سینمایی در ایران گفت: «وزارت ارشاد اجازه نمی‌دهد صدای هنرمندان مستقل شنیده شود و این مشکل در تمام جشنواره‌های ما وجود دارد.»

او تأکید کرد سانسور در سینمای مستند «بیشتر و خشن‌تر» است «چون در سینمای داستانی می‌توان همه چیز را به داستان ارجاع داد اما از آنجا که مستند آیینه تمام نمای جامعه معاصر است، دچار مشکلات و محدودیت‌های بیشتر می‌شود.»

این فیلمساز با اشاره به این که با تغییر روسای جمهور در جمهوری اسلامی «به هیچ وجه خط قرمزها تغییر نمی‌کند»، از وجود یک نظام «ضد فرهنگ و هنر» در ایران سخن گفت و اضافه کرد: «تا زمانی که این شیوه وجود دارد، در بر همین پاشنه می‌چرخد.»

این شاعر و فیلمساز همچنین در گفت‌وگوی دیگری درباره جشنواره‌های دولتی گفت: «معتقدم کسانی که برای جشنواره‌ها تصمیم‌گیری می‌کنند، ممیزها و سانسورچی‌ها هستند؛ نه مسؤولان برگزاری آن‌ها.»

آبتین با وجود فیلمسازی، عضو خانه سینما نشد: «من علاقه‌ای ندارم که عضو خانه سینما باشم به همین دلیل هم است که فیلمساز مستقل هستم. من عضو کانون نویسندگان هستم و همیشه موضع‌گیری‌های این کانون برایم مشخص، مستدل و محکم بوده است.»

فیلم‌های این فیلمساز با این که در ایران اجازه نمایش نداشتند، اما در جشنواره‌های خارجی به نمایش درمی‌آمدند و همین موضوع تبدیل به یکی از اتهام‌ها علیه او شد: «وقتی داشتم روی موضوعات خاصی مانند سانسور در ایران فیلم می‌ساختم می‌دانستم حتما عواقبی خواهد داشت و یا می‌دانستم فعالیت‌هایم در کانون با عواقبی همراه خواهد بود، اما ترجیح می‌دادم کار کنم تا بیکار یک کنجی بنشینم و یا کارهایی برای پول انجام دهم که اعتقادی هم به آنها ندارم.»
سال‌های فشار، بازجویی و زندان

در سال ۱۳۹۱، پس از آنکه منیژه نجم عراقی، منشی منتخب کانون نویسندگان ایران به زندان افتاد، هیئت دبیران وقت، بکتاش آبتین را به جای او برگزید و از آن به بعد بکتاش همواره یکی از اعضای مؤثر کانون نویسندگان ایران بود.

در شهریور ماه ۱۳۹۳، آبتین عضو هیئت دبیران کانون نویسندگان شد. اما چند ماه بعد، در اردیبهشت ۱۳۹۴ به کمپین بین المللی حقوق بشر در ایران گفت: «در سه روز متوالی از تاریخ ششم تا هشتم اردبیهشت ماه برای فیلم ها، عضویتم در کانون نویسندگان و شرکتم در اعتراضات خیابانی سال ۸۸ بازجویی شدم، اما به گفته آنها هنوز یک جلسه دیگر بازجویی برای شعرهایم باقی مانده است.»

در آذر ۱۳۹۵، مأموران امنیتی و نیروی انتظامی با اعمال خشونت از برگزاری مراسم یادبود برای قتل‌‌های زنجیره‌ای نویسندگان جلوگیری و چهار نفر از اعضا و دوستداران کانون از جمله بکتاش آبتین را بازداشت کردند.

دستگاه قضایی ایران سرانجام پس از بازجویی‌های متعدد، او را با اتهام‌های سیاسی و امنیتی به همراه دو عضو دیگر کانون به شش سال زندان محکوم کرد. یکی از دلایل پرونده‌سازی برای این نویسندگان، مشارکت در تدوین کتاب تاریخچه‌ کانون و همچنین صدور بیانیه از سوی کانون نویسندگان ایران بود.

کانون نویسندگان ایران در اطلاعیه‌ای که برای اعلام خبر درگذشت بکتاش آبتین منتشر کرد تأکید کرد که این شاعر و فیلمساز «زنده است چون روح آزادی‌خواهی و ستیز با پلشتیِ استبداد و ستم زنده است.»

تأکید بر «زنده بودن» آبتین از سوی کانون نویسندگان ایران در حالی است که خود این شاعر پیشتر هرگز زندانی شدن خود را باور نکرده بود:

«سبک بال
از دیوار بلند زندان‌ها و
سیم‌خاردارها
می‌گریزد
هوای خوش آزادی!»

رویداد۲۴: در حالی که دولت روی بازگشت ایرانیان خارج از کشور تمرکز کرده، اطلاعاتی از برخی مسافران ایرانی به دست رویداد۲۴ رسیده که نشان می‌دهد برخی از آنها با افرادی که بیسیم داشته‌اند به اتاق‌هایی برده شده‌اند تا فرمی درباره اطلاعات خودشان پر کنند. روابط عمومی فرودگاه امام گفته این مسئله به فرودگاه ارتباط ندارد و مسئول آن نهادهای امنیتی هستند.
رویداد۲۴ استفاده از ظرفیت مالی ایرانیان مقیم خارج از کشور یکی از شعار‌های اصلی ابراهیم رئیسی در انتخابات ریاست جمهوری بود. او در اولین نشست خبری خود با رسانه‌های داخلی و خارجی رسما اعلام کرد دولتش قرار است همه زمینه‌های بازگشت ایرانیان خارج از کشور را فراهم کند.

علیرضا سلیمی رئیس فراکسیونی در مجلس تحت عنوان فراکسیون ایرانیان خارج از کشور میزان سرمایه ایرانیان مقیم آمریکا را بیش از ۳ هزار میلیارد دلار و ایرانیان مقیم آلمان هم حدود ۸۰۰ میلیارد دلار برآورد کرده و گفته «آنوقت ما در برجام دنبال ۱۰ میلیارد دلار بودیم!» سلیمی گفته در حال حاضر بیش از ۷ تا ۸ میلیون ایرانی در خارج از کشور اقامت دارند و این فراکسیون تلاش کرده از حقوق هموطنان مقیم خارج دفاع کند و این دفاع را به گفتمانی غالب تبدیل کند.

دولت رئیسی ظاهرا حساب ویژه‌ای روی سرمایه ایرانی‌های خارج از کشور باز کرده. برای اثبات این اراده هم شورای عالی امور ایرانیان خارج از کشور که از سال ۸۳ تاسیس شده بعد از ۸ سال نشستی با حضور رئیس جمهور برگزار کرد.

در این نشست حسین امیرعبداللهیان از ایرانیان خارج از کشور خواست در سامانه‌ای که وزارت خارجه طراحی کرده ثبت‌نام کنند. او اطمینان داده که بازگشت آن‌ها به کشور با هماهنگی‌هایی که با مراجع امنیتی کشور انجام شده بدون مشکل خواهد بود.

او پیش از این هم به سرویس آنلاین این وزارتخانه برای ایرانی‌های خارج از کشور اشاره کرده و گفته بود ««اعلام می‌کند شما هیچ مشکلی برای ورود و برگشت ندارید و اگر مشکلی پیش آمد وزارت خارجه مسئول است و ما این مسئله را تضمین می‌کنیم.»

اظهار نظر‌های این چنینی، اما واکنش‌های زیادی به همراه داشته است. نخستین واکنش هم از سوی ایرانیان دارای تابعیت مضاعف است. برخی از کشور‌ها به شهروندانشان که دارای تابعیت ایران هم هستند هشدار داده‌اند که به ایران سفر نکنند. نزار زکا شهروند آمریکایی لبنانی که تجربه حبس در ایران در حین سفرش به کشور به دعوت دولت ایران را داشته در توییتر خود گفته «به نظر می‌رسد ایران می‌خواهد دوتابعیتی‌ها را فریب دهد تا به ایران بروند. این بیشتر یک هشدار برای افراد دوتابعیتی است که به کشورشان بازنگردند.»

اخیرا گزارش‌هایی به دست رویداد۲۴ رسیده که می‌توان به عنوان عواملی برای دفع ایرانیان حارج از کشور برخلاف سیاست کلی دولت قلمداد کرد. از چند ماه پیش تا کنون مسافران پرواز‌هایی که عمدتا از سمت اروپا وارد کشور شده‌اند، در بدو ورود با نوعی بازجویی یا خوداظهاری مواجه شده‌اند.

یکی از مسافران ایرانی از هلند درباره اتفاقی که در فرودگاه امام در جریان است، توضیح داده و گفته درست بعد از کنترل پاسپورت و مهر ورود، فردی که بیسیم هم در دست داشته او و همسرش را به اتاقی نزدیک کنترل گذرنامه هدایت کرده و از او خواسته فرمی را پر کند. به گفته این شهروند ایرانی دارای اقامت هلند، داخل فرم اطلاعاتی مثل اسم، آدرس، محل سکونت، تحصیلات، شغل، درآمد، تاریخ ورود و تاریخ خروج بعدی و همچنین در مورد مقصد‌هایی که به آن سفر کرده سوالاتی مطرح شده است. این مسافر ایرانی تاکید کرده به جز خودش نزدیک به ده نفر دیگر مسافران نیز در اتاق مشغول پر کردن فرم خوداظهاری بودند.

فرد دیگری که دارای اقامت آلمان است نیز درباره تجربه مشابه خود توضیح داده و گفته با بی‌سیم به اتاقی هدایت شده تا اطلاعاتش را آنجا تکمیل کند. او گفته ظاهرا این سوالات فقط از افراد دوتابعیتی پرسیده می‌شده است و فرم‌هایی به آنها داده شده تا آن را پر کنند.

روابط عمومی فرودگاه امام: سوال از مسافران ارتباطی با فرودگاه ندارد

تحقیقات رویداد۲۴ نشان داده تنها افراد دوتابعیتی یا پناهنده هدف این فرم‌های خوداظهاری نبوده‌اند و افرادی که تنها اقامت برخی کشور‌ها را داشتند هم مورد سوال قرار گرفتند. رویداد۲۴ درباره جزییات و نهاد متولی این سوال و جواب‌ها از روابط عمومی فرودگاه امام سوال کرده و روابط عمومی فرودگاه امام گفته این مساله هیچ ارتباطی به فرودگاه ندارد و امنیتی است.

روابط عمومی فرودگاه امام توضیح داده «گاهی پیش می‌آید که در یک پرواز یکی از مسافران پناهنده بوده یا مساله امنیتی دارد. در این موارد نیرو‌های امنیتی برای اینکه آن مسافر شک نکند از همه مسافران پرواز بازجویی می‌کنند تا همان یک نفر را گیر بیاندازند.»

تکرار ارائه فرم‌های خوداظهاری به مسافران ایرانی در چند ماه اخیر نشان می‌دهد احتمالا این سیاست مقطعی نباید باشد. در صورتی که این فرم‌ها بخشی از سیاست دولت برای جذب سرمایه و شناسایی ایرانیان سرمایه‌دار در خارج از کشور باشد، باید گفت دولت هیچ شناختی از نگرانی‌ای که چنین اقدامی می‌تواند برای ایرانیان مسافر ایجاد کند، ندارد.

بی‌بی‌سی: مقام‌های قضایی و امنیتی ایران دور هم جمع شدند تا استراتژی جمهوری اسلامی در حوزه حقوق بشر را اعلام کنند. جلسه‌ای کم‌سابقه که خروجی آن تغییر تاکتیک حکومت و به گفته آنها از “پدافند و دفاع” به “حمله و آفند” در حوزه حقوق بشر بود.

برگزاری نشستی با عنوان “شورای عالی ستاد حقوق بشر” همراه با پوشش خبری؛ دستکم در چند سال گذشته سابقه نداشته، و یا اگر برگزار شده، پشت درهای بسته بوده است. در این نشست بجز رئیس و معاونان قوه‌قضائیه، نمایندگانی از شورایعالی امنیت ملی، وزیر اطلاعات، رئیس سازمان زندان‌ها، وزرای کشور و ارشاد و خارجه و بعضی دیگر از مقام‌هایی حضور داشتند که خود آنها در مجامع بین‌المللی “متهم به نقض حقوق بشرند.”

نفس برگزاری چنین گردهم‌آیی نشان می‌دهد که مقامات ایران به دنبال راهی هستند تا از یک سو از فشارهای بین‌المللی در زمینه نقض حقوق بشر بکاهند و از طرف دیگر، پاسخی برای نارضایتی افکار عمومی، پیدا کنند.

عملکرد جمهوری اسلامی ایران در سال‌های اخیر همچون سرکوب خونین اعتراض‌های دی ماه ۹۶ و آبان ۹۸،‌ شلیک دو موشک سپاه به هواپیمای مسافربری اوکراین، اعدام نوید افکاری و روح‌الله زم، همزمان با افشای برخوردهای غیرقانونی مسئولان امنیتی و قضایی با زندانیان سیاسی و عقیدتی مشابه آنچه با انتشار فیلم‌هایی از شکنجه زندانیان در زندان اوین، نمایش داده شد؛ انتقادهای داخلی و بین‌المللی گسترده‌ای داشت.

موضوع حقوق بشر چنان پررنگ است که پای آن به مذاکرات هسته‌ای هم کشیده شده و رفع تحریم‌های مرتبط با موارد نقض حقوق بشر در ایران، با مخالفانی جدی روبروست.

اما دفاعیات ایران تا کنون قانع کننده نبوده است. حکومت نتوانسته برای افکار عمومی و حتی پرسش‌های بخشی از بدنه همفکرانش پاسخ‌های راضی‌کننده‌ای پیدا کند. در حوزه بین‌المللی هم در آخرین مجمع عمومی سازمان ملل در قطعنامه‌ای، ایران را به نقض گسترده حقوق بشر محکوم کرد.

در چهار دهه گذشته، راهبرد جمهوری اسلامی ایران در قبال هر نوع قطعنامه و موضعی درباره نقض حقوق بشر، “سیاسی و مغرضانه” خواندن اعتراض‌ها، “دفاع از کارنامه حقوق بشری حکومت” و “زیر سوال بردن کشورهای منتقد ایران” بوده است. موضعی که در نشست “شورای عالی ستاد حقوق بشر” هم بر آن تکیه شد. چنانچه از رئیس‌قوه قضائیه تا وزرای کشور و ارشاد، بر این موضع اتفاق نظر داشتند که ایران نباید در قبال کشورهایی مثل “کانادا و آمریکا” که به گفته آنها “ناقض حقوق بشرند”، “منفعلانه” برخورد کند، بلکه باید “به جای رویکرد پدافندی، موضعی آفندی” بگیرند و با هماهنگی میان دستگاه‌ها، “راهبرد حقوق بشری مطالبه‌گرایانه” داشته باشند.

آنها تاکید کرده‌اند که جمهوری اسلامی ایران باید در “کنوانسیون‌های بین‌المللی” فعالانه‌تر ظاهر شوند.

آنچه امروز اعلام شد؛ به نوعی سیاستگذاری “پیش‌دستانه” از سوی ایران به جای “اصلاح رویه‌ها” در حوزه حقوق بشر می‌تواند تعبیر شود تا آبی بر آتش بر انتقادها و فشارها.

با این حال سایه نقض حقوق بشر در ایران آنقدر بلند شده، که قابل نادیده گرفتن نیست.

با گسترش شبکه‌های اجتماعی و فعالیت رسانه‌های خارج از ایران؛ پنهان کردن موارد نقض حقوق بشر و رفتارهای فراقانونی در قوه قضاییه، قابل سرپوش گذاشتن نیست.

در همین روزها یک زندانی کرد در زندان شیبان اهواز، در پی رسیدگی نشدن به وضعیتش به دلیل اعتصاب غذا، جانش را از دست داد، بکتاش آبتین، عضو زندانی کانون نویسندگان ایران روی تخت بیمارستان با مرگ دست و پنجه نرم می کند و بخشی از اعترافات اجباری علی یونسی و امیرحسین مرادی، دو زندانی نخبه ایرانی در یکی از خبرگزاری‌های نزدیک به نهادهای امنیتی پخش شده است.

این شواهد نشان می‌دهد هر چند که مقام‌های ایران خواسته‌اند قوه قضائیه “استانداردهایش را در حوزه حقوق بشر ارتقا دهد” اما رفتار حکومت با مخالفان و منتقدانش به صورت “سیستماتیک”، سرکوب‌گرایانه بوده است.

شاید قطعنامه‌ها و فشارهای بین‌المللی در حوزه نقض حقوق بشر و قوانین بین‌المللی، ضمانت اجرایی نداشته باشد، اما بدنه اجتماعی و افکار عمومی با تغییر سیاست ایران از دفاعی به تهاجمی، قانع نمی‌‌شوند. موضوعی که در نشست مقام‌های امنیتی و قضایی ایران نادیده گرفته شد.

کیهان لندن: بعد از ظهر روز چهارشنبه ۱۵ دی‌ماه ۱۴۰۰ صدای دست‌کم یک انفجار مهیب حومه کرج حوالی وردآورد، واوان، گرمدره و قلعه‌ حسن‌خان (شهر قدس) شنیده شد.
بزرگراه تهران-کرج

پس از شنیده شدن صدای این انفجار مردم آن مناطق سراسیمه به خیابان‌ها ریختند. در شبکه‌های اجتماعی مطرح شده که صدای مهیب مربوط به انفجار موشک بوده است.

ساعاتی بعد سپاه پاسداران استان البرز در اطلاعیه‌ای اعلام کرد علت صدای انفجار شلیک یک راکت آموزشی بوده است.

در این اطلاعیه آمده شلیک این راکت «مدیریت شده بود» که در یکی از پایگاه‌های سپاه پاسداران انقلاب اسلامی انجام گرفته و موجب برخی گمانه‌زنی‌ها و شایعات در فضای مجازی شده است.

در این اطلاعیه تأکید شده است که «اینگونه تمرینات مسبوق به سابقه بوده و به هموطنان عزیز توصیه می‌شود به شایعات ساخته و پرداخته معاندین و دشمنان ملت ایران توجه و اعتنایی نکنند.»

محسن نایبی معاون امنیتی انتظامی استاندار تهران با رد انفجار موشک گفت این شایعات صحت ندارد و «شهر قدس» در آرامش است.

علاوه بر تأسیسات موشکی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در منطقه مربوطه، چندین زاغه مهمات نیز در محدوده‌ای که صدای انفجار شنیده شده قرار دارد.

اوایل مهرماه تأسیسات موشک‌سازی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی متعلق به گروه صنعتی «همت» دچار انفجار شد. روابط عمومی سپاه پاسداران در همین ارتباط ادعا کرد که یک مرکز تحقیقات خودکفایی سپاه دچار آتش‌سوزی شده و سه نفر از کارکنان دچار سوختگی شدند. یکروز بعد اعلام شد دو نفر از این کارکنان کشته و شماری مجروح شده‌آند.

اوایل تیرماه نیز کارخانه ساخت سانتریفیوژ در کردان کرج هدف حمله پهپادی قرار گرفت و پس از انفجار تخریب شد. وبسایت وابسته به شورای‌ عالی امنیت ملی ادعا کرده بود این عملیات خرابکاری بود که «خنثی‌سازی» شده است! با اینهمه مقامات جمهوری اسلامی به اصرار از آژانس بین‌المللی انرژی اتمی خواستند که این انفجارها را به عنوان خرابکاری محکوم کند که این خواست تا کنون مورد توجه این نهاد قرار نگرفته است.

دویچه‌وله: به گفته سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی، ”اکثریت” اعضای این کمیسیون با زمان اجرای طرح بازتوزیع یارانه بنزین، مخالف هستند.

مصطفی نخعی، سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس روز سه شنبه ۱۴ دی (۴ ژانویه) طرح‌هایی مثل طرح بازتوزیع یارانه بنزین را ”یک مسئله فراقوه‌ای” توصیف کرد که به گفته او اجرای آن به ”تعامل و همفکری بین تمام بخش‌ها” نیازمند است. او گفت: «اینگونه نیست که دولت به تنهایی چنین تصمیمی را اتخاذ کرده و آن را اجرایی کند».

به گزارش خبرگزاری ایسنا، او با اشاره به ”التهاباتی که در حوزه اقتصاد کشور وجود دارد”، مهمترین ”اشکال” نمایندگان منتقد به این طرح را ”زمان اجرای” آن دانست.

سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس همچنین همزمانی این طرح با ”بحث حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی در بودجه” را ”باعث ایجاد نگرانی‌هایی در سطح جامعه” دانست و نتیجه گرفت: «به هیچ عنوان زمان برای اجرای چنین طرح‌هایی مناسب نیست».

نخعی افزود که کمیسیون انرژی مجلس از دولت خواسته تا طرح بازتوزیع یارانه بنزین را “با نگاه دقیق‌تر ببیند” چرا که به گفته او: «نباید با یک اقدام شتاب‌زده مشکلات جدی‌تری را در کشور به وجود آورد».

او تصریح کرد که وزیر نفت در جلسه‌ای با این کمیسیون توضیح داده که طبق این طرح، برای هر نفر ”۱۵ لیتر و یا ۲۰ لیتر سهمیه” درنظر گرفته می‌شود اما “هنوز جمع‌بندی بر روی میزان سهمیه انجام نشده است”.

این عضو مجلس شورای اسلامی افزود: «به این ترتیب به جای دادن سهمیه بنزین به خودروها، این سهمیه بین تمامی افراد جامعه تقسیم خواهد شد».

او از قول وزیر نفت در این جلسه گفت که این طرح اگرچه “به صورت پایلوت در کیش و قشم اجرایی شده” اما به گفته او “معلوم نیست که به طور قطع در کل کشور اجرایی شود”.

به کانال دویچه وله فارسی در تلگرام بپیوندید

اجرای آزمایشی در ”کیش”

جواد اوجی، وزیر نفت در دولت ابراهیم رئیسی روز ۶ دی ماه از این طرح به عنوان ”بنزین برای همه” نام برده و گفته بود افرادی که یک سال اقامت در ایران داشته باشند، می‌توانند ماهی ۱۵ لیتر بنزین ۱۵۰۰ تومانی یا یا به جای آن ۱۵۰۰ تومان پول دریافت کنند.

پیشتر، محمدرضا لواسانی، سرپرست سازمان منطقه آزاد کیش، روز اول دی ماه گفته بود قرار است این طرح ”به صورت آزمایشی” در این منطقه اجرا شود.

او دلیل انتخاب کیش برای اجرای آزمایشی این طرح را ”مشارکت‌پذیری بالای مردم” این منطقه دانست و در عین حال افزود که این طرح پس از مدتی ”در کل کشور” اجرا می‌شود.

رسانه‌های حامی دولت در ایران می‌گویند یکی از هدف‌های این طرح، اختصاص یارانه بنزین به همه شهروندان، حتی کسانی است که خودرو ندارند.

ترس از تکرار ”آبان ۱۳۹۸”

اعلام ناگهانی افزایش قیمت بنزین در آبان سال ۱۳۹۸ به موجی از اعتراضات انجامید و خیلی سریع به اعتراض‌های گسترده ضد حکومتی در سراسر ایران تبدیل شد.

بسیاری از مردم معترض، در شعارهایی، کل نظام را هدف قرار دادند. این اعتراض‌ها با سرکوب شدید دستگاه‌های امنیتی نظام مواجه شد. از نظر شماری از کارشناسان، شدیدترین سرکوب اعتراض‌ها در تاریخ جمهوری اسلامی، در آبان ۱۳۹۸ به ثبت رسید.

طبق آمارهای خبرگزاری رویترز، در جریان این سرکوب‌ها حدود ۱۵۰۰ نفر از معترضان کشته شدند. با این حال، هنوز آمار رسمی و دقیقی از شمار جان‌باختگان در آبان ۱۳۹۸ به دست نیامده است.

حسن روحانی، رئیس جمهور وقت ایران در اظهاراتی گفته بود که در جریان افزایش قیمت بنزین نبوده و پس از اجرای آن، از این موضوع با خبر شده است.

بی‌بی‌سی: به روز شده در یک ساعت پیش
راکت
برخی راکت‌ها، شب گذشته، در حوالی “مرکز پشتیبانی دیپلماتیک بغداد” شلیک نشده رها شده بود

ائتلاف بين‌المللى به رهبرى آمريكا در بيانيه‌اى كم‌سابقه بطور مشخص گروههاى تحت حمايت ايران را “عامل تهديدها و حملات” اخير عليه پايگاههايش در عراق و سوريه خوانده است.

اين ائتلاف در بيانيه‌اى که نفیسه کوهنورد، خبرنگار امور خاورمیانه در بی‌بی‌سی که به بغداد اعزام شده متن آن را بدست آورده است، در واكنش به حمله راكتى صبح امروز به يكى از پايگاههايش در ديرالزور سوريه گفته كه “عناصر شرور تحت حمایت ایران از داخل منطقه مسکونی نیروهای ائتلاف را هدف قرار دادند بی‌آنکه نگران امنیت ساکنان غیرنظامی باشند.”

صبح امروز هشت راكت به سمت پايگاه ائتلاف در منطقه معروف به دهكده سبز در دير الزور شليك شد. بعضى از اين راكتها به داخل پايگاه اصابت كرده اما اين حمله به گفته ائتلاف كشته يا زخمى نداشته است.

در پاسخ به اين حمله توپخانه نيروهاى ائتلاف هم نقاطى را كه از آنها راكت شليك شده هدف قرار داد.

پنتاگون و ائتلاف به رهبرى آمريكا معمولا از عبارت “گروه هاى خارج از قانون” براى توصيف عاملان حملات راكتى و پهپادى عليه نيروهاى آمريكايى در عراق استفاده مى كند و درباره حملات در سوريه هم از بكار بردن نام ايران يا گروههاى وابسته به آن کشور معمولا پرهيز كرده است.

نیروهای ائتلاف روز گذشته (سه‌شنبه) نیز در پاسخ به حملات مشابه نقاطی را در اطراف روستای سبز سوریه که گفته می‌شود متعلق به گروه‌های مهاجم بوده، بمباران کردند.

در عراق هم گزارش‌های حاکی است حملات راکتی در حوالی “مرکز پشتیبانی دیپلماتیک بغداد” معروف به “BDSC” رخ داده است.

تصاویری هم از برخی راکت‌های شلیک نشده منتشر شده است که در حوالی “مرکز پشتیبانی دیپلماتیک بغداد” رها شده بودند.

Iraq
UPDATE

Pix from last night’s rocket attack on Baghdad Diplomatic Support Centre, BDSC located in Baghdad Airport hosting US diplomatic personnel & troops.
Some rockets hit on the runaway and some were recovered that failed to launch. pic.twitter.com/3xbY1xuKuN

— Nafiseh Kohnavard (@nafisehkBBC) January 5, 2022

این مرکز میزبان پرسنل و نیروهای دیپلماتیک آمریکا است.

اوایل صبح دیروز (سه‌شنبه) يك مقام ائتلاف در عراق گفت “دو پهپاد انتحاری” پايگاه عين‌الاسد، واقع در غرب بغداد، را هدف قرار دادند ولی این حمله “دفع” شد.

این مقام به خبرنگار ما نفيسه كوهنورد گفت که حمله انتحاری این دو پهپاد بامداد سه شنبه رخ داد اما “سيستم دفاع موشكى آمريكا مانع از آن شد.”

پايگاه هوایی عين الاسد محل استقرار بخشى از نيروهاى آمريكايى در عراق است. هر چند، پيش از اين مركز عمليات مشترك عراق اعلام كرده بود كه همه نيروهاى رزمى آمريكايى و ائتلاف پايگاه عين الاسد را ترك كرده‌اند.

این حملات هم تلفاتی بر جا نگذاشته است.

سیستم دفاعی آمریکا لحظه رهگیری و خنثی‌سازی دو پهپاد انتحاری را نشان می‌دهد. سیستم دفاعی C-RAM ارتش آمریکا از دقت بالایی برای رهگیری پهپادها برخوردار است. این تصاویر مربوط به رهگیری پهپادهاست.

BREAKING

Footage taken by US defensive systems, C-RAM at Ain Al Asad Air Base shows the moment that “two suicide drones” were engaged & shot down pic.twitter.com/b8T5oW6NVU

— Nafiseh Kohnavard (@nafisehkBBC) January 4, 2022

حملات به نیروهای آمریکایی در دومی سالگرد کشته شدن قاسم سلیمانی فرمانده پیشین سپاه قدس و ابومهدی مهندسان از اعضای ارشد حشد شعبی شدت گرفته است.

ارتش عراق هم با انتشار بیانیه‌ای تایید کرد که موشک کاتیوشا به یک پایگاه نظامی عراقی میزبان نیروهای آمریکایی در نزدیکی فرودگاه بغداد اصابت کرده است.

هنوز هیچ گروهی مسئولیت حملات اخیر را به عهده نگرفته است.

گروه‌های شبه نظامی عراقی همسو با ایران وعده دادند که انتقام قاسم سلیمانی و ابومهدی المهندس و همراهانشان را که دی‌ماه ۱۳۹۸ با دستور دونالد ترامپ کشته شدند، بگیرند.
راکت